Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> چونویں کہانیاں >> اگیتری کہانی تے بھُلے راہی

اگیتری کہانی تے بھُلے راہی

سجاد حیدر
December 22nd, 2008

اگیتری کہانی تے بھُلے راہی

ساڈے پنڈاں دی وّسوں وچ جدوں ایانے دن ویلے کہانی سنن واسطے آپنیاں مانواں دے کھیہڑے پَے جاندے نیں تاں اوہ اوہناں نُوں ایہہ کہہ کے چُپکرا دیندیاں نیں : نہ بیبا دنے کہانی سنائیے تاں راہی راہ بھُل جاندے نیں ۔ ایس گل دا گویڑ لانا تے اوکھا اے پئی دِنے کہانی سنان والی ماں دی اواز راہی نوں کیویں اپڑ دی اے تے اوہ سن کے کنج راہ بھل جاندا اے ۔ پر ایس لوک مت توں اک سٹا کہانی دے لکھیاراں لئی ضرور نکلدا پئی جے کہانی نوں راہ من لیاجائے تاں کہانی پڑھن والا اوس راہ دا راہی ہندا اے تے قدم قدم لے کے چلے ، نہیں تے اوہ بھانویں چٹادن ہووے بھانویں چاننی رات ، راہ بھُل جاوے گا ۔ویلیوں پہلے کہانی نہ سنان دی سیانف وچ ایہہ رمز وی اے پئی جد تیکر راہ کھلّے نہ ، راہیاں نوں اوہدے تے تور نہیں دینا چاہیا۔ تخلیق دی اگ دے ستویں کاڑھے نوں ای کیمیا سمجھ کے ورتا دیندے نیں کاڑھے تے کیمیا وچ بڑا فرق ہُندا اے ۔ ایسے کر کے میں ایہہ ضروری سمجھیا اے پئی کہانی دی کیمیا گری بارے کجھ صدری نسخے درج کر دیاں۔ پرمڈھلی گل اوہو ای اے جیہڑی ساڈیاں مانواں نکے ہندیاں ساڈے کنیں پا دتی سی۔ کہانی ورتان دا اک وقت مقرر اے ۔ایہہ اوہ ویلا ہُندا اے جدوں کہانی دی دی کھیتی پک کے تیار ہو جاندی اے ہووے گی، تدوں ای تسیں ایہنوں برداشت کر کے آپنے کوٹھے بھرو گے ،کہانی دا سدھا سواہرا راہ جد تیکر محنت نال تیار نہ کیتا ایہدے اُتوں لنگھ نہیں سکھدا ۔ ایسے کر کے کہانی تیار ہو کے باہر آون وچ وقت لیندی اے تے وقت توں پہلے کاغذ اُتے اُتری ہوئی کہانی پڑھاکاں نُوں بھُلی پا دیندی اے۔
سبھ توں پہلے کہانی کار دے ذہن وچ ایہہ سوال اُبھر دا اے : کہانی سُنائے کون ؟
کہانی سُنان دے چار طریقے ورتے جا سکدے نیں ۔
پہلا :۔ کہانی کار صیغہ واحد حاضر اپنائے تے ایس طرح کہانی مرکزی کردار دے مونہوں سنوائی جائے۔
دُوجا:۔ کہانی کار صیغہ واحد حاضر اپنائے ، پر کہانی کسے ذیلی کردار دے مونہوں سنوائے ۔
تیجا :۔ کہانی کار صیغہ واحد غائب اپنائے پر اُنج آپ ساری کہانی وچ موجود رہوے ۔
چوتھا :۔ کہانی کار صیغہ واحد غائب اپنائے پر اُنج لگے جیویں اوہ کسے کردار راہیں کہانی دیاں پرتاں کھول رہیا اے ۔
پہلی صورت وچ مرکزی کردار سارا ویلا آپنے بارے گلاں کردا رہندا اے ۔ ایس کر کے ایہہ خطرہ ہو سکدا اے پئی پڑھن والا اک جائے ، کیوں جو مرکزی کردار ہے کر بھلا لوک اے تے اوہ آپ آپنی تعریف کرے گا، جیہدے سبب اوہ لافاں مارن والا لگے گا۔ پر جے مرکزی کردار قسمت دا ہاریاہویا اے تے اوہدیاں گلاں توں انج جاپے گا جیویں اوہ اپنے دکھڑے سنا سنا کے ہمدردی داچندہ پیا کٹھا کردا اے ۔ ایسے طرح اوہدی آپنے اندرجھاتی مارن دی کیفیت نوں وی آپنا اندر پھول کے وکھاون دی بیمار ذہنیت دا اظہار سمجھیا جائے گا۔ ایہہ سارے خطرے ہون دے باوجود ایہہ مننا پئے گا پئی دنیا دیاں بہترین نکیاں تے وڈیاں کہانیاں (ناول) ایسے انداز وچ بیان کیتیاں گئیاں نیں تے دورجدید دی شہرت یافتہ تحریک
STREAM OF CONSCIOUSNESSصرف ایسے اسلوب وچ ورتی جا سکدی اے۔
دوجی حالت وچ کردار ناطق اک گُٹھے کھلو کے ساڈے ساہمنے کہانی دا سارا منظر کھولدا اے ۔ ایہہ ذیلی کردار سانوں دوجے سارے کردار وکھاوندا اے پر آپنا آپ وچ نہیں آون دیندا۔ ایس طریق کار وچ سبھ توں وڈا نقص ایہہ وے پئی ایہدے ذریعے اوہناں لمحیاں دا ژکرنہیں ہو سکدا، جیہڑے مرکزی کردار نے تخلیے وچ یاں اپنے محبوب دی صحبت وچ گزارے نیں ، کیوں جوکوئی ہور اوہناں خفیہ ملاقاتاں دا جانو نہیں ہو سکدا تے نہ ای غیر دی زبان توں شرح آرزو کیتی جا سکدی اے ۔ اک ہورخرابی ایہہ وی اے کہ اسی ذیلی کردار دیاں آپنیاں کجھ حڈ دنیں ،جیہناں دے اندر رہ کے ای اوہ پڑھن والیاں نوں باقی کرداراں بارے وکھا سمجھا سکدا اے ، تے کوئی ذیلی کردار وی ہر پاسیوں پُورا نہیں ہو سکدا۔ تیجی قسم دا زاویہ نگاہ سوکھا وی اے تے کئیں خرابیاں توں پاک وی ۔ ایہدے وچ کہانی کارکسے اُچے ٹبے تے بیٹھا اپنے کرداراں نوں انج ویکھ تے وکھا رہیاہُندا اے جیویں کوئی پُتلیاں والا تماشا وکھا رہیا ہووے ۔ اوہ آپنے ہتھیں گھڑے ہوئے کرداراں دے دل وچ نِٹھ کے بیٹھا ہندا اے تے بدلدے حالات دے نال نال کدی اک کردارنال تے کدی دوجے کردار نال تھاؤں تھائیں بھوندا پھردا اے ۔ ایس طریقے اتے اکو اعتراض ہو سکدا اے پئی انج کہانی اصل حقیقت توں ڈھیر دُراڈے ٹُر جاندی اے ۔ اج کل دا ذہین پڑھاک بھانویں اک کے ایہوجیہی کہانی ادھ واٹے چھڈ دے پر ایہہ مننا پیندا اے کہ ساڈ ے کلاسیکی ادب وچ ایہو کہانیاں دلاں تے راج کر دیاں رہیاں نیں۔
کہانی چھوہن دا چوتھا ڈھنگ ایہدی وحدت نوں قائم رکھن دا سبھ توں مضبوط وسیلہ اے ۔ ایہدے وچاک بندے دی ہڈ ورتی بیان کیتی جاندیاے ۔ ایسے کر کے ایہدے وچ اوہو گلاں بیان ہندیاں نیں جیہڑیاں کسے بندے اُتے ورت سکدیاں نیں۔ ایہدا پڑھن والا کہانی کاردے بیان کیتے ہوئے ڈر خاف آس اُمید تے کرداراں دی اصلیّت بارے سارے دعوے منّی جاندا اے تے کدھرے اوہدے نال اختلاف نہیں کردا۔
ہر اک کہانی دا آپنا انداز بیان ہندا اے کہانی دیاں منگاں نوں ساہمنے رکھ کے ای انداز بیان مقرر کرنا چاہیدا اے ۔
کہانی دا مُڈھ لبھنا بڑا غور طلب مسئلہ ہُندا اے ۔ کسے گنجھل تے لم سلمّے فقرےنال شروع کیتی ہوئی کہانی پڑھن والے نوں اوکھی پڑھائی دی سر پیٹر توں ڈرا دیندی اے ۔ ایسے طرح جے پہلے فقرے وچ ای ڈھیر سارے کرداراں دا حوالہ دے دتا جاوے تد وی پڑھن والا ایس ہجوم توں گھابر کے کہانی چھڈا بہندا اے ، کیوں جو کسے وی پڑھاک نوں لفظاں دے روں نال بھرے کوٹھے وچوں مطلب دی سوئی لبھن دی واند نہیں ہندی ۔ نالے انج کرداراں دی وی صحیح شناخت نہیں ہو سکدی تے اُنجے ہُندا اے۔ جیویں تُسیں جنج ڈھکدیاں سار ای ہر براتی دا تعارف کسے اوپرے مہمان نال کران لگ جاؤ ۔ ظاہر اے اوہ اگلی گھڑی سارے نال بھُل جائے گا ۔ کردار جے وکھو وکھ آون گے نالے اوہناں دا اک دُوجے تُوں کُجھ فاصلہ ہووے گا تاں اوہ چنگی طرح شناخت کیتے جا سکن گے۔ ہاں البتہ جے کہانی کسے مکالمے نال شروع ہو رہی اے تے فیر اک توں ودھ کرداراں دا کٹھیاں آونا ضروری ہووے گا۔ لمّے منظر نامے نال کہانی شروع کرنا وی چنگی ابتدا نہیں سمجھی جاندی۔
کہانی لکھدیاں ہویاں کوشش کرنی چاہیدی اے کہ کہانی دیاں پرتاں ہولی ہولی کھولیاں جان، کیوں جے پڑھن والا کہانی تہہ وچ پوشیدہ رازاں توں نا واقف ہُندا اے تے لکھیار اوہنوں اُنجے کہانی دے راہ تے ٹوردااے جیویں پرانیاں قصیاں وچ جدوں کوئی اوپرا مرد شہزادی نوں گھوڑے تے آپنے پچھے بٹھا کے نسالے جاندا اے تے اوہ آپنے شہزادے نُوں آپنے نویں ٹھکانے تیکر اپڑان لئی راہ وچ کنگنی کیر دی جاندی اے ۔کہانی دے گجھے اشاریاں نوں جے کھول کے نہ دسیا جاوے تاں پڑھن والے دے کجھ پلّے نہیں پیندا۔ پر ماہر لکھیار کھُرے اُتے تھوڑی جیہی دُھوڑ پاچھڈدا اے ،جیہڑی منزل اُتے اَپر کے جدوں پڑھاک پچھے ویکھدا اے تے اُڈجاندی اے۔ اودوں کھُرے صاف پئے دسدے نیں تے کہانی دا سارا سفر نظراں دے ساہمنے ہُندا اے۔ کہانی دے مُڈھ بارے اک ہور ضروری گل ایہہ دے پئی جس کہانی وچ کوئی پچھلی وارتا بیان کرنی ہووے،اوہدے وچ باز گشت (
FLASH BACK) شروع وچ ای نہیں لیاونی چاہیدی۔ پہلوں گل حال دیگھڑی توں شروع کیتی جائے تے کجھ چر مگروں پچھلے سَمے دی وارتا بیان ہووے۔
کجُھ گلاں کہانی دے شروع وچ ای واضح کر دینیا چاہیدیاں نیں۔ ایہہ ضروری معلومات پڑھن والے نوں کہانی دا آلا دوالا پچھانن وچمدد دیندیاں نیں تے ایہناں دے واضح بیان توں بغیر پڑھاک آپنے آپ نوں کسے اجنبی دیس وچ اوپرے لوکاں دے درمیان محسوس کردا اے ۔ ایس واسطے کہانی وچ بیان کیتی ہوئی جگہ یاں علاقہ اوہدے کرداراں دیاں عمراں ، مرتبے تے آپس وچ رشتے ، نالے وقت یاںزمانہ پہلیاں سطراں وچ ای بیان کر دینا چاہیدا اے، کیوں جو اک چنگے میزبان دی طرح لکھیار دا یہہ فرض اے کہ اوہ اپنے پڑھاک نوں پہلوں اوہ تھاں دکھائے جتھے کردار وسدے نیں تے فیر اوس زمانے وچ لے کے آوے جیہدے وچ کہانی اُتری ااے۔
کہانی دا مُڈھ بَنھن دے سلسلے وچ دُوجی وڈی گل حرکت (
ACTION) اے۔ جے دو بُڈھے لَمی سیالی رات نُوں اَگ اَگے میٹھے گے ہور بندے نال ورتی ہوئی کسے وارتا بارے گلاں کر دے رہن، تاں لکھیانُوں ایہہ خیال ای نہیں آوے گا پئی پڑھاک نُوں باہر دی کھُلی دُنیا دی اِک جھلک وکھان واسطے کمرے دا بُوہا ای کھول دتا جائے ، تَد پڑھاک دا دَم گھُٹ جائے گا تے اوہ کہانی وی اَگ بالن دے سم ای آئے گی۔
کہانی دا مرکزی خیال ای اوہدی جند جان ہُندا اے ۔ ایہدی یافت لئی کجھُ سُکھیارے تاں ایدھر اودھر کھلرے ہوئے غیر معروف اَدب دی خوشہ چینی کر کے اوہدے اُتے آپنی جھُوٹھی چھاپ لا لیندے نیں۔ تے کجھُ عالمی اَدب نُوں ساری انسانیت دی میراث سمجھدیاں ہویاں اوہدا چربہ اُتارلیندے نیں۔ ایس طرح وجود وچ آئیاں ہوئیاں کہانیاں تخلیق دے عمل دا حصّہ نہیں ہندیاں تے ایہناں دے لکھن والے کدی پُورے قد کاٹھ نُوں نہیں پہنچدے چربہ اُتارنا سَنھ مارن وانگر اے۔ کیوں جو اک تے ایہہ چوری اے، دُوجے ایہدے وچ وی بندہ موقعے تے ای پھڑیا جا سکدا اے تے ایہو جیہا لکھن والا ساری عمر (تے آپن طبعی عمر گذر جان توں بعد وی ادی دنیا وچ "نقلیا"ای اکھواندا اے۔
ساڈے آلے دوالے انسانی زندگی دیاں انیکاں کہانیاں وکھریاں پئیاں نیں، صرف مشاہدے دی اکھ کھلی رکھن دی ضرورت اے ، کسے اک واقعے ،کسے اک گل ،کسے اک حرکت توں کہانی دا مُڈبجھ سکدا اے فیر اگے لکھیار دی قوت متخیلہ دا اعجاز اے، پئی اوس نکی جیہی گل توں عالمی شہرت دی اک عظیم کہانی تخلیق کر لوے ۔زندگی دے واقعات ساڈیاں نظراں وچ اخباری خبراں راہیں وی آوندے نیں، ایس واسطے اخباراں وچ انسان دے مُڈھلے جذبیاں بارے خبراں پڑھ کے وی کہانی کار آپنیاں تحریراں واسطے مواد کٹھا کر سکدا اے۔ پر ایہدے وچ ایہہ احتیاط ضروری اے پئی لوکاں دے ناں، تھانواں تے ہور تفصیلات بدل دتیاں جان تے صرف بنیادی معلومات نُوں ای موضوع بنایاجائے ، کیوں جو کہانی کار کوئی فوٹو گرافر نہیں ہُندا۔ اوہنوں بصری علامت دے اعتبار نال مصّور آکھیا جا سکدا اے ، جیہڑا ساہمنے دسدی شے وچ آپنے تخیل دے رنگ رلا کے اک نویں حقیقت تخلیق کردا اے ۔ اخبار وچ درج واقعات صرف تخلیقی ذہن نُوں مہمیز ہُندے نیں۔ اوہ کہانی اوہ کہانی دا خالہ اُگھاڑ کے نہیں دیندے ۔ اک اچھاکہانی کار خبر دے واقعات تے کرداراں نُوں انج آپنے سچّے وچ ڈھالدا اے کہ کہانی جدوں مکمل ہو کے ساہمنے آوندی اے تاں اوہدی اوس خبر نال شباہت نہیں رلدی ۔
مرکزی خیال نوں فوراً لکھ کے محفوظ کر لینا چاہی دا اے تے فیر اوہنوں آپنے ذہن وچ پرورش حاصل کرن دی مہلت دینی چاہی دی اے ، کیوں جو ایہہ وی صدف وچ موتی ہار ہُنّدا اے ۔ موتی ڈھائی گھڑیاں وچ تاں صدف توں باہر نہیں آ جاندا۔ اک ہور گل یاد رکھن والی اے پئی افسانہ حقیقت تاں نہیں ہُنّدا پر اوہدا حقیقت نال بڑا گہرا سمبندھ ہُندا اے۔ اج دے زمانے وچ کوئی وی پڑھن والا "گل بکاولی"تے "طلسم ہو شربا"قسم دے خیالی قصے پڑھ کے مطمئن نہیں ہو سکدا۔
نکی کہانی دا جنا کو کہانی ہونا ضروری اے اونا ای ایہدا نکّی ہونا وی واجب اے ۔ ایس کر کے لکھن والے نُوں ای گل دا بڑا دھیان رکھنا چاہیدا اے پئی ایہدے وچ کوئی فقرہ ، کوئی واقعہ تے کوئی کردار فالتُو نہ ہووے ۔ اختصار ای نکی کہانی دی پچھان اے۔ ایس صنف وچ ہر لفظ آپنی حیثیت رکھدا اے تے کوئی بے حیثیت لفظ نکّی کہانی دے اندر رہ ای نہیں سکدا۔ ایہنوں لکھن لگیاں کہانی کار نُوں گھٹان تے چھانگن دے عمل توں گزر کے کہانی دے انجام تیکر اَپڑنا پیندا اے ۔ تفصیل صرف اوتھے آوندی اے جتھے کہا نی دے اُسارنواوہدی لوڑ ہووے ۔ ایہہ اک تکلیف دہ حقیقت اے کہ منظر نگاری، تفصیل دی نقش کاری تے کرداراں دی یک طرفہ صورت گری نے کہانی نُوں جنا نقصان پہنچانا اے اونا تنقیدنگاراں دی بے رحم نشتر زنی نے نہیں پہنچایا ۔ انگریزی ادب دی تنقید وچ نکّی کہانی دا جیہڑا مہاندرا وکھایا گیا اے اوہنوں آپنے لفظاں وچ انج بیان کیتا جا سکدا اے : نکّی کہانی اوہ مختصر فکری بیانیہ اے جیہدے وچ اک سرکڈھواں کردار اُبھر کے ساہمنے آوندا اے تے ایہدی شیرازہ بندی انج کیتی جاندی اے پئی ساریاں تفصیلات ، بڑیاں تہہ بہ تہہ دبا کے کٹھیاں کیتیاں جاندیاں نیں تے ایس انتظام دے اجزائے ترکیبی دی وجہ نال ایہدا اثر اکو ہُندا اے۔
کہانی کسے حیران کر دین والے مرحلے تے مکائی جاوے تاں پڑھن والے دی دلچسپی اخیرلے حرف تیکر قائم رہندی اے۔ پر ایہہ وی یادرکھنا چاہیدا اے پئی انساندی فطرت وچ جذباتی تے عقلی دوویں عنصر ہُندے نیں ۔ ایسے کر کے جتھے حیران کن عُنصر اوہدی فطرت دے جذباتی حصّے واسطے سنسنی پیدا کردا اے اوتھے عقلی عُنصر اوس سنسنی پیدا کرن والے انجام دی پیش بینی کرن دی ٹوہ وچ لگا رہندا اے ۔ ایس طرح اک سانویں بھار وی کہانی توں جذباتی تے عقلی حس نوں آپنی خوراک مِلدی رہندی اے۔
کہانی دا سبھ توں وڈانقص ایہہ ہُندا اے پئی اوہدے اخیر نُوں اَپڑن توں پہلاں ای ہرشے اگوں صاف دسن لگ پوے تے پتالگ جائے کہ کہانی کیویں مُکے گی۔ انج پڑھن والے وی دلچسپی کہانی مکن توں پہلے ای مُک جاندی اے ۔ ہونا ایہہ چاہیدا اے پئی کہانی دا خیر ای اوہدا نقظہ عروج وی ہووے تاں جو کہانی دے اخیرلے فقرے تیک پڑھن والے دی دلچسپی قائم رہوے۔ کہانی وچ کسے حل طلب معاملے بارے آخری حل نُوں چھیکڑلے فقرے تیکر پڑھن والے کولوں بھیت وچ رکھنا ای کہانی کار دی کامیابی ہندی اے ۔
کہانی دے اخیر وچ جیہڑی گُنجھل کھولی جاندی اے ، اوہدے سرے کدھروں کدھروں دسدے رہنے چاہیدے نیں۔ ایہہ اشارے انجام تیکر اپڑن توں پہلے گُجھے رہندے نیں پر جدوں پڑھن والا کہانی مُکا بہندا اے تے اودوں اوہنوں پتا لگدا ے پئی پچھے لکھے ہوئے اشارے تیر دے نشان وانگر انجام ول رہنمائی کر دے رہے نیںَ انج کہانی دے انجام نُوں دلیل دا یقین حاصل ہو جاندا اے تے اوہدے وچدرج سارے واقعات فطری تے حقیقی لگدے نیں۔ کہانی دی اُساری دی پکیاں کوٹھیاں دے اُسار وانگر اک اک اٹ جوڑ کے کیتی جاندی اے ۔ ایہدے کئی انگ ہُندے نیں۔ جیہڑے کہانی دے کھلار وچ تھائیں تھائیں وکھرے ہندے نیں۔ ایہناں نوں کٹھیاں کر کے کہانی کار جوڑ دا اے تے ہولی ہولی کہانی اُسر کے ساہمنے دسن لگ پیندی اے۔
عام طور تے کہانیاں دیاں دو ونڈاں کیتیاں جاندیاں نیں۔ ایسیاں کہانیاں جیہناں دی بُنیاد اوہناں دا پلاٹ ہُندا اے ، تے ایسیاں کہانیاں جیہناں وچ کردار نگاری نُوں بُنیادی حیثیت حاصل ہُندی اے۔ کہانیاں وچ واقعات تے حرکت (
ACTION) بڑی اہمیت رکھدے نیں ، پر ایہہ واقعات کرداراں دے راہیں ای ظہور پذیر ہندے نیں یاں فیر کردار ایہناں واقعات توں اثر پذیر ہندے نیں ۔ ایس کر کے اک اچھی کہانی وچ واقعات نگاری تے کردار نگاری دے درمیان پورا پورا توازن ہونا چاہیدا اے ۔ کہانی دے واقعات کہان کار نوں کردار ڈھالن وچ مدد دیندے نیں تے ادب وچ زندہ کردار مُڈھ قدیم توں ساڈی توجہ مرکز بنے رہے نیں۔ کردار نگاری واسطے انسانی فطرت داگہرا مطالعہ بہت ضروری اے، کیوں جو کردار لکڑی دے بُت نہیں ہُندے ، اوہ جیوندے جاگدے انسان ہندے نیں ۔ کردار دامہاندرا نرا اوہدا مونہہ چت تے قدکاٹھ ای نہیں ہُندا، ایہدے وچاوہدے سوچن دا انداز تے جذبیاں دا اُتار چڑھاء وی شامل ہُندا اے ۔ مُکدی گل ایہہ پئی کردار تخلیق کردیاں ہویاں اوہدی پُوری شخصیّت ساہمنے لیاونی چاہیدی اے۔ اوہدی بُلاری ، اوہدا جُثہ ، اوہدیاں عادتاں ، اوہدیاں محبتاں ، اوہدیاں نفرتاں، تے اوہدی طبیعت دی دو رُخی ۔ پر ایہہ سبھ کجھُ کسے سند دی تحریر نہیں لگنی چاہیدی ۔ ایہہ گُن ، اوگُن تے شناختاں گلاں گلاں وچ تے واقعات دی لڑی وچ پرو کے وکھانے چاہی دے نیں۔
گزرے زمانے دی سرگزشت بیان کرنا (
RETROSPECT) کہانی کار واسطے اک مُشکل مرحلہ ہُندا اے ۔ایہدی ضرورت ایس گلے پیش آوندی اے پئی ویہہ ورھے پہلے جے کر کوئی قابل ذکر واقعہ ہو گزریا اے تے اوہنوں ، بیان کرن واسطے کہانی ویہہ ورھیاں دے عرصے اُتے کھلاری نہیں جا سکدی ۔ ایس کر کے اوہنوں حال دی گھڑی تُوں شروع کرکے پُرانیاں یاداں دی لڑی وچ پرو دتا جاندا اے۔ پر ایہدے وچ سبھ تُوں وڈا خطرہ ایہہ ہُندا اے کہ اَج دی گل توں جیہڑی یاد پھُٹدی اے اوہ کئیں واری اینی لمی ہوجاندی اے پڑھن والا گل مُکن تے کہانی دا شروع دی گل نال سلسلہ قائم ہون دا دانتظار ای کردا رہندا اے ۔ ایس خطرے توں بچن دے تن حل نیں : اک تے ایہہ پئی گزرے زمانے دی سرگزشت نُوں مختصر کرن دی کوشش کیتی جاوے ۔ جے ایہہ نہ ہوسکے تے کہانی دے ایس حصے نُوں مکالے وچ حال کے لکھیا جائے تاں جو ایہدی دلچسپی ودھ جاوے ۔ تیجی صورت وچ واقعات دی ترتیب انج کیتی جائے کہ اوہ کہانی دے ابتدائی منظر دے ہور نیڑے آ جان ، جیہدی وجہ نال ہو گزری گل دی مدت گھٹ جائے گی۔
اخیر وچ صرف اکو گل کرن والی رہ گئی اے ۔ اوہ ایہہ پئی محنت دا کوئی نعم البدل نہیں ہُندا ۔ ایس کر کے جیویں کہانی دا مرکزی خیال لکھ چھڈن وچ کدی دیر نہیں کرنی چاہیدی ، اُنجے کہانی دی آخری نقل تیار کرن وچ کدی کالھ نہیں کرنی چاہیدی ۔ کہانی قلم برداشتہ نہیں لکھی جا سکدی ۔ ہر حرف اپنا حق منگدا اے ۔ حرفاں تُوں اوہناں دا حق دیو۔ کسے حرف دے گھر وچ کسے ہور حرف نُوں اوہناں دا حق دیو۔ کسے حرف دے گھروچ کسے ہور حرف نُوں زبردستی نہ بٹھاؤ۔ حرف تے نگینے ہُندے نیں۔ ایہناں نوں آپنی آپنی تھانویں جڑی دا اے تاں جا کے ایہناں دا رُوپ نکھردا اے ۔ کہانی نُوں اِک واری لکھو۔ دو واری لکھو ۔ تن واری لکھو۔ اوہنوں آپ پڑھو ۔ اوہنوں پڑھ کے سناؤ۔ اوہدے اُتے غور کرو ۔ اوہدے اُتے محنت کرو۔ تُسیں ویکھو گے ہر دُہرائی دے بعد کہانی ہور نکھرے گی۔ کہندے نیں اگ دے ستویں مچ توں کیمیا تیار ہندی اے ۔ تے کہانی دی کامنی موہ لین وچ کدوں کسے کیمیا نالوں گھٹ اے۔
66 جے ۔ ماڈل ٹاؤن سجاد حیدر لاہور
(سجّاد حیدر)


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels