Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> چونویں کہانیاں >> مُصلّی، اسیں دراوڑ!(کہانی) پہلی لڑی

مُصلّی، اسیں دراوڑ!(کہانی) پہلی لڑی

نین سْکھ
April 9th, 2017

آغا خاں سہوترے دے ایس نعرے وچ قصہ مصری خان وی تے ڈرامہ ’’مُصلّی‘‘ وی۔ مُصلّی کون تے چنگڑ بار کیہ؟ ایم کے پی تے دیہاتی مزدور تنظیم دی کہانی جیہدے وچ ماسٹر سوہن لال دا ذکر تے میجر اسحاق دی ویل

اساں پراہنے موت دے، جیون کُوڑ پسار
ایہہ کون آکھے جیہدی ’’بلدی سُو اَکھ مسال‘‘ تے جیہڑا:
بندہ پُورے قددا، دِسدا وڈّا دلیر
ہِکے دیو کوہ قاف دا، ہِکے جنگل دا شیر
ایہہ راولپنڈی وچ نواب سید خان دا پُتر یلا مصری خان اعوان جیہدے:
ہتھ وچ نیزہ سُورانگلا، لک بدّھی شمشیر
چُغتاّ شاہی دے سند یافتہ شِقدار گھکڑ سردار، بہادر خان نال اوہدا پِڑپیا:
مصری دی تلوار دی، کاٹھی جھلّی نہ جھال
گکھڑ ہو دو پھاڑِیاں، ڈھٹھا گھوڑے دے نال
مقتول منصب دار دربار دا وفادار جیہدے قتل دا رولا پے گیا:
گکھڑاں ونج پکاریا، اکبر دے دربار
ہِک ساڈے اُٹھیا، ڈاکو ٹھگ بازار
بے دردی نال ماریا، بہادر گکھڑ جی دار
دلی توں شاہی کوتوال تے مقامی دار روغے قاتلی دی گرفتاری کان چھاپہ مار ہوئے پر اوہ پھدِھیوِیا نہ، سرکاری اہلکار اوہدی جاگھے نواب سید خان نوں نپ کے لئی گئے۔ سُن کے مصری خان گجکار گھتّی:
میں سر پر دِلی جاونا، زِین گھوڑی تے پا
میں تاں لاڑ اموت دا، جیون دی کائی نہ چاہ
مصری خان دِلی اپڑ کے بادشاہ دے دربار وچ ان جھک پیش ہوگیا جِدھے:
بولیا اکبر کڑک کے، ذرانہ حوصلہ کھڑا
توں چڑِی ایں جنگل دی، ایہہ بازاں دی جا
کُپّی بارھاں بانس تے جیکر لویں توں ڈھا
فجرِیں تَیں آزاد، سید نوں لئیں چُھڑا
بارھاں کیہ، مصری چوِیہہ بانس اُتے کُپّی ڈھاون قبول کیتا:
پڑھ بسم اللہ مصری ہتھ کمان پھڑے
کیتا نعرہ حیدری، واجے ڈھول وگے
چُھٹا تِیر کمان چوں، ونج کُپی نوں لگے
کھڑ کھڑ جو ڈَھیوندے، اکبر دے منہ اگے
ایدھوں مصری جِت کے رہا ہویا، اودھوں:
اوہ بائی محل چوں نکلی، چڑھیا چن فلک
سِر سالُو گجرات دا، لُنگی مانے اوہ لک
نک پِپلا تلوار دا، ڈھک مکوڑے دا لک
اکبر بادشاہ جیتو مصری خان اُتے مہربان ہویا جَیں انعام وچ درباری رقاصہ بائی پٹھانی منگ لئی جیہدے نال اوہدا اِنج ملاپ ہویا:
مصری گوشہ پٹ دا، بائی نرم کمان
ہولے ہولے چھِکیے، لائیے نہ اِتناتان
........
’’ہُن چل مصلیا، کم دا ویلا آیا......‘‘
ابا گھت آغا خاں سہوترے ایہہ للکرامارکے میلہ اُجاڑ چھوڑیا جیہنوں پورے پنجاب دی وراثت پھُنڈایا چا:
’’رُتیا، ساڈی دھرتی پنجاب، ہیر دی مانگ جہڑی صدیاں توں اُجڑی ہوئی جیہنوں کھیڑیاں حالوں بے حال کر چھوڑیا۔ آؤ رل مِل نکِلیے تے رانجھے دی ونجھلی دِیاں سُتیاں سُراں نوں جگائیے۔ مِرزے دے دُگاڑیاں نال ویرِیاں دِیاں ہِکّاں پِنج دئیے۔ ساڈی بے وسی رلیاں ای دور ہوونی......‘‘
سبھ آوازاں بند تے سازاں دے ساہ سُک گئے۔
’’پنج ہزار ورھے ہوگئے مصلیا، رات تیرا ساتھ نہ چھوڑیا۔ ایس ویلے اُچ جھِک دی پوڑھی لمّی پے ونجے، ہنھیرے دی سیاہی ساریاں نوں ہِک رنگ رنگ دیندی۔ ایہہ مظلوماں دے مِلن دا پہر، ظالماں دے ڈرن دا ویلا۔ اوہ بوہے بندکر کے لُکے پئے۔، اسیں ڈانگ لے کے ھڑ وچ......‘‘
صالحوں جَیں بیلیاں نال رل کے شراب پیتی ہوئی، اوہ ہوش وچ، پر آغا خاں سہوترا جیہڑا نشے دے نیڑے نہ لگے، اوہ مچھریا ہویا۔ صالحوں اوہنوں چُپ کراون کان اگیرے ہویا، پر اوس اعلان چا کیتا:
’’مینوں ہڑپے دی بھنگ چڑھی ہوئی!‘‘
آغا خاں سہوترا نشے وچ برادری نوں ونگاری گیا:
’’تُسیں بارود او، تسیں اوہ پُرانے دِیوے جیہناں وچ جِن بند، ذار جہی علم دی مالش ہوئی تے ریس دے گھوڑیاں واگوں اگے ودھن لئی تساں نچن ٹپن لگ پَونا.......‘‘
کاوڑے ہوئے سُننہاراں دے ہانہہ تھاں لگا تے اوہناں کن چائے۔
ایہہ کائی پہلی وار ناہی، آغا خاں سہوترے وچ میجر اسحاق دا ’’مُصلّی‘‘ بولے پیا۔ اوہ آپے ای گل کرے تے آپے ای ولوا دیوے۔ اوہ آپے ای شاہ جی، آپے ای نُورا تے آپے ای رُتا:
’’رُتیا، مصلی پنجاب دا مُڈھ قدیم!‘‘
پر جھبدے مان نوں دُکھ جھپ لیا:
’’وت وسدیاں اُتے دھاڑ پئی، دراوڑاں دا قتلام ہویا، ہڑپے دی بربادی مگروں رُتا جُھر دیاں:
کِدھے پنجاب تے کدھے مصلّی۔ تسیں کیہ گلاں کریندے او شاہ جی! بادشاہوا اساڈے کول تاں پنجاب وچ اِتنی بھوئیں وی نہیں جِدھے پیر رکھ کے آکھیے، ’ایہہ میری تھاں!‘
ادھی رات صالحوں تے ٹھری قصہ وِچکار رُکوا کے برادری نوں بے سوادا کیتا۔
تھاں- ضلع سرگودھا دے موضع ارڑ وچ ڈُھدِیاں دی بھوئیں، سال- 1974 وساکھ دا مہینہ، شاعر اکبر شاہ دا قصہ مصری خان اعوان، منگتے- 24 چک دھولکہ دے مراسی- رمضان تے سلطان۔ خُشی کاہدی- پکی فصل نوں ہتھ لاندیاں مزیرے مصلّیاں ونگار گھتّی تے ڈُھڈِیاں دی بھوئیں اُتے قبضہ کرلیا۔ مالکاں دیاں واہراں چڑِھیاں پر مُصلٹر کُتیک دا مچھراء ویکھ کے سیئت سُتیو نیں تے کدھائیں سِر لے گئیاں۔ سردار ڈُھڈی جھہیاں لیندے تے جھیساں وٹیندے ایندرِیں ولسیندے ودے۔ پر اوہ پیپلز پارٹی دے ہڑھ اگے ویہرن جوگے کجھ ناہن۔ کنک کُنج کے مُصلیاں مقبوضہ بھوئیں اُتے چون کنجر خانہ لائی رکھیا۔
صالحوں مُصلّی جیہدا منگ پِن تے گُزارہ، اوہدی قبضہ گیر کُجاکی تے مارکہ چور چُوڑھے اوہدے پاہرُو تے امدادی بنے۔ تے اوس مالکاں نال دُشمناء دی دھس کڈھ چھوڑی۔موہر کنجریاں دا مُجرا، وَت دانداں دا جلسہ، مگروں رِچھ کُتے دی بھیڑی، تے اوڑک قصہ مصری خاں۔ جیہڑا اُنہاں اِنج جاتا جیوں صالحوں مصلّی- مصری خان اعوان تے راء امان اللہ ڈُھڈی-چُغتا بادشاہ اکبر تے ٹھری جیہنوں کدی صالحوں مصلّی اُدھا لیا ہاں، اوہ ایس ویلے بائی پٹھانی بنی بیٹھی۔ پراہنیاں وچ مصلیاں دا سِر کڈھ جی آغا خان سہوترا جیہڑا ایس اکٹھ وچ اُچیچا رلیا تے اوہ رمضان تے سلطان مراسی دے، سانگے وچ مامے، امام بخش نوں وی جانے جیہڑا اُنہاں دا قِصہ گاون وچ اُستاد رہیا۔ اوہنوں ایہہ وی خبر کہ امام بخش بابو گنپت دا شاگرد ہویا جیہدے بارے دسن توں اگدوں اوہنوں بھیرے دا قِصیار مولوی دِلپزیر چیتے آیا جَیں سلانوالی منڈی وچ مصری خان اعوان دی کہانی اِنج سناونی کہ پہلی راتیں مُڈھ بنھدیاں ست بُجھارتاں پاوے جیہڑِیاں اوہ اگلیاں ستاں راتاں وچ کھولدا وَنجے۔ کہانی وچ پَوڑھیاں، پڑاء، راہ تے کراہ ہوندے۔ گلاں دِیاں پوڑھیاں نال کہانی اگے ودھدی، بُجھارت کسے پڑاء اُتے مُکدی۔ کہانی چوں ہور کہانی نِکل پوے تے اِنج کہانی کراہے پے وَیندی۔ اصل کہانی دے وچ ای رہوَن یاں کراہوں واپس آون، ایہہ کہانی دا راہے راہے ودھنا۔ مولوی دلپزیر وچ وچ فارسی دا رُعب وی پاوے جیوں ’’مصری خان رستمِ زمان ہراساں نگشتہ مثلِ کوہ برپا قائم ماند‘‘.......
سازاں نوں سُر کریندے بیٹھے رمضان تے سلطان مراسی آغا خاں سہوترے نوں اپنے دادا اُستاد بابو گنپت بارے پُچھیا--
فروکے دے میلے وچ بابو گنپت قِصہ مصری خان گاندیاں وچ جوڑ، کلیاں تے بند لاوے جیہدے نال ہِک سوہنی سوانی ہووے ہا۔ ناں اوہدا بدراں جیہڑی گاندیاں نچدی وی۔ سبھ سُنوَیّے بابو گنپت تے بدراں دی پریم کہانی دے جانُو ہائین رِیجھ نال ----- بابو گنپت ڈیرہ اسماعیل خان دے کاروباری ہندو کھترِیاں دا پُتر تے بدراں اصل وچ بدربائی حضرو والی، لہور دی خاندانی کنجری۔ اوہ مُلتان دے کسے نواب دی رکھیل بنی جیہنوں رئیساں دی محفل وچ گاون دی اجازت جتھے اوہ تے سنگیت دا شوقیں بابو گنپت ہِک دوئے دے عشق وچ گرفتار ہوئے۔ مقروض نواب بابو گنپت کولوں پیسے لے کے بدر بائی اوہدے حوالے کیتی۔ پر کاروباری ہندو کھتریاں پُتر نالوں سانگا تروڑ لیا۔ لہور دے کنجراں اپنی دھی بدر بائی بابو گنپت نال ٹور دِتی پر ویاہ دی اجازت کائی نہ۔ بابو گنپت گانے وچ بدر بائی دا شاگرد ہوگیا۔ اوہ عاشقاں دی جوڑی گاندیاں رُلدی پھِردی دُھمدی گئی......
دسدے دسدے آغا خاں سہوترے دی آواز بدل گئی، ’’ قصہ مصری خاں ملّ ماری دی کہانی جیہدے وچ بائی پٹھانی جِتی ہوئی وست!‘‘....... ہارمونیم وجدیاں ای ڈھول تے چِمٹا کھڑک گئے، آغا خاں سہوترے دی گل کہیں نہ سُنی۔
صالحوں مُصلی ڈُھڈیاں دا راہک رہیا،وَت مزیرا بنیا، ظفری مراسی اوہدا بیلی جیہڑا پاکستان پیپلز پارٹی دا ایس منے سرکردہ۔ شروع وچ سارے جانُو ظفری نوں چیئرمین سدیندے اوہدی چاگھی بناون تے اوہنوں چبلا چھُڑ ین پر اوہ دِنو دِن اُٹھدیاں لیڈر بن گیا تے وڈے وڈے زمین داراں اگے آکڑ کھلووے، اوہنوں تھانے کچہری وچ کُرسی مِلن لگ پئی۔ اوہ مراسی تون قریشی ہوگیا۔ چیئرمین ذوالفقار علی بھٹو جیہنے غریباں نوں زبان دِتی، اوہدی حکومت مزیریاں دے حقاں کان قنون (Tenancy Act)وچ security of tenancy to tenant farmers دا وادھا کیتا۔ ظفر قریشی نعرہ ماریا:
جیہڑا واہوے، اوہیو کھاوے
صالحوں، بیلی دِیاں گلاّں وچ آگیا تے اوہ جیہڑی بھوئیں گڈھے چائے، اوہنے اوہدے اُتے قابض ہوگیا۔ سُندیاں ای آغا خان سہوترا زبردستی قبضے اُتے پُھنڈے مصلیاں نوں خبردار کیتا:
’’ایہہ ہِک وقوعہ اے، انقلاب نہیں!‘‘
اوس مصلیاں نوں سمجھایا، ’’ اِنہاں عارضی خُشیاں دی دھمّی اِنج دُھمسی کہ پچیائی تے پچھوتاء مُدتاں ڈنگدا رہسی۔ تے جَدن تائیں مزدوراں کساناں دی اپنی
حکومت نہیں آندی، ظالمانہ سماج دے قنون وچ جو جُرم، اوہدی سزا ضرور مِلسی!‘‘
تے اوہ ہی ہویا، پُلس وارنٹ گرفتاری لے کے اپڑ پئی اکھے صالحوں مُصلّی ڈنگر چوری کیتے۔ ایہہ واردات بھکّر وچ ہوئی جِدھوں دے تھانیدار نال مقامی پُلس وی۔ مُلزم اپنے چیئر مین ظفر قریشی نوں مدد لئی پُکاریا جیہڑا آپ ملھیاوَتے۔ پھِٹ نہ آکڑ رہی، اوہ جیہڑے زمین داراں نوں ساہنواں للکار دا رہیا، اوہ سارے پیپلز پارٹی وچ رل کے پردھان ہوئے۔ بھکّر ڈنگر چوری دے کُوڑھے مقدمے دا مدعّی بلوچ زمین دا، آغا خاں سہوترے مُلزم صالحوں دی ضمانت کراوائی۔ اجن اوہ گھر اَپڑیا ای کہ ضلع جھنگ توں پُلس ٹھری نوں پھدّھن آگئی جیہدے خلاف کسے سیال زمین دار ٹھگّی دا پرچہ ردج کروایا۔ شودھے صالحوں تے ٹھری کدی بھکّر گئے نہ جھنگ پر اوہناں دے مخالف راء امان اللہ ڈُھڈی دے ہتھ بہوں لمّے۔ اوہدا بیلپ تے بھرِپّن دور دور تائیں۔ مزیرے مصلی جیہڑے کجھ دِہاڑے مالک دی بھوئیں اُتے قبضہ کرکے واہوا دُھمے، اوہناں لمّی خواری کٹی تے اوہ واہی وان توں پکّی اُتے دہاڑی دار ہوئے۔ صالحوں کارا کیتا پر ٹھری ہِک رُپئیہ روک دے کے ’دیہاتی مزدور تنظیم‘ دی ممبر بن گئی......


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels