Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> سعادت حسن منٹو >> سعادت حسن منٹو: آخری سلیوٹ

سعادت حسن منٹو: آخری سلیوٹ

سعادت حسن منٹو
July 9th, 2009
5 / 5 (1 Votes)

ایہہ کشمیر دی لڑائی وی بڑی کسُوتی جہی سی۔ صوبیدار رب نواز دا دماغ ایہو جہی بندوق بن گیا سی جیہدا گھوڑا کم کرنا چھڈ گیا ہووے۔

پچھلی وڈی جنگ وچ اوہ کئی لاماں تے لڑیا سی۔ مرنا مارنا جاندا سی۔ نکے وڈے افسراں وچ اوہدا بڑا آدر سی کیوں جے اوہ بڑا جی دار، دلیر تے سوجھ والا سپاہی سی۔ پلاٹون کمانڈر اوکھا کم سدا اوہدے سر ای مڑھدے سی تے اوہ اوہناں نوں توڑ وی چاڑھدا سی۔ پر ایس لڑائی دا ڈھنگ ای اولّا سی۔ دل وچ بڑا جوش سی۔ بھک تریہہ توں بے پراہ اکو ای سر نوں چڑھی سی پئی ویری دا بیں مار دتا جاوے۔ پر جدوں اوہ ساہمنے آؤندا سی تے سارے مہاندرے ای جانے پچھانے ہوندے۔ کجھ متر جاپدے، بڑے لنگوٹیئے متر جیہڑے پچھلی لڑائی وچ اوہدے موڈھے نال موڈھا لا کے لڑے سن، پر ہن جان دے ویری بنے ہوئے سن۔

صوبیدار رب نواز سوچدا سی پئی ایہہ کدھرے سُفنا تے نہیں۔ پچھلی وڈی جنگ، بھرتی، قد، چھاتیاں دی منتی، پی ٹی، چاند ماری تے فیر لام۔ ایدھروں اودھر تے اودھروں ایدھر، جنگ دا مکنا۔ فیر اچن چیتی پاکستان دا بننا تے نال ای کشمیر دی لڑائی۔ اُپر ہیٹھ کنیاں ای واپریاں۔ رب نواز سوچدا سی پئی کرن والے نے ایہہ سارا کجھ بڑا سوچ سمجھ کے کیتا اے تاں جے دوجیاں نوں بھاجڑ پے جاوے تے کجھ سمجھ نہ آوے۔ نہیں تے ایہہ وی کوئی گل اے پئی اینی چھیتی اینا کجھ واپر جاوے۔

اینی گل تے صوبیدار رب نواز دے پلے پیندی سی پئی اوہ کشمیر لین لئی لڑ رہے نیں۔ کشمیر کیوں لینا اے، ایہہ اوہ وی چنگی طرحاں جان دا سی ایس لئی پئی پاکستان دی ہوند لئی کشمیر دا ایہدے نال رلنا ات لوڑیندا اے، پر نشانہ بنھدیاں اوہنوں جدوں کوئی جانی پچھانی صورت نظریں پے جاندی تے جھٹ اک لئی اوہ بھل جاندا پئی اوہ کاہدے لئی لڑ رہیا اے، کس مقصد لئی اوہنے بندوق چکی اے۔ خورے اوہ ایسے لئی بھلدا سی پئی اوہنوں گھڑی مُڑی اپنے آپ نوں چیتا کرواؤنا پیندا سی پئی ہن اوہ اُکا تنخواہ، بھوئیں دے مربعیاں تے تغمیاں لئی نہیں سگوں دیس لئی لڑ رہیا اے۔ ایہہ دیس پہلاں وی اوہدا دیس سی۔ ایسے علاقے دا سی اوہ جیہڑا ہن پاکستان دا اک انگ بن گیا سی۔ اوہنے ہن اپنے اوسے دیس واسی نال لڑنا سی جیہڑا کدے اوہدا گوانڈھی سی، جیہدے نال سانگے پیڑھیوں پیڑھی تُرے آؤندے سن۔ ہن اوہدا دیس اوہ سی جیہدا پانی وی اوہنے کدے نہیں سی پیتا، پر ہن ایہدے لئی، اکو واری اوہدے موڈھے تے بندوق رکھ کے ایہہ حکم دے دتا گیا سی پئی جاؤ جا کے ایس بھوئیں لئی جتھے حالے تسیں اپنے گھر لئی دو اٹاں وی نہیں لائیاں، جیہدی ہوا تے پانی دا سواد وی تہاڈے منہ وچ حالے نہیں رچیا، تہاڈا دیس اے۔۔۔۔ جاؤ ایہدے لئی پاکستان نال لڑو ۔۔۔۔ اوس پاکستان نال جیہدے وچ تسیں اپنی حیاتی دے اینے ورھے لنگھائے۔

رب نواز سوچدا سی پئی ایہو حال اوہناں مسلمان فوجیاں دا اے جیہڑے ہندوستان وچ اپنا گھر بار چھد کے ایتھے آئے نیں، اوتھے اوہناں کولوں سب کجھ کھوہ لیا گیا سی۔ ایتھے آ کے اوہناں نوں ہور تے کجھ نہیں لبھا پر بندوقاں لبھ گئیاں۔ اونیاں ای بھاریاں، اوسے طرحاں دیاں تے اوسے مارکے تے چھاپ دیاں۔

پہلاں سارے رل کے ایہو جہے ویری نال لڑدے سی جیہنوں اوہناں نے اپنے ڈھڈ تے انعام کرام دے لوبھ وچ اپنا ویری من لیا سی۔ ہن اوہ آپ دو تھائیں ونڈے گئے سن۔ پہلاں ساریاں نوں ہندوستانی سپاہی آکھیا جاندا سی۔ ہن اک پاکستانی سی تے دوجا ہندوستانی۔اودھر ہندوستان وچ مسلمان ہندوستانی فوجی سن۔ رب نواز جدوں اوہناں بارے سوچدا تے اوہدا دماغ بھوں جاندا۔ تے جدوں اوہ کشمیر بارے سوچدا تے اوہدا دماغ اُکا ای رہ جاندا۔۔۔۔۔۔ پاکستانی فوجی کشمیر لئی لڑ رہے سن یاں کشمیر دے مسلماناں لئی؟ جے اوہناں نوں کشمیر دے مسلماناں لئی لڑایا جاندا سی تے حیدر آباد تے جونا گڑھ دے مسلماناں لئی لڑن نوں کیوں نہیں آکھیا جاندا۔ تے جے ایہہ جنگ ٹھیٹھ اسلامی جنگ سی تے جگ وچ دوجے اسلامی دیس وی نیں اوہ ایہدے وچ کیوں نہیں آ رلدے؟

بڑی سوچ وچار مگروں رب نواز نے ایہہ تت کڈھیا پئی ایہہ باریک گلاں فوجی نوں نہیں سوچنیاں چاہیدیاں۔ اوہدی عقل موٹی ہونی چاہیدی اے۔ کیوں جے موٹی عقل والا ای چنگا سپاہی ہو سکدا اے۔ پر فطرت توں مجبور کدی کدائیں چور دماغ ایہناں تے گوہ کر ای لیندا سی تے مگروں اپنی کرتوت تے واہوا ہسدا سی۔

گنگا کشن دریا دے کنڈے ایس سڑک لئی جیہڑی مظفر آباد توں کرن جاندی اے، کجھ چر توں لڑائی ہو رہی سی۔۔۔۔۔ اولّی جہی لڑائی سی۔ رات نوں کئی واری آل دوالے دیاں پہاڑیاں توں فائر نکلن دی تھاں اک دوجے دیاں ماواں بھیناں پُنیاں جاندیاں سن۔

اک واری صوبیدار رب نواز اپنی پلاٹون دے جواناں نال رات نوں دھاڑا مارن لئی تیار ہو رہیا سی تے ہیٹھاں دور اک گھاٹی وچوں گاہلاں دی کھپ پے گئی۔ پہلاں تے اوہ گھابر گیا۔ انج لگدا سی جیویں کنے سارے بھوت رل کے نچ رہے ہون تے اُچی اُچی ہس رہے ہون۔ اوہنے منہ وچ ای بُڑ بُڑ کیتی: ''سُور دے تخم ۔۔۔۔۔۔ ایہہ کیہ ہو رہیا اے؟''

اک جوان نے گونجدی ہوئی واج وچ اک موٹی ساری گاہل کڈھی تے رب نواز نوں آکھیا: ''صوبیدار صاب! گاہلاں کڈھ رہے نیں ماں دے یار''

رب نواز ایہہ گاہلاں سُن رہیا سی جیہڑیاں دھکے نال ای جواب دین تے مجبور کر دیندیاں سن۔ اوہدے جی وچ آئی پئی دھاڑا مار دیوے پر ایہہ کرنا چنگا نہیں سی، ایس لئی اوہ چپ رہیا۔ کجھ چر جوان وی چپ رہے، پر جدوں پانی سر توں لنگھ گیا تے اوہ وی سنگھ پاڑ پاڑ کے گاہلاں کڈھن لگ پئے ۔۔۔۔۔۔ رب نواز لئی ایہہ لڑائی اُکا ای نویں سی۔ اوہنے دو تن واری جواناں نوں چپ رہن لئی آکھیا پر گاہلاں سی ای انج دیاں پئی جواب دتے بنا رہیا ای نہیں سی جاندا۔

ویری سپاہی اکھوں اوہلے سن۔ راتیں تے چلو ہنیرا سی، پر اوہ دنے وی نظر نہیں سی آؤندے۔ بس اوہناں دیاں گاہلاں ہیٹھاں پہاڑی دے قدماں چوں اُٹھدیاں تے پتھراں نال وج وج کے ہوا وچ رل جاندیاں۔ رب نواز دی پلاٹون دے جوان جدوں ایہناں گاہلاں دا جواب دیندے تے اوہنوں انج جاپدا سی جیویں اوہناں دیاں گاہلاں تھلے نہیں جاندیاں، اُتانہہ نوں اُڈ جاندیاں نیں۔ اوہنوں بڑی کھجھ چڑھدی سی۔۔۔۔۔ ایس لئی اوہنے کھجھ کے دھاڑا مارن دا حکم دے دتا۔

رب نواز نے اوتھے دیاں پہاڑیاں تے اک عجیب گل ویکھی سی۔ کوئی پہاڑی چڑھائی ولوں رُکھاں تے بوٹیاں نال لدی ہوئی ہوندی تے لہائی ولوں گنجی۔ کشمیری ہتو دے سر وانگوں۔ کسے دا چڑھائی والا پاسہ گنجا ہوندا تے لہائی ول رُکھ ای رُکھ۔ چیڑ دے لمے تگڑے رُکھ جیہناں دے وٹے ہوئے دھاگیاں ورگے پتیاں توں فوجی بُوٹ تلک تلک جاندے سن۔

جس پہاڑی تے صوبیدار رب نواز دی پلاٹون سی، اوہدی لہائی رُکھاں تے بوٹیاں توں سکھنی سی۔ ظاہر گل اے پئی دھاڑا مارنا اوکھا کم سی پر سارے جوان راضی سن۔ گاہلاں دا بدلہ لین لئی سارے تیار سن۔ دھاڑا ماریا گیا تے کامیاب رہیا۔ دو جوان مارے گئے۔ چار پھٹڑ ہوئے۔ ویری دے تن بندے مارے گئے باقی کجھ سامان چھڈ کے نس گئے۔

صوبیدار رب نواز تے اوہدے جواناں نوں ایس گل دا بڑا ہرکھ سی پئی گاہلاں دا بدلہ لین لئی کوئی ویری جیوندا اوہناں دے ہتھ نہ آیا۔ پر ایہہ مورچہ فتح کرن نال اوہناں دے ہتھ اک اہم پہاڑی آ گئی سی۔ وائرلیس راہیں صوبیدار رب نواز نے پلاٹون کمانڈر میجر اسلم نوں اوسے ویلے اپنے دھاڑے اتے اوہدے تت بارے دس کے شاباش وصول لئی سی۔

نیڑے تیڑے ہر پہاڑی دی ٹیسی تے پانی دا اک تلاء جہیا ہوندا سی۔ ایس پہاڑی تے وی تلاء سی پر دوجیاں پہاڑیاں دے تلاواں نالوں وڈا۔ پانی وی بڑا نتریا سی۔ بھاویں بہت ٹھنڈ پے رہی سی فیر وی سارے نہاؤندے رہے۔ دند وجدے رہے پر اوہناں کوئی پرواہ نہ کیتی۔ حالے اوہ شغل وچ ای رُجھے سن تے فائر دی واج آئی۔ سارے ننگے ای لمے پے گئے۔ کجھ چر مگروں صوبیدار رب نواز نے دور بین لا لے ہیٹھاں نیوان تے جھاتی ماری۔ پر اوہنوں ویری دی لُکن دی تھاں نہ لبھی۔ اوہدے ویکھدیاں ای اک ہور فائر ہویا۔ دور لہائی دے نال ای اک نکی پہاڑی توں اوہنے دھواں نکلدا ویکھیا۔ اوہنے اوسے ویلے اپنے جواناں نوں فائر کھولن دا حکم دے دتا۔

ایدھروں دھڑا دھڑ فائر ہوئے۔ اودھروں وی جواب وچ گولیاں ورھن لگیاں ۔۔۔۔۔ صوبیدار نواز نے دوربین نال دشمن دی تھاں گوہ نال ویکھی اوہ خورے وڈے وڈے پتھراں دے پچھے راکھویں سن۔ پر ایہہ راکھویں کندھ بڑی نکی جہی سی۔ اوہ بہتا چر نہیں لُک سکدے سن۔ جیہڑا وی اوتھوں نکلدا صوبیدار رب نواز دے نشانے تے ہوندا۔

جھٹ اک فائرنگ ہوندی رہی۔ مگروں رب نواز نے اپنے جواناں نوں ڈک دتا پئی اوہ گولیاں نہ گواؤن تے صرف جھور لائی رکھن۔ جیویں ای کوئی ویری سپاہی پتھراں دی کندھ پچھوں نکل کے ایدھر اودھر جان لگے اوہنوں اُڈا دین۔ ایہہ حکم دے کے اوہنے اپنے الف ننگے پنڈے ول ویکھیا: ''سُور دا تخم ۔۔۔۔۔۔ لیڑیاں بنا تے بندہ جنور ای جاپدا اے۔''

لمے لمے چر پچھوں ویریاں ولوں اک دو فائر ہوندے رہے۔ اوہدا جواب ایدھروں کدی کدی دے دتا جاندا۔ ایہہ کھیڈ پورے دو دیہاڑے چلدی رہی ۔۔۔۔۔ اکو دم ای ٹھنڈ بہت ودھ گئی۔۔۔۔ اینی ٹھنڈ سی پئی دنے وی خون ناڑاں وچ جمدا جاپدا سی، ایس لئی صوبیدار نے چاء دیاں واریاں شروع کروا دتیاں۔ ہر ویلے اگ تے کیتلی دھری رہندی ۔۔۔۔ جیویں ای بہتی ٹھنڈ لگدی اک واری گرما گرم چاء دی لگ جاندی۔ ویری تے اکھ اوسے طرحاں ای سی۔ اک ہٹدا تے دوجا اوہدی تھاں دوربین لے کے بیٹھ جاندا۔

ہڈیاں وچ لتھدی ہوئی ٹھنڈی سیت ہوا چل رہی سی، جدوں اوہدے پہرے والے جوان نے دسیا پئی پتھراں پچھے کجھ گڑبڑ ہو رہی اے۔ صوبیدار رب نواز نے اوہدے کولوں دوربین پھڑی تے گوہ نال ویکھیا۔ اوہنوں ہل جُل تے کوئی نہ دِسی پر اوسے ویلے اک واج نکلی تے بڑا چر پہاڑیاں وچ گونجدی رہی۔ رب نواز نوں سمجھ نہ لگی واج دی پر جواب وچ اوہنے اپنی بندوق نال اک فائر کڈھ دتا۔ اوہدی گونج مُکی تے اودھروں فیر واج نکلی جیہدے وچ اوہنوں بلایا گیا سی۔ ''سُور دیاں تخماں۔ بول کیہ آکھداں توں!''

وِتھ بہتی نہیں سی۔ رب نواز دی گل ویری تیکر اپڑ گئی سی۔ کیوں جو اودھروں کسے نے آکھیا سی : ''بھائیا! گاہل نہ کڈھ!''

رب نواز نے اپنے جواناں ول ویکھیا تے فیر بڑا کھجھ کے حیران ہوندیاں آکھیا: ''بھائیا ۔۔۔۔۔۔'' فیر اپنے منہ اگے دوہاں ہتھاں نال تُوترو بنا کے چیکیا: ''بھائیا ہووے گا تیری ماں دا جنیا ۔۔۔۔۔۔ ایتھے سارے تیری ماں دے یار آ!''

اکو دم اودھروں اک پھٹڑ واج نکلی : ''رب نواز!''

رب نواز کنب گیا ۔۔۔۔ ایہہ واج آل دوالے دیاں پہاڑیاں نال سر ماردی وکھو وکھ سبھاواں وچ رب نواز ۔۔۔۔۔ رب نواز ۔۔۔ دوہراؤندی اخیر رت جماؤن والی ٹھنڈ وچ خورے کدھر اُڈ گئی۔

رب نواز بڑے چر مگروں بڑکیا: ''ایہہ کون سی؟ '' فیر ہولی ہولی بُڑ بُڑ کیتی ''سُور دا تخم!''

اوہنوں اینا پتہ سی پئی ٹیٹوال دی لام تے بہتے سپاہی 6/9 رجمنٹ دے نیں۔ اوہ وی اوسے رجمنٹ دا سی۔ پر ایہہ واج کیہدی سی؟ اوہ ایہو جہے ان گنت بندیاں نوں جان دا سی جیہڑے کدی اوہدے بڑے گوڑھے یار سن۔ کجھ ایہو جہے وی جیہناں نال اوہدا وَیر سی۔ کجھ اک نال ذاتی غرضاں۔ پر ایہہ کون سی جیہنوں اوہدی گاہل بھیڑی لگی سے تے اوہنے چیک ماری سی۔

رب نواز نے دوربین لا کے ویکھیا، پر پہاڑی تے اوہنوں کوئی نظر نہ آیا۔ اوہنے دوہاں ہتھاں دا تُوتروں بنا کے بڑے زور نال اپنی واج اودھر سُٹی: ''ایہہ کیہڑا سی؟ ۔۔۔۔۔ رب نواز بول رہیا اے ۔۔۔۔ رب نواز ۔۔۔۔۔ رب نواز۔ ''

ایہہ ''رب نواز'' وی کجھ چر پہاڑیاں نال ٹکراں ماردا رہیا۔ رب نواز نے بُڑ بُڑ کیتی : ''سُور دا تخم!'' اوسے ویلے اودھروں واج آئی: ''میں آں ۔۔۔۔۔۔ میں آں رام سنگھ!''

رب نواز ایہہ سن کے انج تربھکیا جیویں اوہ چھال مار کے دوجے پاسے جانا چاہوندا ہووے۔ پہلے اوہنے آپنے آپ نوں آکھیا: ''رام سنگھ!'' فیر سنگھ پاڑیا: ''رام سنگھ ۔۔۔۔۔۔ اوئے رام سنگھا ۔۔۔۔۔ سُور دیا تخما!''

''سُور دیا تخما'' حالے پہاڑیاں نال ٹکراں ماردا چنگی طرحاں گواچیا نہیں سی تے رام سنگھ دی پاٹی ہوئی واج آئی: ''اوئے گھمیاراں دے کھوتے!''

رب نواز پھوں پھوں کرن لگا۔ جواناں ول بڑیاں رعب دار نظراں نال ویکھدیاں آکھن لگا: ''بکدا اے ۔۔۔۔ سُور دا تخم۔'' فیر اوہنے رام سنگھ نوں پرتاوہ دتا: ''اوئے بابے ٹل دے کڑاہ پرشاد ۔۔۔۔۔ اوئے سُور دے جھٹکے۔''

رام سنگھ ہس ہس دوہرا تہرا ہون لگا۔ رب نواز وی اُچی اُچی ہسن لگ پیا۔ ایہہ واجاں پہاڑیاں تے گونجدیاں رہیاں۔۔۔ صوبیدار رب نواز دے جوان چُپ سن۔

جدوں ہاسے دا دورہ مُکیا تے اودھروں رام سنگھ دی واج آئی: ''ویکھ یارا! اسیں چاء پینی آ!''

رب نواز نے پرتاوہ دتا: ''پیو ۔۔۔۔۔ موجاں مانو''

رام سنگھ گرجیا: ''اوئے موجاں کیویں مانیئے ۔۔۔۔۔ سامان ساڈا تے اودھر پیا۔''

رب نواز نے پچھیا: ''کدھر''

رام سنگھ دا واج آئی: ''اودھر۔۔۔۔۔۔ جدھر تیری گولی سانوں اُڈا سکدی اے۔''

رب نواز ہسیا : ''تے توں کیہ چاہونائیں ۔۔۔۔۔ سُور دیا تخما''

رام سنگھ بولیا : ''سانوں سامان چک لیاؤن دے۔''

''لے آ!'' ایہہ آکھ کے اوہنے اپنے جواناں ول ویکھیا۔

رام سنگھ دی پریشانی والی واج آئی : ''توں اُڈا دیویں گا، گھمیار دیا کھوتیا!''

رب نواز نے کھجھ کے آکھیا : ''بک نہ اوئے سنتوکھ سر دے کچھو کُمے۔''

رام سنگھ ہسیا: ''سونہہ چُک، نہیں ماریں گا!''

رب نواز نے پچھیا: ''کیہدی چُکاں؟''

رام سنگھ ہسیا: ''کسے دی وی چُک لے!''

رب نواز وی ہس پیا: ''اوئے جا ۔۔۔۔۔ منگوا لا سامان!''

جھٹ اک چُپ چان رہی۔ دوربین اک جوان دے ہتھ وچ سی۔ اوہنے پچھن والیاں نظراں نال صوبیدار رب نواز ول ویکھیا۔ بندوق چلاؤن ای لگا سی تے رب نواز نے ڈک دتا: ''نہیں ۔۔۔۔ نہیں!''

فیر اوہنے دوربین لے کے آپ ویکھیا۔ اک بندہ ڈردیاں ڈردیاں پباں بھار پتھراں پچھوں نکل کے جا رہیا سی۔ کجھ چر اوہ تُردا ہویا اُٹھیا تے نس پیا۔ تے کجھ پینڈے تے جھاڑیاں وچ گواچ گیا۔ دو منٹاں مگروں پرتیا تے اوہدے دوہاں ہتھاں وچ کجھ پھڑیا ہویا سی۔ بِند اک لئی اوہ رُکیا۔ فیر بڑی کاہلی نال پتھراں دی کندھ ول نسا تے اخیر اوتھے اپڑ گیا۔ اوہ اکھوں اوہلے ہویا تے رب نواز نے بندوق چلا دتی۔ ٹھاہ دے نال ای رب نواز دا ہاسا نکل گیا۔ دوہیں واجاں کجھ چر پہاڑیاں وچ گونجدیاں رہیاں۔ فیر رام سنگھ دی واج آئی: ''تھینک یو۔''

''نو مینشن۔'' رب نواز نے ایہہ آکھ کے جواناں ول ویکھیا: ''اک راؤنڈ ہو جائے''۔ شغل لئی دوہاں پاسیوں گولیاں چلن لگ پئیاں۔ فیر چُپ چان ہو گئی۔ رب نواز نے دوربین لا کے ویکھیا۔ پہاڑی دی ٹیسی توں دھواں نکل رہیا سی۔ اوہنے ہاک ماری: ''چاء پکا لئی رام سنگھا؟''

پرتاوہ آیا: ''حالے کتھے اوئے، گھمیار دیا کھوتیا!''

رب نواز ذات دا گھمیار سی۔ جدوں کوئی اوس پاسے سینت ماردا سی تے رب نواز دا لہو اُبلن لگ پیندا سی۔ اکو اک رام سنگھ سی جیہدے مونہوں اوہ ایہہ سن لیندا سی کیوں جے اوہ اوہدا لنگوٹیا یار سی۔ اکو پنڈ وچ جمے پلے سن۔ دوہاں دیاں عمراں وچ کجھ دناں دا فرق سی۔ دوہاں دے پیو، فیر اگوں اوہناں دے پیو وی اک دوجے دے متر سن۔ اکو سکولے پرائمری تیکر پڑھے سن تے اکو دن فوج وچ بھرتی ہوئے تے پچھلی وڈی جنگ وچ کئی لاماں تے اکٹھے لڑے۔

رب نواز نے جواناں دیاں نظراں وچ اپنے آپ نوں ہینا محسوس کردیاں بُڑ بُڑ کیتی: ''سُور دا تخم ۔۔۔۔۔ حالے وی نہیں ٹل دا۔'' فیر رام سنگھ نوں آکھن لگا: ''بک نہ اوئے کھوتے دی جُوں۔''

رام سنگھ ٹھٹھہ مار کے ہسیا۔ رب نواز نے ایویں ای نشانہ بنھیا ہویا سی۔ شغل نال ای گھوڑا دب دتا۔ ٹھاہ دے نال ای اک بڑی اُچی چیک نکلی۔ رب نواز نے چھیتی نال دوربین لائی تے ویکھیا پئی اک بندہ، نہیں رام سنگھ ڈھڈ پھڑی، پتھراں دی کندھ توں بھورا وِتھ تے دوہرا ہو یا تے ڈگ پیا۔

رب نواز نے چیک ماری: ''رام سنگھ!'' تے چھال مار کے کھلو گیا۔ اودھروں اکو واری تن چار فائر نکلے۔ اک گولی رب نواز دی کھبی بانہہ نوں چیردی نکل گئی۔ اوسے ویلے وہ مودھڑے منہ بھوئیں تے جا ڈگا۔ ہن دوہاں پاسوں فائر کھل گئے۔ ایدھروں وی فائر ہو رہیا سی پر نشانے تے کوئی نہ بیٹھا۔ رب نواز نے اپنے جواناں نوں لتھن دا حکم دتا۔ تن تے تھاں ای مارے گئے، پر روندھ دھوندے باقی جوان دوجی پہاڑی تے اپڑ ای گئے۔

رام سنگھ رت نال بھجیا پتھریلی بھوئیں تے پیا ہاڑے پا رہیا سی۔ گولی اوہدے ڈھڈ وچ وجی سی۔ رب نواز نوں ویکھ کے اوہدیاں اکھاں چمک پئیاں۔ مسکا کے اوہنے آکھیا ''اوئے گھمیار دے کھوتے ایہہ توں کیہ کیتا؟''

رب نواز، رام سنگھ دا پھٹ اپنے ڈھڈ وچ محسوس رہیا سی، پر اوہ مسکا کے اوہدے تے جھکیا تے گوڈنیاں لا کے اوہدی پیٹی کھولن لگا: ''سُور دیا تخما! تینوں کیہنے کہیا سی باہر نکل۔''

پیٹی لاہون نال رام سنگھ نوں بڑی پیڑ ہوئی۔ پیڑ نال اوہ تڑف اُٹھیا۔ جدوں پیٹی لتھ گئی تے رب نواز نے پھٹ نوں گوہ نال ویکھیا جیہڑا بڑا ڈونگھا سی تے رام سنگھ نے رب نواز دا ہتھ دبدیاں آکھیا: ''میں تے اپنا آپ تینوں وکھاؤن لئی نکلیا سی تے توں ۔۔۔۔ اوئے رب نواز دیا پُترا، فائر کڈھ دتا۔''

رب نواز دا گچ بھر آیا: ''سونہہ رب دی۔۔۔۔۔ میں تے ایویں ای بندوق چلائی سی ۔۔۔۔۔ مینوں کیہ پتہ سی توں کھوتے دیاں سنگا باہر نکلن لگا ایں ۔۔۔۔ بڑا ہرکھ اے مینوں!''

رام سنگھ دی واہوا رت رُڑھ گئی سی۔ رب نواز تے اوہدے سنگی کئی گھنٹیاں مگروں اوتھے اپڑ سکے سن۔ اینے چر وچ تے پوری اک مشک رت دی ویہلی ہو جاندی۔ رب نواز نوں حیرانی سی پئی رام سنگھ اینا چر جیوندا کیویں رہ گیا۔ اوہنوں اوہدے بچن دی آس نہیں سی۔ ہلاؤنا غلط سی ایس لئی اوہنے اچن چیتی وائرلیس تے پلاٹون کمانڈر نوں عرضوئی کیتی پئی چھیتی کوئی ڈاکٹر گھل دتا جاوے، اوہدا یار رام سنگھ پھٹڑ ہو گیا اے۔

ڈاکٹر دا اوتھے پُجنا تے اوہ وی ویلے سر، بڑا اوکھا سی۔ رب نواز نوں پک سی پئی رام سنگھ کجھ گھڑیاں دا پروہنا اے ہُن۔ فیر وی وائرلیس تے سنیہا دے کے اوہنے مسکا کے رام سنگھ نوں آکھیا: ''ڈاکٹر آ رہیا اے ۔۔۔۔۔ گھابریں نہ!''

رام سنگھ بڑی لِسی واج وچ سوچدیاں بولیا: ''گھابرنا کیہڑی گل توں ۔۔۔۔۔ ایہہ دس میرے کنے جوان مارے آ تسیں؟''

رب نواز نے پرتاوہ دتا: ''صرف اک۔''

رام سنگھ دی واج ہور لِسی ہو گئی: ''تیرے کنے مارے گئے؟''

رب نواز نے جھوٹھ بولیا: ''چھ۔'' تے ایہہ آکھ کے اوہنے چور اکھاں نال اپنے جواناں نوں ویکھیا۔

''چھ۔۔۔۔۔۔ چھ!'' رام سنگھ نے اک اک بندہ اپنے دل وچ گنیا۔ ''میں پھٹڑ ہویا تے اوہ دل چھڈ گئے سن ۔۔۔۔۔ پر میں آکھیا ۔۔۔۔۔۔ کھیڈ جاؤ اپنی تے ویری دی جان تے ۔۔۔۔۔ چھ ۔۔۔۔۔۔ ٹھیک اے!'' اوہ پچھوکڑ دی دھند وچ گواچ گیا۔ ''رب نواز ۔۔۔۔۔ چیتے آ اوہ دیہاڑے تینوں۔۔۔۔۔۔۔''

تے رام سنگھ بیتے دیہاڑے چیتے کرن لگا۔ کھیتاں کھلیاناں دیاں گلاں۔ سکول دے قصے۔ 6/9 جاٹ رجمنٹ دیاں باتاں ۔۔۔۔ کمانڈنگ افسراں دے لطیفے تے باہر دے دیساں وچ اوبھڑ زنانیاں دیاں عشق معشوقیاں۔ ایہہ گلاں کردیاں رام سنگھ نوں اک بڑی سوادی گل چیتے آ گئی ہسن لگا تے ٹیس اُٹھی پر پرواہ نہ کردیاں اوہ پھٹ دے اُتوں اُتوں ای ہس کے آکھن لگا: ''اوئے سُور دے نلا ۔۔۔۔۔ چیتے آ تینوں اوہ میڈم ۔۔۔۔۔''

رب نواز نے پچھیا: ''کیہڑی؟''

رام سنگھ نے آکھیا : ''اوہو ای ۔۔۔۔۔ اٹلی دی ۔۔۔۔۔۔ کیہ ناں رکھیا سی اسیں اوہدا ۔۔۔۔۔۔ بڑی بندے مار تیویں سی!''

رب نواز نوں جھٹ وچ ای چیتا آ گیا: ''آہو آہو ۔۔۔۔۔ اوہ ۔۔۔۔۔ میڈم منیتا فنیتو ۔۔۔۔۔ پیسہ ختم، تماشہ ختم ۔۔۔۔۔۔ پر تیرے نال کدی کِتے رئے کر لیندی سی مسولینی دی بچی!''

رام سنگھ زور نال ہسیا ۔۔۔۔ تے اوہدے پھٹ وچوں جمی ہوئی رت دا اک لوتھڑا باہر نکل آیا۔ رب نواز نے ڈھلی جہی پٹی بنھی سی اوہ کھسک گئی سی۔ اوہنوں ٹھیک کر کے اوہنے رام سنگھ نوں آکھیا ''ہن چپ کر جا۔''

رام سنگھ تاپ نال تپ رہیا سی۔ اوہدا دماغ ایہدے پاروں بہت چل گیا سی۔ بولن جوگا نہیں سی پر بولی جا رہیا سی۔ کدی کدی رک جاندا جیویں ویکھ رہیا ہووے پئی ٹینکی وچ کنا پیٹرول رہ گیا۔ کجھ چر مگروں اوہدے طور بھوں گئے، پر وچ وچ اوہ ویلا وی آ جاندا سی جدوں اوہدی سُرت ٹکانے آ جاندی سی۔ ایہو جہے ای اک ویلے اوہنوں اک واری رب نواز نوں سوال پایا : '' یار سچو سچ دس، تہانوں سچیں کشمیر چاہیدا اے؟''

رب نواز نے دُھروں دل اندروں آکھیا: ''آہو، رام سنگھا!''

رام سنگھ نے سر ماریا: ''نہیں ۔۔۔۔۔۔ میرے منن وچ نہیں آؤندا ۔۔۔۔۔۔ تہانوں کراہے پایا گیا اے۔''

رب نواز نے اوہنوں پک کرواؤن والے سبھاء وچ آکھیا: ''تہانوں کراہے پایا گیا اے ۔۔۔۔۔ سونہہ پنجتن پاک دی ۔۔۔۔۔۔''

رام سنگھ نے رب نواز دا ہتھ پھڑ لیا: ''سونہہ نہ چک یارا ۔۔۔۔۔۔ ٹھیک ہوو گا۔'' پر اوہدی واج وچوں جاپدا سی پئی اوہنوں رب نواز دی سونہہ تے اتبار نہیں ہویا۔

دن ڈھلن توں کجھ چر پہلاں کمانڈنٹ میجر اسلم اپڑ گیا۔ اوہدے نال کجھ سپاہی سن، پر ڈاکٹر نہیں۔ رام سنگھ بے سُرتی تے مرن دی حالت وچ کجھ بُڑ بُڑ کر رہیا سی۔ پر واج اینی لِسی تے ٹٹی ہوئی سی پئی کجھ پلے نہیں سی پیندا۔ میجر اسلم وی 6/9 جاٹ رجمنٹ دا سی تے رام سنگھ نوں بڑی چنگی طرحاں جان دا سی۔ رب نواز کولوں ساری گل پچھ کے اوہنے رام سنگھ نوں بلایا : ''رام سنگھ ۔۔۔۔ رام سنگھ!''

رام سنگھ نے اکھاں پٹیاں لمے پئے پئے نے اٹینشن ہو کے سلیوٹ ماریا۔ پر فیر اکھاں کھول کے بِند اک لئی دھیان نال میجر اسلم ول ویکھیا۔ اوہدا سلیوٹ مارن والا آکڑیا ہویا ہتھ اک دم ڈھلا ہو کے ڈگ پیا۔ کھجھ کے اوہ بُڑ بُڑ کرن لگا: ''کجھ نہیں اوئے رام سیاں ۔۔۔۔ بھل ای گیاں توں سُور دیا نلا ۔۔۔۔۔۔۔ پئی ایہہ لڑائی ۔۔۔۔۔ ایہہ لڑائی۔۔۔''

رام سنگھ دی گل پوری نہ ہوئی۔ بند ہوندیاں اکھاں نال اوہنے رب نواز ول سوالیہ نظراں نال ویکھیا تے دم دے دتا۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels