Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> چونویں کہانیاں >> اَچھنا گچھنا(دادا امیر حیدر انقلابی دی کہانی۔سلسلہ وار)5 ویں لڑی

اَچھنا گچھنا(دادا امیر حیدر انقلابی دی کہانی۔سلسلہ وار)5 ویں لڑی

نین سْکھ
February 17th, 2017

اَچھنا گچھنا مطلب آنا جانا۔ 90 ورہیاں دا، ست کڈھیاں ایہہ دو لفظ دادا امیر حیدر دی کہانی دا خلاصہ۔ ایہہ اک ہول ٹائمردا روز نامچہ۔ برِٹش راج وچ پچھڑے پوٹھوہار دا حال احوال تے یونائیٹڈ اِنڈیا وچ کمیونسٹ لہر دا ویروا۔ اُچیرے انقلابی آدرشاں لئی نمانے ورکر دے جوکھویں سنگھرشن دی وارتا۔ ایہہ انھیرے پندھ وچ بلدی بُجھدی جاگرتی دی لو، لمے سفراں تے قید کوٹھڑِیاں دا بیان۔

کالیاں سیالیاں نے کالُو نا پُتر جدوں امریکہ اپڑیا، کاغذاں وچ اوہدا پورا ناں امیر حیدر عطا محمد۔ بگانہ دیس پر اوہنوں اپنے جیہنے جی مِلدے گئے۔ نیویارک وچ وطنی جگت سنگھ نال سنگت ہوئی جیہڑا غدر پارٹی دا آہری تے ہند دی آزادی دا نعرہ باز جیہدے نال اوہ ’فرینڈز آف فریڈم فار اِنڈیا‘ دے اِکٹھ وچ جاکے نہال ہویا جتھے ایگنس سمیڈلی (Agnes smedly) اوہنوں دُھروں جھُونیا تے اوہدے اندر سیاسی جاگرتی دی جوت جگائی۔ جی دار سوانی ایگنس سمیڈلی آئرش امریکی سی، چنگی بُلار تے ہند دی آزادی دی حامی تے پرچارک۔ جلیا نوالے باغ دے قتلام اُتے نیویارک شہر وچ بہوں وڈا جلوس نِکلیا، امیر حیدر وی ہندوستانی غدرِیاں تے آئرش امرِیکیاں نال رل کے کالونی گیر انگریزاں دے ظلم دے خلاف نعرے لائے تے ہندوستان دی آزادی دی منگ کیتی۔ امیر حیدر امریکہ وچ بہوں خُش جتھے اوہ اپنے آپ نوں آزاد سمجھے، امریکی مرچنٹ میرِین وچ ہیٹھلے عملے نال اُپرلیاں دا ورتن وَہار وی اوہنوں برٹش مرچنٹ نیوی نالوں بہوں چنگا لگا۔ ہوائی وچ ہُولا ڈانس کردے مقامی لوکاں گھاہ دے گھگرے پائے ہوئے، سمندری جہاز’ ایس ایس ایلوے‘ دا سارا عملہ وی ڈانس وچ رل گیا۔ کیہ کیپٹین تے کیہ فائر مین، سارے اِکو جیہے اِک مِک ہوئے، امیر حیدر نچدیاں ٹپدیاں روح چنگا راضی کیتا.....
نیویارک وچ اک دن عظیم خان ڈرائی کلینر دی دُکان اُتے امیر حیدر نوں اک کتاب مِلی جیہدا ناں سی ’’غدر کی گونج‘‘۔ سِدھی سادی شاعری پر آزادی دا جذبہ تِکھّا، پڑھدیاں اوہدے دل دی دھڑکن ودھدی گئی کہ بھائی جگت سنگھ اوہدا موڈھا تھاپڑیا، ’’غلام دیس لئی کجھ کرنا چاہویں؟‘‘ امیر حیدر تیار ہوگیا۔ کم کیہ سمندری سفر کردیاں اسلحہ تے غدری لٹریچر دسیاں مِتھیاں تھاواں تائیں اپڑانا۔ امیر حیدری نوں اوکھا تے نویکلا کم کرن دی سدّھر ای رہندی۔ واہوا خُفیہ ٹھکانے اوہنے خیر نال پھِرلئے پر ہانگ کانگ وچ کسے اوہنوں پِچھوں آپھڑیا، ’’ہینڈز اَپ!‘‘ پر اوہ ڈریا نہ۔ قید کوٹھڑی وچ رُعبدار برٹش سارجنٹ اوہنوں ڈرایا،
''Anybody who got into this call, never got out !''
''I am not anybody, I am somebody!''
ہندوستانی پینڈو یَرکیانہ، سگوں اگوں ویہر کھلوتا۔ مریکی مرچنٹ میرِیں اوہدی مدد لئی اپڑ پئی.....
ہر ویلے بھاویں ہندوستان دی آزدی دی تانگھ پر اپنی ڈیوٹی کدی نہ کھنجاوے ، امیر حیدر سیکنڈ اسٹنٹ میرِین انجنئیر دا کورس کرلیا۔ اگانہہ ودھو جذبہ جوان، اوہ اگوں آٹو موبائل انجنئیرنگ وچ داخل ہوگیا۔ اوہدے سجن ساتھی بتھیرے جیہڑے اوہنوں پیار نال ٹونی آکھن۔ اوہ کجاک، ہرویلے اپنے کم، نال کم کسے ہانن اندر اوہدے لئی پریم پُنگریا جیہڑا لِکھتی روپ وچ اوہنوں اِنج مِلیا:
An ocean of love and kisses on every wave- Forever your's
Laura Wilson
بے دھیان پڑھدیاں ٹونی دِیاں اکھاں ساہمنے قید سردارنی لہر دی گئی جیہڑا دو دن توں ٹرف رہیا۔ پوٹھوہار توں ایتھے محنت مزدوری لئی آئے اوہدے گرائیں اوہنوں گاکے خبر سُنائی:
بازار وکانا پیپا
طورے ناسِر ویلنے وچ جِیپا
اوئے حاکم ڈاڈھے، تِل کالے
طورے با وچھوڑا ساڈے دم نال اے
تھوہا محرم خان، تحصیل تلہ گنگ، ضلع کیمبل پور دے باغی تے مفرور دی درد بھری کہانی امریکہ وچ آزاد ٹونی نوں بہوں بے آرام کیتا کہ کیویں طورہ خان نوں منٹگمری جیل وچ ڈرتے خوف دا نشان بنایا گیا، جیہنوں ظالماں ویلنے وچ ویلیا۔ ہر ویلے انگریزاں دے خلاف غُصہ اوہدِیاں سوچاں تے جذبیاں اُتے حاوی رہندا، غدرِیاں دی رِیس وچ ٹونی سُرخ پگ تے سُرخ ٹائی بنھ لئی۔ ہرویلے ہندوستان دی آزادی لئی نعرے، کسے کم وچ دل نہ لگے۔ ڈرائی کلینر بن جائے کدی آٹو فیکٹری وچ نوکر، تے کدی اوہ ریلوے وچ وی ملازم ہویا۔ بے رُزگاری دے دِناں وچ ایمپلائمنٹ آفس پھیرے مار دا رہوے۔ اوہدی آوارہ گردی دے دن، ٹونی نوں اک پرانا جہازی سنگی مِل پیا جیہڑا اوہدی سُرخ پگ تے سُرخ ٹائی ویکھ کے،
’’توں بالشویکی ہوگیا؟‘‘
’’بالشویکی!‘‘
امریکہ وچ، رَیڈ فوبیا، تے ’اینٹی رَیڈ پروپیگنڈہ‘ تے اوہنے ویکھیا ہویا پر بالشویکی لفظ اوہنے پہلی وار سُنیا۔ بالشویکی لفظ سمجھدیاں ٹونی روسی انقلاب بارے سُنیا.....
سیاست اوہنوں سخت ضرور کیتا پر جوانی اوڑک جوانی، ایتکیں بے رُزگاری تے آوارہ گردی دے دِناں وچ شِینہہ گبھرو ٹونی دے اندر انقلاب تے پیار اِکٹھے ای جاگے۔ جیہدے نال پیار ہویا، اوہ امریکی مِڈل کلاس دی آسٹرواِٹالین جَینی جیہڑی اوہدے سنگ گھُمے پھِرے، سینمے فِلماں ویکھے پر I love you کہن دی ہمت کوئی نہ۔ خط لِکھدیاں اوہدی انگریزی جواب دے جائے۔ اوڑک جَینی دے گھر گُھلن مِلن گیا۔ جَینی گھر کوئی نہ پر دوجے سارے موجود، ٹونی جیہنوں مِلن آیا اوہدے بارے اوہنے کیویں پُچھیا، ''Where is every body?'' سارے گھر والے ہس پئے۔ ایہہ گل نہیں کہ ٹونی نوں بولنا نہ آوے، برٹش پارلیمنیٹرین مارگن جان جیہنے برطانیہ وچ لیبر منسٹری بنوائی امریکہ وچ اِنڈین کمیونٹی دے اِکٹھ وچ اوہ پردھان بول رہیا، ''The Indian do not know what They what.....'' ٹونی چُپ نہ رہیا، '' What do The British want in India?''
تِن سال مرچنٹ میرِین وچ نوکری وجہوں ٹونی نوں امریکی شہریت مِل گئی۔ امریکہ وچ اوہدا میل ملاپ رِشتیاں وچ بدل گیا۔ مِسز ٹرنر اوہنوں ماں لگے تے وِلسن برادز بھراء۔ ریلوے دی نوکری، ورکشاپ دے مزدوراں نال ہڑتال کردیاں انقلاب ٹونی امریکی فیڈریشن آف لیبر تے انڈسٹریل ورکرز آف ورلڈ دے نیڑے ہویا تے اوہنے گوہ کیتا کہ امریکی ریلوے وچ ہڑتال ہووے پر ریل گڈی نہ رُکے، ہڑتال دا کوئی اثر ای نہ ہووے۔ ایہدا کارن اوہنوں ایہہ سمجھ آیا کہ امریکی ریلوے دے دو حصے، اک ریلوے ورکشاپ تے دُوجا ٹریفک ڈیپارٹمنٹ۔ ورکشاپ وچ مزدور سیاست دی کُھل پر ٹریفک وچ سیاست اُتے پابندی۔ ٹونی انڈسٹریل ورکرز آف دی ورلڈ (IWW) دا ممبر بن گیا جیہڑی امریکی کمیونسٹ پارٹی نال کم کرے۔ ہول ٹائمز ٹونی ویکھیا پارٹی وچ دو دھڑے،’ سوشلسٹ لیبر پارٹی‘ تے ’سِنڈِیکلسٹ لیگ آف نارتھ امریکہ‘۔ کمیونسٹ پارٹی آف امریکہ ’ورکرز پارٹی‘ دے ناں نال کم کردی جیہدا جنرل سیکرٹری کامریڈ رتھن برگ۔ پارٹی اِک مُٹھ نہ، دھڑیاں دی سیاست چلے جیہڑی ٹونی نوں اُکا چنگی نہ لگے۔ پر بولے نہ، کامریڈ ورکرز نوں ماسکوں بھیجنا ہوندا، گوریاں دے ای بھاگ جاگدے۔ ایس وِتکرے دے خلاف بُدھ سنگھ ڈِھلوں ٹونی نال رلیا تے اوہ ڈکٹیٹر کامریڈ نال بھِڑ پئے جیہدی خبر روس اپڑ گئی۔ ماسکو توں چھٹی آگئی جیہدے وچ ورکرز پارٹی دے سیکرٹری نوں آرڈر کہ ایتکیں ٹریننگ لئی جیہڑے دو ورکرز ماسکو بھیجے جاون، اوہ اِنڈین ہوون جیہناں لئی لڑاکا ہونا لازمی۔ اوہ دو کوئی ہور نہ، اوہ ٹونی تے ڈِھلوں۔ 1926 وچ امریکہ اَٹھ سال گزار کے ٹونی ٹریننگ لئی روس نوں ٹُرپیا.....
O
چوتھی لڑی دا لنک
http://www.wichaar.com/news/312/ARTICLE/32377/2017-02-16.html
نین سکھ پنجابی لکھاری نیں اتے انہاں نوں ڈھاہاں انترنیشنل ایوارڈ وی ملیا سی۔ انہاں دی تازہ کہانیاں دی کتاب ’’شہید؟‘‘ بارے اج کل گل بات ہو رہی ہے۔ایہہ انہاں دی نویں کہانی جے۔اوہ ہن تیک پنج پنجابی کتاباں لکھ چکے نیں، ترے کہانیاں دی کتاباں نیں اتے اک شاعری تے اک ناول۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels