Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> کہانی پراگا >> بُری آں ، بُری آں

بُری آں ، بُری آں

نادر علی
January 15th, 2009

بُری آں، بُری آں


ایہہ کہانی دو جنیاں تے تن بُڈِھیاں دی اے۔ میری، بابے دادُو بہہشتی تے
ذیلدااراں دِیاں تِناں کُڑِیاںـ: میراں نوراں تے حاتاں دی۔ کڑیاں دی اج توں اسی ورھے پہلاں لوکے وچ گل کردا کوئی نہیں سی۔ پر گامی والا بنگلہ تے پنڈ رہیا کوئی نہ! اِک بنگلہ نالے ڈاکخانہ تے ہن تھانہ آن پیا۔
گل کڑیاں دی تے نہیں اوہناں دساں مربعیاں دی ہوئی، جیہناں دیاں ایہہ تنے بھیناں وارث آہیاں۔ اگڑ پچھڑ تن کڑیاں۔ اکھے بد دعا آہی ذیلدار کیاں نوں۔ ذیلدار آپ اکلا پتر اوہدا پتر تھانو (چودھری سلطان خان، ممبر) اکلا میرا سوہرا چودھری بہادر خان اکلا پتر تے اگوں اوہدیاں نریاں ترے کڑیاں۔ ایہہ کہانی تے نہیں ہڈورتی ہوئی۔ اگوں دادُو دا پیو تے میرا پیو یار۔ دادُو مینوں بھراواں توں ودھ۔ میں دو حرف پڑھ لئے تے منشی اکھوایا۔ دادُو وڈا ڈکیت۔ پر رہے اسی دوویں سکیاں ہار۔ اساڈے پتر دووے بالا تے احمایار۔ اج دادُو دا پوترا سولاں پاس تے کہانیاں لکھدا اے۔ اکھے پنجابی وچ۔ میں کہیا "علی بخشا تے ایہہ میں تینوں کیہڑی زبان وچ کہانیاں سناونا!" آہندا اے، "بابا جی تہاڈی تے بابے دادُو بہشتی دی کہانی لکھنی اے۔ نالے دادی حیات بیگم دی"میں ہسیا۔ "اوس سوہرے دادُو نوں پتہ لگے پئی لوک اوہنوں بہشتی آہدے نیں تے ہسے۔اوس بیماری وچ اِک دن ہنگاریا۔ اوئے میں مر ویساں تے میرے بچے کیہ آکھسن! میں کہیا بابا دادُو بہشتی آکھسن! پر جاسیں بہشتی بے ٹِغٹا!" اوس آپ مینوں ہس کے آکھیا، "رحمیا اگلا جہان مینوں تے کوئی سنٹرل جیل سہی ہووندا اے پئی وڈھی دیووے تے بہشت وچ جا وڑو!" "دادُو، وڈھی ایتھے تارنی پونی داے! بُڈھے وارے کوئی نمازاں پڑھ لیندوں تے کوئی آہر ہو ویندا!"اوہ مر ہور ہسیا۔ اوس کہیا، "مڑ جگ وچ کوئی عورت حاتاں نالوں بُری بھی ہوسی۔ ہُن اوہ بھی نماجاں پڑھدی اے۔ پُندی اے مینوں بھی تے آپنے ٹبرے نوں وی! اوہ زانی بدزبان جے بخشی جاسی تے میں لرکے بخشوا لیساں۔ اکھے جے ایہہ بہشتن اے تے میں ای اوسدا کُجھ لگدا ہاں دادُو، جس نال ایہہ بے نکاحی سُتی آہی!"میں کہیا ہولی بولے سارا ویڑھیا پیا سُندا اے۔ اوس کہیا، "سُتی تے سارے لوک سنیا تے دادُو نال ویاہی بھی تے ایس گلوں گئی!"
علی بخش جھٹ اُردو بولن لگ پیا، "دادا جی، اصل میں کہانی میں دادا اللہ داد اور دادُو دونوں کی لکھنا چاہتا ہوں"مینوں بڑا ہاسہ آیا۔ میں کہیا "زبان دا پڑدہ بیشک نہ پا۔ دادُو نوں ادھا پنجاب تے ساری ریاست بہاول پور جاندی آہی۔ ماہیئے اساڈے لوک نہیں سن گاوندے۔ پر میں تے دادُو تے کُڑھے وچ وڑ کے مایئے بھی ایہناں تِناں بھیناں دے گاوندے آہے۔ "توں بھی پڑھیا لکھیا ایں تے کہن نوں میں بھی انگریزی لٹریچر وچ ایم اے کیتا ے۔ ایہہ اجو کی کہانی تے اج بنی اے۔ تد نہ کوئی انقلاب سی! نہ آزادی دا رولا! دادُو نوں جگ بھیڑا کہندا ہوسی ڈکیت تے اخیر قتل بھی متھے لوا بیٹھا۔ ڈاڈھا سی تے لوکاں بھانے بُرا سی۔ پر میرے تے سرے دا صاحب ای سی۔ جے کدھرے گرو اوساں برا لکھدے تے میں کہندا تہاڈے چنگیاں نالوں بھلا آہیا۔ اوس ساری حیاتی گاہل مندا کیتا۔ مینوں بھی کدے ماں بھین پُنے بغیر نہ الایا۔ انجے تیری دادی اے۔ جمی تے ذیلدارنیاں دکھ، جُوں تیجی وار تُر وگئی اے۔ کڑی جے آہی۔ پتا مینوں اج بڈھے وارے آن کے لوء لگی اے۔ سجن کر کے نہیں سلاہندا دادُو نوں میں۔ آہیا بھی وڈا ماں پار! اوس سِدھی گل منی جے نہیں ساری عمر! پترو تہانوں تہاڈی ماں کشمیرن بچا گئی جے۔ نکے پڑھدا نہ کوئی پتر پوترا! اوس تیرے پیو نوں نہ پڑھایا۔ میں لکھ آکھیا، ویکھ میں سولاں پڑھ کے بھی بندہ ای ہاں پڑھن دے پتر نوں۔"دادُو آکھنا، "مایہائے ٹانگہ پیا واہے! چودھری جان لوڑِیدی اے ڈانگ مارن واطے۔ اساڈا بھیڑ اے ایس لوکے نال تے جگ نال۔ میں آپنیاں کیتیاں نہیں آپنے تے تیرے پیو دادے دیاں کیتیاں نہیں آپنے تے تیرے پیو دادے دیاں کیتیاں پیا بُھگتدا ہاں، پر اوہ کوئی ماں پار بندے آہے جیہڑے نور پور وسدا چھڈ کے مٹی پھکن ایتھے آگئے!"
میں جو پڑھیا زبان گیا۔ اخیر عُمرے اج اسّی ورھے بھگتا کے سمجھ آئی پئی جے کھیڈ وِگڑی پئی ہووے تے کھیڈن کیہا.....یرا پیر ساری عمر رُنا "نی مائے مینوں کھیڈن دے۔ میرا وت کھیڈن کون آوسی!
ـ"کھیڈن ہوندا نہیں!
علی بخش تیجی وار اردو تے مڑ کُجھ انگریزی وچ بھی وکیا۔ پر ایہہ کہانی اوس شوہدے دے وس دی نہیں!
ایہہ جیہڑے کہانی کار ڈاکواں سرے کہانیاں وچ سہرے بدھی کھلہے ہن۔ ایہناں ڈاکو نہیں ڈٹھے۔ جیہنوں سپ نہیں لڑیا اوس سپ نہیں ڈٹھا۔ اجکل کلاشنکوف کھنگے تے ست خون ہو ویندے نیں۔ ایہہ تد وی کہانی اے جد اساڈی ماں آپنے نہیں انگریز پئے لیہندے آہے۔ خون اوہ کرن نہیں سن دیندے ۔ خون ہووے تے انھیری وگدی آہی سوہے رنگ دی۔ لوکاں آکھنا، "اج کدھرے خون ہویا اے !"دہشت آہی سو ہے رنگ دی ۔ لوکاں آکھنا، "اج کدھرے خون ہویا اے !"دہشت آہی جیہڑی جھلّی نہیں سی جاندی۔ مڑ لوک انھا ہویا۔ جان سستی تھی گئی ۔ دادوُو تے مُکہ مارے تے بندہ مر ویندا۔ پر اوس قتل ساری عمر نہ کیتا ۔ سٹ ڈاڈھی پر بچاویں ماری۔ اوس کدے ہسنا، "جے ماردا تے اج توں جیوندا ہوندوں !"خبرے اساڈے ملخ باہرلیاں آ خون خرابہ کیتا۔ رب ای جانے کدوں اسی ایہہ شور شرابہ کیتا ! شراب تد ساری دنیا پیوندی آہی جیہنوں پین نوں لبھ جائے روٹی کھان نوں ہووے۔ اج چڑھے اسی آ کھسّیاں دی کھرلی ! پر مرنوں پہلوں پہلوں آپنی تے دادُو دی کہانی تے لکھ چھوڑاں ! تے اوس بہشتن میر بیگم دی جیہڑی وڈی دھی آہی ذیلدار دی۔
میں تے دادُو ناں دھرے تناں بھیناں دے"چنگی ، سوہنی تے گنج "مڑ ماہیے پئے جوڑے۔ دادُو تے میں شراب پینی چھپ کے تے اوس آ باگھا اڈنا۔ "کاں بہہ گیا کھڈی تے /بالو ہوری تن بھیناں ، میں عاشق وڈی تے ! "وڈی چنگی آہی بھی تے بننا بھی پے گیا۔ ذیلدار کیاں دا وڈا گھر۔ سارے لوک شرطاں اوہدے ویاہ دیاں لائیاں تے لکھ دادُو تے میں ماہیے گاویں چودھری بی دہ ورھے اُڈیکیا کدھرے منڈا پیدا ہووے۔ چاچک دادک آہی کوئی نہ نہیں تے مہر تناں نوں مروا چھوڑ دے دساں مربعیاں پچھے۔ مہر دے گھرے والی شہرن آہی تے پڑھی بھی دو جماعتاں ۔ اوس کپڑا چنگا پایا۔ مہتابے مراثیے بھنڈاں والی ٹچکر کرنی، "گامی والے بنگلے کتیاں بھی کوٹیاں پاندیاں نیں تے کُڑیاں وی !"میری گھرے والی اینی ای سادی ! وچکارلی نوراں جیڈا سوہنا جی جمیا نہ ہوسی۔ اوس کپڑا سوہنا پاونا۔ اجے نہ میرا ویاہ ہویا آہیا تے نہ دادُو دا۔کُڑیاں جوان ہو گئیاں وڈیاں دوویں ۔ دادُو شراب پینی تے اوس آکھنا، "سوہنی تے وچلی اے !"میں کہنا ، "اوس تے سارا لوک عاشق ہے ۔ بھڑ دا رہسیں گامی والے والیاں نال ! اوس ماہیہ جوڑیا، "کاں بہہ گیا پپلی تے ، بالو ہوری تن بھیناں میں عاشق وچلی تے !"تن مربعے چودھری آپنے جیوندیاں وچلی دے ناں لوا چھوڑے ۔ اوہ سوہنی بھی آہی تے لاڈلی وی۔ انج میراں ویاہی گئی میرے نال ! الو کے چلو کے توں لوک ساک ویکھن آوے تے منگناں نوراںدا۔ میراں ویاہی جائے تے نوراں دی واری آوے۔ اساڈے گھرے لہندے والے لمبڑاں نوں تے ذیلدار بندہ نیں سن سمجھدے ۔ تے انج نمازن ہوئی میراں۔ اوس آکھ چھوڑیا میں تارک ہو وساں۔ ویاہ نہ کرساں !"اکدن کلیاں آپنے ٹانگے تے لگی جاندی آہی ۔ میں منڈیوں پیدل لوک لگا آوندا ساں۔ ٹانگہ رکیا تے میں سجان گدھا ۔ میں اکھ چا کے نہ ڈٹھا ۔ نوکر کہیا ، "بی بی ڈکیا اے پئی بٹھا لوو!"دوجے دینہہ میں گھروں وڈی دا رشتہ منگن ٹوریا۔ اوس نماز نہ چھڈی میں شراب نہ چھڈی ! آکھنا، "بھلیے لوکے آپ ٹانگہ روکیا آہی !"اوس کہنا ،"ترس بھی تے بندیاں آویندا اے "پر ایہہ نکی جیہی ٹچکر جُوں پلے چامیں بدھی۔ اک گنڈھ دلے وچ پے گئی !
شراب پی کے ہُن میں تے دادُو دوہاں گاونا، "میں عاشق وچلی تے !"عشق پتہ نہیں کس کنجر ناں دھریا اے ایس سودے دا !جُوں مربعے جُوں باتشاہیاں سو حسن دا رولا۔ عاشق تے لوکیں رنگ دے ہن ، گورے رنگ دے ، مالکاں دے رنگ دے ! ایہہ سبھ گاون ایس بہاون دے دھن دے ہن ۔۔۔۔ دادُو کہنا ، "سوہنی رن سبھ دی سانجھی ہونی چاہیدی اے۔ نہ مالکی نہ رولا !"پر رولا تے ہے سبھ مالکی دا۔ ایہہ عشق کس فارسی عربی والے نے لکھ چھوڑیا اے !
مڑ ڈھکے آ وڈے چودھری ! وارتن کاراں آئیاں نہر اساڈی تے ۔۔۔۔ بساں تن آیاں لہوروں ۔ ست دن جنج لوک رہی ۔ آئے بھی نور پوروں آہے۔ تد گڈی ٹانگے دا دو دن دا تے سفر بندا آہیا ! سو وچلی تے ٹر گئی ۔ مر بھی گئی وچ شوہدی سن چالیہ دوالے۔موئی تے دادُو وچلی والا ماہیا چھڈیا۔
ہُن آ نکی دا جوڑ پیا ! وچلی دے مرن تائیں اوہ عمر وچ کجھ وڈی ہو گئی ۔ میں تے میراں لکھ جتن کیتے پر راٹھاں تے غریباں دیاں چرکیاں پر نیندیاں ہن۔ راٹھ مال بھالدے رہندے ہن تے غریب رشتے لبھدے پھردے ہن ! ہن دادُو نکی دا ماہیہ آن جوڑیا ، "کاں بہہ گیا سوٹی تے ! بالو ہوری تن بھیناں میں عاشق چھوٹی تے !"ایہہ دادُو دی گھرے والی بن کے میری بھین تھی گئی پر آہی جماندرُو مُونہہ زور۔ ذیلدارنی نے کھ پیا کُٹیا اوس مرضی کرنی۔ دادُو کہنا، "بری اے تے مڑ چنگی ہوسی !"ایہہ گل نری دادُو دی سمجھ دی آہی ۔ اوہ آپ مر گیا اے اج تے سمجھ آئی اے۔ پئی مرضی والا کوئی بُرا ای ہوسی! ایس برے جہان وچ چنگیائی کاہدی ! جے چنگا کوئی بن کے ویکھے تے سمجھ آ ونجے ۔ دادُو آکھنا ، "چنگا ہووے تے سروں لنگھیا ہووے۔ میرے بنا کوئی چنگا نہ ہوسی !"اوس کہان، "سبھ نیکیاں قنون دیاں ہن۔ کسے پچھیا آہی لوکاں کولوں ایہہ قنون بناون لگیاں ؟ "شراب پی کے اوس ہور بھوتر جانا۔ "چنگی اے سرکار وڈی جس آپ قنون بنایا۔ چنگا بندہ مڑ دلا اے جس نوں سرکار بنایا۔ ویچنا جو ہویا ! محل ماڑیاں سبھ کھلہے ہن چنگ دی نیہنیں ۔ چنگا تے مڑ اوہ ہویا جیہڑا سائیاں اگے نیویں ! ماں بہائے رولا نہ پائے !"مڑ مچھر پینا دادُو تے کُھری لا دینی ادھی راتی۔ شراب پی کے لوک رنگ رنگ دے نچدے ہن پر کُھری لاون والی سمجھ نہ آوے ۔ آپ واہناں وچدی بھجدیاں کئی واری لکے دی لہہ جانی ۔۔۔ اوس آکھنا، " آ چودھری دادا آدم صاب آ گیا ای !"
اکدن انجے بھجدیاں دادُو فی لکے فی لہہ گئی۔ ایہہ اوس آپ سنائی۔ چڑھدے والی ذیلداراں دی جو ہے پیا بھجدا آہیا۔ چنے دی چودھویں آہی۔۔۔۔ اوس کہیا ذیلداراں دی گٹھ لاگے مائی حاتاں مل پئی۔ اوس ننگا ڈٹھا تے ہس پئی۔ "دادُو کہیا، "بی بی پڑدہ کر گھن میری لکے دی تے کوہ پچھے رہ گئی اے تے گرمیاں وچ گلے دا کدے میں پایا نہیں۔"اکھے، " حیات بیگم میرے ول ویکھے تے ہسی جاوے ۔ "میں کہیا ، "اماں حوا توں تے جانو سہی ہونی ایں ۔ توں کاہ جوگی لکے دی پائی کھلوتی ایں۔"اکھے، "اوس لاہ کے پرانہہ ماری تے کمادے وچ وڑ گئی ۔ مڑ میرے نالوں چھوہلی تے آہی کوئی نہ ۔۔۔ پتہ نہیں کھڑکار ہویا یاں کسے لکدی ڈٹھی۔ تد پتہ لگا جد دو جنے سر رتے آ گئے۔ "اکھے "دادُو لالو دا ایں ؟ "میں کہیا "جنے ہاں !! "مار چھوڑ دے جے میرے جیڈے چھوہلے ہوندے تے حاتاں بی بی بھی چھوہلی نکلی۔ اوہ جنے میرے مگر تے اوس گھرے ال کُھری وٹ لئی "پر نسدیاں دادُو اک جنا مار گیا۔
پر اوہ رات مینوں کدے نہ بھلی۔ اوسدن پچھلے سوتے دھمی پئی دادو حاتاں نال پھڑیا گیا اے تے ذیلدارادں مار چھڈیا اے۔ لوکاں ظاہر اے کڑی والے گھر تے جانا نہیں سی۔ دادُو دے گھر لوک سارا۔ دادُو دے گھر وین کرن دادُو دی ماں تے بھیناں ۔ ذیلداراں دے گھر بھی لوک تے اینا نہیں سی پر وڈے ویلے توں پہلوں کوئی سو چھویاں بلماں والے کٹھے ہو گئے سن۔ ذیلداراں دی حویلی کسے فیر بھی کیتا اک واری ۔ لوکے کسے ڈنگر نہ کھولے چھاہ ویلا نہ پکا۔ دوّلی سنیہے گئے۔ دادُو دے گھرے دیاں کہیا پئی جے ماریا جے تے لاش دے دیو تے صلح کر لوو۔ چھاہ ویلے ایہہ بھی دھمی پئی ذیلداراں حاتاں نوں قتل کر چھوڑیا اے ۔ دوپہرے حاتاں ملکڑی اساڈے گھر آ گئی۔ کہن لگی "دادُو تے راتی نس گیا سی مینوں پک اے تہاڈے کول ہوسی۔ "مینو ں اوس دن حیاتو زنانی نہیں جنا سہی ہوئی۔ میر بیگم سلام پھیر کے بنا ویکھیاں آکھیا، "چپ کر کے نکل جا میرے گھروں !""تیرے نہیں میں رحمے دے گھر آئی آں !"اوہ ترت بولی، "پیو لگدا ای ! "،میر بیگم پہلی واری کسے نوں بولی ،"پیو تے نہیں پر دیور جیٹھ ضرور لگدا اے۔ "
دُوجی راتی پچھلی کوٹھڑی دے اندر کُڑھ والا بوہا کھڑکیا۔ ایہہ بوہا کدے ڈنگراں دی بوکر کے کھلا نہیں سی۔ مینوں کُھڑک گیا دادُو ہوسی۔ میں ملکڑی جا کے کُڑھ وچ دیوا بالیا۔ "نہ بالیں میرے لکدی کوئی نہیں "دادُو پولا جیہا ہسیا۔ اک کڑھ وچوں پاٹی پرانی جُھل اوس دوالے ولیٹی سی !"اشکے ای اوئے نانگے شاہ دیا پُترا ۔ ایہہ بے بے تیری وین مکا لئے تے ہنے تینوں قبرستان لے چلنے آں !"دادُو ہسیا، "کاہل نہیں کریدی چودھری۔ رون دے زنانیاں نُوں ۔ توں تے بڑا خوش پھرنا ایں ؟
ـمیں کہیا، "تیری بے بے حاتاں آئی اے اوس دسیا سی توں مویا نہیں ! مرکدھرے ماں پاڑا ، کیوں پنڈ دے گرد ہویا ایں ! "
ـ"حاتاں کتھے اے ؟"ایتھے ای آں ؟ "میرے پچھوں حاتاں بولی ۔ دوجے دن چھاہ ویلے ۔ پرھیا ذیلدار دے گھر گئی ۔ حاتاں بھی دادُو ہار ڈکیت سہی ہوندی سی ۔ اوسدے گھر والیاں سمجھیا دادُو کولے نس گی اے ۔ ذیلداراں پوند باہواں منگیاں ۔ میں بولیا نہ ۔ دادُو دے گھرے والیاں دادُو دے نہ مرن دا نیاں تے نہ منگیا ۔ معافی منگ لئی ۔ جے دادُو جیوندا ہووے تے باہواں بھی موڑ ویسن تے لوک چھڈ پشاں نور پور ٹر جاسن زویں ویچ کے۔ پرھیا پہر ہور بیٹھی۔ شام پے گئی۔ میں مولبیاں گھر بلا کے نکاح پڑھوا کے راتی ساہیوال گڈی چاڑھ آیا۔ تیجے دن فیصلہ ہویا پئی دادُو مڑ کے پنڈ نہ آوسی۔ چودھری دھیاں عاق کر چھوڑ سی ۔
تن ورھے دادُو پنڈ نہ آیا۔ میں جا کے مہینے دوجے نور پور ملاں تے دادُو کُجھ اداس لگے۔ حاتاں اک واری گھرے دا میراں دا لوکے دا نہ پچھیا۔ اوہ کوئی بریاں جیہی بری سی۔ دادُو آکھے نور پور رہن تے چنگا اے پر سنّھ کوئی کیہ مارے اوتھے۔ مال وچھا تھوڑا تے گھر خالی آہے۔ دادُو ذیلدار دے مرن پچھوں ذیلدارنی دے آکھے تن ورھیاں بعد گامی والے آیا تے قتل وچ اوس اٹھ ورھے قید ہوئی ۔ پنج ورھے اوس کٹی۔ اوہ پنج ورھے حاتاں مصلے تے کٹے۔ اُساں نماز کس سکھا چھوڑی اے۔ بریاں نماز سکھا دیو تے انجے ہوسی جُوں رب اوسدے دھڑے دا اے۔ بے نمازے نوں کنج گھر رکھسی ؟ "دادُو آکھیا۔ دادُو گھر آیا تے اوس نماز چھڈ دتی تے مڑ کے کپتی بے نمازی اوہا لال مرچ بن گئی جُوں پہلاں آہی۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels