Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> چونویں کہانیاں >> اَچھنا گچھنا(دادا امیر حیدر انقلابی دی کہانی(۔اخیری لڑی

اَچھنا گچھنا(دادا امیر حیدر انقلابی دی کہانی(۔اخیری لڑی

نین سْکھ
February 25th, 2017

اَچھنا گچھنا مطلب آنا جانا۔ 90 ورہیاں دا، ست کڈھیاں ایہہ دو لفظ دادا امیر حیدر دی کہانی دا خلاصہ۔ ایہہ اک ہول ٹائمردا روز نامچہ۔ برِٹش راج وچ پچھڑے پوٹھوہار دا حال احوال تے یونائیٹڈ اِنڈیا وچ کمیونسٹ لہر دا ویروا۔ اُچیرے انقلابی آدرشاں لئی نمانے ورکر دے جوکھویں سنگھرشن دی وارتا۔ ایہہ انھیرے پندھ وچ بلدی بُجھدی جاگرتی دی لو، لمے سفراں تے قید کوٹھڑِیاں دا بیان۔

بھین بھراء رج کے گلاں کیتیاں، ماپے یاد آئے، لنگھے ویلے دے دُکھاں روایا تے سُکھاں ہسایا۔ یاداں دا میلہ سردارنی بِنا کیویں لگدا۔ ادھی راتیں دادا دُکھی ہوکے چپ کیتا تے سَوں گیا۔ سویر ہوندیاں ای علاقے دے تھانیدار آبُوہا کھڑِکایا جیہنے داداے کولوں سرکاری حکم دی تعمیل کروائی کہ اوہ مشکوک، کالیاں سیالیاں دی حدوں باہر نہ نِکلن توں مناہی تے دُوجا ہر سوموار نوں تھانہ کلر سیداں وچ اوہدی حاضری لازمی جیہڑا کالیاں سیالیاں توں سولھاں میل دور۔ ہر سوموار دادا پیشی لئی چھ میل دور چوہا خالصہ پیدل جاندا جتھوں اوہنوں کلر سیداں دی لاری مِلدی۔ دادے دی نظر 1946 توں کمزور ہون لگ پئی تے اوہدی عینک دے شیشے موٹے ہوندے گئے۔ سردیاں دے دن، دادا سجری سویرے تھانے پیشی لئی بھین دے گھروں نکلدا، اک ہتھ وچ کُھونڈی ہووے تے دوجے ہتھ وچ لالٹین۔ تھانے اپڑدیاں دُپہر ہوجاندی تے حاضری دی کاروائی ہوندے ہوندے پچھلا پہر۔ چوہا خالصہ لاری چوں لہندیاں شام ہووے۔ اگے چھ میل کچا پہاڑی راہ جیہڑا اُچا نیواں جتھے تھاں تھاں جھاڑیاں، بھخڑا، پوہلی، کھِنگر تے سکروڑ۔ نیھرے وچ سپ ٹھُونہے، کُتے تے بگھیاڑ دا ڈر رہوے۔ جیہدی جہوں دادا کُھونڈی تے لالٹین چُکی رکھے۔ اک سوموار نوں دادے تھانے پیشی بھُگتی تے پچھلے ہفتے دِیاں اخباراں یکھن لئی اوہ اخبار فروش دی دُکان تے گیا۔ اخباراں دِیاں سارِیاں سُرخیاں دے منہ کالے، لوکاں لئی اک وی چنگی خبر نہ۔ اکھاں نال لائی اخبار نوں دور کردیاں دادے دِیاں اکھاں بُجھ گئیاں۔ نیھرے وچ گراں اپڑن تائیں اوہ گھور اچنبھے وچ گواچیا رہیا۔ کالیاں سیالیاں اپڑ آیا پر بھین دے گھر دا راہ بھُل گیا۔ ساہمنے کوئی بُوہا جیہنوں کھڑکاندیاں اوہنے اپنا نں دسیا، اندرون بُڈھی واج،
’’امیر حیدر، تھک گیا ایں؟‘‘
سردارنی اِتنی گل ای کیتی، امیر حیدر دِیاں بے نُور اکھاں ہنجواں دا بھار لاہ دِتا.....
اگلے دس سال (1960-1970) سی آئی ڈی دا پرچھاواں دادے دے نال نال رہیا۔ اوہ قیدی، کالیاں سیالیاں اوہدا قید خانہ۔ جیہڑا گراں توں باہروں دادے نوں مِلن آوے، اوہ سرکاری کھاتے وچ مشکوک، اوہنوں آئی ہر چِھٹی کُھلی ہوندی۔ اوہدا دل بہوں کرے کہ اوہ ناں تے ویس وٹا کے مزدوراں تے کساناں دے خفیہ اِکٹھ کرے پر اوہدینظر ہن اوہدا ساتھ نہ دیوے۔ فوجی جرنیلاں دی حاکمی توں ملک نوں خلاصی مِلی، جمہوری حکومت آگئی۔ سیاسی ورکرز خُش پر دادے لئی بُری خبر ایہہ کہ اوہدا سکول نیشنلائزیشن دا شکار ہوگیا۔ گل ایتھے رُکی نہ، پنجاب انٹرمیڈیٹ بورڈ وَلوں اک نوٹس وی وصول ہویا کہ کالیاں سیالیاں دا سکول ہائی سکول دے سرکاری میچے وچ پورا نہ آوے، کیوں نہ اوہنوں ڈاؤن گریڈ کرکے مِڈل سکول کردِتا جاوے۔ ساری عمر دی محنت بھُردی جاپی، دادا اپنے سکول دا درجہ بچاون لئی سرکاری دفتراں دے چکر لاندا لاندا تھک گیا۔ لیبارٹری تے دُوجیاں تھوڑاں نوں پُورا کرن لئی پیسے چاہیدے، دادے سان فرانسسکو (امریکہ) وچ اپنے پرانے کامریڈ بُدھ سنگھ ڈِھلوں نوں اپنی پریشانی لِکھی جیہنے تُرت اک ہزار ڈالر بھیج دِتے۔ پوٹھوہار دے کئی غریب پُتر جیہڑے دادے نال انقلاب دے نعرے لاندے رہے، اوہ ہن باہر دے دیساں وچ کماؤ، اوہناں وی امداد کیتی، اِنج دادے دے سکول دا درجہ ہائی ای رہیا۔ غریبی، گرفتارِیاں تے عدالتاں وچ مقدمے، دادے دی نظر تے جسم کمزور ہوندے گئے۔ پشاب دی تکلیف جیہدے لئی اوہدے مثانے دی غدود دا آپریشن ہویا.....
پاکستان وچ سیاسی اکلاپا اوہنوں اندروں گھُن وانگوں کھاندا جائے۔ دھرتی لئی جیہڑے انقلاب دے سُفنے اوہ ویکھدا رہیا، اوہ دُھندلا گئے کمیونسٹاں وچ اصل نظریاتی کوئی وِرلا، باہلے مطلبی، سازشی تے لالچی۔ کاغذی پارٹی تے کاغذی کاروائیاں۔ سرکاری ضبطی توں بچ گئے اپنے پُرانے کاغذاں نوں پھرولدیاں، دادے ہتھ یاداں دا رجسٹر لگا۔ جیہڑِیاں اوہنے 1939 توں 1942 تائیں ناسک جیل (بمبئی) وچ لِکھیاں۔ ایہناں یاداں وچ اوہدا بچپن، تے جوانی کھِڑے ہوئے۔ سنگیاں دادے نوں ایہہ یاداں اگے ٹورن دی صلاح دِتّی۔ دادا جیوں جیوں یاداں لِکھے، اوہنوں اوہدے وچھڑے اِنڈین کامریڈ ایس ایس مراجکر، ایس اے ڈانگے، جی وی گھاٹے، جی ادھیکا ری،پی سی جوشی، جے رام، صوبہ راؤ تے کے بشام چیتے آون، سوہاشنی دا اوہ وِیر تے اُوشا دا پُتر۔ دادے ایہناں وِچھڑیاں سنگتاں نال مِلنی مِتھ لئی.....
1974 وچ دادے پاکستانی سرکار نوں پاسپورٹ لئی درخاس دِتی، انکار ہوگیا جیہدے خلاف اوہنے لہور ہائی کورٹ وچ پیٹیشن کیتی۔ پنج سال تارِیخاں پئیاں، 1979 وچ دادے دے حق وچ فیصلہ ہویا پر فوجی حکومت سپریم کورٹ وچ اپیل کردِتی۔ جمہوری حکومت وچ اوہدے جیہڑے ورکر اوہنوں چھڈ کے پیپلز پارٹی وچ رلے، اوہناں نوں مارشل لاء وچ اوہنے سرِعام کوڑے وجدے ویکھے۔ دادے دے اندر سیاسی تے انقلابی جذبے آخری ساہواں تے، پر اوہ فیر نویں سرِے توں جاگ پئے۔ دادا اپنے کھِنڈے ہوئے ورکراں نوں لبھ لبھ کے جوڑن دے آہرے لگا۔ 1988 وچ، چودھاں سالاں مگروں، قنونی جنگ بِلے لگی، دادے نوں پاکستانی پاسپورٹ مِل گیا۔ پر جیہناں نوں اوہنے اِنڈیا مِلن جانا سی، جیہڑے اوہنوں بُلاندے رہے، اوہ سبھ گزر گئے۔ اوہناں بارے دادے دے کاغذاں وچ اوہدے اپنے ہتھ دا لِکھیا:
In CPI there were scholars and leaders who have great exploit to their credit, and I am a semi-literate working class revolutionary, a rare social animal. Yet they still have some fascination for me......
دادے نوں اِنڈیا وچ اپنے پرانے کامریڈ بھایں نہ مِلے پر اوہدے کجھ جونیئر ہُن سی پی آئی وچ سینئر لیڈر جیہناں چوں اک وی ڈی چوپڑہ جیہڑا 1946 وچ اوہدے نال راولپنڈی وچ پارٹی لئی کم کردا رہیا۔ اوہنے دادے دِیاں اکھاں دے علاج لئی بڑا آہر کیتا، پر ڈاکٹراں جواب دے دِتا، دادے نوں علاج لئی لندن جان دی صلاح دِتی گئی۔ پر دادا کجھ دن انڈیا رہ کے واپس راولپنڈی آگیا۔ جسم وچ جان نہ اکھاں وچ نُور پر دادے دا انقلابی جذبے اوہنوں ٹوری رکھے۔ اوہدی کھُونڈی اوہنوں راہ سُجھائے، اوہ بھرِیاں لارِیاں تے ویگناں وچ سفر کردا۔ مزدوراں دے مسلے، کساناں دِیاں منگاں تے جھُگی واس پارٹی ورکرز دی نِت در بدری۔ دادا سارا دن چلدا رہوے۔ ٹھیڈا لگے، ڈِگدیاں تُرت اپنی کھُونڈی لبھّے۔1989، دسمبر دی سردی وچ ٹھردیاں سڑک پار کردے نوں لاری ٹکر مارگئی۔ پھٹّڑ دادا بِسترے وچ قید ہوگیا جتھوں رہائی لئی آہر کرے پر اُٹھیا نہ جائے۔ پاکستان دے سرکاری کھاتے وچ جیہڑا بتالی سال خطرناک مجرم لکھیچا رہیا، اوہدے لئی ایہہ اعلان ہویا جیہڑا اوہنے اپنے کنّیں سُنیا نہ:
Dada Ameer Haider, a great Revolutionary, a Freedom Fighter.
اوہدے سرکاری علاج دی منظوری ہوئی پر اوہدی بماری مُک گئی۔ موئے دے منجی کول بیٹھے راجہ تے ملک اوہدا کسے کامریڈ نوں لکھیا خط پڑھ کے روپئے:
.....I do not sleep normally, but walk a lot. If I do not become a victom of some traffic accidant, I shall live for a few years more to watch the show of kindness put by our benefactors.....
ایس کہانی وچ کل12لڑیاں نیں اتے وچار دی ویب سائٹ دے سیکشن ’’چونویں کہانی‘‘ وچ ساریاں لڑیاں تساں پڑھ سکدے ہو۔
Link of all parts
http://www.wichaar.com/news/312/
نین سکھ پنجابی لکھاری نیں اتے انہاں نوں ڈھاہاں انترنیشنل ایوارڈ وی ملیا سی۔ انہاں دی تازہ کہانیاں دی کتاب ’’شہید؟‘‘ بارے اج کل گل بات ہو رہی ہے۔ایہہ انہاں دی
نویں کہانی جے۔اوہ ہن تیک پنج پنجابی کتاباں لکھ چکے نیں، ترے کہانیاں دی کتاباں نیں اتے اک شاعری تے اک ناول۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels