Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> چونویں کہانیاں >> آئی پُرے دی واء۔پہلی لڑی(کہانی)

آئی پُرے دی واء۔پہلی لڑی(کہانی)

نین سُکھ
January 31st, 2017

نین سُکھ دی رچی ایہہ ’’پنجابی زبور دیسی راگاں وچ‘‘ دے جوڑنہار ’’پادری آئی ڈی شہباز ڈی ڈی‘‘ دی کہانی ای نہیں، ایہہ پنجاب وچ کرسچن مِشنرِیاں دے آون تے انگریز راج اُسارن بارے کھوج وی اے۔ پنجاب دے ’’چُوڑھے‘‘ کون؟، ’’سیالکوٹ کنونشن‘‘ کیوں ہویا؟ تے ایتھے ’’باندر کِلّہ‘‘ کھیڈ کیویں آئی؟ ایہدی پرکھ پڑچول اے ایہہ کہانی۔
آئی پُرے دی واء، تماکو وَیہہ پیا
صُوبے منجی ڈاہی تے رکھّا ڈیہہ پیا
میل آئیِاں سئیِاں دا گاون سُن کے صوبے دے گھروں بھاگی سنگدیاں گُڑھکدے دیور رکھّے توں گُھنڈ کڈھ لیا جیہنے بانہہ اُتے سگناہ دا گانّھا بنھیا ہویا۔ رکھّے دِیاں مائیِاں ہوئے چھ دِن ہوگئے، اج ستویں دِن کھارا۔ بھرجائی بھاگی گھڑولی چُکنی جیہدے لئی اوہ لِیراں دا اِنُّو ولھیٹ رہی.....
1921، پُرے دی واء وگدیاں بمار لمّے پئے پادری آئی ڈی شہباز نوں چھیاٹھ ورہے پِچھے، ضلع شاہ پور دے شہر بھُلوال توں سینکڑے کوہ دُراڑے اڈے تیجے ضلع سیالکوٹ دے شہر ظفروال، اُڈا کے لے گئی جتھے اوہدی دیندرا برادری ویاہ رچایا ہویا۔ جانگلی وسیب دی ولاکی وچ بُڈھیپا ہنڈاندا گوندل باردے نویں اُسرے گِرجا گھر دی باری چوں ماڑی جیہی آکڑ لیندیاں گبھرو ہوکے سہرے سمے ماجھے اپڑگیا جتھے بجوات وچ رونق میلہ کھِڑیا ہویا۔
ہُن اوہ مسیحی برادری دا سِرکڈھ جی تے اوہدے ناں نال ڈی ڈی (ڈاکٹر آف ڈِوِنٹی) دا پھُمن پھبیا پر اوہنوں اپنا لگندیا پچھوکڑ کدی وِسریا نہ۔ اوہ چنگا جانُو کہ چُوڑھے مسلمان ہوکے دیندار، سِکھ ہوکے مجبی سِکھ تے مسیحی ہوکے کِرنے، کِرنے دا مطلب برادری چوں کِرگئے، کِرنے مگروں مسیحی اکھوائے۔ جیہڑے چُوڑھے کسے مذہب دے میچے وچ پورے نہ آئے، اوہ للی فقیر۔ للّا (کرشن مہاراج) دے بھگت ہون وجہوں للی تے لالا ں والی سرکار (سخی سرور) دے فقیر۔ ایہناں اچھوتاں دی وستی ماجھے وچ ٹھٹھی تے دوآبے وچ چمارلی۔ چُوڑھے ہندو ہوکے میگھ جیہڑے آپنے آپ نوں دُوجے چُوڑھیاں توں اُچا جانن۔ میگھ برادری مانن لئی آپنا باہمن پچھوکڑ گھڑیا......
اکھے پرانے سمے کوئی چار بھراء ہوئے جیہناں دا گھر باہر سانجھا، وکھرِپ کوئی نہ۔ قدرت دا کرنا، ویڑھے وچ اوہناں دی گاں چلانا کرگئی۔ موئی گاؤ ماتا نوں کیویں بِلے لائیے، اُچی جاتی دے جِیاں نوں سیاپا پے گیا۔ اوہناں دادھرمی گھر مندر سمان، ساہمنے دان پیٹی پئی ہووے، کدِھرے پُوجا پاٹھ دا اِستھان، کدِھر گاؤ ماتا دی کُھرلی، وِچکار تھڑی اُتے تُلسی دا بُوٹا۔ چُمار اچھوت اندر آوے کیکن، باہمن مُردار نوں ہتھ نہ لانا۔ کوئی اپاء نہ ہویاتے اوڑک نِکّے بھراء ایس نیچ اچھوتی کم دی ایس شرط تے حامی بھری کہ اوہ کدِھرے بھراء گھتی چوں وِچھڑے نہ۔ پرجدوں اوہ پلیت مُردارنوں گھروں باہر سُٹ کے پرتیا، وڈے ماں جائیاں چھی چھی کردیاں نک اُتے ہتھ رکھ کے مُنہ پھیر لئے، متھے لگن توں انکاری کہ اوہ ہُن اوہناں لئی اچھوت۔ پر پرانہہ پرانہہ ہوندیاں نوں نِکے بھراء اُتے دَیا آئی تے اوہناں مِلنی لئی اوہنوں چوتھے دن دا وچن دتا۔ اوہ چوتھے دِن آیا تے چوتھے ہفتے دی ترِیک پئی۔ چوتھا ہفتہ ودھدا ودھدا چوتھا مہینہ جیہڑا اگوں چوتھا ورھا ہویا، گل اوڑک چوتھے یُگ اُتے مُکی۔ ’’پران جائے پر وچن نہ جائے!‘‘ چتاردے باہمن پنڈیاں دے گویڑ مُوجب ہُن ایہہ چوتھا یُگ.....
مُردار نوں ہتھ لایاں پاپی ہوئے پیڑ ھیو پیڑھی اچھوت میگھ۔ میگھ اوس لٹھ نوں آکھدے جیہڑی پنڈ دے سانجھے چھپڑ وچ ٹھردیاں کھلوکے مالکاں دی سن کڈھدے۔ چھپڑ وِچ گالن لئی دبی سن اوتھے ای کھلوکے پانی وچ بھیوں بھیوں چھِلدے، اِنج اوہ ٹُٹدی نہ، پِلچھی توں پُوری پُوری لہندی، اِیویں ای ایتھے پرالی دے کھبّڑوٹدے۔ ہندو ہوئے چُوڑھے نوں میگھ تاں آکھدے کہ اوہ ہندو دھرم دھارن کرکے اَدھے پلیتی چوں باہر آگئے پر اَدھے اجے پلیتی دے اندر کیونجے اوہ اپنے نیچ کرماں وجہوں اچھوت۔
جگ بھانے جیہڑے بدذات تے کم ذات، اوہناں وچ وی ذاتاں۔ سارست، سارسر، ڈھبور، پہُوت، سودھے، چاورِے، ہنگلے، مہِیریے، لوک ہارے، کلیا نے، مکیا نے،بِین وال تے چنڈال، گِندیاں پادری آئی ڈی شہباز دے مُکھ اُتے نِکی جیہی ہاسّی کھِنڈ گئی.....
ہُن بھاویں اکھوں پُورا نہ دِسدا پر چت وچ پِچھلک سانگے ہرے رہے، پادری آئی ڈی شہباز وچارے پیا کہ کدی حُقہ پانی بند وڈی سزا رہی۔ جُرمی حُقہ پانی پیندا رہندا پروکھریاں، وستی دے لوک اوہدے نال حُقے پانی دی سانجھ تروڑ لیندے۔ کیہ چُوڑھے جماندرُو جُرمی، چودھری کیہہ، کمّیاں نال وی اوہناں دا حُقہ پانی سانجھا نہ۔ اپنے آپ نال ایہہ بُجھارت پاندیاں پادری دِیندار دا مُنڈا، مسلمان ہوکے وی پلیت۔ انگریز راج نوں پھلدیاں ویکھ رہیا......
محکمہ مال دا بندوبست ہویا، مربع بندی دی چِنتا بھوئیں والاں نوں، کمیاں تے چُوڑھیاں ناں مرلہ نہ لگا۔ پر پرانی پرچلت سیپ قنونی ہوئی۔ وڈے کمّی ترکھان، لوہار کمہار تے نائی لکھیچے جیہناں بھوئیں والاں دے سیپی، اوہ ایہناں نوں ہاڑی ساؤنی فی ہل اک بھری سیپ دیندے۔ دِھیان پُتراں دے ویا ہواں اُتے آٹا، گُڑتے چول ایہناں نوں اپنے زِمی داراں کولوں منگیاں لبھدے۔ وڈے کمّی کوئی کٹی وچھّی کِلّے تے ضرور بنھدے جیہدے لئی پٹھے، پرالی تے تُوڑھی زِمی داراں کولوں منگ لیندے۔ ایہہ کٹی وچھی اکثر زِمی داراں د ی ہوندی، کمّی ایہنوں دیہارے (ادھیارے) تے پالدے۔ جدوں ایہہ کٹی وچھی مجھ گاں بنے، ایہدا مُل پوے۔ چون مالک دی، اوہدی مرضی ادھ تار کے مجھ گاں لوے، بھاویں ادھ لے کے مجھ گاں کمّی نوں دے، جیویں اوہنوں واراکھاوے۔ جیہڑے کمّی دے کِلّے اُتے مجھ گاں بجھی ہوندی، لوڑپیاں اوہنوں قرضہ لبھ جاندا۔
موچی، جُلاہیا تے مراسی نِکّے کمّی جیہناں نوں کمّی کمّین آکھن۔ کم دی کمِتن تے لاگی بن کے لاگ دے حقدار۔ نِکّے کمّیاں بارے ایہہ دسدے کہ ایہہ وی کدی چُوڑھیاں وانگوں اچھوت رہے۔ موچی پہلاں چمار ہوئے، مُردار دی کھلّ لاہنا ایہناں دا کم تے مُرداری دِیاں آندراں سُکا کے تندّی جیہدے نال تِیلیاں جوڑ کے چھج بنھّن۔ جُلاہے کدی کُچّی رہے جیہڑے مُردار دے والاں نوں وَٹ کے بورے تے گودڑ اُندے۔ مراسی پہلاں ڈُوم رہے۔ نِکیّ کمّیِاں نوں دُدھ لسّی زِمی داراں گھروں منگنا پوے۔
چُوڑھا جے کدی چودھرِیاں دے بُوہے اُتے سوالی، اوہنوں جُوٹھا، کانّا، بیہا اوہنوں بروہوں باہر کھلوتے نوں لبھدا، بُوہا ٹپن توں ڈاڈھی مناہی۔ انگریزاں دے بندوبست وچ حقداراں تے حصّے داراں دے ناں، چُوڑھے کھاتے چوں باہر، وادھو تے فالتو پروَنگار بُتّی لئی حاضر۔ فصلاں دی بیجائی، گہائی تے واڈّھی، رُکھاں دی چھنگائی، کماداں دی چھلائی، تے بھاویں کوٹھیاں دی لپائی جتھے بندیاں دی تھوڑ، اوتھے چُوڑھیاں دی لوڑ پوے جیہناں نوں ججمانی لبھدی جیہڑی کوئی مِتھی ہوئی نہ، دیاواناں دی مہربانی، جو مرضی دان کرن۔ گندگی دا ہُونجھن تے مُردار پورا چُوڑھیاں دا جیہڑے کمّیاں دے پِچھے پِچھے بالن تے واڈِھیاں مگروں مُنجراں تے سِٹے چُگن، پڑِ ہُونجھن۔ جاندی رُتے کھکھڑِیاں تے ہدوانیاں دی لوٹی پوے، چُوڑھے وی واڑی وچ وڑھن۔
چُوڑھے پِنڈوں باہر نِیوے پاسے اکثر دکھن تے لہندی باہی، رُوڑِیاں تے کھولیاں وچ کُلّے چھتدے۔ ایہہ بھوئیں شاملاٹ ہوندی جیہدے حصے دار بھوئیں وال۔ اچار نوں اُلی لگے، وڑِیاں نوں کیڑی پے جائے، ساؤن بھادروں دی رُتے چاٹی وچ پرانا کالا گُڑ گِسل کے راب بن جائے، چودھرانی دیا لُوبن کے بھانڈا چُوڑھیاں ول مُدھا دیندی جیہناں دی موج ہوجاوے۔ چودھرِیاں دے حُقے نوں جے چُوڑھا مُنہ لادیندا، حُقہ وی بھجدا تے چُوڑھے دے پاسے وی۔ پانی پِین لئی کُھوہ دے پاڑچھے نوں مُنہ لاکے وچارا چُوڑھا کِدھر جائے، چودھری ڈانگاں لے کے اوہدے پچھے لگے۔ پر نِکے واہی وان جیہڑے کاما رکھن جوگے نہ، کسے چُوڑھے نوں سِیری رکھ لیندے، بہکے تے چھنّ وچ حُقہ وی رل کے پیندے.....
لسّی منگن گیا دِینداراں دا مُنڈا کیہ کر بیٹھا کہ اوہدا بھانڈا گھڑوَنجی نوں لگ گیا، دُدھ رِڑھکدی نک چڑھی چودھرانی دُر دُر کردیاں پَیروں جُتی لاہی، ماردی کیہ گناہیں جاندا نہ دِسیا۔ ’’وے تیرے دادے داڑھی ہگیا!‘‘ چودھرانی دی گاہل کنِیں پئی، پادری آئی ڈی شہباز اپنی داڑھی نوں ہتھ لایا، ’’میں ہُن آپ دادا!‘‘ جیہدے چیتے وچ یاداں دی بہار، لڑی وار.....(جاری جے)
نین سکھ پنجابی لکھاری نیں اتے انہاں نوں ڈھاہاں انترنیشنل ایوارڈ وی ملیا سی۔ انہاں دی تازہ کہانیاں دی کتاب ’’شہید؟‘‘ بارے اج کل گل بات ہو رہی ہے۔ایہہ انہاں دی نویں کہانی جے۔اوہ ہن تیک پنج پنجابی کتاباں لکھ چکے نیں، ترے کہانیاں دی کتاباں نیں اتے اک شاعری تے اک ناول۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels