Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> چونویں کہانیاں >> نِتھاواں(عبیداللہ سندھی بارے کہانی۔پہلی لڑی)

نِتھاواں(عبیداللہ سندھی بارے کہانی۔پہلی لڑی)

نین سْکھ
March 1st, 2017
5 / 5 (1 Votes)

مولانا عبیداللہ سندھی دی ایہہ کہانی اوس بُوٹے دی کہانی جیہڑا اپنی تھاں توں اِنج پُٹیا گیا کہ سدا بے وطنا رہیا۔ افغانستان، روس، تُرکی تے سعودی عرب وچ پردیس کٹدیاں سُفنے سدھراں قتل ہوئے۔ اپنے پرائے دی پچھان ہوئی تے کوئی نیڑے نہ لگا۔ ہوش آئی تے ویلا نہ رہیا۔

بُوٹا سنگھ سِکھوں سِدھا وہابی ہوگیا!
سیالکوٹی توں سندھی ہوئے نوں ویکھ کے بدوبدی ایہہ سوچ آوے جیویں اوہ گُھورِیاں پاوے تے کچیچیاں وٹدا جہادی تلوار نال توحید دا اعلان کرے......
10 مارچ 1872، اوہ سِدّھے سادے ماپیاں، پریم کور تے رام سنگھ، دے گھر جمیا۔ پِیراں فقیراں دِیاں دُھمدِیاں درگاہواں اُتے اوہنے مہر دے میلے مانے جِتھے ہندواں سِکھاں دِیاں مَنتاں مُراداں وی سگویں پُورِیاں ہوندِیاں۔ پُتر بُوٹا سنگھ توں عبیداللہ ہوگیا، اوہدا نواں مسلمانی ناں پریم کور دے مُنہ تے نہ چڑھے۔ جیہڑا بِکرمی سال نہ منّے، اوہدا سال ہجری جیہدے مہینے عربی جیہناں وچ سورج سِر حساب نہ ہووے، دِناں دی گنتی چن چڑھدیاں ٹُردی۔ عبیداللہ جِدن اسلامیانِ ہند لئی شمسی سالنامہ محمود غزنوی دی سومنات فتح توں ٹوریا، ان پڑھ پریم کور بول پئی، اِکو اِک پُتر دے نِکھڑن تے وِچھڑن اُتے روندیاں اوہنوں مت پئی دیوے،
’’بُوٹیا، اپنی کوئی جڑ لگی رہن دے، اُکا پُٹیا گیوں تے مُڑ توں کدھرے نہیں لگنا!‘‘
تے اِنج ای ہویا، اوہ اپنی تھاں لبھدا لبھدا بُڈھا ہوگیا.....
پَیرِیں گنڈھی جُتی جیہدے اُتے لمّے سفراں دی دُھوڑ، پرانے چِھجے کھدر دا کُڑتا پجامہ، سِروں ننگا، مُنہ چوپڑیا نہ والاں وچ کنگھی، ریل گڈی دی تھرڈ کلاس چوں لہندیاں چڑھدیاں پِچھے چاکری لئی شاگرد تے مرید کوئی نہ۔ وادھو سفری سامان لئی صندوق دی لوڑ نہ اُنھالے جھلن لئی ہتھ وچ پکھّا۔ پڑھن لِکھن لئی کتاباں تے کاغذاں دا بھارا تھیلا چُکی پھِردا۔ ہر دم کجھ کرن دی تانگھ تے آہر اوہنوں بے آرام رکھے۔ ستّریا بہتریا لگے، اُڈیا اُڈیا، وِٹریا وَٹیا۔ اوہنوں کسے کُھل کے ہسدیاں ویکھیا نہ سرِعام روندیاں۔ اوہ سدا مسافر، کدھروں آوے کدھرے جاون لئی۔ کراچی توں لہور، لہور توں دِلّی، دِلی توں دیوبند، دیو بند توں کلکتّے۔ کراچی دے ’مدرسہ مظہر العلوم‘ وچ ’جمعیت الخدام الحکمت‘ دا دفتر کھولیا تے گوٹھ پیر جھنڈا دے ’دارا لارشاد‘ وچ ’جمنا نِربدا سندھ ساگر پارٹی‘ بنا کے اوہدا منشور لکھیا.....
بھاویں مولانا عبید اللہ سندھی ہوراں نوں آزادی کوئی نہ، جو کرنا پابندِیاں وچ جیہڑِیاں قبول کیتے اوہناں دی دیس نکالے دی سزا مُکی۔ سِندھ دا وزیرِاعظم اللہ بخش سومرو ضمانتی کہ مُلزم مذکور اوس اجازت نامہ دِیاں شرطاں دا پابند۔ جیہدی عرضداشت چھ دفتراں چوں منظور ہوئی:ہِزاِمپیریئل میجسٹی، برٹش کیبنٹ، ہِزایکسیکلنسی وائسرائے ہند، انڈین وائسرائے کونسل، گورنمنٹ آف اِنڈیا تے پراوِنشل گورنمنٹ آف سندھ۔ اجازت نامہ بشمول شرائط نامہ جاری کردہ گورنمنٹ آف انڈیا ہرویلے مولانا نوں کول رکھنا پوے جیہدے نال وزیرِاعظم سندھ دے ضمانت نامہ تے مولانا دے حلف نامے دِیاں مصدقہ نقول نتھّی رہن۔مولانا نوں وطن واپس پرتدیاں اسہی ہوگیا کہ فرنگی حاکماں تے پُگے ہندوستانی سیاستداناں سرکاروں منظور شُدہ بالغ رائے دہندہ عوام کولوں منوا لیا کہ اِتھاویں سیاسی میدان وچ وڈِیاں پارٹیاں دو، انڈین نیشنل کانگرس تے آل انڈیا مسلم لیگ۔ ہندو تے مسلمان لیڈر اپنے اپنے مورچیاں وچ نشاں نے لے کے چوکس۔ اک قوم!..... دو قوماں!..... دھرتی نال قوم!..... مذہب نال قوم.....اکھنڈ بھارت!..... مسلماناں لئی وکھرا ملک!.....ایہہ ساری سیاست کھیڈ تماشہ، فیصلہ ہوچُکیا جیہدے اُتے عملدرامد باقی.....
انڈین نیشنل کانگرس سندھ ولوں چوتھ رام گڈوانی تے آل انڈیا مسلم لیگ سندھ دے سر عبداللہ ہارون مولانا نوں اپنی اپنی پارٹی وچ رلاون آئے۔ مولانا دی عزت کردے ہوئے اوہناں دوناں نوں، تاجِ برطانیہ کولوں ڈردیاں، دسنا پیا کہ مولانا عام ممبربن سکدے جیہڑے پارٹی دا لیڈر بنن دے اہل نہیں۔ مولانااوہناں دوناں دا شُکر گزار ہوکے اپنی توہین جری۔ دیس نکالا ختم ہوگیا پر مولانا دا ناں اجے وی فرنگی دُشمناں دے خانے وچ درج۔ کیوں جے سرکار نوں خبر کہ مولانا دُھر اَندروں اپنے اُستاد شیخ الہند مولانا محمودالحسن دے قول دے پابند:
فرنگی سے نفرت جُزوِا یمان
پر مولانا نوں فرنگی نال دائمی دُشمن وِرثے وچ مِلی--- ایانی عمرے اوہ بُوٹا سنگھ تے بھین جیونی پسرور لاگے اپنے جدّی پِنڈ چِیا نوالی وچ بے بے راج کور کولوں مُول راج دی کہانی سُنی۔ مُول راج دے ساکاں دا گھر اوہناں دے پنڈ وچ ملتانِیاں دا کرکے مشہور۔ ایہہ ٹبّر ایتھوں ای ملتان گیا جدوں مُول راج ملتان وچ لہور دربار دا حاکم سی۔ مُلتان توں اُجڑ کے ایہہ لوک واپس اپنے گھر آوسے جیہڑا سرکاری کاغذاں وچ بہوں ورھیاں تائیں مشکوک رہیا جتھے پُلس کئی چھاپے مارے۔ بے بے راج کور مُلتا نِیاں دی بُڈھڑی جیہڑی بالاں نوں مُول راج دی کہانی سُناون توں اگدوں ایہہ پاٹھ کرے:
راجے رعیت سِکدار، کوئی نہ رہسی او
ہٹ پٹن بازار، حُکمی ڈھسی او
پکے بنک دُوار، مُورکھ جانے اپنے
درب بھرے بھنڈار، رِیتے اک کھنے
تازی رتھ تُخار، ہاتھی پاکھرے
باغ مِلکھ گھربار، کِتھے سیاپنے
تنبو پلنگ نوار، سرائچے لا لتی
نانک سچ دا تار، شناخت قُدرتی
بے بے راج کور مُول راج بارے دسّے کہ اوہ کیویں ملتان دا حاکم بنیا، کیویں فرنگیاں نال لڑیا تے کیویں اوس جنگی قیدی نوں لہور دے شاہی قلعے چوں کالے پانیاں دی سزا ہوئی جیہڑی اوہنوں نا منظور کہ اوہدے دھرم وچ سمندروں پار جانا پاپ۔ سنگلاں وچ بنّھے مُجرماں نوں لدھ کے جدوں سمندری جہاز کلکتیوں چُھٹن لگا، مُول راج اپنا ساہ روک لیا۔ لٹھ بردار سنترِیاں بتھیرا ٹِل لایا کہ مجرم مُول راج ساہ لوے پر اوہنے جان دے دِتی، سمندر پار نہ کیتا.....
ایہہ کہانی سُن کے بُوٹا سنگھ تے دُوجے بالاں دے ساہ سُک جانے جیہناں اندر فرنگیاں لئی ورودھ تے کرودھ پلدا رہیا۔ ملتانِیاں دے گھر سوگ سُلگدا رہندا پر اک دن اوتھوں سُکھ سُنیہے جھاتی پائی کہ مہاراجہ دلیپ سنگھ بدیسوں پنجاب پرت رہیا۔ لہور دربار دے مِتراں راج کھنگور دیاں مُچھاں نوں تاء دِتّے۔ گھر گھر سدھراں دے دِیوے بلے۔ بے بے راج کور پتاسیاں دا چھج ونڈ دی پھِرے۔ بُوٹا سنگھ بالاں نال رل کے سُفنے کھیڈ دیاں چن پروہنے دے جس تے سوہلے گارہیا کہ ایانِیاں خُشیاں نوں پُلس پے گئی۔ سرکاری اعلان نامہ کہ مہاراجہ دلیپ سنگھ عدن توں واپس ہوگیا جیہدے توں رِنج ہویا بال بُوٹا سنگھ فرنگیاں نوں اُچی اُچی گاہلاں کڈھدیاں چُپ نہ ہویا تے اوہدی وڈی بھین جیونی اوہنوں اندر ڈک کے باہروں جندرہ چاڑھ دِتا.....
بُوٹا سنگھ دا پڑدادا گلاب رائے اپنی زرگر زمین دار برادری وچ سرِکڈھ ہویا جیہڑا لہور دے مُغل صوبے دار دا درباری بنیا تے دادا جسپت رائے مہاراجہ رنجیت سنگھ دے راج وچ اپنے علاقے دا کاردار رہیا۔ پنجاب اُتے فرنگیاں دا جدوں قبضہ ہویا، جسپیت رائے دی جائیداد بحق سرکار ضبط ہوگئی تے بُوٹے دے بے رُزگار پیو رام رائے نوں زرگری کرنی پئی جیہڑا مگروں رام رائے توں رام سنگھ ہوگیا.....
بُوٹا سنگھ اجے پڑھنا نہ سِکھیا پر اوہنے اپنے ’پنجابی قاعدے‘ دی مُکھ مورت اپنے مامے کولوں سمجھ لئی جیہدے وچ اک باندر دو بھُکھیاں بِلیاں نوں ترساندیاں روٹی بُرکی بُرکی کھوا رہیا۔ دو بِلیاں ہندو تے مسلمان، باندر فرنگی تے فرنگی راج باندر وَنڈ.....
پڑھن لِکھن جوگا ہویا تے بُوٹے نوں ’’تاریخ پنجاب‘‘ چوں مہاراجہ رنجیت سنگھ دے لہور دربار بارے پڑھ کے اپنے سِکھ ہوون اُتے مان ہویا تے اوہ نانکے گھر پوتھیاں وچ ولھیٹی سِکھی شان نوں پھرول اوہ پھُنڈیار ہوے.....
پُتر وَچھُنی پریم کور مُودھی منجی اُتے پئی اپنے ویڑھے وچ کیہ ویکھیا کہ اک اِل چُوچے نوں جُھراٹ ماری پر کُکڑی اپنے بچڑے نوں کھمباں ہیٹھ لُکا کے بچا لیا۔ ’’میرے نالوں کُکڑی چنگی!‘‘
وچاری پریم کور اِنج ایس لئی سوچے کیوں جے اوہ شاہواں ہتھیں آئے اپنے پُتر نوں واپس نہ کھِچ سکی، کُرلاندی رہ گئی۔ پریم کور پنجاب دے ساؤ تے بیبے شاہ ویکھے ہوئے سن جیہڑے ہماتڑ پِیر فقیر۔ پر دِلی دے شاہ کوئی اوپرے جیہناں پچھے لگ کے اوہدا پُتر بُوٹا اپنے اصلے توں پُٹیا گیا تے اپنے پچھوکڑ توں انکاری، شاہ ولی اللہ دی امامت وچ ایمان بااللہ دی تلوار نال شرِک دے بُت تروڑ دا پھِرے تے اوہ شاہ اسماعیل شہید دا پیروکار جہاد فی سبیل اللہ دا نعرہ لاوے......
O
نین سکھ پنجابی لکھاری نیں اتے انہاں نوں ڈھاہاں انترنیشنل ایوارڈ وی ملیا سی۔ انہاں دی تازہ کہانیاں دی کتاب ’’شہید؟‘‘ بارے اج کل گل بات ہو رہی ہے۔ایہہ انہاں دی
نویں کہانی جے۔اوہ ہن تیک پنج پنجابی کتاباں لکھ چکے نیں، ترے کہانیاں دی کتاباں نیں اتے اک شاعری تے اک ناول۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels