Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> چونویں کہانیاں >> آئی پُرے دی واء۔اخیری لڑی(کہانی)

آئی پُرے دی واء۔اخیری لڑی(کہانی)

نین سُکھ
February 5th, 2017

نین سُکھ دی رچی ایہہ ’’پنجابی زبور دیسی راگاں وچ‘‘ دے جوڑنہار ’’پادری آئی ڈی شہباز ڈی ڈی‘‘ دی کہانی ای نہیں، ایہہ پنجاب وچ کرسچن مِشنرِیاں دے آون تے انگریز راج اُسارن بارے کھوج وی اے۔ پنجاب دے ’’چُوڑھے‘‘ کون؟، ’’سیالکوٹ کنونشن‘‘ کیوں ہویا؟ تے ایتھے ’’باندر کِلّہ‘‘ کھیڈ کیویں آئی؟ ایہدی پرکھ پڑچول اے ایہہ کہانی۔
آئی پُرے دی واء، پادری آئی ڈی شہباز لمّا سُکھ دا ساہ لیا تے یاداں چوں اوہنے اپنی بھال کیتی.....
امریکہ توں Doctor of Divinty دی ڈگری تے سیالکوٹ دے فرسٹ یُوپی چرچ دی پاسبانی دا مان۔ پر ایہہ بہت بعد دی گل، اوہنوں اوہ ویلا چیتے آرہیا جدوں اوہ ظفر وال وچ دینداراں دا بال تے ناں اوہدا امام دین۔ پریما، چُغتّا تے دِت اوہدے بیلی، اوہدی برادری۔سرکاری سکول کھُلا جِتھے اوہناں نوں وڑن توں مناہی۔ اوہ رل کے سکول دی ولگن توں جھاکدیاں جٹاں، راجپوتاں، گُجراں تے کھترِیاں دے مُنڈیاں نوں پڑھدیاں ویکھدے سدھردے سہکدے رہندے۔ تختی سُکانا سوادی کھیڈ لگے، اوہناں داوی ایہہ کھیڈن نوں جی کرے۔ پڑھاکُو لکّڑ دی پھٹّی پہلاں مَل مَل دھوندے تے فیر اوہدے اُتے ہتھ نال چیکنی گاچی پھیر کے دُھپے رکھدے۔ کوئی للکردا، ’’بھلا کیہدی پہلاں سُکدی!‘‘ تختیِاں پھڑ کے سارے پِڑ وِچ آجاون تے واء وچ ودھ ودھ بانہواں اُلاردے۔ مگروں آٹھری تختی نوں لتاں وچ لے کے پَیراں بھار بہہ جاون، بھوئیں توں تیِلا لبھ لیندے جیہدے نال بھوئیں کھوتر دیاں گاون گاندے۔ امام دین وی مسکین منڈِیکے نال رل کے ایہہ کھیڈ کھیڈن لئی چودھرِیاں دے مُنڈے کولوں تختی منگی:
چُوہو یا چُوہویا میں تیری کھُڈ کڈھنا
توں میری تختی سُکا
پوچی تختی لتّاں وچ دِتی ٹھنڈی ٹھار لگّی پر کھُڈ وچ وڑن لئی چوہا اُتاولا، آکڑاں لیندے دی گرمیش نال تختی سوادی سُکّی.....
شیطانِیاں تے شرارتاں کھیڈدیاں امام دین تے اوہدے سنگیِاں نوں گورا مِشنری ای پی سوِفٹ مِل پیا۔ موہنا ڈھنگ تے سوہنا بُلارا، خداوند یسوع مسیح دِیاں گلاں دسّاں ورہیاں دے امام دین دے اندر لہہ گئیِاں۔ دل درداں نال اِنج بھریا کہ مِشنری تھامس ہنٹر تے اوہدی گھر والی دی مرن کہانی سُن کے کِنے دن اوہدے اتھرُ ونہ سُکے تے جو انہونی واپری اوہ اکھوں اوہلے نہ ہووے_ تھامس ہنٹر تے مِسز تھامس ہنٹر 1857 وچ چرچ آف سکاٹ لیند وَلّوں سیالکوٹ مِشن تے آئے۔ فوجی باغیِاں لئی ایہہ فرنگی حاکماں دے جی، اوہ ایہناں نوں مارن لئی پِچھے لگ گئے۔ خونیِاں اگے اگے دوڑ دے دویں پردیسی جی قلعے وچ جالُکّے جتھوں کڈھ کے باغیِاں اوہناں نوں بے دردی نال قتل کیتا۔ ایہناں خدا دی راہ وچ مویاں دی یاد وچ سیالکوٹ اندر مِشن ولوں ہنٹر میموریل سکول کھُلا جِتھے دِینداراں دا مُنڈا امام دین داخل ہویا۔ ایتھوں پڑھ کے اوہ چرچ مِشنری سکول امرتسر وِچ ٹیچر لگا جِتھے اوہنے مِشنری رابرٹ کلارک ہتھوں بپتسمہ لیا.....
اوہ یُوپی (یونائٹیڈ پریسبائیٹر ین) چرچ وچ اودوں پادری کہ اوہناں دے چرچ شاعری دے مقابلے دا ہوکا دِتّا جیہڑا ’’نُوراَفشاں‘‘ رسالے وچ چھپیا۔ ایہہ مقابلہ شعر گھڑت دا ہُنری پادری امام دین جِت گیا، شاعری وچ اوہدا تخلّص شہباز۔ اوہناں دِناں وچ امریکی مِشنری ڈاکٹر اینڈ ریو گورڈن زبوراں دے اُردو ترجمے لئی جیہڑی کمیٹی بنائی، پادری امام دین شہباز وی اوہدا ممبر۔ سٹھ زبوراں دا اُردو ترجمہ ہوگیا پر ایویں قلم گھسائی، دھرت دے پچھڑے پُوراں نوں اوہنے ٹُبنیا نہ۔ ڈاکٹر اینڈ ریوگورڈن دے گُزرن مگروں ڈاکٹر سیموئیل مارٹن کمیٹی دا پردھان جیہنے پادری امام دین شہباز نوں ترجمہ کاراں دا آگو بنایا جیہڑا دھرتی دا جی تے دبِیل لوکائی دی رگ رگ دا جانُو، اوہنے گویڑیا کہ غیر زبان وچ کیتی گل باہرلے باہر پر انہہ پرانہہ، ماں بولی وچ اوہیو بول اندر وڑ جاندے۔ زبوراں پنجابی ہوکے دِناں وچ پُگدِیاں گئیِاں۔ پر حالِیں وی کوئی گھاٹ، اوہ ایہہ کہ دیسی بول ولایتی سنگیت وچ گائے جاون۔ ترجمہ کار پادری امام دین شہباز نوں اَوڑھیا کہ ماں بولی اِتھاویں راگاں وچ سوبھدی، مِس ہنری گورڈن تے مِس میری مارٹن اوہنوں تھاپریا، دیسی گائیکی دے دوکلاوَنت صادق مسیح تے رادھا کشن اوہدے مددگار ہوئے۔ ماں بولی وچ پرتی لکھت دے مُول منتر نوں دھرتی چوں پھُٹے سُراں اِنج سُر کیتا کہ سُننہاراں نوں سُرور آیا، ’’پنجابی زبور دیسی راگاں وچ‘‘ امر ہوئی۔ اگوں توں جیہڑا مسیحی اِکٹھ ہووے، اودوں سمپورن ہوندا جدوں پنجابی زبور دیسی راگاں وچ گائی جاوے۔ زبور دی برکت ایمانی گل پر پادری امام دین شہباز دی ویل ہوکے بِنا سردانہ جیہدی وجہوں مسیحی اِکٹھ وڈے ہوندے گئے.....
پنجاب پریز اینڈ پریئر یُونین بنی جیہدے ممبران وچ سوالنامہ ورتایا گیا کہ دُعا کیوں، کِنّی، کیویں، کدوں تے کتھے۔ ون سوَنّے جواباں نوں جوڑ کے وچار وٹاندرا ہویا جیہدے توں ایہہ پرتیت کہ ایتھے لوک میلے دی شوقی جیہناں نوں وڈے پدّھر تے رل کے دعا کرن دی سدّھر تے دُوجا ایتھے وڈے اِکٹھ دا رُعب پوے۔ نارتھ انڈیا وچ کرسچن لائف کنونشن دی تدبیر ہوئی۔ ویلا 1904، تھاں سیالکوٹ، ایہہ انگلیکن کنونشن جگ وچ دُھمیا۔ ایس کنونشن توں پہلاں یُوپی چرچ دے پادری جان ہائیڈ، چرچ آف سکاٹ لینڈ دے پادری مکین پیٹرسن تے اینگلیکن چرچ دے پادری احسان اللہ تِیہہ دِن تے تِیہہ راتاں دعا کیتی۔
سیالکوٹ کنونشن دا دن آیا، پرِیچنگ ہال توں ودھ پرئیر روم وچ رونق جِتھے ہر رَلتی نوں مقدس روح دی موجودگی محسوس ہوئی۔ سازاں نال آوازاں رلیِاں، سُراں دے سمندر وِچ بول لہر دے گئے:
اے میرے شاہ خداوندا
وڈیائی تیری کراں گا
کہ تیرا ہے مبارک ناں
راگ درباری وچ ایہہ زبور گائی جارہی۔ خداوند دا دربار سجیا ہویا جتھے مسیحی میل چنگا ڈُھکیا۔ کنونشن دالاڑا، سٹّھاں سالاں دا بُڈھا پادری آئی ڈی شہباز ڈی ڈی جیہنوں وادھو رُوپ چڑھیا۔ اندر آون توں پہلاں باہر لتی قطاراں وچ کھلوتے اپنی واری اُڈِیک رہے۔ کتاب ’’پنجابی زبور دیسی راگاں وچ‘‘ جیہڑی تِن ہزار دی گنتی وچ چھپی، لیندے آون۔ اندر راگ بھیم پلاسی وچ، ’’سارے لوکو ساڈے رب نوں دھن دھن آکھ گاؤ‘‘ راگ بھیرویں وی واری آئی، ’’خدا اپنے بھائیِاں نوں میں تیرا ناں سُناواں گا‘‘ راگ بلاول کیوں پِچھے رہندا، ’’میں صبر دے نال آس رکھاں‘‘ اگلی قطار وِچکار بیٹھے ہرمن پیارے پادری آئی ڈی شہباز ڈی ڈی دی نظر بھایں کمزور، پر اوہنوں امبرسر، گورداسپور، لدھیانہ، حافظ آباد، سانگلہ ہِل تے خانقا ڈوگراں توں آئے جانُو نیڑے ہو ہو مِلدے دِس رہے۔ اوہ خُشی نال پھُلیا، ایڈا وڈا اِکٹھ کہ بے جاناں وچ جان پئی۔ مسیحی مُلکھ دی جنج جُڑی پر باہلے جانجی بے گھر تے لاوارث، وچارے اچھوت کِرنے دینداراں، للی فقیراں، مجبی سِکھاں تے میگھاں چوں نِکھڑ کے آئے جیہڑے اصلوں نمانے چُوڑھے، چنگڑ، چمار ، ساہنسی، گگڑے تے جِھیر۔ زِمی دار مسیحی گورے افسراں سنگ آئے جیہناں دے پِچھے پِچھے فتح گڑھ تے سکاٹ گڑھ چوں اپنے گھراں دے مالک مسیحی جتھّے جیہناں دی چڑھتل ویکھ کے بے زباناں نوں زبان مِلی تے اوہ راگ مالکونس وچ سچ بول رہے، ’’خداوندا توں لشکراں دا خدا ہے۔‘‘.....
آئی پُرے دی واء
ویلے تے تھاں دی قید توں آزاد، الّھڑ یاداں وچ ہسدے کھیڈدے نوں خورے نظر لگ گئی، ویکھدے ویکھدے ہنڈے، لاغر، بمار بُڈھے دا ساہ اوکھا ہوگیا۔ پادری آئی ڈی شہباز ڈی ڈی دِیاں بے نور اکھاں آسمانی باپ نوں پُکار رہیاں، بے ہوش ہوندیاں اوہدی واج مردی گئی:
روز دی روٹی اج سانوں دے
تے جیکر اساں اپنے قصوراں نوں ماف کیتا اے توں وی ساڈے قصور سانوں ماف کر۔
سانوں ازمائش وچ نہ پا،
سگوں بریائی توں بچا،
کیوں جو بادشاہی تے جلال سدا تیکر تیرے ای نیں،
آمین!

نین سکھ پنجابی لکھاری نیں اتے انہاں نوں ڈھاہاں انترنیشنل ایوارڈ وی ملیا سی۔ انہاں دی تازہ کہانیاں دی کتاب ’’شہید؟‘‘ بارے اج کل گل بات ہو رہی ہے۔ایہہ انہاں دی نویں کہانی جے۔اوہ ہن تیک پنج پنجابی کتاباں لکھ چکے نیں، ترے کہانیاں دی کتاباں نیں اتے اک شاعری تے اک ناول۔
ایس کہانی دی پنج لڑیاں نیں اتے چوتھی لڑی لئی ہیٹھاں دتے لنک تے کلک کرو
http://www.wichaar.com/news/312/ARTICLE/32276/2017-02-03.html


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels