Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> وٹاندرا >> اک خالی خولی بندہ

اک خالی خولی بندہ

خالد فرہاد دھاریوال
January 16th, 2009
5 / 5 (1 Votes)

اِک خالی خولی بندہ

مُلاں جی ڈیگر دی نماز پڑھا کے ہٹے تاں دو بندے جوزف نوں لے کے حاضر ہو گئے۔ معمول توں ہٹ کے اج مسیت دا ویڑھا بندیاں نال بھریا ہویاسی۔ جوزف نوں ویکھ کے اوتھے موجود ہر اِک دا چہرہ چمک اُٹھیا۔ لگدا سی جوزف ہُنے نہا کے آیا اے کیونجو اوہدے والاں وِچوں پانی دے تُبکے ڈِگدے پئے سن۔ اوہ بیٹھ گیا تاں مولوی ہوراں گل چھوہی:
"کیہ توں واقعی اسلام قبولنا چاہنا ایں؟"
"ہاں۔"جوزف نے پپوری دِڑتا نال پرتاوا دِتا۔
"توں چنگی طرحاں سوچ وچار لیا اے نا؟"
"تیرے ایس جذبے پِچھے کوئی وقتی اُلیل تاں نہیں؟
ـ"ـ
"کِدھرے توں کِسے دے خوف ہیٹھ تاں اجیہا نہیں کر رہیا؟
ـ"ـ
"کوئی لوبھ تے نہیں تینودں پریردا پیا؟"
مولوی ہوراں دے ہر سوال دا جواب جوزف پُوری دِڑتا نال دیندا تاں اوتھے موجود لوکاں دے چہرے ہور بھکھ اُٹھدے۔ "مذہب بدلن پِچھوں تینوں اوکڑاں وی پیش آسکدِیاں نیں، جریں گا؟"
"ہاں۔"
"تے تیرے بیوی بچے؟"
تکبیر دے نعرے نے مسیت وچ کھمکار پا دِتی سی تے بیوی بچیاں بارے پُچھیا سوال نعرے دی گھمکار وِچ ان سُنیا رہ گیا سی۔ نالے اوس دی بیوی بالاں نوں نال لے کے اپنے پیکے پِنڈ گئی ہوئی سی۔
پِنڈ دی اِک لا ہمے عیسائیاں دے تھوڑے جیہے گھر سن۔ عیسائیاں دے ایس محلے نوں ٹھٹھی بولدے سن تے پُوری ٹھٹھی وِچ اِک جوزف ای کم دا بندہ سی۔ اوہدے نالدیاں نوں کم گھٹ ای مِلدا سی۔ اِک دِن کر لیا تے چار دِن ویہلے پر جوزف جوانی ویلے توں پِپلی والیاں دا سیپی ٹُریا آرہیا سی تے اجو کے سمے جد کہ بُہتی واہی بیجی مشینی ہو گئی ہوئی اے پِھر وی پِپلی والیاں اوہنوں جواب نہیں سی دِتا۔ دوناں دِھراں دے مِل ورتن نال زمیندارے دا کار دیہار پیا چنگا چلدا سی۔ ہر چھماہی پِچھوں جوزف نوں ایس کام گیری پِچھے سال بھر دے کھان جوگے دانے جُڑ جاندے سن تے اوہ ایسے تے خُش سی۔
اوہ سِڈے والا بندہ سی تے دھو لے جھاٹے وی جان مار کے کم کرن دا آہری تے اوس دی گھر والی جینی اجے آپ ساہ ست والی بی بی سی۔ اکٹھے دو دو بوہل لا کے وی نہیں سی ہنبدی۔ چار بالاں نال اوہناں دا ویرھا بھریا لگدا سی۔ دیر بعد جُڑی اولاد وِچ سبھ توں وڈا سیموئیل اٹھاں سالاں دا سی۔ پِھر سال سال دے فرق پِچھوں ڈینئیل، جیمس تے پطرس سن۔
ویکھن وِچ کدے وی جوزف کمی کمین نہیں سی لگدا۔ سگوں کئی وار فیکے پِپلی والے دے ساکاں توں آئے بندے جوزف نوں فیکے نال کھیتاں وِچ کم کردے نوں "چودھری کیہ حال اے تیرا"آکھ بُلاوندے سن۔ اوہناں بھانے کھیتاں وچ کم کر رہیا اوہ دی کوئی جٹ زمیندار ای ہوندا۔ اوپرے بندے نوں جوزف تے فیکے دا فرق اودوں پتہ لگدا جدوں بھتہ لیائی فیکے دی گھر والی تون توں ہٹ کے بیٹھے جوزف
نوںسالن روٹی اُتے ای رکھ روٹی اوس دے ہتھ پھڑا دیندی تے فیکا لسی والی ولٹوہی نوں مُونہہ لا کے پِین مگروں باقی دی بچی ہوئی لسی نوں جوزف دے ہتھاں نوں جوڑ کے بنائے ہوئے پیالے وِچ اُلٹا دیندا۔
کئی وار اجیہے موقعے تے ہاسو ہِینا ہویا جوزف اپنے وڈکیاں دے حوالے نال دسدا کہ "پِچھوں چوتھی پیڑھی وِچ اوہ وی مسلمان ای نیں۔ میرے پڑدادے کولوں کوئی قتل ہو گیا سی تے انگریز راج وِچ اوہنے پھانسی توں بچن لئی اسلام نوں تیاگ عیسائی مذہب دھار لیا سی۔"صافے نال لسی والے ہتھ پُونجھدا ہویا جوزف گل اگے ٹوردا، "اُنج اوہ پھاہے لگنوں تاں بچ گیا پر اپنی جدی وراثت توں ہتھ دھو بیٹھا تے اوہدے بھراواں اوہدے مذہب تیاگن دا لابھ چُکدیاں ہویاں جوزف نوں مالکی وِچوں
بے دخل کر دِتا سی تے اوسے سمے توں اسیں بھوئیں والاں دے کام گیر لگے آوندے ہاں۔"جوزف توں کئی وار سُنی ہوئی ایس گل نوں لوکاں نے اِک کتھا کہانی توں کدے ودھ نہیں سی جانیا۔
پر ایہہ گل ہے سی سچ۔ اُتوں والی دا والی دا عیسائی ہویا جوزف دا پڑ دادا سما جک طور تے عیسائی کمیونٹی وِچ اجیہا پھسیا سی کہ پِھر اوس توں نِکلن ای نہیں سی ہویا۔ تے اوس دے مرن پِچھوں اوس دی اولاد پکی عیسائی ہو چکی سی۔ جو پُشت در پُشت وکھ وکھ پِنڈاں وِچ کِسے نہ کِسے طور اپنے جدی پیشے نال جُڑی آ رہی سی۔ جس دی اِک ونگی جوزف وی سی۔
ایکا ایکی ایسے جوزف دے من وِچ مسلمان بنن دی تانگھ اُٹھ کھلوتی سی تے ہُن اوہ مسیت وِچ مولوی ہوراں کول بیٹھا اوہناں دے سوالاں دے جواب دے رہیا سی۔ "جنگی طرحاں سوچ لے توں جیہڑے مذہب وِچ آوئن والا ہیں ایس وِچوں پِھر واپسی ممکن نہیں متے کل نوں تیرے من وِچ آئے۔"
اوہ پہلے توں ایہہ سبھ سوچ وچار کے ای مسیت وِچ آیا ہونا ایں پر پِھر وی مولوی ہوراں اپنے ولوں جدوں چنگی طرحاں تھوک وجا کے جوزف دے شوقوں مُول نہ ہرن دا پک کر لیا تاں اوہدا مُونہہ قبلہ رُخ پھیر دِتا۔ جوزف نوں قبلہ رُخ بیٹھا ویکھ کے مسیت وِچ موجود لوک اِک دم چُپ ہو گئے۔ اوہ سارے ہُن خیال کر رہے سی کہ قبلہ رُخ بیٹھے جوزف دِیاں تاراں کِدھرے دُور کِسے پِوتر دھرتی نال جُر رہیاں نیں۔ لوکاں تے عجیب جیہا اثر ہور ہیا سی۔
"پڑھ کلمہ!"مولوی ہوراں چُپ توڑی،
"لا........اِلَہَ......اِلَّا......اللہ......
ـ"اوہ سہجے سہجے اِک اِک لفظ پڑھن لگے۔
"لا........اِلَہَ......اِلَّا......اللہ......
ـ"جوزف وی اوہناں دے پِچھے پِچھے کلمہ پڑھ رہیا سی۔
"نعرہ تکبیر"کلمہ مُکا تاں اوتھے موجود لوکاں وِچوں کِسے اِک نے اُچی ساری سد بُلائی۔ "اللہ اکبر"دی گھمکار وِچ ایدکیں اِک نویں آواز وی شامل سی۔ جوزف دی اپنی آواز۔
"مبارکھ۔"
"مبارکھ۔"
لوک اوس ول اُلر پئے پر مولوی ہوراں اُٹھ کھلوتے لوکاں نوں ہتھ دے اشارے نال بتھا دِتا۔ کیونجو اجے ایمان دِیاں صِفتاں باقی سن۔ جوزف نے "امنت باللہ
ـ"توں لے کے "تصدیق بالقلب"تک مولوی ہوراں دے پِچھے پِچھے پرھیا تے ایہہ پڑھن پِچھوں ہُن اوہ پُورا مسلمان بن چُکیا سی۔
"مبارکھ"
"مبارکھ"
لوک جوزف نوں مبارک بادی دے رہے سی۔ ایس پِچھوں مولوی ہوراں تھوڑا وعظ کیتا، جیہدے وِچ اوہناں دسیا کہ جوزف ہُن اوہناں دا دِینی بھرا بن چُکیا اے تے ایہہ رِشتہ خون دے رِشتے توں کِدھرے ودھ کے ہے۔ اخیر تے اوہناں تواریخ وِچوں اسلامی بھائی چارے دیاں کُجھ مثالاں وی دِتیاں۔
اوہ لوک جیہناں اِک عُمر جوزف نوں اپنے نیڑے نہیں سی ڈُھکن دِتا ہُن اوس نوں گلوَ کری پاپا کے پئے مِلدے سن۔ ہر کِسے وِچ اُس لئی بھر پن تے اپنیت سی۔ لوک اوس نوں اپنے نال مِل کے کھان دی دعوت دے رہے سن۔ اوہی لوک جیہناں سدا اوہنوں نوں تَون توں اِک وِتھ تے رکھیا سی۔ جوزف لئی ایہہ سبھ کُجھ نواں سی تے حیرانی بھریا وی۔
جوزف دا ہُن پِچھلے ناں نوں اپنے نال چمبوری رکھنا ٹھیک نہیں سی۔ سو ایسے لئی آخر تے اوس دا ناں وٹا دینا ضروری خیال کیتا گیا۔ مستِیوں باہر نکلیا تاں اوہ یوسف سی۔ جوزف اندر ای کِدھرے مسیت وِچ تکبیر دے نعریاں ہیٹھ دبیا گیا سی۔
ہُن کئی لکھ پغمبر اوس دے اپنے سن تے لکھ توں اُتے اپنے نبی دے اصحاب تے انیکاں ولی وی اوس دے اپنے سن۔ تے دُنیا دے گِنتری وِچ نہ آؤن والے لوکاں نال ہُن اوہدا سانگا سی۔ "کیویں تے کیوں؟"ایہدا اوہنوں اجے کوئی بُہتا پتہ نہیں سی۔
حضرت علی ہُن اپنے سن۔ ابو حنیفہ اوس دے امام سن۔
تے بغداد والے پیروی ہُن بگانے نہیں سن رہے۔
ایسے طرحاں دے عجیب عجیب احساس اوس دے من وِچ پیدا ہوندے رہندے۔ چارے کوٹیں اوہدی سانجھ ہو گئی سی، لہندے چرھدے دکھن پہار تیک اِک نویں سانجھ۔ اِنج سوچنا اوہنوں چنگا لگدا سی۔ اوہنوں آنند آوندا سی پر سوچدیاں ہویاں جد سوچ دی سُوئی کِسے "کیوں یا کیویں؟"اُتے اٹک جاندی تاں اوہ سوچنا چھڈ دیندا۔
مولوی ہوراں جوزف نوں کہیا سی کہ اوہ ہُن اِک عظیم اسلامی ورچے دا مالک اے۔ ایس دھرتی دا ہون دے باوجود اوس دِیاں جڑاں اِک پوِتر دھرتی وِچ نیں تے جد اوہ سوچدا کہ ایتھوں دی مِٹی نوں پرجُوہی مِٹی نال کیہ نسبت ہو سکدی اے۔ اوس دے من دِیاں تاراں دراڈے کیویں جُڑ سکدیاں نیں جد کہ راہ وِچ اینکاں دریا تے سمندر پیندے نیں۔ تاں سوچ دی سُوئی جُوہاں دی وِتھ تے اٹک جاندی تے اوہ سوچنا چھڈ دیندا۔
اجیہا سوچدے ہوئے اوہنوں اپنے ایمان دا رُکھ ڈولدا محسوس ہوندا، جس دِیاں جڑاں اجے پاتال وِچ نہیں سن کُھبیاں۔
لوکاں دا ورتارا اوس لئی حیرانی بھریا سی۔ لوک اوہنوں راہ جاندے نوں آواز مار کے کول بٹھا لیندے تے اپنے حُقے دی نڑی اوس ول گھماندے ہوئے اوہنوں پین لئی پیش کر دیندے۔ کئی اِک اوس دا حُقہ لے کے اوس دے کش وی لا لیندے۔ ایہہ سبھ کُجھ اوس لئی نواں سی تے حریانی بھریا وی۔ ایہہ سبھ کُجھ پہلوں کیوں نہیں سی۔ اوہ سوچدا تے کلمہ پرھن دے باوجود ایس ورتارے دی نِینہہ بنیاد بُھل جاندا۔
اپنے تے لوکاں وچکار مِٹدی وِتھ نوں ویکھ کے کئی تھاواں تے جوزف نے جھِجھک وی محسوس کیتی سی۔
"ایہہ ورتارا پہلوں کیوں نہیں سی؟"اوہ گھٹ پڑھیا لکھیا بندہ سوچدا۔
"میرا کُجھ وی تے نہیں بدلیا۔"
"اوہی پہلاں ورگا بندہ ہاں۔ "
"اُتوں تاں کُجھ وی نہیں نظریندا کِسے دا۔"
"بندہ تاں بس بندہ ای ہوندا اے۔"
پر کُجھ بندے عیسائی ہوندے نیں تے کُجھ مسلمان، سِکھ، ہندو، یہودی۔ اوہ بندے دی ایس وند نوں بُھل جاندا تے لوکاں دے مِلن ورتن تے ویہار ورتارے دی وجہ جانن دا جتن کردا اوہ کِدھرے نہ کِدھرے سوچ دی سُوئی اٹکا کے بہہ جاندا۔
تے جے کدی اوہ ایس ورتارے پِچھے لُکی خود غرضی جان جاندا تاں اوس لئی ایہہ بُدھ دے نروان حاصل کرن توں گھٹ نہیں سی ہونا پر جتنی خوشی بُدھ نوں نروان پِچھوں ہوئی سی ایس توں گھنا دُکھ جوزف نوں ایس گیان پِچھوں ہونا سی۔
ٹھٹھی توں باہر اِک ٹولہ جتنا اوس دے نیڑے ہوندا گیا سی۔ ٹھٹھی وِچ دوجا ٹولہ اُتنا ای اوس توں دُور۔ ٹھٹھی والیاں اپنے بندیاں اُتے اوس نال، بول چال تے روک لا دِتی سی۔ اوہناں دا دھرم جو گیاگ دِتا سی جوزف نے۔ ایس وجہوں اوہناں نوں اوس اُتے روس سی ٹھٹھی والیاں دا ہور مسلماناں نال بول بُلارا ہے سی پر جوزف نال بالکل نہیں۔ تے اوہناں نوں دُوجے مسلماناں نال بولدا ویکھ کے اوہناں دے ایس دوغلے پن تے اوہنوں دُکھ ہوندا۔
جوزف ہُن کدی کدائیں ای ٹھٹھی وِچ وڑدا۔ بُہتا تاں پِپلی والیاں دی حویلی وِچ ای پیا رہندا۔ نالے کیہڑا گھر والی ایتھے سی۔
تے پِھر اِک دِن اوس دی گھر والی بالاں نوں لے کے پیکے پِنڈوں مُڑ آئی دھرم تیاگن دی گل ا وس نوں اوتھے ای پتہ لگ گئی سی ایہہ خبر سُن کے اوس دے بھرا نوں بڑا وت چڑھیا سی اِک وار تاں اوہ ٹُریا وی سی جوزف دا مُکو ٹھپن، پر اوہ سُوجھ بُوجھ والا مُنڈا سی سو وڈیاں نے سمجھا بُجھا لیا۔ اکھے:
"توں پہلا بندہ نہیں جس نوں ایس پکھوں غُصّہ آیا اے۔ خداوند یسوع نوں صلیب دین والے یہودیاں دا اج ناں تھیہہ مُک گیا ہوندا کہ تیرے توں کِدھرے ودھ غُصّے والے کئی ہو گزرے نیں.....پر نہیں.......پر نہیں بندی ماریاں کدے دھرم نہیں مُکے۔ "
تے ایہہ آخری گل اوہنوں ٹُنب گئی سی اوس تواریخ پڑھی ہوئی سی تے اوہ جاندا سی کہ ہند وچوں بُدھ مت نوں کتم کرن دے جتن وِچ جگت وِچ ایہدا پسار ہور موکلا ہو گیا سی۔
جینی نوں ٹُرن لگیاں اوس دے ماپیاں کہیا سی: "توں گھر والی ایں اوہدی۔ جوزف نوں سمجھائیں شاید پرت پئے، نہیں تاں جو فیسلہ اوتھوں دا چرچ کرے اوس تے عمل کرنا ہوئے گا۔ خبردار! جوزف دِیاں گلاں وِچ نہ آ جائیں کِدھرے، اوہ تاں بیگانا سی توں تے خُون ایں ساڈا۔ اسیں تیرے بدلن دی آس نہیں کر سکدے۔ جا دِھیے خداوند تیرا چوپان ہے'۔"
تے جوزف نوں سمجھاؤن دی کوشش وِچ اُلٹا اوہ اوہنوں سمجھاؤن لگ پیا سی۔ "اسل تاں بندیائی اے تے سچائی جتھوں وی لبھے پھڑ لینی چاہیدی ہے۔ کدے کدے اوہ بُہت سیانیاں گلاں کر جاندا۔
پر جینی نے تھک ہار کے مشنری نوں جا آکھیا سی، "اوس تے میری کِسے گل دا کوئی اثر نہیں ہوندا۔"
اج مِشن دے لوک اوس دے ویڑھے وِچ آئے بیٹھے سن۔ جینی تے چارے بچے وی موجود سن۔ ایہہ ستھ بیٹھی ویکھ دو چار مسلمان جوزف نال وی آ رلے۔ مشنری نے صاف آکھ سُنایا سی کہ جینی اُتے ہُن جوزف دا کوئی حق نہیں تے اج توں دوناں وِچ پکا وکھریواں۔
جوزف ول چلے گئے ذرا سیانے سیموئیل تے ڈینیل نوں مسلمان جد کہ جینی کول بیٹھے رہ گئے دو نِکے بالاں نوں یسائی من لیا گیا۔ جے تھٹھی توں باہر سیموئیل تے ڈینیل لئی موہ رکھن والیاں دی وی کوئی گھاٹ نہیں سی۔ ایہناں دوناں بالاں نوں مولوی ہوری شہر دے کِسے مدرسے وِچ چھوڑ آئے سی جِتھے وشواش اے کہ اوہ سیموئیل تے ڈینیل توں اسماعیل تے دانیال ہو گئے ہون گے۔
عیسائی تے مسلمان بچیاں دی ایہہ ونڈ تے ورتارا بالاں دی عقلوں باہر سی۔ بچیاں اُتے تاں ایہدا مارا اثر پینا ای سی کود جوزف اُتے وی بُہت بُرا اثر ہویا ایہدا۔ اِکو کُکھوں جمے بالاں دا اِک دُوجے لئی ممنوع ہونا جوزف نوں بڑا دُکھدا۔
جوزف نے سوچنا کُجھ زیادہ ای کر دِتا۔ ایسے حساب نال سُوئی وی بُہتا ای اٹکن لگ پئی۔ پِپلی والیاں دی حویلی وِچ لما پیا پیا اوہ سوچدا تے سُوئی اٹک جاندی تاں اوہ سوچنا چھڈ دیندا۔ اوہ پِھر سوچدا تے سُوئی پِھر اتک جاندی تے اوہ سوچنا چھڈ دیندا۔
اِک چر پچھوں کسے دیہاڑ تے پنڈ آئی جینی دا جوزف نوں پتہ لگا تاں اوہنے جینی نوں کسے راہیں لمبڑاں دی حویلی دے پچھواڑے رات نوں شرینہہ دے رُکھ ہیٹھ ملن دا ترلا کیتا۔
متھے ویلے توں پہلاں ای اوہ شرینہہ دے رُکھ ہیٹھ آ بیٹھا تے واء وچ گُھلی شرینہہ دے پھُلاں دی مٹھی سگندھ ساہ راہیں اپنے اندر بھردا رہیا ۔ لمی اُڈیک پچھوں اوس اپنے ول اک پرچھاواسں ودھدا ویکھیا تاں اوہ اُٹھ کھلوتا۔اوہ جینی ای سی جو ہُن اوس دے کول آن کھلوتی سی۔
اوہناں وچالے چُپ دا اک پہاڑ گھڑا سی۔ ہمالے جیڈا پہاڑ۔
"جینی !"چُپ دے پہاڑ توں اک پتھر لُڑ ھکیا۔
"ہاں"ایسے پہاڑ دی کھوہ وچوں آواز آئی۔
"توں مڑ کیوں نہیں آوندی؟"
"توں وی پچھانہہ پرت آ ۔"
اک وار پھر پسر گئی چُپ نوں جوزف دی آواز نے توڑیا :
"جینی !"
ـ"ہاں۔"
"یاد ہے تینوں ؟"
"کیہ؟"
"جدوں فادر نے تیری بانہہ ہتھ وچ پھڑاؤندیاں کہیا سی کہ جیہڑے رشتے وچ تُسیں اج پُرچ گئے ہو، اوہ اک اٹُٹ رشتہ ہے۔ کسے اک دھر ولون توڑن دی کوشش دے باوجود وی، تے جیوندے جی ہُن تُسیں اک ہو۔"
"ہاں یاد اے"
ـ"پھر اج اوہ رشتہ کیہ ہویا؟"
"اوہ رشتہ جوزف تے جینی وچکار سی اتے توں یوسف ایں۔"
"میرا کُجھ وی نہیں بدلیا۔ ویکھ میں اوہی بندہ ہاں ، جینی میرے دل وچ اج وی تیرے لئی اونا ای موہ ہے جتنا پہلے سی۔"
جوزف نے اگے ودھ کے جینی دا ہتھ پھڑنا چاہیا جو اوس نے جھٹک دتا۔ جینی سجے ہتھ دی اُنگلی نال سینے تے صلیب بناوندی ہوئی بولی :
"میں جوزف دی جانُو ہاں یوسف دی نہیں۔"
تے پھر ہنیرے وچ گُم ہو گئی۔
جوزف دھرتی وچ گڈیا مُنّا کنی دیر اہل کھلوتا سوچدا رہیا۔ سوچ دی سُوئی جوزف تے یوسف وچلے فرق تے اٹک گئی پر اوہ پھر وی سوچدا رہیا۔
یوسف وچ گم ہوئے جوزف نوں کھوجدا رہیا۔ کھوجدا رہیا۔ تے پھر ایسے کھوج وچ آپ وی کدھرے گواچ گیا۔
سویرے پنڈ والیاں ویکھیا اوہ پاگل ہو چُکیا سی۔ ہُن اوہ مسلمان سی نہ ای عیسائی۔ ٹھٹھی وچ تے ٹھٹھی توں باہر ہُن اوہ دوناں دھراں نوں اکو جیہا سی کیونجو پاگل عیسائی ہوندا اے نہ ای مسلمان ۔ اوہ تاں پاگل ای ہوندا اے ۔ بس اک خالی خولی بندہ۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels