Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> چونویں کہانیاں >> بتی والا چوک

بتی والا چوک

رفعت
December 22nd, 2008

بَتّی والا چوک
رفعت
نام.........رفعت
تاریخ پیدائش ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔31دسمبر 1937ء
تعلیم ...........بی۔ اے (آنرز)
کار روزگار.........صحافت
تصنیف..........اک اوپری کری (کہانیاں دا مجموعہ)
ّآنگن ہوا پردیس ۔نجو دیدی ۔ خواتین کی کہانیاں بیوی بننا بھی ایک فن ہے۔
پتا ...... 1بی۔ 38گلبر
IIIَ لاہور۔
ساڈے پنجابی ادب وچ حقیقت نگار کہانی کاراں وچوں رفعت دا ناں سبھ توں پہلے پڑھن والیاں دے مونہہ اُت چڑھیا تے فیر اوہدے قلم دی سچائی پاروں دلاں وچ اُتر گیا۔
رفعت دی کہانی کندھ توں اُلر کے گوانڈھن نالگل کرن والی ہمسائی ، اگ بال کے دھوئیں دے پج رون والی مُٹیار تے کئیاں پھاہیاں وچ پھاتی ہوئی عام عورت دی وارتا بیان کر دی اے۔ ایہہ کوئی سماجی گنجھلاں نہیں کھولدی نہ کوئی ویلے دی بساط اُلٹن دا اُدھم لے کے ٹر دی اے۔ ایہہ تے بس بلّی دے پیر لا کے آبادی دے کچّے پکّے گھراں دے بھِت کھول کے اندر جھاتی پاندی اے تے ایہدے اُتے اندرونے دا سارا حال ظاہر ہو جاندا اے ۔پھیرا مار کے ایہہ نٹھ کے ساڈے کول آ بہندی اے تے کدی ماں کریماں دی،کدی آپاں نصیباں دی تے کدی نویں نکور مٹیار زبیدہ دی گل چھوہ دیندی اے۔ کہانی دا ایہہ پراگا سانوں کنڈیاں دے اوس گلدستے وانگر لگدا اے جیہدے وچ سوہیلے پھل لکے ہون ۔
ـ"بتی والا چوک"اک بے اولاد عورت دی کہانی اے جیہدے سر توں اوہدے گھر دی چھتر چھاں لاہ لئی گئی تے اوہنے آپنی اُجڑی پُجری حیاتی دا ننگیج چھپان واسطے اک خانگاہ وچ جا بے سُرتی نوں مجذوبی دی حالت سمجھ کے اوہنوں ٹریفک لائٹ وانگر چوک وچ گڈ دتا تے اوہدے راہیں ہوند دے ٹیوے لاون لگ پئیاں ۔ بھکھّے نوں روٹی ، بے اولاد نوں اولاد تے مریض نوں شفا جتھوں لبھدی اے اوتھوں تیکر انسان دی نظر نہیں جاندی۔ ایسے کر کے اوہ آپنیاں اوکڑاں دے راہواں تے ایہو جیہیاں بتیاں گڈ دیندا اے، تاں جے بتیاں دے ہرے تے لال ہون دیاں سنیتاں توں اگلیاں بہاراں دے میویاں داجھاڑ متھیا جاندا رہوے۔ زُہراں شوہدی دی ایہو جیہی اک بتّی سی ، جیہڑی آپنے گھر دے ویہڑے توں پٹی گئی تے خالی ہتھ ، حیاتی دے بھرے میلے ول جاندیاں راہواں تے بیٹھے لوکاں اوہنوں بتّی والے چوک وچ گڈ دتا۔

جَد اوہدے کناں وچ چاندی دیاں والیاں نے رونق لائی تے برکت جیویں ساری حیاتی دے دکھ بھل گیا ۔ زہراں ملوک جیہی نیک سدھی سادی یتیم کڑی سی۔ اوہدی بھین نے اپنے سر دا بھار لاہ کے برکت دے سر تے رکھ دتا۔ پر برکت نوں ایہہ بھار پھل ورگا لگا۔ ایڈی ملوک سوہنی تے بے زبنا میٹیار اوہدی ووہٹی سی، اوہدی کلّی اوہدے ویہڑے دی رونق ۔ گوٹے والا سوہا دوپٹہ تے پھلاں والا نائلون دا سوٹ پاکے زہراں آپوں دی نائلون دی بنی ہوئی نظر آوندی تے گلّاں کر دیاں جد اوہدے کناں وچ چاندی دیاں نویاں نکور والیاں ہلدیاں تے والیاں وچ لگے نکے نکے پترے تے پتریاں وچ پروئے ہوئے سُرخ موتی لشکدے تے اوہنوں انج لگدا جیویں زہراں اوہدی حیاتی دی لال بتّی اے تے اوہدے اگے ہور کوئی جنی،کوئی مٹیار نہیں ۔ ایسی لال بتّی تے آ کے سوانیاں دیاں راہواں مُک جاندیاں نیں، ایتھے۔اک منزل بن جاندی اے۔
اوہو برکت دی منزل سی۔ برکت لشکارے مار دے موتیاں دیاں سینتاں وچ مگن آسے پاسے نوں بھل گیا۔ پر پنج ورہے مگروں برکت نوں انج لگا جیویں گھر دی رونق گھٹ گئی اے تے اوہدی کنڈ وی ننگی اے۔ زہراں دی چھاں وچ حیاتی نہیں، ہنیرا اے۔
گلی محلّے والیاں وی جد ویکھیا زہراں ایہو جیہا رکھ اے جیہدی چھاں تے ہے پر پھل کوئی نہیں ، تے ایہناں دی برکت نوں صلاح دینی شروع کردتی۔
"بھرا، دیوے دی بتّی مُک جاائے تے ہنیرے نہیں بہندے ۔ ہور وٹ کے پا لیندے نیں۔"
برکت وی سوچیا۔ سڑک دی لال بتّی خواب ہو جائے تے راہی اوتھے اُڈیک وچ کھلو نہیں رہندے اپنی اپنی راہ لیندے نیں۔ بھلا میں ایسی خراب بتّی دے آسرے تے کد تیکر ایتھے بہہ رہواں۔ تے اک دن اوہنے زہراں نوں اپنا فیصلہ سنا ای دتا:
"بھلیے لوکے ! ساں شریکے برادری نال متّھا لانا اے، اسیں کد تیکر دوجیاں لوکاں نوں بھاجیاں دوٹی دیندے رہواں گے....کدی کوئی بھاجی مڑ ساڈے گھر وی ڈھُکے گی ؟ نیک بختے ایہہ سارا سلسلہ جیا جنت باجھ کیکوں ٹرے گا۔ ؟"کدی بھاجی لیندا وی چارا کریے۔ توں صلاح منیں تے میں دوجی کر لواں۔"
زہراں انکار وی کر دی ، تُد وی برکت دی ضرورت سی۔ تے اوہ دُوجی لے آیا ۔ جتھے زہراں راج ماندی سی۔ ہن اوہدی ہستی کم کاج تیکررہ گئی۔ فیر جد دوجی نے پنج چھے ورہیاں وچ ای ویہڑا بھر چھڈیا، تے اوہنوں ایہہ وی نہیں سی برداشت جے زہراں اوہدے بالاں نوں پیار ای کر لوے ۔اوہنوں ایہہ وہم رہندا سی کدھرے ایہہ مستر ئیی بالاں نوں کوئی بھیڑا چنگا تویت نہ پا دیوے ۔ یاں برکت نوں میرے کولوں کھوہ لوے۔ ایس لئی روزروزدی مار کٹائی توں تنگ آ کے برکت اوہنوں اک دن داتا دے مزار اُتے لے آیا ۔ تے آکھن لگا :
" تیرا پیکا ہے کوئی نہیں ،میرے گھر وچ تیری تھاں کوئی نہیں ایس لئی توں ایس تھاں آپنا ڈیرہ بنا کے بہہ جا۔ میں کدی کدی آکے ملدا رہواں گا۔"
پہلی دہاڑی اوہ اپنی گنڈھری اپنی جھولی وچ رکھ کے زنانہ مسافر خانے دی پھوہڑی تے کندھ نال ڈھولا کے بیٹھی ۔ تے بیٹھی بیٹھی ای سوں گئی تے انج سُتی جے اوہنوں ہوش ای نہ رہی جے کتھے اے، تے کون اے ؟ ۔ رات ویلے اوہنوں اک جنینے جگا کے آکھیا:
"بھین توں کدے دی سُتی ہوئی ایں ۔ ہن لنگرونڈ دے نی پئے۔ جا کے لے آ ۔ لنگر دی تینوں لوڑ نہیں تے لے کے رکھ لے۔ ایتھے تے بُرکی بُرکی بیاز لین والیاں ترلے لیندیاں نیں۔ اوہ ایہہ تبّرک دی مل لے لیندیاں نیں۔"
ایہہ گل سن کے اوہ آپنی گنڈھری نوں بُکل تھلّے کر کے لنگر لین والی قطار وچ جا کھلوتی ۔ چھولیاں دی دال تے نان ۔ اوہنے اک پاسے بہہ کے کھا لیا۔ فیر ٹوٹی توں پانی پی کے مڑ کے پھوہڑی تے آکے لمّی پے گئی۔
فجر دی نماز پڑھ کے سوانیاں اٹھ اٹھ دس دس دیاں منڈلیاں لا کے بہہ گئیاں کوئی قرآن مجید دا درس دین تے سنن لگ پئیاں ۔ کوئی وظیفے کرن لگ پئیاں ۔ کجھ نے نعتاں شروع کر دتیادں ۔
نعت سن کے اوہ اپنی تھاں بیٹھی بیٹھی جھومن لگ پئی ۔
دُنیا دے سبھ کوڑے رشتے، سچا رشتہ اک
میرا سوہنا پاک محمد بیڑی ڈبی لائیں پار

میرا دل صدقے ، میری جان صدقے
سوہنے دیاں گلیاں تے میں ساری صدقے
میری جان صدقے ..........
میرا دال صدقے ...........
دنیا دے سبھ رشتے کوڑے .............
رشتے کوڑے .........کوڑے..........
زہراں نوں بیٹھے بیٹھے چکّر آ گیا ۔
کوڑے........سارے ای کوڑے........
پر میں صدقے
میں صدقے
میں ساری صدقے۔ زہراں نت نعرہ مار کے آپنی گنڈھری پرانہہ وگا ہی تے کھلو کے دھمال پان لگ پئی۔ اوہدے وال کھلّر پلّر گئے۔ اوہدا چکن دا تن گر دا دوپٹہ سروں لہہ کے پُوری منڈلی تے چھاں بن کے کھلّر گیا تے اوہدے کناں وچ چاندی دیاں میلیاں کالیاں والیاں زور زور دی ہلن ڈیہہ پئیاں ۔
صدقے ......صدقے۔
میرا دل صدقے ۔ ایہناں گلیاں توں میں ساری صدقے۔ تے دنیا دے سارے رشتے کوڑے سارے کوڑے ..........سوانیاں دی واج اُچی ہو گئی تے اوہ جھوم جھوم کے نعرے مار دی رہی ۔ میں صدقے ۔
"ڈاڈھی پچھان والی بڈھی اے۔"
"کسے وڈے پیر فقیر دی نظر اے ایہدے تے۔"
"حاجی جی! ہن بس کرو۔ بہہ جاؤ۔"زنانیاں نے اوہنوں موڈھیاں توں پھڑ کے تھلّے بہہ جان نوں آکھیا۔
پر اوہ جھومدی رہی۔ کوڑے رشتے ۔ میں صدقے ......جھومدیاں جھومدیاں اکو واری اوہ ڈگی تے میلیاں کپڑیاں دی گنڈھری وانگ اکّو تھاں پے گئی۔ سوانیاں نے اوہدے حصّے دے پیسے ۔ نیاز ، کھیر، چول اوہدے چکن دے دوپٹے وچ ولھیٹ کے رکھ دتے ۔ پر اوہنوں تے دوپہر تک ہوش نہ آئی۔ پنج چھ دہاڑے لنگھ گئے تے ملتان توں آئی اک ملنگنی بختی نے اوہنوں آکھیا
ـ:
"میر گل من۔ ایتھے کسے نوں نہ دسیں جے تیرا خوند تینوں ایتھے ایس لئی چھڈ گیا اے جے توں بے اولاد سیں۔ توں نہیں جاندی ۔ توں تے ڈاڈھی سوہنی دھمال پا لینی ایں ۔ تیرے اُتے تے سوانیاں نوٹاں دا مینہ وسا دیندیاں نیں۔ آ ۔ توں میرے نال بھائی والی کر لے ۔ میں داتا دی سونہہ کھا کے آکھنی آں ۔ میں تیرے بے دید خوند وانگ تینوں کدی نہیں چھڈاں گی......میں ساریاں نوں ایتھے جیہڑی ایہہ کہانی سنانی آں جے میں سوہنے شکر گنج دے مزار توں ایتھے آپنی منزل پوری کرن آئی آں ۔ ایہہ سبھ کوڑ اے۔ اصل گل ایہہ اے ، جے میرا خوند میرے ویر دے قتل دے جرم وچ پھاہے لگ گیا سی۔ میرا ٹکانا نہ سوہرے رہیا نہ پیکے ۔ اوہ دوویں اک سوانی توں لڑ پئے سن۔ میرا ویر گبھرو سی، اوہ سوانی نوں لے کے نکل گیا تے میرے خوند نے موقعہ ویکھ کے دوہاں نوں قتل کر دتا ۔ میرے پیو تے ویریاں نے مقدمہ لڑیا۔ مربع زمین دا وی وک گیا تے میرے گھر والا وی پھاہے لگ گیا۔ میں کالے کپڑے پا کے چپ چپیتی پنڈوں نکل آئی تے آ کے ایتھے بہہ گئی........
ـ"توں میری گل من ۔ہتّھاں وچ "یا علی"تے داتا دے ناں دے کڑے پا لے ، تے موٹے موٹے نگاں والیاں مندریاں ۔ایہہ لے میرے کول دو کڑے تے تن چار مندریاں ہے نیں ۔ نوں پالے ، تےچل تھلّے ۔ اوتھوں جا کے گلے وچ پان نوں منکیاں دی مالا، رنگین تسبیاں تے ہار لے آونیاں واں۔ توں صرف بہہ جا ایہہ شیواں پا کے ، تے جنیاں نوں میں تیرے کول لے آواں گی دعا کروان نوں ۔ توں کسے کسے جنی نوں آپنے کولوں ایہہ پیسے وی دے دیا کریں جد اوہ اپنے کاروبار صدقہ دعا کروان آون۔ تے آکھیں ایہہ داتا دا پیسہ اے برکت والا، جا اپنے بٹوے وچ رکھ لے۔ فیر توں ویکھیں کیہی لہر لہر لگدی اے ۔ سانوں فیر کسے دی پرواہ نہیں رہنی ۔ بہتی گل ہوئی تے اسیں ایتھوں نکل کے کدھرے کسے گلی وچ اپنا ڈیرا بنا کے بہہ جاواں گیاں۔ آ ۔ اج توں ، میں تے توں دو بیلی آں۔"
ایہناں دوہاں نے مزار اُتوں ملیاں ہوئیاں نائلون دیاں سنہری چنیاں آپنے آپنے سروں لاہ کے اک دوجی دے سر تے دے دتیاں۔ ہن اوہ ، اک دوجی دیاں بیلی تے پیر بھیناں بن گئیاں سن۔ کجھ دناں مگروں زہراں نے چادراں جوڑ کے اک کھلا جیہا جھولا سیوں لیا۔ نائلون دا ہرے رنگ دا جھولا اُتے ہرا دوپٹہ پگ وانگ بنھ لیا۔ چاندی دیاں میلیاں والیاں وچ موتیے تے پھل پرولئے جیہناں ہیٹھ لال موتی لک گئے اُنج وی ہن ایہہ ومتی لال نہیں سن رہے میلے میلے ہو کے مٹی رنگے ہو گئے سن۔ ایہہ سینتاں مار دیاں لال بتیاں نہیں سن رہیاں جیہڑی برکت دی منزل سی۔ ہن تے زہراں اک نویں چورستے تے آن کھلوتی سی۔
اوہ دھمال پاندی تے بڈھیاں نوٹاں تے پیسیاں دی سوٹ کر دیاں ۔ فیر سوانیاں اوہدے کولوں دعا کرواون وی آون لگ پئیاںَ
ملتان والی ملنگنی بختی دو چار بڈھیاں گھیر گھار کے لے آوندی۔ "تہاڈی تے قسمت چنگی اے ۔ ایہہ تے بڑی پہنچی ہوئی بڈھی جے، کسے کسے تے نظر کر دی اے۔"
فیر اوہ بے اولاد سوانیاں نوں اوہدے ہاراں وچّوں منکے تے کنّاں دیاں والیاں وچوں پروئے ہوئے پھل توڑ کے دیندی تے آکھدی ۔
" بابا آکھدا اے۔
داتا جھولی بھرے گا۔"
"داتا خیرکرے گا۔"
تے اوہ حق اللہ دا نعرہ مار دی تے آکھدی۔
"میں داتا دی کتی رکھ لاج میری۔"اوہدیاں اکھیّاں وچ اتھرو آ جاندے ، تے ملنگنی بختی چھیتی نال آکھدی
" ایہناں صدقہ روندے او، بابا جی ، کیوں کوئی وڈی شے مگر ویکھی جے؟"
"تاں تے دل لا کے دعا کرو شہدی کان۔"
آوان والی جنی تے بوہت اثر ہوندا تے اوہ رومال نال بدھے پیسیاں وچوں بوہتا حصّہ ایہناں دے قدماں وچ رکھ دیندی ۔ساریاں توں سخت گھڑی اوہ ہوندی جد کوئی زنانی اپنانکا جیہا بال لیا کے اوہدی جھولی وچ پادیندی ۔
"سائیں جی۔ ایہہ تہاڈی دعا اے ۔ تسیں مینوں اپنی والی دا پھل دتّا سی۔"
زہراں ایس بچّے نوں جھولی وچوں چک ہک نال لا لیندی تے اوہو انج ویکھدی جیویں ایہہ کسے ہور ای دنیا دی شے ہووے فیر آپنی پھوہڑی تے رکھے پتاسیاں نال انگل لا کے بال دے بلھاں تے لاندی ۔ بال مٹّھا چوسدا تے اوہ ہس پیندی ۔
"حاجی جی ! تسیں اللہ دے پہنچے ہوئے بزرگ او، ساڈے لئی وی دعا کر۔ " کوئی ہورجنی آکھدی ۔
"بزرگو! ایدھر نظر کرم۔"
ـ"میرے گھر رب نے دسّاں ورہیاں مگروں بال دتّا اے ، ایہناں دی دعا نال میرا کاروبارٹھیک ہوگیا اے۔"
"میرا خوند بیمار سی ہن اُٹھ کے بہہ گیا اے۔"
اوہ سبھ دیاں گلّاں سندی ۔آپنی وڈیائی سن کے اوہنوں ہول پین لگ پیندا۔ بختی ویکھ لیندی جے ہن بابے ہوری مڑ آپنے برکت دی یاد وچ پے گئے نیں تے اوہ چھیتی نال بازار توں شیشے دے گلاس وچ چاہ لے آوندی۔
"پیو، بابا جی ۔ تسیں لوکاں پچھے آپنا آپ گوا لیا اے ،لوو گرم گرم گھٹ بھرو۔"
بختی اوہنوں چاہ دے کے دھیان لا کے آپوں اوہدیاں والیاں وچوں پھل تے ہاراں دے منکے جنیاں نوں دین لگ پیندی تے آکھدی۔
"اج بابے ہوری ساری رات ای رب نال گلاں کر دے رہے نیں ۔ اکھیّاںویکھیاں جے لال؟"
فیر ایس منڈلی وچوں زہراں نوں چک کے پاسے ول لے جاندی مسافر خانے وی آخری پوہڑی تے جا کے زہراں اُچی اُچی بولن ڈیہہ پیندی۔
" پُتر دے دیندوں تے کیہ گل سی ؟ ساڈی وار ہتھ چک لیا ؟ ایہہ یاری نہیں ، ایہہ تے چھولیاں دا وڈھ اے۔"تے بختی اوہنوں ہلونا دے کے آکھدی۔
"بابا جی ! آپنی بختی ول تے ویکھو۔ اج بختی نوں وی بھل گئے او ؟"فیر بختی گاون لگ پیندی۔
اوئے۔ میں تے نچ کے یار منانا ، مینوں نچ لین دیو، میں داتا دی کتی، داتا خیردیو۔"
تے ایہدے نال ای جیویں زہراں نوں کجھ یاد آ جاندا۔ اوہ اپنے سردی پگ مڑ بنھ لیندیتے جھومن لگ پیندی اوہنوں انج لگدا۔ جیویں اوہ تے آپوں برکت اے۔
آپوں۔ سینتاں مار دی اوہ چورستے وچ لگی بتّی اے۔ جیہنے ایتھے آئے سارے مسافراں نوں نویاں راہواں وکھانیاں نیں ۔اوہ تے بتّی والا چوک اے،اوہدیاں اکھیّاں وچّوں اتھرو ڈگدے تے سوانیاں اوہدی جھولی وچوں اتھرواں نال بھجّے ہوئے پھل تے پتاسے کھوہ کھوہ کے لیندیاں نیں ......نیاز سمجھ کے .....تبّرک جان کے۔
پرزہراں جاندی اے جے ایہہ تے بتّی والے چوک دیاں سینتاں نیں ........نریاں سینتاں۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels