Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> قصہ چار درویشاں دا >> قصہ چار درویشاں دا: سیر دوجے درویش دی (پہلی لڑی)

قصہ چار درویشاں دا: سیر دوجے درویش دی (پہلی لڑی)

میرا امن دہلوی
November 13th, 2009

جدوں دوجے درویش دے کہن دا ویلا آیا اوہ چوکڑی مار کے بیٹھ گیا تے آکھیا:

اے یارو ! اس فقیر کا ٹک ماجرا سنو !
میں ابتدا سے کہتا ہوں تا انتہا سنو!
جس کا علاج کر نہیں سکتا کوئی حکیم
ہے گا ہمارا درد نپٹ لا دو سنو !

رب دے بندیو! ایہہ نمانا بادشاہ زادہ ملک فارس دا ہے۔ ہر فن دے بندے اوتھے جمدے نیں۔ ایس لئی اصفہان ادھے جہاں وچ مشہور ہے۔ ہفت اقلیم وچ ایس اقلیم دے برابر کوئی ولایت نہیں پئی اوتھے دا ستارہ آفتاب تے اوہ ستواں کواکب وچ نیر اعظم ہے۔ آب وہوا اوتھے دی خوشی تے لوک روشن خیال تے عقل مند ہوندے نیں۔ میرے مرشد نے، جیہڑے ایس ملک دے بادشاہ سی نے لڑکپن وچ سلطنت دے قاعدے قنون دی سکھلائی لئی وڈے وڈے سیانے ہر اک علم تے کسب دے چن کے میرے لئی لائے سی تے ہر قسم دا علم حاصل کر کے قابل ہویاں۔ رب دے فضل نال چوداں سال دی عمر وچ ہر فن مولا ہویا۔ گل بات کرن دا بیہن اُٹھن دا چنگا طریقہ تے جو کجھ بادشاہواں وچ ہونا چاہیدا ہے سارا کجھ سی تے ایہو زندگی دی سدھر سی پئی قابلاں دے کول رہواں تے ہر ملک دا حال تے اوتھوں دے بادشاہواں تے وڈے بندیاں دیاں گلاں سنیا کراں۔

اک دیہاڑے اک عقل مند وزیر جیہڑا بڑا عقل مند تے بڑا تاریخ دان تے سیانا سی بھاویں بندے دی زندگی دا کجھ بھروسا نہیں پر کئی خوبیاں انج دیاں نیں اوہناں دے کارن انسان دا ناں قیامت تیکر لوکاں نوں چیتے رہوے گا۔ میں کہیا جے اوہدے بارے چنگی طرحاں دسیں تے میں وی سناں تے ایہدے تے عمل کراں۔ اودوں اوہ بندہ حاتم طائی دا قصہ انج آکھن لگا۔

قصہ حاتم طائی دا

حاتم طائی دے ویلے وچ اک بادشاہ عرب دا نوفل ناں سی اوہدا۔ حاتم دے نال حاتم دی مشہوری دے کارن ویر پے گیا۔ فوجاں نال چڑھائی کر دتی۔ حاتم تے رحم دل تے نیک بندہ سی ایہہ سمجھیا پئی جے میں وی جنگ دی تیاری کراں تے رب دے بندے مارے جان گے تے بڑا خون خرابہ ہووے گا۔ ایہدا عذاب میرے نال لکھیا جاوے گا۔ ایہہ گل سوچ کے کلم کلی اپنی جان لے کے پہاڑ دی کھوہ وچ جا لُکیا۔

جدوں حاتم دے غائب ہون دی خبر نوفل نوں پتہ لگی تے اوہدے گھر بار تے قبضہ کر لیا تے اعلان کروا دتا پئی جو کوئی حاتم نوں پھڑ کے لیاوے پنج سو اشرفی بادشاہ دی سرکار توں انعام پاوے۔ ایہہ سن کے ساریاں نوں لالچ ہویا تے حاتم نوں لبھن لگ پئے۔

اک دن اک بڈھا اوہدی گھر والی تے دو تن نکے نیانے لکڑیاں اکٹھیاں کرن اوس غار دے نیڑے اپڑے جتھے حاتم لُکیا ہویا سی، اپڑے تے لکڑاں اکٹھیاں کرن لگ پئے، بڈھی نے کہیا جے ساڈے کجھ دن بھلے آؤندے تے حاتم نوں کِتے اسیں ویکھ لیندے تے پھڑ کے نوفل دے کول لے جاندے تے اوہ پنج سو اشرفی انعام دیندا اسیں آرام نال کھاندے ایس دکھ دھندے توں چھٹ جاندے۔ بڈھے نے آکھیا۔ کیہ ٹر ٹر کرنی ایں؟ ساڈے بھاگاں وچ ایہو لکھیا ہے پئی روز لکڑاں اکٹھیاں کریئے تے سر تے دھر کے بازار ویچیئے تے ان پانی تُرے یاں اک دن جنگل توں باگھ لے جاوے۔ چل اپنا کم کر۔ ساڈے ہتھ حاتم کیوں آوے تے بادشاہ کیوں سانوں انعام دیوے ؟ زنانی نے ٹھنڈی آہ بھری تے چپ ہو رہی۔

ایہناں دوہاں دیاں گلاں حاتم نے سنیاں، رحم دلی نے مجبور کیتا پئی ایہناں دوہاں وچاریاں دا مقصد پورا ہو جاوے۔ سچ ہے جے بندے وچ رحم نہیں تے اوہ انسان نہیں تے جیہدے دل وچ درد نہیں اوہ قصائی ہے۔

درد دل کے واسطے پیدا کیا انساں کو
ورنہ اطاعت کے لئے کم کچھ کم نہ تھے کروبیاں

مکدی گل پئی حاتم دے دل نے ایہہ نہ قبول کیتا پئی اپنے کناں نال سن کے چپ کیتا رہوے۔ کالھی نال باہر نکل آیا تے اوس بڈھے نوں کہیا سوہنیا! حاتم میں ای آں۔ مینوں نوفل کول لے جا۔ اوہ مینوں ویکھے گا تے جو کجھ روپیہ پیسہ دین دا اوہنے کہیا ہے تینوں دیوے گا۔ اوس نیک بڈھے نے کہیا سچ ہے پئی ایس وچ میرا فیدا ہے پر اوہ کیہ پتہ تیرے نال کیہ سلوک کرے، جے مار سٹے تے میں کیہ کراں ؟ ایہہ میرے کولوں نہیں ہوسکے گا پئی تیرے ورگے بندے نوں لابھ لئی دشمن دے حوالے کراں۔ اوہ مال کنے دن کھاواں گا تے کدوں تیکر جیواں گا؟ اخیر اک دن مر جاواں گا اودوں رب نوں کیہ جواب دیواں گا۔

حاتم نے بتھیریاں منتاں ترلے کیتے پئی مینوں لے چل۔ میں اپنی خوشی نال کہناں تے ہمیش ایسے آرزو وچ رہنا پئی میرا جان مال کسے دے کم آوے تے چنگا ہے۔ پر اوہ بڈھا کسے طرحاں نہ منیا پئی حاتم نوں لے جاندا تے حاتم نے کہیا جے توں مینوں نہ کھڑیا تے میں بادشاہ نوں کہواں گا پئی ایس بڈھے نے جنگل وچ اک پہاڑ دی کھوہ وچ مینوں لُکایا سی۔ اوہ بڈھا ہسیا تے کہیا بھلے دے بدلے جے برا ہووے تے میرے نصیب ایس توں تڑاں وچ ہور وی بندے آن اپڑے بھیڑ لگ گئی ۔ ہرکھ کردا ہویا پچھے پچھے نال ہو گیا۔ جدوں نوفل دے ساہمنے کھڑیا تے اوہنے پچھیا پئی ایہنوں کون لیایا؟ اک پتھر دل نے کہیا انج دا کم ساڈے سوا کون کر سکدا ہے ؟ ایہہ جت ساڈی ہے اسیں عرش تے جھنڈا گڈھیا ہے۔ اک بندہ ہور پھوتاں مارن لگ پئی میں کئی دناں توں محنت کر رہیا سی تے ہن ایہنوں جنگل توں پھڑ لیائیاں، میری محنت ویکھو تے جیہڑا وعدہ کیتا ہویا اوہ دے دیو بس۔ انج اشرفیاں دے لابھ نال ہر کوئی کہندا سی پئی ایہہ کم میں کیتا۔ اوہ بڈھا چپیتا اک نکرے لگیا رہیا ساریاں دیاں پھوتاں سندا رہیا تے حاتم لئی روندا رہیا سی۔ جدوں سارے اپنی اپنی سنا چکے تے حاتم نے بادشاہ نوں کہیا جے سچ پچھیں تے ایہہ ہے اوہ بڈھا جیہڑا سب توں وکھ کھلوتا ہویا اوہ مینوں لیایا ،جے قیافہ پچھان لینا تے پتہ لا تے میرے پھڑن تے جیہڑا انعام رکھیا ہے اوہ اوہنوں دے کیوں جو مرد نوں اپنی زبان تے قائم رہنا چاہیدا ہے نہیں تے جیبھ تے رب نے ڈنگراں نوں وی دتی ہوئی ہے۔ فیر بندے تے ڈنگر وچ کیہ فرق ہویا؟

نوفل نے ایس لکڑ ہارے بڈھے نوں کول سد کے پچھیا پئی سچ دس ،اصلی گل کیہ ہے ؟ حاتم نوں کون پھڑ کے لیایا؟ ایس وچارے نے سر توں پیراں تیکر جو ہویا سی سارا کجھ سچ سچ کہہ دتا تے دسیا پئی حاتم میری خاطر تہاڈے کول آیا ہے۔ نوفل نوں ایہہ سن کے بڑی حیرانی ہوئی پئی اوہنے تیرے لئی اپنی جان دی وی پرواہ نہ کیتی۔ جنے وی جھوٹے دعوے دار سی حاتم نوں پھڑ کے لیاؤن دے حکم ہویا پئی اوہناں دیاں ٹنڈاں کر دیوو پنج سو اشرفیاں دی تھاں پنج سو چھتر اوہناں دے سر وچ مارو تاں جو اوہناں دی جان نکلے۔ چھتر مار مار کے گنجے کر دتے گئے۔ سچ ہے جھوٹ بولنا اک بہت وڈا گناہ ہے رب ساریاں نوں ایس بلاں توں بچا کے رکھے تے جھوٹ بولن دا چسکا نہ پوے۔ کئی بندے جھوٹ بکی جاندے نیں پر آزمائش دے ویلے سزا ملدی ہے۔ ساریاں نوں اوہناں دے حصے دا جیہدے اوہ قابل سی انعام دے کے، نوفل نے اپنے دل وچ سوچیا پئی حاتم ورگے بندے توں اک عالم نوں فیض ملدا ہے تے محتاجاں دی خاطر اپنی جان دین توں نہیں ولاؤندا تے رب دی راہ وچ ہر ویلے سر توں پیراں تیکر حاضر ہے انج دے بندے نال ویر رکھنا بہت بھیڑی گل ہے اوہنے کالھ نال حاتم دا ہتھ پھڑ لیا تے اوہدے ول دوستی دا ہتھ ودھایا تے اوہدی عزت ودھائی اوہدا مال دولت جو کجھ قابو کیتا سی چھڈ دتا نویں سرے توں سرداری قبیلے دی متھ دتی تے اوہنوں دتی تے ایس بڈھے نوں پنج سو اشرفیاں خزانے توں دوائیاں تے اوہ دعا دیندا ہویا ٹر گیا۔

جدوں ایہہ ماجرا حاتم دا میں سنیا تے دل وچ انکھ آئی تے سوچیا پئی حاتم اپنی قوم دا رئیس سی جیہنے سخاوت دے کارن ناں پیدا کیتا جیہڑا اج تیکر مشہور ہے۔ میں رب دے حکم نال سارے ایران دا بادشاہ ہاں جے ایس نعمت توں دور رہواں تے بڑے ہرکھ والی گل ہے۔ حالی دنیا وچ کوئی کم لوکاں دی سیوا توں وڈا نہیں۔ ایس واسطے پئی بندہ جو کجھ دنیا وچ دیندا ہے اوہدا بدلہ اخیر وچ ملدا ہے۔ جے کوئی اک دانہ بیجدا ہے تے اوہدے توں اینا اناج ملدا ہے۔ ایہہ گل دل وچ سوچ کے میرعمارت نوں سدوا کے حکم دتا پئی اک مکان عالی شان جیہدے چالی اُچے تے صاف بوہے ہون، باہر شہر دے بنوا۔ تھوڑے چر وچ اُنج دی ہی عمارت جیویں دی دل کردا ہے بن کے تیار ہوئی تے ایس مکان وچ ہر روز ہر ویلے فجر توں شام تیکر محتاجاں تے بے سہارا لوکاں نوں اشرفیاں دیندا تے جو کوئی سوال کردا اوہنوں پورا کردا۔ چالیاں بوہیاں توں لوڑ مند آؤندے تے جو چاہندے لے جاندے۔ اک دن انج ہویا پئی اک فقیر ساہمنے دے بوہے توں آیا تے سوال کیتا۔ میں اوہنوں اک اشرفی دتی۔ فیر اوہی دوجے بوہے توں ہو کے آیا دو اشرفیاں دتیاں۔

میں پچھان کے وی گل نہ گولی۔ انج ہر اک بوہے توں اک اشرفی ودھاونا شروع کیتی تے جان کے بھولا بنیا رہیا تے اوہنوں دیندا رہیا۔ اخیر چالی بوہیاں توں آکے چالی اشرفیاں منگیاں۔ اوہ وی میں دے دتیاں اینا کجھ لے کے وی اوہ درویش فیر پہلے بوہے توں آگیا تے سوال کیتا۔ مینوں بڑا بھیڑا لگیا۔ میں کہیا اوئے لالچی توں کنج دا فقیر ایں؟ توں فقر دے تناں لفظاں توں جانوں نہیں؟ فقیر دا کم ہے اوہدے تے پورا اترے۔ اوہ بولیا سیانیا توں ہی دس۔ میں آکھیا ''ف '' نال فاقہ ''ق'' نال قناعت ''ر'' نال ریاضت نکلدی ہے، جیہدے وچ ایہہ گلاں نہ ہون گیاں اوہ فقیر نہیں۔ اینا جو تینوں ملیا ہے اوہنوں کھا پی کے فیر آویں تے جو منگیں گا لے جاویں۔ ایہہ خیرات لوڑاں پوریاں کرن لئی ہے پیسہ جوڑن لئی نہیں۔ اوئے لالچی! چالی بوہیاں توں توں اک اشرفی توں چالی اشرفیاں لئیاں ایہدا حساب توں کر کہ ریوڑی دے پھیری وانگوں کنیاں اشرفیاں اکٹھیاں ہوئیاں تے ایہدے تے وی فقیرا توں فیر پہلے بوہے تے آگیا۔ اینا مال اکٹھا کر کے کیہ کریں گا ؟ فقیر نوں چاہیدا اک دن دی فکر کر لوے تے دوجے دن فیر نویں روزی رزاق دین والا موجود ہے۔ ہن شرم حیا کر تے صبر توں کم لے۔ ایہہ کیویں دی فقیری ہے جیہڑی تینوں مرشد نے دسی ہے؟

فقیر ایہہ میری گل سن کے رُس گیا تے جنا میرے کولوں لے کے جمع کیتا سی سارا کجھ بھوئیں تے وگاہ ماریا تے آکھیا۔ بس بابا اینا تتا نہ ہو اپنی کائنات لے کے رکھ چھڈ فیر سخاوت دا ناں نہ لویں۔ سخی ہونا بہت اوکھا ہے۔ توں سخاوت دا بھار نہیں چک سکدا۔ ایس منزل نوں کدوں اپڑیں؟ حالی دلی دور ہے۔ سخی دے وی تن حرف نیں۔ پہلے ایہدے تے عمل کر فیر سخی اکھوائیں گا۔ جدوں میں ڈریا تے کہیا بھلا داتا! ایہدے معنی مینوں سمجھا۔ کہن لگیا۔ س نال ''سمائی'' خ نال ''خوف الٰہی'' تے ی نال ''یاد رکھنا'' اپنی پیدائش تے مرن نوں۔ جدوں تیکر اینا نہ ہو لویں سخاوت دا ناں نہ لویں۔ تے سخی دا درجہ ہے پئی جے بدکار ہووے تے وی رب دا دوست، ایس فقیر نے کئی ملکاں دی سیر کیتی ہے پر سوائے بصرے دی بادشاہ زادی دے کوئی سخی ویکھن وچ نہیں آیا۔ سخاوت دی خوبی رب نے ایس عورت تے پوری کیتی ہے تے سارے ناں چاہندے نیں، پر اُنج دا کم نہیں کردے۔ ایہہ سن کے میں بڑیاں منتاں کیتیاں تے قسماں دتیاں پئی میری غلطی معاف کر تے جو دل کرے ہور لے لا۔ اوہنے میرا دتا اُکا نہ قبول کیتا تے ایہہ کہندا ہویا ٹر گیا۔ ہن ساری بادشاہی مینوں دیویں تے میں اوہدے تے تھُکاں وی نہ تے نہ مُوتر دی دھار ماراں۔ اوہ تے ٹر گیا پر بصرے دی بادشاہ زادی دی ایہہ صفت سنن نال دل بے چین ہو گیا۔ کسے طرحاں چین نہ آوے۔ ہن دل ایہہ کرے پئی کسے صورت بصرے جا کے اوہنوں ویکھیا جاوے۔

اینے چر وچ بادشاہ مر گیا تے تخت تے میں بیٹھ گیا۔ سلطنت ملی پر اوہ خیال دل وچوں نہ گیا۔ وزیر امیر ہر کسے کولوں بصرے دیاں گلاں سننا چاہندا۔ تسیں اپنا کم چالو رکھو جے حیاتی ہے تے سفر تے جان دا ویلا ہے، چھیتی آجاواں گا۔ کوئی میرے جان تے راضی نہیں سی ۔ لاچار دل تے اداس ہو رہیا سی اک دن بناء دسے پچھے چپ کر کے سیانے وزیر نوں سد کے مختار کیتا تے اپنا وکیل بنایا تے سلطنت دا مالک بنایا۔ تے آپوں فقیراں والا بھیس بدل کے اکلیاں بصرے دی راہ نپی۔ تھوڑے دناں وچ بصرے دی سرحد تے جا پُجیا۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels