Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> چونویں کہانیاں >> مُصلّی، اسیں درواڑ! (کہانی) دوجی لڑی

مُصلّی، اسیں درواڑ! (کہانی) دوجی لڑی

نین سْکھ
April 10th, 2017

آغا خاں سہوترے دے ایس نعرے وچ قصہ مصری خان وی تے ڈرامہ ’’مُصلّی‘‘ وی۔ مُصلّی کون تے چنگڑ بار کیہ؟ ایم کے پی تے دیہاتی مزدور تنظیم دی کہانی جیہدے وچ ماسٹر سوہن لال دا ذکر تے میجر اسحاق دی ویل

مُصلّی، اسیں درواڑ! ایہہ نعرہ لاون والے آغا خان سہوترے موجب اِتھاویں مُصلّی- چوڑھے تے چنگڑا اَکھوائے جیہناں دا شجرہ کسے سرکاری دفتر وچ نہ وکھِیوے۔ جنابوں ردّے ایہہ جرائم پیشہ کسے استغاثے وچ دیندار تے کسے مقدمے وچ مسلم شیخ لکھِیوے۔ وسیب وچ لٹرلُٹ کے راہن والے ہتھ چھُٹ مُصلی- چوڑھے تے ہتھیں کرکے کھاون والے مُصلّی- چنگڑ، چنگڑ چنگے توں۔ چنگڑ بار کیہ، ویہت تے چنانہہ وچکار دو جنگل، ہِک کلّو آنہ تے دُوا سُبھاگا......
مُصلیاں دا کائی وڈکا ہویا- گودھا جیہدے توں سرگودھا، گودھے دا سر۔ ایس سر (تلاء) دوالے انگریز سرکار چک نمبر45 شمالی تے چک نمبر45 الف شمالی وسائے۔ ایہہ دو چک ای مگروں سرگودھا شہر بنے۔ تلاء دی جاگھے سِول ہسپتال اُسریا۔ آغا خاں سہوترا اکھیں نہ ڈِٹھا پر سُنیا ہویا کہ جَدن گودھے دے تلاء اُتے سرکار قبضہ کیتا، مُصلیاں اپنے بزرگ دی نشانی بچاون کان بِرج لال ساہن نوں وکیل کیتا۔ پر اوہ دیوانی عدالت چوں ’حکمِ امتناعی‘ نہ لے سکے کیوں جو سرکار ’پبلک انٹریسٹ‘ لئی کوئی وی بھوئیں ’لینڈ اَیکوِیزیشن ایکٹ‘ راہیں ایکوائر کرن دی مجاز۔ مُصلیاں اپنے وکیل بِرج لال ساہنی نوں ایہہ پُچھ کے لاجواب کیتا:
’’کیہ مُصلّی پبلک نہیں؟‘‘

بِرج لال ساہنی اوہناں نوں کیویں سمجھاوے ہاں کہ حق اوہناں نوں مِلدا جیہناں دا حق سرکار منّے۔ جیویں سرگودھے دے مقامی زمین داراں دے مقابلے وچ سیالکوٹی آباد کاراں اپنی ہستی منوائی جیہدے لئی سرگودھا شہر وچ سلطان چیمے ٹوانیاں، قریشیاں تے لکاّں دِیاں شاندار کوٹھیاں ساہمنے زمین دارہ ہاؤس بنا کھلاہریا......
آغا خاں سہوترا سُندا آیا کہ رائے شنکر دے تِن پُتر گھؤ، ٹؤ تے سؤ، راجپوتا نے چوں پنجاب آئے جیہناں دی آل اولاد پِنڈی دے گھیبے، شاہ پور دے ٹوانے تے جھنگ دے سیال۔ اوہنوں اپنی بے نامی اُتے غیرت آوے۔ مُصلیاں نوں اُچا ثابت کرن کان اوہنے ایہہ کہانی گھڑی کہ مُصلّی سکندرِ اعظم دی نسل پر جدوں اوہ میجر اسحاق، نجم حسین سید، سبط الحسن ضیغم تے شفقت تنویر مرزا نوں مِلیا، اوہنے ہڑپہ تے دراوڑاں بارے سُنیا۔ اوہنوں اپنی سنجاپ ہوئی تے اوہ اپنے دادے مسنے کولوں سُنی مُصلیاں دی ویل ہوکن لگ پیا:
نورو نور تجلّاٰ ہائی
چوڑھا ہائی یاں اللہ ہائی
ایہہ چوڑھے چنگڑ بار وچ کدی پوہریاں دے واسی ہائن۔ پوہرا کیہ ہا--- رتیڑ بھوئیں وچ کھٹیا ٹوڑا جیہدے مُنہ دوالے بنّھی بناکے اُپر ککھ کانھّے دی چھت، ہِک منے توں پوڑِھیاں اندر لاہندِیاں۔ سانّھے واکوں سِر کڈھ کے ویہندے راہن جِدھوں لٹیرے لشکری لگھدے وگدے رہے۔ اوہ اِنہاں پوہرے واسیاں نوں نال رلاون لگے تے اوہ ملّھ گئے، کجھ اگوں ویہر کھلوتے۔ اِنہاں چوڑھیاں لئی حلال حرام کجھ نہ، بھُکھ یاہندیاں جو لدّھا اوہناں کھالیا۔ کانگاں بہوں آون، مُلتا نوں شافی مسلک دے ملاح آئے جیہڑے آکھن:
امامن شافی
سبھے کجھ مافی
جیہناں لئی پانی دا ہر جاندار حلال۔ چوڑھیاں نوں ایہہ گل چنگی لگی۔ بلخ بخارے توں پِیر آئے جیہناں دا ففیری اسلام قبول کرکے ایہہ لا مذہب چوڑھے مُصلی ہوگئے، مُصلّی مّصلے توں۔ فقیر پیراں نوں لشکرِیاں مارمُکایا تے نَوگز لمّے ڈُوگھے ٹوڑے وچ کئی کئی پیر دفن ہوئے.......
چنگڑ بار وچ چھپڑی تے چھاں دوالے مُڈھلی وسوں ہوئی۔ سُبھاگا، چتروڑ، رادھن، جھاوری، وِجھ، مِڈھ، میانی، ہڈالی، چاوا، چوکیرا، دھریمہ، ساہنو، نہنگ۔ بہوں مگروں جا ساہیوال، بھلوال، فروکہ، سلانوالی تے شاہ پور شہر پروان ہوئے۔ انگریز سرکار جنگل وڈھ وڈھ چنگڑ بار دی چک بندی کیتی۔ سانجھ دے سانگے ترُٹ گئے۔ جاگیرداری دے جھروکے چوں بناوٹی شرماں دے گھُنڈ چِلکے تے مقدمے باز غیرت دا شملہ اُچا ہویا۔ شہرائی رہتل دی حد بندی توں نابر مُصلیاں نوں چکّاں وچ وساون لئی کِلیاں نال بنھیا گیا۔ پر اوہ سرکاری رسّے تُرڑا ندے مفرور ہوئے۔ ضابطہ فوجداری دے مجرم مُصلّی بے زمینے، ضمانت لئی مالکاں دے متھاج ہوئے۔ ویہت اُتے خوشاب پُل تے چنانہہ اُپر چنیوٹ پُل بناون دا اعلان ہویا جیہدے لئی مصلیاں دی جبری بھرتی ہوئی۔ کھِگر ڈھوندے مصلّی مزدوراں نوں پیرِیں پاون لئی ٹائر چپل لدّھی جیہڑی کھوہرا موٹا ٹائر، سی کے نہیں، کلِ ٹھوک کے تیار ہووے۔ ایس ٹائر چپل نوں پاون والے ایہنوں انگریز چپل آکھن۔ مگروں ایہہ ای چپل زمین داراں اپنے راہکاں نوں پوائی جیہناں ایہنوں وڈے زمین داراں نال جوڑ کے ایہدے ناں رکھے--- ٹوانہ چپل، قریشی چپل، نُون چپل......
جیہڑے انگریز راج وچ بھرتی ہوکے سرکاروں منظور ہوئے، اوہ عزت دار اصیل گھوڑِیاں اُتے بیٹھے تے وڈیاں پگاں بنھ کے سردار ہوئے جیہناں وچ مربع بندی ہوکے بار ونڈِ پچی۔ شاہ پور وچ ٹوانے، خوشاب وچ اعوان تے ساہیوال وچ بلوچ حاکم ہوئے۔ لاگو لاگ ہور زمین دار اُسر دے گئے جیویں نون، قریشی، سیّد، لک، میکن، ڈُھڈی تے کلیار۔ نِکے مقامی جانگلی بھوئیں والاں دے گوانڈھ جٹ، گجر تے آرائیں آباد کار ہوئے،آڑھت کھتری نوں ڈھئی رِڑکن (رُڈکِن یاں رینیکن) تے ہیلی- صاحب بہادر، آنریری مجسٹریٹ رادھا کشن دیوان صاحب۔ علاقے وچ انگریز سرکار دِیاں سِرکڈھ جاگیردارِیاں کالرا اسٹیٹ، جہان آباد اسٹیٹ تے نور پور اسٹیٹ جیہناں دِیاں اپنے ناواں نال ذاتی ملکیت نہراں کالرہ گریٹ کینال- پِیراں والا کینال، ملک صاحب خاں والا کینال تے سلطان محمود والا کینال۔ ظلم تے جبر اُتے اُسریا نہری نظام جاگیراں لئی بہوں سُکھی ساوا، بے آباد بھوئیں دو فصلی ہوئی......
1912 وچ سدھریا وائسرائے ہند لارڈ ہارڈنگ کالرہ اسٹیٹ دا سٹڈ فارم ویکھن کان آڈُھکیا۔ اُدن تائیں انگریز راج دے سرکاری کھاتے وچ ٹوانے باردے کئی دُوئے زمین داراں واکوں ’ٹرانسپورٹ آفیسر‘ لکھیندے رہے پر وائسرائے ہند اُنہاں دا درجہ ہور اُچیرا کرگیا تے اوہ ’رائل ٹرانسپورٹ آفیسر‘ ہوئے۔ برٹش انڈین آرمی دی ریگولر کیولری رجمنٹ، 19 وِیں لانسرز، ’’ٹوانہ ہارس‘‘ اکھواندی رہی،......
پہلی لام وچ مُصلّیاں نال ’نادر شاہی ہوئی‘ ہوئی---- نادر شاہ شاہ پور دا تحصیلدار ہویا جیہنے لام لئی سِول ریکروٹمنٹ سنٹر کھولیا۔ خضر حیات ٹوانے پندرھاں سو ٹوانے فوج وچ بھرتی کروائے، ٹوانیاں دا ہر ستواں مرد فوجی ہویا جیہناں دے ویکھا ویکھی دوئے زمیندار اُلھ اُلھ تے ودھ ودھ فوج وچ ناں لکھوا رہے۔ مُصلّی چھوہراں ہانی رنگرُوٹاں دی چاگھی بنائی جیہناں دی مُخبراں شکایت کیتی۔ ملزم پِڑ کوڈی کھیڈ رہے جیہناں نوں پُلس دِھنگیں پھدھ لیائی۔ جیٹھ ہاڑ دی دُھپے تسیاں نوں کنڈیاں اُتے چوک وچ کھڑا کیتونیں جیہناں چنگا جھٹ جِبھ دنداں ہیٹھ دِتی رکھی۔ ننگے جُسیاں اُتے ڈانگاں وسیاں، چِیکاں مُلکھ سُنیاں۔ ایہہ ظلم نادر شاہی مشہور ہویا......
1947 تائیں پُلس تے پٹوار راہیں کراڑ، راج دے دُلارے رہے جیہناں دے بھیتی زمین داراں دے مُنشی۔ مُنشی مختار شاہ تے منشی سلطان شاہ مسلم لیگ دے ورکر، اوہناں گھروں بے گھر ہوئے ہندو تے سِکھ ساہوکاراں دے خلاف نعرے لوائے، غریباں لُٹ مار شروع کردِتی۔ گروٹ دے کراڑ رام چند بلوائیاں نوں پینتی ہزار رُپئیہ دے کے جان بچائی۔ روڈے دا کراڑ رہن رکھیاں زمیناں اُتے قبضے کرکر موٹا زمین دار، اوہنوں غریب کساناں دے جلوس بے دردی نال قتل کیتا تے مگروں اوہدا سِرنیزے اُتے ٹنگ کے پورے علاقے وچ پھرایا گیا......
صالحوں تے ٹھرِی نوں ایہہ گلاں سُنا ندیاں آغا خاں سہوترا ڈانگ مار تے چور مُصلیاں دی صِفت کرے جیہناں ونڈ ویلے اُجڑ کے جاندیاں نوں لُٹیا نہ ماریا......
O
Part 1 Link
http://www.wichaar.com/news/312/ARTICLE/32740/2017-04-09.html


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels