Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> کہانی کارا >> سُلکھنا

سُلکھنا

نادر علی
January 31st, 2009

سُلکھنا

جد دا بٹوارا ہویا میں نہ ہندوستان ویکھیانہ دِلّی۔ پچھلِے سال دِلّی گیا تے ایدھر دے اِک بُڈھے سِکھ مینوں سُلکھنے دی کہانی سُنائی۔ جے میرے خیال وِچ کوئی بھگت دا رُوپ
آہیا تے اوہ سُلکھنے دا آہیا۔ سُلکھنا اوہداں ناں تے نہیں سی پر ہُن سارا لوک اوہنوں ایہہ ہی کہندا سی۔ ناں تے لوک اوہدے مُونہہ تے کوئی بھی نہیں بُلاندا۔ چودھری صاب، سردار صاب، بابا جی، چاچا جی۔۔۔۔ جُوں کِسے دی عُمر تے رُتبہ ہونا اوہنے اُنجے بابے سُلکھنے داناں سدّنا۔ سُلکھنا جپوں میں ااکھیا اے اوہدا ناں نہیں سی۔ ناں اوہدا جگجیت سِنگھ آہیا تے ذات دا چٹھہ سی۔ اج توں سٹھ ورھے پہلوں اوہ آپنی جُوہ دا سبھ نالوں مشہور ڈاکو سی۔ لوکاں جگا ڈاکُو بھی پیا آکھنتا تے جیہدیاں مجھاں یاں گھوڑی کُھل جانی اوہنے جگا چٹھہ پیا آکھنا۔ سو کہانیاں تے قِصے اوہدے آہے۔ جہلماں راول پِنڈیاں تائیںاوہنے پئیاں سبھاں لائیاں۔ وِچ اوہ مفرُور ہوندا سی یاں قید وِچ۔ پبیاں تے بیلے وِچ دوویں پاسے اوہدا راج سی۔ گاوناں آلا جگا ڈاکُو تے کِدھرے لیل پور دا آہیا پر قصِہ کِسے ایس دا بھی لِکھیا۔ اِک دِن بابے ہوراں آپ مینوں دسیا۔ لہور دی مشہور کوئی کنجری تاجو آپدی مشُوق بھی آہی۔ اوس گاویاں:
تِکھا تیج چابک اسوار کوئی نہیں! تیں جیہا عاشق کوئی نہیں دِلدار کوئی نہیں! اساڈی سیمنٹ دی ایجنسی اصلوں کچہریاں دے نال کچہری بازار چِ آہی۔ ایجنسی تے اکثر ہُن میں ہی بہندا ساں۔ اِک دِن چِٹی گھوڑی تے کُھمب چِٹے تہمد کُرتے تے پگ تے سفید چِٹی داڑھی آلے ایس بھگت دی اسواری۔ ایجنسی دے تھڑے اگے آن کھلوتی۔ آلے دوالے دیاں پِنڈاں دیاں جٹاں نوں سنجاندا ساں میرا چوکھیاں پِنڈاں چِ آن جان سی پر مُلاقات آپ نال نہیں سی ہوئی۔ آپ کوئی اسیّاں دے گیڑ آہے۔ تے میرا بہن اُٹھن آپنے ہان دے جوان مُڑیاں نال سی۔ آپدیاں کہانیاں بُہت سُنیاں آہیاں۔ آپِدیاں نابینا اکھیں دیکھ کے میں فورا "سنجان لیا۔ میں چھال مار کے تھڑیوں تھلے لتھا، بڑے ادب نال "ست سِری اکال!"کہیا۔"جیوندار ہیں توں سردار دلیپ سِنگھ دا پُتر ایں، اوہ مینوں چنگی طرحاں جاندے ہن!"میں بندے دا ایہہ رُوپ تے رُعب کھلوت پہلوں کدی نہ ڈِٹھی تے ہُن تائیں حیاتی وِچ نہ مُڑ ڈِٹھی اے۔ "تُسی بہوو گے؟"میں گھوڑی دی واگ پھڑ کے آکھیا۔ آپنے گھوڑی توں لہن دا اُلار کیتا تے میں جھبدی اوس پاسے آگیا۔ آپدے پیر نوں ہتھ لایا تے کہیا، "میرے ہتھاں تے پِیر رکھ لوو۔"
پر آپ جوان بندے ہار لہہ کے میرے ساہمنے آئے۔ مُنوں ایس گل دا رونا سی، وساہ نہیں کھاندے بابا جی!"مُنوں آپنا پُتر ہی سمجھو۔"میں بھی پاڈا بن کے بولیا۔ "مُنوں سُروپا جٹ بھی کہندے نیں۔ میرا جٹاں نال بُہت بہن اُٹھن ہے۔ ہیر اپور بھی جاندا رہناں۔ تُسی بُزرگ ہو میں بچہ ہاں! جھکدا حاضر نہیں ہویا۔ میں بھی ساریاں لوکاں طرحاں تُہانوں جانناں ہاں۔"میں اِکو ساہے ساری کہانی سُناونی چاہندا ساں۔ آہی بھی سچی کھتری سِکھاں نوں جٹ بنن تے جٹاں نال تعلقداری دا ودھیرا چاء ہوندا اے۔ ساڈی کشمیر تے نُور پُور شہر وِچ وڈی ساہو کاری سی۔ آہے بھی باہمن۔ پر سِکھ تے پنجابی بھاویں سیّد ہووے تے بھاویں باہمن کدے ہوندا اے جٹاں دے برابر۔ اساں بٹوارے دے بعد بڑیاں کہانیاں راجپُوتاں تے ہور ذاتاں دِیاں
دی آن کے سُنیاں۔ پر پنجاب وِچ جٹاں جیہی آکڑ کِسے ہور دی نہیں سی۔ اسی لکھ پتہ آہے پر جٹ دے برابر۔ اساں بٹوارے دے بعد بڑیاں کہانیاں راجپُوتاں تے ہور ذاتاں دِیاں دِلی آن کے سُنیاں۔ پر پنجاب وِچ جٹاں جیہی آکڑ کِسے ہور دی نہیں سی۔ اسی لکھ پتی آہے پر جٹ بُھکھا بھی بُھوتریا ہووے تے مان نہیں سی ہوندا۔ پیسے بھی آکے آکڑ کے ہی منگدے سن۔ پر کہانی تے سُلکھنے دی آہی۔ میں بھاٹیا صاحب وکیل کول آیا ساں کچہری۔ اِک نِکا جیہا کم تُہاڈے والد نال سی۔"آپ سہجے سہجے پر بادشاں دی شان نال بولدے سن۔ میں ہتھوں پکڑ کے آپ نوں ایجنسی دے دفتر لے آیا تے کُرسی دھریکی تاں جو آپ سُن کے اودھر ہو جان۔ آپدا ہتھ میرے موڈھے تے سی پر انّھے نہیں آپ سُجاکھے سہی ہوندے آہے۔ کُرسی تے بیٹھ کے میری کوئی ہور کہانی چھوہن توں پہلوں آپ بولے، "مینوں بُڈھی عُمرے پکے چھتن دی لوڑ تے نہیں پر توں تے جاننا ایں ہُن ہیر اپور کچا کوٹھا میرا ہی رہ گیا اے۔ اگلا ڈھا بیٹھاں تے ایہہ بندا نہیں۔ "کِنا سیمنٹ چاہیدا اے؟ـ"میں فیر جھٹ پٹ بول دِتا متے آپ ایہہ گل بُھل نہ جان!"پُترا سیمنٹ تے چوکھا لوری دا اے۔ اجے میرے کول پیسے سو بوری دے نیں تے سُنیا اے لبھدا اُکا نہیں۔""تُسی دسو چاہیدا کِنا ایں؟"میں فیر کاہلی کاہلی بولیا۔ آپ تھوڑے جیہے مُسکائے۔ "پُترا! تیرا جٹاں نال چوکھا بہن اُٹھن لگدا اے! لگدا اے جگا ڈاکو میں نہیں تُوں ایں!"میں ایہہ سُں کے ہی نہال ہو گیا۔ بُزرگاں ساہمنے اُنج بولنا تے نہیں چاہیدا پر بھاپے ہوری بھی ایہہ ہی کہندے۔ تُسی دسو تے سہی کِنا؟""میں سو بوری اج بھچ دیاں گا۔ سو اگلی واری جدوں حُکم کروگے آجائے گی۔ میں راتی آپ ریڑھے تے لے آواں گا۔ دِنیں کدی کدی چیک بھی ہو جاندا اے"، میں فیر کہیا۔ "توں ڈاڈھا ایں بھاپاـ"، آپ زور نال ہسے۔ اِنج آپدی تے میری یاری لگی۔ یاری کیہ میں نوکر آہیا تے عاشق آہیا۔ آپدا ناں بڑا وڈا سی۔ لوکاں شاماں تائیں پیا پُچھنا، "اج سُلکھنے ہوری آئے سی؟"تے میریاں اڈیاں نہ لگنیاں مان نال! پر ہولی ہولی بھاٹیا وکیل صاحب دے پُتراں نال میرا یارانہ کر کے تے آپ دی سیوا کر کے میں آپ نوں گُرو بنا ہی لیا تے سیوا نال منا بھی لیا۔ آپ کچہری ہمیشاں کِسے غریب غُربے دی مدد واطے آوندے آہے۔ نہ کِسے نال لڑائی نہ کِسے نال کوئی وادھا گھاٹا آپ نے کرنا۔ لوکاں دا نیاں کرنا تے یاں کھوجی دا کم کرنا۔ ایہہ کھوج آلی بھی عجب کہانی آہی۔ سارے علاقے دا نقشہ آپدے دماغ وِچ سی۔ ساریاں پِنڈاں دے آپ جانُو۔ل چوراں دے بھی آپ نسلاں دے جانُو آہے۔ پُرانے اوڈ کھوجی آہے۔ اوڈاں وِچوں کِسے کُھرے دے مگر لگ پینا۔ آپ نے گھوڑی اُتے چڑھ کے اوڈ دے پِچھے ٹُر پَینا، کھوجی ہو کر ادئی جانا، ـ"ایہہ کھوکھراں دا پاہ جے، دُھپ سڑی دا پُل آگیا اے، کُھرا لہندے جارہیا اے! سردار جی! کُھرا سیفل ال لگا جاندا اے۔ "آپ نے دو چار کدے بڑا ہویا تے دس کوہ تک بھی جانا تے فیر کھلو جانا۔ "کھوکھراں کول تُہاڈے ڈنگر نیں!""دُھپ سڑی آلے پھجّے ڈوگر نوں کہنا میں تُہانوں گھلیا اے گھوڑی لبھ دیوے گا!"آپ دِیاں جد اکھاں سن تے آپ نوں کِنا کُجھ نظر آوندا سی! ایہہ رب ہی جاندا ہے! آپ پڑھے لِکھے ہوندے تے آئن سٹائن ہوندے !
کوئی غرض حِرص آپ دی آہی نہیں۔ سیوا کرنی غریب دی تے مظلوم دی۔ آپ بھگتاں نالوں ودھ بھگت آہے۔ اُچانہ بولنا پر مجال سی کوئی آپدے ساہمنے بولے۔ "رُوپ سِنگھ جی جد لابھ گھٹ جائے تے زور ودھ جاندا اے"، آپ نے دسنا۔ لابھ مُک جائے تے بندہ رب بن جائے پرا وہ تاں مُنکھ دے وس نہیں۔ "گُروواں دا بھی اوہا مقام اے۔"آپ آہے تے گُرو بھگت پر ویس بندے داسی۔ میں کہنا پئی سبھ لوک آپ دا لحاظ کردے نیں۔ آپ دی بڑی منتاسی تے وڈا نام سی۔"فیر بھی چنگی گھوڑی تے چِٹے کپڑے نال کم سوکھا ہو جاندا اے! آپنے ہس کے کہنا۔
تِن چار سال میں بڑی سیوا کیتی آپ دی۔ گُروواں نوں بھی بالکیاں دی لوڑ ہوندی اے۔ پر
آپ عُمر وڈیری ہون نال کُجھ ول نہیں سی رہے۔ سن 44وِچ کس نال چوکھے کھجک گئے۔ پر نہ بندے آپ نوں بہن دیندے سن نہ آپ بہندے آہے۔ ہُن سیوا دی آپ نوں ودھیری لوڑ سی۔ میں پِنڈ جاکے ٹانگے تے لے آونا۔ میں رات رہ بھی جانا آپ دی حویلی۔ آپ بھی کدے رات رہن دا من لینا۔ کدے بدل جھکھڑ کدے کویلے دا بہانا بنا کے میں بُہتی مِنت کرنی۔ "اوہ بھائیا بُڈھیاں دا دینہہ سوکھا پر رات اوکھی ہوندی اے۔ مُڑ اکا رات بن جائے تے کھیڈ مک ویندی اے !"آپ زندگی موت دے جانو آہے۔ آوندی موت دا کُھرا بھی آپ نوں سہی پیا ہوندا سی۔ "جیون رب دی دین ہے ۔ جیونا فرض ہے بندے دا ! پر موت دی اجازت ہووے تے ہن منگ ہی لاں۔"آپ نے جیون دے آخری پوہ مینوں آکھیا تے فیر اک دن اوہ بھیت دسیا جیہڑا پنجی ورھے آپ اندر رکھ کے جیویں..........
ایہہ مشہور سی پئی کسے دشمن نے ستیاں آپ نوں بنھ کے آپدیاں اکھاں کڈھ لئیاں۔ پر کڈھن آلے نوں نہ کسے ویکھیا سی نہ کوئی اتہ پتہ لگا۔ پر ایہہ ہی کہانی دا اخیرلا گُھرا سی جہیدے نال سردار جگجیت سنگھ چٹھہ دی کہانی دی رسی وٹی گئی تے گجھا ایہہ بھیت میں اج آپ مرن توں پہلاں تہانوں دس رہیا ہاں۔
آپ عاشق تے مشہور آہے پر کنج دے عاشق ؟ کوئی گھٹ ہی جاندا اے۔ "میں جُوں چور آپنے پیو دے مرن پچھوں آپنی لوڑ پاروں بنیا عاشق بھی لوڑ دا ہی آہیا ۔ کسے نال وسنا میرے وس نہیں سی۔ شراب پی کے مینوں کوئی نہ کوئی معشوق یاد آ جانی فیر طوفان میل چل پینی ۔ کوئی ڈھکویں ہور نہ ملے تے تاجو کول توڑ ہیرا منڈی جا کے ساہ لینا۔ اوہنے گاہکاں نوں نسا دینا تے دربار لگ جانا مہاراجہ رنجیت سنگھ دا۔ اوہ مینوں مہاراجہ سنجیت سنگھ آہندی آہی ۔ لُٹایا بھی ڈھیر اُس کولے پر میں جس تے عاشق ہویا دوّلی عاشقی مشوقی چلدی سی۔ کڑی سوہنی ویکھ لاں تے منا میں آپ لیندا ساں۔ ایہہ بھی بھیت لوک نہیں جاندے ۔ کہانیاں سبھ جھوٹھیاں نیں عاشقی مشوقی دیاں۔ آپو آپنی لوڑ ہی سوڑ اے ۔ دوواں دلاں نوں لوڑ ہوندی اے۔ صلاح رلدی ہووے تے عاشقی ہو گئی !
"پر اک واری دھرو کیتا اوہ بھی زبان نال۔ میں دو چار چھوہراں نال کالو کے پنڈ دے کولوں لنگھیا ۔ او
دن پیتی بھی سی۔ بس سمجھ لے اکھاں بھی گئیاں تے ایہہ بُری عادت بھی چھٹ گئی۔ کسے چھوہر نے اک سوہنی کُڑی نوں ویکھ کے مینوں دسیا پئی چرن سنگھ دی دھی آہی۔ چرن سنگھ میرا ورھیاں دا ساتھی سی۔ سے چوریاں کٹھیاں کیتیاں تے مُلتان جیل دو سال کٹھی قید بھی کٹی۔ مینوں ویکھنا بھی نہیں سی چاہیدا اوہدی دھی ال۔ میرے مونہوں نکل گیا، "میں چرن سنگھ نال ایہدی گل کر ساں!"تیر کمانوں نکل گیا سی ! دلے وچ ایہہ بھی گل آئی پئی اوہدے کولوں جامانی منگاں ۔ پر میں سمجھیا گل آئی گئی ہو گئی ..........ہونی جو آہی ! میں سُتا پیا ساں ۔ میری نیندر بڑی ہولی آہی۔ کیڑ بھی رکھدا آہیا۔ اوس دن کجھ ودھیری پیتی آہی۔ مینوں سہی ہویا جوں مینوں کسے جپھا مار لیا اے ۔ میں زور مار کے اُٹھن دا جتن کیتا تے منجی مونہدی ہو گئی ۔ چرن سنگھ ڈنگراں دا چور سی۔ رسی اوس پل وچ میرے دوالے بھی بنھ لئی۔ میریاں لتاں دے پڑچھنڈے نال داوناں آلی باہی بھی ٹٹ گئی پر میں بدّھا پیا رہیا۔ "ماں دا کھسم !"اوس مینوں میری حیاتی دی پہلی گاہل کڈھی۔ پُلس آلے بھی مینوں گاہل کڈھدے ڈردے سن۔ اک واری حضرو دے اک تھانیدار نے کوئی ودھیری چھاچھی بولی۔ میں حضرو جا اُسدے گھر اگ لائی ۔ چھ سال قید اس گل دی کٹی۔ پُتر ہُن اوہ چرنا بھی مر گیا اے تے پچھلے سال شودھی دھی مر گئی اے۔ اکو اک اوہدی دھی سی۔ چوراں دے ٹبر نکے ہو جاندے نیں۔ یاراں نال تعلقداری ہوندی اے پر چور وچوں اکلا جی ہوندا اے ۔ اج تینوں سیانی گل کر کے ایہہ بھیت دسیا اے ۔ چرنے آکھیا پئی گاٹا لاہوے کہ اکھاں کڈھے ؟ میں رولا بھی پاندا اوس گاٹا لاہ سڑنا سی۔ نالے کرنی ساہمنے آئی سی میں کجھ نہ بولیا ۔ اوس کر پان نال نین گٹکاں کڈھ سٹیاں ۔ میں اُف نہ کیتی ۔ میں کہیا ، ــ"چرنیا ! ایہہ گل کسے نال نہ کریں ۔ میں تینوں کجھ نہ آکھاں دا۔"گل اوس بھی نبھائی تے میں بھی ........چوری جوگا میں آہیا کوئی نہ۔ شراب تے عورت میں آپ چھڈ گیا ۔ تاجو بڑے پھیرے پائے۔ ہور بھی معشوق آئے ۔اوہناں دی مہر جانی پر مڑ کے ہتھ لایا۔ سٹھ سال عمر آہی۔ تاء بھی ٹھنڈا ہو گیا سی۔ سیانا رہویں پُترا تے کجھ سکھ لئیں ایس کہانی توں!"
مانہہ وچ سُلکھنا مویا تے کٹک چڑھ آیا لوکاں دا۔ عورتاں بھی اینیاں آئیاں پئی حد شُمار نہیں ۔لوکاں رج رج درشن کیتے۔ میں دلّی نہ آوندا تے خبرے او س سُلکھنے نوں ڈھونڈدا چور بن جاندا۔ ہُن موت دے کنڈھے کھلہا ہاں۔ دلّی کیہنوں ایہہ کہانی سناواں۔
ایہہ کہانی تے نُور پور دیاں ٹاہلیاں دی چھاویں سُتی ہوئی اے ، جتھے اوہ سُلکھنا آنند وچ سُتا ہوسی تے سے ہماتڑ رُوحاں دھکے کھاندیاں ہوسن!


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels