Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> چونویں کہانیاں >> اَچھنا گچھنا(دادا امیر حیدر انقلابی دی کہانی(۔10ویں لڑی

اَچھنا گچھنا(دادا امیر حیدر انقلابی دی کہانی(۔10ویں لڑی

نین سْکھ
February 23rd, 2017

اَچھنا گچھنا مطلب آنا جانا۔ 90 ورہیاں دا، ست کڈھیاں ایہہ دو لفظ دادا امیر حیدر دی کہانی دا خلاصہ۔ ایہہ اک ہول ٹائمردا روز نامچہ۔ برِٹش راج وچ پچھڑے پوٹھوہار دا حال احوال تے یونائیٹڈ اِنڈیا وچ کمیونسٹ لہر دا ویروا۔ اُچیرے انقلابی آدرشاں لئی نمانے ورکر دے جوکھویں سنگھرشن دی وارتا۔ ایہہ انھیرے پندھ وچ بلدی بُجھدی جاگرتی دی لو، لمے سفراں تے قید کوٹھڑِیاں دا بیان۔

بمبئی اپڑدیاں ای دادا امیر حیدر’ ٹیکسٹائل ورکرز یونین‘ نال کم وچ رُجھ گیا جِتھے کامریڈ ایس ایس مِراجکر نال اوہدے کار ویہار دی سانجھ بہوں گوڑھی ہوگئی جیہڑا بمبئی دی سِرکڈھ ہستی، اوہ ’آل انڈیا ٹریڈ یونین‘ دا سولھاں سال پردھان رہیا تے اک واری، کمیونسٹ ہوندیاں، ووٹاں نال بمبئی ہُن میونسپلٹی دا میئر بن گیا۔ بمبئی وچ ہن دادا امیر حیدر نوں پِچھے غریب پوٹھوہار وچ رہندِیاں بھین تے ماں چوکھیاں چیتے آون، اوہنے اپنی اک ہانن کامریڈ سوہاشنی نوں بھین تے سینئر کامریڈ ایس اے ڈانگے دے گھروں اُوشا نوں ماں بنالیا۔انڈین نیشنل کانگرس دے سوشلسٹ دھڑے نوں بمبئی وچ کسے کجاک کامریڈ دی لوڑ پئی جیہناں دادا امیر حیدر نوں اپنی ’’بمبئی پراونشل کمیٹی‘‘ دا ممبر مِتھیا جیہنے بمبئی تے احمدآباد وچ مزدوراں دِیاں کامیاب ہڑتالاں کروائیاں۔ دادا امیر حیدر نوں امن دشمن سمجھ کے سیکرٹ سروس اوہدے پچھے لگ گئی۔ ورلڈوار 2 لگدیاں ای دادا امیر حیدر گرفتار ہوگیا جیہدے نال حوالات وچ کامریڈ ایس مراجکر تے کامریڈ ایس اے ڈانگے وی بند۔ بمبئی دی عدالت دادا امیر حیدر نوں تِن سال سزا سُنائی، بمبئی لئی اوہ خطرہ ایس لئی اوہ ناسک جیل وچ قید ہویا جتھوں اوہنے اپنے کامریڈاں ڈانگے، گھاٹے، ادھیکاری، عثمانی، مِراجکر تے مظفر احمد نال سانگا جوڑی رکھیا، اوہدی ماں اوشا تے بھین سوہاشنی لُک کے اوہدِیاں سُینہو۔ ناسک جیل وچ قید دادا امیر حیدر نوں جیلر ایہہ بُری خبر سنائی کہ ہٹلر دِیاں فوجاں رُوس اُتے حملہ کردِتا۔ اوہدی ماسکو لئی محبت جاگ پئی کہ اگلی خبر---- ورلڈوار 2 ہُن توں قوماں دی جنگ نہیں، ایہہ لوکاں دی جنگ (پیپلزوار)۔ راتو رات کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا، اِنڈین پالِیٹکس اندر اخباراں دِیاں سُرخیاں وچ بول رہی۔ سارے کمیونسٹ رہا ہوگئے تے انڈر گراؤنڈ کامریڈ انڈیا دے لیڈر دُھمّے.....
جیل چوں نِکلدیاں ای دادا امیر حیدر سِدھا کساناں وچ، جتھے اوہ انقلاب دے نعرے لوارہیا۔ میمن سنگھ (بنگال) وچ تاریخی ’’بھکنہ کسان کانفرنس‘‘ دا اعلان ہویا جیہدے وچ رلن لئی پارٹی ولوں دادا امیر حیدر نوں چُنیا گیا۔ اودھر بمبئی وچ ’’رائل انڈین نیوی‘‘ دے جہازِیاں بغاوت کردِتی۔ بہت سارے باغی دادے دے پرانے جانو، جدوں کدی جوانی چڑھدیاں اوہ اوہناں دا ساتھی رہیا۔ مُڈھلے انقلابی جذبیاں دِیاں یاداں وچ لہر دا دادا جہازیاں دی بغاوت وچ کُدپیا۔ اوہ آپ مُہارا ہوندا جاپیا، پارٹی اوہدے بارے ایہہ فیصلہ کیتا کہ اوہ پوٹھوہار پرت جاوے تے پنجاب وچ جنرل الیکشن (1946) لئی کامریڈ فضل الہٰی قربان نال رل کے پارٹی واسطے کم کرے.....
ایتکیں دادا امیر حیدر اَٹھ سالاں مگروں گراں مُڑیا۔ اوہنے حساب کیتا کہ اوہدی عمر چھتالی سال جیہدے چوں بتّی اوہنے پردیس وچ کٹّے۔ جوانی چڑھدیاں اوہ ایتھوں گیا تے عمر ڈھلدیاں اوہ پوٹھوہار واپس پرتیا۔ سارا رستہ اپنی تے پارٹی دی سیاست دا ویروا کردو رہیا کہ آزادی دی جنگ جیہڑی اوہ عوامی جمہوری انقلاب لئی لڑدے رہے، اوہ ہُن قومی سیاسی دھارے دی بھائیوالی، سماجی تبدیلی دِیاں دشمن دِھراں انڈین نیشنل کانگرس تے آل انڈیا مسلم لیگ نال رل کے فریڈم موومنٹ دی پالیٹکس بن گئی۔ ایہہ سوچ دادا امیر حیدر نوں بد دِل کیویں کردی، اوہنے پوٹھوہار اپڑیاں ای دوڑ لادِتی۔ کھیوڑہ، جہلم، راولپنڈی تے کیمبل پور۔ آئل ریفائنری، ٹوبیکوکمپنی تے لُون دِیاں کھاناں۔ کامریڈ نوں انقلاب دے نعریلان لئی سنگی مِلدے گئے۔ راولپنڈی دے کوہاٹی بازار وچ اوہنے پارٹی دا دفتر کھولیا جیہڑا انقلابیاں دا ڈیرہ بنیا۔ لیبر یونین تے ٹریڈ یونین لئی اجے جی جُڑدے پئے کہ انڈیا دے بٹوارے دا رَولا پے گیا۔ قتلام تے لُٹ مار۔ ایس ٹُٹ بھج وچ وی دادے اُساری دا سوچیا کہ اپنے گراں کالیاں سیالیاں وچ سکول دی نینہہ رکھی۔ پیسہ پیسہ رلا کے اِٹ اٹ جوڑنا اوکھا، پر دادا امیر حیدر آہرے لگ گیا۔ کتھے پورے انڈیا وچ انقلاب تے کتھے کالیاں سیالیاں دا سکول۔ گرائیں چھیڑن،
’’سنگیا، انقلاب کدھر؟‘‘
’’اِتھے فصل بِیج ساں، کدی پکسی!‘‘
دادے بھانے غریبی مکاون لئی ان پڑھتا دا خاتمہ ضروری تے انقلاب لئی پڑھائی لکھائی پہلی شرط.....
1948 دی گل، کلکتہ وچ کمیونسٹ پارٹی آف ویسٹرن پاکستان بنی، دادے تائیں ایہہ خبر پہنچی پر اوہدے نال کوئی صلاح مشورہ نہ ہویا۔ پارٹی دا ہیڈ کوارٹر لہور، جتھوں دادا نوں کسے بُلایا نہ، اوہ آپ اوتھے خاضر ہویا۔ دو نوابی رنگ ڈھنگ دے سید دفتر وچ براجمان، اک خاندانی ہندوستانی سبطِ حسن تے سجاد ظہیر جیہڑے اوہ دادے نوں انقلاب دے آہری گھٹ جاپے، ااردو دی ترقی پسند مصنفین لگے جیہناں راولپنڈی وچ پارٹی دے دفتر لئی دادے نوں ’’نئی اُردو شاعری‘‘ تے ’’جدید اُردو افسانے‘‘ چُکا دِتے تے آپ میاں افتخار الدین دی کار وچ بہہ کے جاندیاں دادے نوں تھاپڑ گئے۔ دادے اُتے کیہ گزری، لہوروں پوٹھوہار پرتدیاں پورا راہ اپنے آپ نال ایہہ گل کردا رہیا،
’’واہ بھئی واء، چُوہا دادا ہوکے کورئیر لگا!‘‘
ورکر وَرکر اِکٹھا کردیاں دادے راولپنڈی وچ پارٹی دا دفتر چلالیا کہ پُلس چھاپہ ماریا، اوہ گرفتار ہوگیا۔ وقوعہ ایہہ درج کہ جتھے پارٹی دا دفتر اوتھے دوسال پہلاں ہندومسلم فساد ہویا جیہدے جرم وچ ایتھے دا اجوکا رہائشی فسادی مِتھیا گیا۔ حالاں اوس وقوعے ویلے نہ پارٹی دا اوتھے دفتر تے دادا امیر حیدر کالیاں سیالیاں وچ سکول دی اُساری وچ رُجھا جیہدا گواہ اوہدا سارا گراں۔ سزا یافتہ مجرم نوں جدوں راولپنڈی جیل وچ ڈکن لگے، پتہ لگا اوہ سرکاری کھاتے وچ ’’ریاستی قیدی‘‘ جیہدے لئی اے کلاس۔ دادے دا ٹھکانہ گورا وارڈ جتھے اوہنوں دو ملازم لبھے۔ اک قیدی وارڈر تے اک قیدی باورچی۔ جیل دے ڈاکٹر دی ڈیوٹی، دادے دا ریگولر چیک اپ ہووے۔ ایہہ ناں دی قید، ہر سہولت موجود۔ سوکھی تھاں پر دادا اوکھا کیوں جے گوانڈھی وارڈ وچ بند ’سی کلاس‘ دے قیدِیاں دی اوہنوں فِکر جیہناں نوں گھٹ خوراک مِلے، اوہ وی خراب۔ دادا گورا وارڈ دا صاحب، اوس ملازماں راہیں ایہہ کھوج کروائی کہ قیدِیاں دی خوراک بلیک مارکیٹ وچ سرِعام وِکے جیہدا مجرم حاجی صاحب اکھوائے جیہڑا ڈپٹی سپریٹنڈنٹ جیل۔ ایہہ سبھ کجھ انگریزی وچ لکھ کے دادے سرکار نوں چِٹھی پائی جیہدے اُتے فوری کاروائی ہوئی کہ ملزم امیر حیدر کارِ سرکار وچ دخل اندازی کیتی، اوہدی سزا ایہہ کہ اوہ مِس کنڈکٹ وجہوں ’اے کلاس‘ دا حق دار نہ رہیا۔ ایہہ آرڈر ڈسٹرکٹ مجسٹریٹ انوارالحق کیتا۔ (جیہڑا مگروں چیف جسٹس آف پاکستان بنیا۔) جیہڑی کوٹھڑی وچ دادا امیر حیدر نوں ڈکیا گیا، اوہ ’چکی‘ جتھے گُونہہ مُوتر نال بھریا گملاپیا، مچھر تے مکھیاں دی بھرمار، سَون لئی جیہڑی ٹُٹی منجی، اوہنوں پِسوپئے ہوئے جتھے دادے نوں کُھرکن توں ویہل نہ۔ دادے دا ایہہ حال ’پاکستان ٹائمز‘ دی خبر بنیا جیہنوں پڑھ کے یورپین سپرٹینڈنٹ جیل دادے نوں’چکی‘ توں’مُنڈاخانہ‘ شِفت کردا دِتا.....
اک دفتری حکمنامے راہیں کمیونسٹاں نوں پاکستان ریاست دے خطرناک دشمن مِتھیا گیا۔ دادے دی ملاقات لئی کون آیا، ’’نواب ممدوٹ!‘‘ دادے اوہدا ناں پُچھیا۔ ایہہ پہلی وارنہ ہورہیا، 1938 وچ وی پنجاب د یونینسٹ منسٹر منوہر لال دادے نوں سُدھارن آیا سی۔ دادا ایتکیں وی چیف منسٹر پنجاب نواب ممدوٹ دے رُعب وچ نہ آیا جیہنے اوہنوں آفر لائی، ''If you want, I com send you india''
اپنی دھرتی اُتے کھلوتا دادا ایہہ بھُل گہا کہ اوہ جیل وچ قید، گج وج کے بولیا،
''I am son of the sail!''
اجے نواب ممدوٹ اگلی گلی نہ کیتی، دادا بولیا،
’’میں پوٹھوہار نا پُتر، کُتھے نہ جُلساں، اِتھے ای رہساں!‘‘
چیف منسٹر نال ایجوکیشن منسٹر چودھری فضل الہٰی (جیہڑا مگروں پریزیڈنٹ آف پاکستان بنیا۔) اسلامی سوشلزم دی گل چھیڑی،
''I am not a muflha, I am Communaist, I know what I want!''
دادے ٹھوک کے جواب دِتا، ملاقات ختم ہوئی.....
O
نویں لڑی دا لنک
http://www.wichaar.com/news/312/ARTICLE/32418/2017-02-22.html
نین سکھ پنجابی لکھاری نیں اتے انہاں نوں ڈھاہاں انترنیشنل ایوارڈ وی ملیا سی۔ انہاں دی تازہ کہانیاں دی کتاب ’’شہید؟‘‘ بارے اج کل گل بات ہو رہی ہے۔ایہہ انہاں دی
نویں کہانی جے۔اوہ ہن تیک پنج پنجابی کتاباں لکھ چکے نیں، ترے کہانیاں دی کتاباں نیں اتے اک شاعری تے اک ناول۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels