Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> چونویں کہانیاں >> مُصلّی، اسیں درواڑ! (کہانی) چوتھی لڑی

مُصلّی، اسیں درواڑ! (کہانی) چوتھی لڑی

نین سْکھ
April 13th, 2017

آغا خاں سہوترے دے ایس نعرے وچ قصہ مصری خان وی تے ڈرامہ ’’مُصلّی‘‘ وی۔ مُصلّی کون تے چنگڑ بار کیہ؟ ایم کے پی تے دیہاتی مزدور تنظیم دی کہانی جیہدے وچ ماسٹر سوہن لال دا ذکر تے میجر اسحاق دی ویل

آغا خاں سہوترا اپنی برادری وچ اگرا بہاول دا جانیا ونجے جیہدا دادا مسنا، کجاک مُصلّی ہویا، چنگا ڈنڈ کے تے وجکے والا۔ چوری چھوڑ کے اوہ واہک ہویا۔ زمین دے مالک ونڈائی ویلے وپار نہ کیتا تے اوہ وت چور بن گیا۔ زمین دار کوٹھے لِتن کان مسنے نوں بلوایا، مسنا اندروں کلوٹی چوں دانیاں دی لپ لئی آیا،’’راء جی، انہاں وچ کائی دانہ تُساں وی مینوں دِتا؟‘‘.......
اگرا 1905 وچ جمیا جَدن چنگڑ بار وچ طاعون دی وباء جَن دا تَل چایا۔ مسنا آل اولاد سنے اُجڑے سُبھاگے توں سجوکے آوسیا۔ جِدھوں دا وڈَا زمین دار راء شیر محمد ڈُھڈی ہا، جَیں اپنے لُوڈے بچڑے اللہ داد نوں پڑھاون کان اپنے لوک وچ چار جماتاں دا سکول سرکاروں منظور کروایا۔ ایہہ 1914 دی گل۔ سکول دے دو ماسٹر، ہک رام دتہ تے دُوا علی محمد۔ راء اللہ داد اَگرے مُصلّی دا بیلی، اوس سفارش کیتی تے اگرا وی سکول وچ داخل ہوگیا پر اوہدا ناں خاکروب دے خانے وچ درج ہویا۔ جدوں اوہ تریجی وچ پڑھدا ہا، اُدن دی گل، ارڑ بنگلے کسے ہور فیصلے لئی جُڑی ستھ وچ کائی زمین دار جُھریا کہ سجوکے وچ چُوڑھے مُصلیاں دا چھوہر زمین داراں دے پُتراں نال بہہ کے سکول پڑھے۔ نمبردار راء بیگ ڈُھڈی اُتھائیں ستھ بھنّی تے اُنہاں پَیراں تے سجوکے دے سکول نوں منہ چاکیتا۔ جماعت وچ بیٹھے اگرے مصلی دی شامت آگئی، راء بیگ اوہدے ہتھ چوں کتاب کھوہ لئی تے اوہدے ہتھ وچ بوکھر نپا دِتی۔ اگرا خاکروب بنن توں اِنکاری ہویا تے اوہنوں مار مار مُنج کیتو نیں تے وت کھوہ وچ اپٹھا چا لڑھکا ئیو نیں۔ راء شیر محمد اپنے پُتر دے بیلی نوں چُھڑوا لیا پر اوہدے سکول وچ داخلے اُتے پابندی لگ گئی......
راء اللہ داد پرائمری پاس کرکے فروکہ دے خالصہ سکول وچ داخل ہوگیا جِدھے اوہدے مگروں اگرا وی اپڑ گیا۔ ماسٹر چرن سنگھ اگرے دا شوق ویکھیا تے اوساوہنوں گُر مُکھی لِکھنی سکھا دِتی۔ ریاضی تے الجبرا اوہدا اگدوں ای چنگا۔ اوہدا مزارع پیو اوہنوں حساب لئی جِنس ویچن وَپندیاں نال لئی گیا۔ سرگودھا دی غلہ منڈی وچ اگرے ستارھاں سال عمر وچ پہلی وار اخبار پڑھی۔ اوس ہفتہ وار اخبار دا ناں ’’شُعلہ‘‘ جیہڑا لفظ اوہنوں چھیتے رہ گیا، اوہ انقلاب۔ جَیں اوہدا سانگا خبر تے سیاست نال جوڑیا۔ اکثر انقلابی لِکھتاں دا لکھاری ’غدری‘ ہووے جیہدا اصل ناں ماسٹر سوہن لال جو اوہدا چنگا جانُو تے ڈِٹھیوڑ......
شُعلہ اخبار راہیں اگرے مُصلی نوں لُڈن دے احمد بخش دی سُوہ لگی اوس بھاڑا جوڑ یا تے ملتان دی لاری وچ بہہ کے لُڈن اپڑ گیا۔ احمد بخش نال اوہدے دو سانگے نِکل پئے، ہک تے اوہ دوویں مُصلی، اُتوں سہوترے۔ احمد بخش اوہنوں عطا محمد، محمد بخش، جمال دین تے شاہ محمد نال ملوایا جیہڑے سارے مُصلی تے پڑھت گُڑھت وچ پِچھے رہ گئی اپنی برادری کان چِنتا وند۔ ہبھدائیں مُفت را ہکی کان پھساون واسطے نِت مُصلیاں خلاف چوری تے لڑائی دے کُوڑھے پرچے ہوون۔ انگریز راج دی سیاست وچ اِنہاں دی کوئی جاگھ نہ بنی جیہناں دے ہماتڑ آگو سارے پنجاب وچ کھِنڈے ہوئے، غریبی ہتھوں نِت رلن مِلن اوکھا۔ خط پتر راہیں وچار وٹاندرا وی کریندے تے لوکائی نوں نال جوڑن دا آہر وی......
18 فروری 1946 دے دہاڑے ایہہ سارے آہری جی اِکٹھے ہوئے۔ وہاڑی دا موضع ٹہرہ، ایس علاقے نوں پُرانی پنڈی آکھیا وَیندا، ٹِبّی اُتے دو بُڈھے رُکھ ہائن، ہک ون تے دُواجنڈ جِدھے ’’انجمن دینداراں‘‘ دی نیہنہ رکھی گئی۔اوہ الیکشن دا زمانہ ہا، سارا پنجاب انگریز دی سیاست وچ پھسیا ہویا۔ پارٹیاں کئی پر اصلہ مقابلہ مسلم لیگ، یونینسٹ پارٹی تے کانگرس وچ۔ اگوں پنجاب دی ونڈ دا نعرہ لگ گیا جیہدے رولے وچ انجمنِ دینداراں کدھائیں کھڑِی گئی......
22 جنوری 1948ء ’’انجمنِ مسلم شیخاں‘‘ رجسٹر ہوئی جیہدا رجسٹریشن نمبر 201PP جیہنے اپنے ناں دا اخبار وی کڈھیا۔ احمد بخش پہلا صدر تے عطا محمد جنرل سیکر ٹری۔ 1951 دا جنرل الیکشن آیا جیہڑا انجمنِ مسلم شیخاں لڑن لئی تیار۔ صوبائی اسمبلی دیاں بتّی سیٹاں اُتے مُصلّی میدان وچ آئے پرجِدھے میلہ لگا، اوہ لُڈن۔ ہِک باہی حکومتی مسلم لیگی امیدوار تے دُوے منے عوامی مُصلّی امیدوار:
میاں ممتاز احمد دولتانہ بمقابلہ ملک احمد بخش سہوترا
مُصلیاں زمین داراں دے تُل تے ناں لمّے کر لئے۔ دولتانے دے لمے جلوس وچ کاراں دی قطار، سہوترے دے پچھے کھوتی ریڑِھیاں دی ڈار۔ غریبی وجہوں جے مصلّی تماشہ بنے، دولتانے نوں وی مخلول ہوئے کہ عزت دار دا مقابلہ چوڑھے نال۔ جیہڑے زمین داراں دے خلاف کمّی تے مزیرے لُک کے وی گل کریندے یرکدے، اوہناں دے شجریاں دی کھیہہ اُڈی کہ کیویں اوہناں دے وڈکے، چوراں تے رسہ گیراں توں جاگیردار بنے۔ جِتن والے جِت گئے پر ملک آغا خاں سہوترا چنگا بلار مشہور ہویا جیہنے گجدیاں دُھوڑاں پٹ دِتیاں۔ ایہہ اگرے دا نواں ناں جَیں اِکٹھ دے ساہمنے گل کرن دا وَل احراری لیڈر عطاء اللہ شاہ بخاری کولوں سِکھیا جیہدے گھر اوہ کدی یونسینٹ جاگیرداراں دی دُشمنی وچ نوکر رہیا......
1951 دے الیکشن مگروں 1971 تائیں وِیہہ ورھے ’’انجمنِ مسلم شیخاں نوں پنجاب دے زمین داراں سیاست وچ سِر چُکن نہ دِتا جیہڑی وچو وچ اپنے اندر الیکشن کرواندی رہی۔ احمد بخش مگروں جمال دین صدر بنیا جیہدے پچھوں شاہ محمد دی واری آئی، تے اوہدے بعدوں 1972 وچ ملک آغا خاں سہوترا صدر چُنیا گیا۔ جیہدے ضلع سرگودھا دی ’انجمنِ نائیاں‘ اوہدی انجمنِ مسلم شیخاں نال رلن دی چاہوان ہوئی جس دا آہری غلام حیدر نائی دا آغا خاں سہوترا دا پرانا بیلی۔ آغا خاں سہوترا 1970 وچ بھٹہ خِشت مزدور یونین وی رجسٹر کروائی جیہدے باغ علی تے احمد دین نال رل کے اوہنے انجمنِ مسلم شیخاں دا ناں ’دیہاتی مزدور تنظیم ‘ رکھ دِتا۔
آغا خاں سہوترا دی بھج دھرُک پاروں دیہاتی مزدور تنظیم اخباراں وچ دُھمن لگ پئی۔ وڈے انقلابی لیڈراں نال خط پتر تے اخباری بیاناں راہیں وچار وٹاندرا ہویا جیہناں دی آکھت اُتے دیہاتی مزدور تنظیم پنڈاں چوں نِکل کے شہراں تائیں اپڑی۔ تے جیہدا پہلا وڈّا اِکٹھ لہور دے وائی ایم سی اے ہال وچ ہویا جِدھے پنجاب دا چیف منسٹر ملک معراج خالد وی آیا تے لائل پوروں سٹوڈنٹ لیڈر چودھری شریف وی۔ اُدھائیں پنجابی سوجھوان سبط الحسن صنیغم نال سلام علیکی ہوئی جیہڑا آغا خاں سہوترے نوں بانہوں پھِدھ کے ’مزدور کسان پارٹی‘ دے دفتر لئی گیا۔ جِدھے میجر اسحاق نوں مل کے آغا خاں سہوترے نوں اِنج لگا جیوں اوہ اپنے گھر اپنے جِیاں وچ آگیا۔ ایس مِلنی مگروں آغا خاں سہوترا دِیاں کھوہرِیاں گلاں کدھائیں سُکھا ندِیاں نہ تے کجھناں نوں بہوں بھاندِیاں۔ ریڈیو پروگرام لئی لہوروں سرکاری سدّا آگیا، پروگرام دا ناں:
کاج وی اپنا، راج وی اپنا
آغا خاں سہوترے اجن چھ پروگرام ای کیتے، سرکار نوں تفتیش ہوئی کہ تنخواہ دار چھڑا عوام دی گل کردا، حکومت دی کائی کُشامت نہ کریندا۔ ایہہ ریڈیو پروگرام بند ہوگیا۔ آغا خاں سہوترا ایس پروگرام وچ نشاندہی کیتی کہ اوہ سارے زمین دار جیہناں دے خلاف نعرہ لاکے پیپلز پارٹی الیکشن جِتی، اوہ کیویں اوہدی حکومت وچ بھائیوال بنی بیٹھے......
25 جون، 1973، دیہاتی مزدور تے پیپلز پارٹی دے وزیر وِچ پِڑپے گیا۔ اگدوں دا سُکھیکی وچ آغا خاں سہوترا جلسہ رکھیا ہویا، اوسے دِہاڑے شیخ رشید چوہڑ کانے کسان کانفرنس دا اعلان کردِتا۔ وزیر دا جلسہ سرکاری خرچے تے ہویا، دیہاتی مزدور دے اِکٹھ وچ پیپلز پارٹی توں رُوٹھے ہوئے مزدوراں کساناں وی نیوندر گھتّی۔ جِدھے میجر اسحاق، مرزا ابراہیم، افضل بنگش تے تاج محمد لنگاہ جاگیرداراں تے سرمایہ داراں دی رج مِٹی پلیت کیتی۔ پیپلز پارٹی دا جلسہ سرکاری ہوندیاں دی بے رُعبا رہیا، سوشلٹ وزیر شیخ رشید نوں بہوں پچیائی ہوئی تے اوہ گھر لما پے گیا۔ دیہاتی مزدور مُصلّی پورا شرِیکا کیتا تے مُچھ نوں مروڑا دیندا بمار دی پُچھنی کان لہور شادمان اپڑ گیا، کچھاں وچ اُچی کلغی والے پلے ہوئے دو کُکڑ۔ شیخ رشید مِلن باہر نہ آیا، جانگلی پراہنے آغا خاں سہوترے کھگوُرا ماریا تے وزیر دے نوکر نوں کُکڑ پھداندیاں پکی کیتی،
’’کمزوری وچ کُکڑ بہوں کار آمد!‘‘
O


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels