Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> کہانی پراگا >> مہر پور ورکاں

مہر پور ورکاں

نادر علی
January 15th, 2009

مہر پور وِرکاں


رولیاں اجاڑیاں دے بعد اِک رنگ جُوں دنیا دا ہور ہو گیا۔ پاکستان اساں آکھنا پئی ہندوستان مسلمان چوکھے موئے پر اودھر خبرے ہور کہانی ہووے۔ بندے مرن بھاویں سو، بھاویں دَہ ہزار۔ خون تے اوڑک خون اے! تے لوکاں دے مارن نالوں وڈا ظلم ایہہ سی جُوں ایہہ کوئی مرن مارن دی رُت آہی۔
رُت تے ایہا ساون بھادریں دی آہی تے موئے بھی اوہا دس جی سکھاں دے جیہڑے اساڈے پنڈ مہر پور توں اٹھ کے شہر نور پور دے نیڑے ڈیرہ پائی بیٹھے سن۔ ایہہ ڈیرہ پنڈوں ڈیڈھ کوہ تے شہروں کوئی ادھ کوہ پینڈا سی۔ سن وِیہہ دوالے پھتے ہوراں دے پیو کھڑک سِنگھ نے اِک مربع زِویں شہر دے اِک ہندو کولوں وِیہہ دے کال وِچ لئی۔ ہندو نور پور چھڈ کے ہندوستان ٹر گیا۔ جیہنوں تد بھی اسی ہندوستان ای سددے آہے تے سکھ نور پور شہر نیڑے ٹر گئے۔ بہاول بخش دا پت اللہ بخش جیہڑا لوکے دا وڈا مسلم لیگیا آہیا اوس ایہہ بھی آکھنا پئی پاکستان چروکنا پیا بندا سی تے نپور پور والے ہندو چرو کنے ہندوستان تے مہر پور دے سکھ نپور پور ول پئے ڈُھکدے آہے۔ پر ایہہ تے سبھ کہن دیاں گلاں ہن ڈھیر سارے سکھ دوابیوں بار ول بھی آئے تے اساڈے لوکوں چار گھر مسلماناں دے بمبئی جاوسے تے کُجھ اگانہہ برما!
ایہہ رولیاں والے سال کوئی ہور ای رُت دا رنگ آہیا۔ رنگ تے بارشاں مگروں ساوا ہور ہرا ہویا تے جُوں ہر شے دا رنگ بدل گیا۔ فتح سِنگھ میرا یار نہ ایہہ بھی کہانی سنی سنائی ای ہوندی۔ پر کُجھ تے میں اکھیں ڈٹھی تے کُجھ پھتے دے یار ہون پاروں ایہہ ہڈورتی ہوئی! پر کُجھ تے میں اکھیں ڈٹھی تے کُجھ پھتے دے یار ہون پاروں ایہہ ہڈورتی ہوئی! میں نور پوروں جد لہنا تے اکثر پیدل سکھاں دے کھوہ کولدی لوک والے پاہ تے جانا۔ لہور رات والی گڈی یاں سرگھی بس تے بہنا تے ساجھرے نور پور۔ ایہہ جُوں ساری عمر میرے نال ہویا۔ آخر پنجاہ ورھے عمر بھی تے ڈھیر ہوندی اے۔ میں تے فتح سِنگھ دووے پنجاہاں ورھیاں دے ساں۔ سن سنتالی وچ میں کھوہ لاگے جد بھی آونا تے پھتا یاں کھوہ تے ہوندا سی یاں پاہ دے لاگے کھیتاں وچ........ "اوئے چودھری گھوڑی لے جا تیری کوئی ہُن عمر اے پیدل جان دی۔ ہما تر زِویں دار ٹر لیندا اے توں تاں منشی بندہ ہویا!" "میرے نال ٹر کے ویکھ کدے!"میں ہر واری آکھنا.... "چودھری میراک ڈھگا منشی اے اوہ بہوں ماڑا وگدا اے!"اوس ہس کے آکھنا۔ نکیاں ہوندیاں اوہدے پیو کھڑک سِنگھ ایہا کہانی پائی.......
ـ"لے پترا گھوری لے جا۔ پڑھن والیاں چھوہراں کولوں پیدل ترن نہیں ہوندا!"جے پھتا نالائق نہ ہوندا تے کتھے جوترا لان جوگا ہوندا"میں آپنے ہانی دی ٹچکر کرنی۔ پر پندرھاں اگست رب جانے کنج گڈی ساہیوال توں لہور تے لہوروں نورپور ٹائم سِر آئی۔ سارے راہ افواہ سی۔ لہور سبھ سکھاں وڈھ سٹیا اے۔ گڈی چلاون والا کوئی نہیں۔ انجن پانی پاون والا کوئی نہیں۔ پر گدی تے جُوں ریلوائی والیاں دی عادت نال ٹردی رہندی اے ایس ویلے نوں سچا ای رولیاں اجاڑیاں دا ویلا لوکاں سدیا......گھرے دا جی مر جائے تے جُوں حیاتی سکھنی بے معنی سہی ہوندی اے انجے سن سنتالی دے چوما سے جپوں فصل اجاڑ چھوری۔ مُنجی تے اساڈے گھر اوس سال بھی وِیہہ مانِیاں ہوئی تے بھاء بھی چنگا لگا۔ اسیں سدا ہاڑِیاں ساؤنیاں گڈدے بھکھ ولاندے۔ پنڈاں والے لوک بھی باتشاہیاں دے رولیاں وچ آگئے۔ عین تن وجے کوئتہ ایکسپریس لہور تے سیون اپ پسنجر چار وجے نور پور ول ٹر پئی۔ مسافر ٹیشن تے چوکھے پر گڈی وچ گھٹ سن۔ لوک جُوں سٹیشن تے کدھرے جاون لئی تیار کھڑا سی۔ پتہ نہیں سی جاونا کِدھر اے؟ نور پور لتھاتے سبھ جانُو لوک سی۔ گیٹ والےٹی ٹی پچھیا، "اج خیری تے آیا ایں؟"پکوڑیاں والا شیخ میرے کول آ کے حیران جیہا کھلوتا رہیا۔
پر دور نہ جانا پیا۔ اڈے تے تانگہ کوئی نہیں سی۔ دو ٹانگے والے آہے تے نالدی ہٹی والا لوہار۔ تنے جُوں میرے ول بھجے...... "چودھری مہر پور ول نہ جا! سکھاں دا سارا کُھوہے والا ٹبر وڈستیانیں!"جُوں گولہ آکے میرے سر وجا! "کیہ ہویا اے؟"میں رون ہا کا پچھیا۔
"چل چودھری ایہہ بھی چنگا ہویا اے سارے جی کٹھے مر گئے نیں!"کھڑک سِنگھ دا ٹبر نور پور بھی اے تے اِک گھر اساڈے لوک وی!"میں کہیا...... "پر چودھری کھوہے والا تبر نیڑے دا سی نور پور والے کیمپ ٹر گئے نیں تے مہر پور والے سکھ بھی کدھرے ٹر گئے نیں!" لوہارے مر جوں مینوں تسلی دتی۔ "پر ماریا کیہنے؟ کھوہے والیاں تے کدے کیڑی نہیں سی ماری؟"میں فریاد کیتی......"سنیا اے ساہن پور والے تے دوالیوں لوکاں دا منڈیکا شہر نور پور لوٹی واطے پیا تے واپسی تے لوک رل کے سکھاں نوں گھر کے مار گئے۔" "ساہن پور والے احمد خان کول بندوق بھی آہی اوس آپ گولی ماری اِک اک کر کے!......
ـ"مینوں جُوں چکر آ گیا "توں آپ موئے ڈٹھے نیں؟ سبھ نوں سنجاندا سیں؟ گنیا سائی؟"میں لوہار نوں پھڑ کھلوتا...... "چودھری، میں مارن والیاں وچ تے نہیں ساں پر کھوہے تے ضرور گیا ساں۔ سارا شہر گیا سی۔ لاشاں اگ وچ سڑیاں پئیاں سن"........
میں کھوہے ول کُھری لالئی.....کِھتے اوہا پر اج اجاڑے لگدے آہے صدیاں دے! کھوہ دے ڈھول چرکھڑیاں کانجن جھل بھی لوک پٹ کے لے گئے سن۔ وڈا گھر سڑیا تے ڈھٹھا پیا سی جُوں کھنڈر پرانا ہووے۔ بو گوشت سڑے دی آہی پر اج جُوں میرا نک آہیا کوئی نہ......اِک بال دا پیر تے سری ہوئی بالے دی لکڑ انج آہے جو دوویں لکڑی دے کوئلے۔ پنڈ دا پاہ ویکھ کے مینوں رونا آگیا "حال ای اوئے!"میں دب کے رُنا۔
چنگا جھٹ پچھوں کوئی راہی آیا۔ اوہ آکے مینوں ویکھ کے ترٹھا......جُوں میں مویاں وچوں کوئی جیوندا جی آہیا.....میں فاتحہ پڑھی...... "سکھاں دی فاتحہ نہیں ہوندی۔"راہیے آکھیا.....
ـ"تینوں کس دسیا اے؟"میں سوڑا پے کے پچھیا۔
لوک آیا تے میرے گھر ڈھیر لوک افسوس کرن آئے پئی پھتا تیرا جماتی سی۔ پر چوکھے ایہا پچھن پئی ہور نور پور دی کیہ خبر آہی......
ـ"سنیا اے سکھاں سبھ مار سٹے نیں"بے دھیانے کسے پچھ بہنا...... "میں تے آپے ڈیر والے سکھ ای موئے ڈِٹھے نیں" .......میں سڑ کے جواب دینا! پندھر وارے خبر ملی پئی فتح سِنگھ جیوندا اے۔ اوہنوں ساہن پور والے مہر لے گئے نیں۔
میں گھوڑی لے کے ساہن پور گیا تے احمد خاں جُوں ڈرے میرے کولوں......اکھے "میں تے چان دی بری کوشش کیتی پر لوک تے جُوں اللہ بخش ممبر نے آکھیا انھا ہو گیا سی!"اوس سیاسی دلیل دتی..... "چودھری توں بھی انھا ہو کے بندوق چلا لئی۔" "چودھری ایہہ غلط دھمائی لوکے! میرے کول تے دو کار توس آہے لوکاں برچھیاں کُہاڑیاں نال مار چھڈے سارے جی۔"اوس جھوٹھ بول کے نوالیا اپنا آپ۔ تے میں چپ کر گیا۔ پر میں پانی اوہدے بعد اج تائیں کدے اوہدے گھر ددانہ پتیا۔
پھتا آیا تے جُوں وِیہہ ورھے اوہدی عُمر ودھ گئی س۔ داڑھی بھی ادھی چٹی......رنگ اوسدا ہر دل ہار پیلا پر اوہ رُنا نہ.....
ـ"فتح خان اسی ایہدا مسلمان ناں رکھیا اے "احمد خاں بولیا۔"مسلمان کری یاہوا تے ساہن پور میں ڈِٹھا کوئی نہیں سی۔ ایس نمانے نوں کس مسلمان کیتا اے؟"میں پچھیا۔ پھتے مینوں روہے روہی ویکھ کے میرے ہتھ پھڑ لئے "مولبی ہوراں۔ مینوں نماز بھی آوندی اے!" "ماں پاڑا پہلوں سکھ تے ہولیندوں!"میں فتح سِنگھ تے غسہ کڈھیا "نماج تے چودھری گت ای ہوندی اے۔ دو واری اُتے دو واری ہیٹھ۔ نہ یاد رہوے تے آلے دوالے ویکھ لوؤ۔"پھتے کہیا تے مینوں رونا بھی آیا تے ہاسہ وی!
میں گھوڑی اتے بہا کے پھتے نوں سِدھا لوک لیایا۔ اوس بڑی منت کیتی "کھوہے ول دی جایئے"پر میری ہمت نہ پئی۔ لوک آ کے میں باہر والے بوہے نوں جندرا چاڑھیا...... "نماز تے سکھ لئی آ کُجھ اوس کنجر کھڑک سِنگھ بھی تینوں پڑھیا سی۔ کوئی سکھاں دا منتر بھی یاد ہے ای؟"ہن اوہ رنا، "ہائے نی بے بے میریئے!"تے میں بھی روندا جے لوکے دا خیال نہ ہوندا......
ـ"ہُن معافی منگ تے جیہڑے رب دا بھی توں جانو ہے ایَ کوئی آوندا ای اپنا پوجا پاتھ تے کر گِھن۔"پر سچی گل تے ایہا آہی ایہہ کھوہے والے سکھ تے نہ سکھ نہ مسلمان آہے۔ پنڈاں والے بے نمازے مسلمان بے مسیتے تے آپ اسی کُجھ بھی نہیں ساں پر مسلماناں وچ گِھرے ہوئے ایہہ ڈھائی ٹو ٹرو تے اُکا مرن تے ساڑن نال یاں آپنیاں بے واہتیاں دارھیاں نال ای سکھ آہے سروچ گٹھ گٹھ کیساں اندر پچھ لوائے جُوں لوکے وِچ ٹاویں ٹاویں سانوں نماز دے دو بول یاد آہے اوہ بھی سونہہ گُراں دی پالیندے آہے۔
پہر پچھوں میں آیا تے جُوں دُھچیا ہویا لگا "کیڑی دا روپ دھار کے آ گئے بھگت کبیر!"اوہ گائی جائے تے روئی جائے.....دَہ دن بعد میں لہور آپ اوہنوں کیمپ چھڈیا.....پتہ نہیں فتح سِنگھ مویا کیوں نہ پندراں اگست والے دیہاڑے تے مڑ دس ورھے جالندھر رہ کے اوہنوں زِویں نہ لبھی۔ سادہ بندہ سی۔ بیلدار رہیا کسے نہر تے۔ فتح سِنگھ آپنے بھانے تے خبرے جیوندا ہووے، پر مینوں مویاں ہار ای لگے۔ تحصیل نکودر مینوں بُھل جانی۔ مینوں تے بتّیاں ضلعیاں دے پنجاب دے سبھ ضلعے تحصیلاں یاد آہے۔ پر ہر واری خط تے میں پنڈ تحصیل خط توں ویکھ کے لکھنا اوہدا۔ میرے دماغ تے نہیں سی چڑھدا ایہہ نواں ناہوانا پھتا۔ "اوس آخری خط اٹھوِنجا وِچ لکھیا۔ چودھری ایتھے دل نہیں لگدا۔ میرا کھوہ لے دے تے مڑ آجاں!"


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels