Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> سعادت حسن منٹو >> سعادت حسن منٹو: دودا پہلوان

سعادت حسن منٹو: دودا پہلوان

سعادت حسن منٹو
June 24th, 2009
5 / 5 (1 Votes)
سکولے پڑھدا سی تے شہر دا سب توں سوہنا منڈا سمجھیا جاندا سی۔ بڑے بڑے وڈے منڈے بازاں وچکار اوہدے پاروں بڑیاں بھیڑیاں لڑائیاں ہوئیاں سن۔ اک دو تے ایس چکر وچ جانوں وی گئے سن۔ اوس سچیں سوہنا سی۔ بڑے کھاندے پیندے گھر دا منڈا سی۔ ایس لئی اوہنوں کوئی تھوڑ نہیں سی۔ پر جس کمے اوہ پئے گیا سی اوہدے وچ اوہنوں اک راکھا لوڑیندا سی۔ جیہڑا ویلے سر اوہدے کم آ سکے۔ شہر وچ انج تے سینکڑے بدمعاش تے غنڈے سن جیہڑے سوہنے صلاحو دے اک اشارے تے مرن نوں راضی سن، پر دودے پہلوان دی اک گل وکھری سی۔ اوہ جیبوں بڑا ماڑا سی، بڑا کھروے تے اکھڑ سبھا دا سی۔ پر فیر وی اوہدے وچ ایسی گل سی پئی صلاحو نے اوہنوں ویکھدیاں ای پسند کر لیا تے اوہناں دی یاری پئے گئی۔

صلاحو نوں دودے دی یاری بڑی راس آئی۔ شہر دے دوجے غنڈے جیہڑے صلاحو دے راہ وچ اڑیچاں پا سکدے سن، دودے پاروں چپ کر رہے۔ سکولوں نکل کے صلاحو کالج وڑیا تے اوہنے ہور پر کڈھ لئے تے کجھ چر وچ ای اوہ ہور ای لیہے پئے گیا۔ ایس توں مگروں، رب دا بھانا، صلاحو دا پیو مر گیا۔ ہن اوہ پیو دی ساری جائیداد دا اکلا وارث سی۔ پہلے تے اوہنے نقد پیسے تے ہتھ صاف کیتا۔ فیر مکان گہنے پاؤنا شروع کر دتے۔ جدوں دو مکان وِک گئے تے ہیرا منڈی دیاں ساریاں رنڈیاں صلاحو دا ناں جان گئیاں سن۔ پتہ نہیں کنا اک سچ اے پر لوک آکھدے نیں پئی ہیرا منڈی وچ بڈھیاں رنڈیاں جوان دھیاں نوں صلاحو دیاں اکھاں توں اوہلے ای رکھدیاں سن متے اوہ اوہدے حسن دے جال وچ پھس جان۔ پر ایہناں ورجنیاں مگروں وی سنن وچ آیا پئی کئی کنواریاں رنڈیاں اوہدے عشق وچ پھاتیاں تے پٹھے راہ پئے کے اپنی حیاتی دے چنگے دیہاڑے اوہدے ناویں لا چھڈے۔

صلاحو کھل کھیڈ رہیا سی۔ دودے نوں سار سی پئی ایہہ کھیڈبہتا چر نہیں کھیڈی جانی۔ عمر وچ اوہ صلاحو توں دگنا سی۔ اوہنے ہیرا منڈی وچ وڈے وڈے سیٹھاں دی کھیہ اُڈدی ویکھی سی۔ اوہنوں پتہ سی پئی ہیرا منڈی ایہو جہیا انھا کھوہ ہے جیہنوں سارے جہان دے سیٹھ رل کے وی اپنی دولت نال نہیں بھر سکدے۔ پر اوہ اوہنوں کوئی صلاح نہیں دیندا سی۔ خورے ایس لئی پئی جگ جان دیاں چنگی طرحاں سمجھدا سی پئی جیہڑا بھوت اوہدے سوہنے بابو دے سر چڑھیا ہے، اوہنوں کوئی ٹُونا ٹوٹکا لاہ نہیں سکدا۔

دودا پہلوان ہر ویلے صلاحو دے نال ہوندا سی۔ شروع شروع وچ جدوں صلاحو نے ہیرا منڈی ول منہ کیتا تے اوہدا وچار سی پئی دودا وی اوہدی موج مستی وچ نال رلے گا پر ہولی ہولی اوہنوں چانن ہو گیا پئی اوہنوں انج دی موج مستی نال کوئی موہ نہیں سی، جیہدے وچ اوہ دن رات ڈُبا رہندا سی۔ اوہ گانا سُندا سی، شراب پیندا سی۔ رنڈیاں نال ننگے مخول وی کر لیندا سی۔ پر اوس توں اگانہہ کدی نہیں ودھیا سی۔ اوہدا بابو ساری ساری رات اندر وڑیا کسے معشوق نوں بغل وچ لئی پیا رہندا تے اوہ کسے پہرے دار وانگ جاگدا رہندا۔

لوکی سمجھدے سی پئی دودے نے اپنا گھر بھر لیا اے۔ دولت دی لٹ مچی اے۔ ایہدے وچ اوہنے وی ہتھ، پکی گل اے، رنگے ای ہون گے۔ ایہدے وچ کوئی شک نہیں پئی جدوں صلاحو موج مستی لئی نکلدا سی تے ہزاراں نوٹ دودے دے پلے ای بنھے ہوندے سن۔ پر ایہہ اُکا اوہنوں ای پتہ سی پئی پہلوان نے کدے اک آنہ وی ایدھر دا اودھر نہیں ہون دتا۔اوہدا موہ اُکا صلاحو وچ سی جیہنوں اوہ اپنا سائیں سمجھدا سی تے ایہہ گل لوک وی جاندے سن پئی دودا کس حد تیکر صلاحو دا غلام اے۔ صلاحو اوہنوں مندا وی بول لیندا سی۔ کئی واری شراب دے نشے وچ اوہنوں مار کٹ وی لیندا سی۔ پر اوہ چُپ رہندا سی۔ سوہنا صلاحو اوہدا رب سی۔ اوہ اوہدے حضور کوئی گستاخی نہیں کر سکدا سی۔

رب دا بھانا، اک دیہاڑے دودا بیمار سی۔ صلاحو رات نوں روز وانگوں موج مستی لئی ہیرا منڈی پُجا۔ اوتھے کسے رنڈی دے کوٹھے تے گانا سُن دیاں اوہدی توں توں میں میں کسے تماش بین نال ہو گئی تے وکھی پیاں اوہدے متھے تے ماڑی جہی سٹ وج گئی۔ دودے نوں جدوں پتہ لگا تے اوہنے کندھ نال سر مار مار کے اپنا سارا سر پھٹڑ کر لیا۔ اپنے آپ نوں واہوا مندا بولیا۔ گاہلاں کڈھیاں۔ اوہنوں اینا ہرکھ لگا پئی دس پندراں دیہاڑے صلاحو دے ساہمنے سر ای نہ چکیا گیا۔ اک لفظ مونہوں نہ نکلیا۔ اوہنوں جاپدا سی پئی اوہدے کولوں کوئی بڑا وڈا پاپ ہو گیا اے۔ لوک دسدے نیں پئی اوہ بڑا چر نمازاں پڑھ پڑھ دل دا بھار ہولا کردا رہیا۔

صلاحو دی اوہ انج سیوا کردا سی جیویں پرانے ویلیاں دیاں باتاں دے وفادار نوکر کردے نیں۔ اوہ اوہدیاں جتیاں پالش کردا سی۔ اوہدے پیر گھٹ دا سی۔ اوہدے چمکیلے پنڈے دی مالش کردا سی۔ اوہدے ہر سکھ دا انج خیال کردا سی جیویں اوہ ایہدا ڈھڈوں جمیا ہووے۔

کدی کدی صلاحو ناراض ہو جاندا۔ ایہہ ویلا دودے لئی بڑا اوکھا ہوندا سی۔ اوہ دنیا توں اَک جاندا۔ پیراں فقیراں کولوں جا کے تعویز گنڈے لیندا۔ اپنے آپ نوں ون سونیاں جسمانی تکلیفاں دیندا۔ اخیر جدوں صلاحو موج وچ آ کے اوہنوں بلاؤندا تے اوہنوں انج لگدا جیویں دو جہان اوہنوں لبھ گئے۔ دودے نوں اپنی طاقت دا مان نہیں سی، اوہنوں ایہہ وی مان نہیں سی پئی اوہدے وانگوں کوئی چھری نہیں سی مار سکدا۔ اوہنوں اپنی ایمانداری تے اپنے خلوص تے وی کوئی مان نہیں سی۔ پر اوہنوں ایس گل دا بڑا مان سی پئی اوہ لنگوٹ دا پکا اے۔ اوہ اپنے یاراں دوستاں نوں بڑے مان نال دسدا سی پئی اوہدی جوانی وچ سینکڑے مرد مار زنانیاں آئیاں، چلتراں دے بڑے بڑے منتر اوہدے تے پھوکے گئے پر اوہ۔۔۔۔۔۔ شاواشے اوہدے سائیں دے، لنگوٹ دا پکا رہیا۔

ایہہ پھُوت نہیں سی۔ دودے دے لنگوٹیاں نوں وی چنگی طرحاں پتہ سی پئی اوہدا پلّا زنانی دے گند توں پاک اے۔ کئی واری جتن کیتے گئے پئی اوہ کراہے پئے جاوے پر پیش نہ گئی۔ اوہ پیراں تے پکا رہیا۔

آپوں صلاحو نے کئی وار اوہنوں ٹھوک وجا کے ویکھیا۔ اجمیر دے عرس تے اوہنے میرٹھ دی اک کافر ادا رنڈی انوری نوں ایس گل تے راضی کر لیا پئی اوہ دودے پہلوان نوں قابو کرے۔ اوہنے اپنے سارے گُر ورت لئے پر دودے تے کوئی اثر نہ ہویا۔ عرس مُکیا تے اوہ لہور ول پرتے تے گڈی وچ اوہنے صلاحو نوں آکھیا
ـ: ''باؤ! بس ہن مینوں ہور نہ ازماویں۔ ایہہ سالی انوری بڑا اگے ودھ گئی سی۔ تیری سار سی نہیں تے گل گھٹ دیندا حرام دی جنی دا۔''

اس توں مگروں صلاحو نے اوہنوں ہور نہ ازمایا۔ دودے دے ایہہ کھروے لفظ ای اوہنوں سمجھاؤن لئی بہت سی جیہڑے اوہنے بڑی کاوڑ نال آکھے سن۔

صلاحو موج مستی وچ سدا وانگوں ڈُبا سی۔ کیوں جو حالے تن چار مکان باقی سن۔ ہیرا منڈی دیاں ساریاں وڈیاں رنڈیاں اک اک کر کے اوہدی بغل وچ آ چکیاں سن۔ ہن اوہنے نکے پیگ لاؤنے چھوہے۔ ایسے وچکار اکواری خورے کتھوں اک رنڈی الماس جم پئی جیہڑی اچن چیتی ساری ہیرا منڈی تے چھا گئی۔ ویکھی کسے نے وی نہیں سی پر فیر وی اوہدے حسن دیاں دھماں ہر پاسے سن۔ ہتھ لایاں میلی ہوندی اے۔ پانی پیندی اے تے سنگھ وچوں لنگھدا دسدا اے۔ ہرنی ورگیاں اکھاں نیں جیہناں وچ رب نے ہتھیں سُرمہ پایا اے۔ پنڈا اینا کُولا پئی اکھاں تلکدیاں نیں۔ صلاحو جتھے وی جاندا اوس حور پری دے سوہپن دیاں گلاں کنیں پیندیاں سن۔

دودے پہلوان نے کھڑے پیر سُوہ کڈھی تے اپنے بابو نوں دسیا پئی ایہہ الماس کشمیروں آئی اے۔ سچیں سوہنی اے۔ ادھکڑ ماں اوہدے نال اے جیہڑی بڑی اکھ رکھدی اے اوہدے تے۔ کیوں جو اوہ لکھاں دے سُفنے ویکھ رہی اے۔

جدوں الماس دا مجرا شروع ہویا تے اوہدے کوٹھے تے اُکا اوہ امیر ہی جاندے سن جیہناں دا لکھاں دا کاروبار سی۔ صلاحو دے کول ہن اینا پیسہ نہیں سی پئی اوہ ایہناں تگڑے دولت مند عیاشاں ساہمنے ہک تان کے کھلو سکے۔ اٹھ دس مجریاں وچ ای اوہدی حجامت ہو جاندی۔ اوہ ایسے وچار نال ای چپ وٹی بیٹھا رہیا تے اندروں اندر سڑدا بلدا رہیا۔ دودا پہلواں اپنے بابو دی ایہہ بے وسی ویکھدا تے اوہنوں بڑا دکھ ہوندا۔ پر اوہ کر وی کیہ سکدا سی۔ اوہدے کول ہے ای کیہ سی۔ اکو اک جان اوہدی اپنی سی پر اوہ ایس معاملے وچ کس کم آ سکدی سی۔ بڑے سوچ وچار مگروں دودے نے اک راہ کڈھی جیہڑی ایہہ سی پئی صلاحو، الماس دی ماں اقبال نال دعا سلام بناوے۔ اوہنوں ایہہ وکھاوے پئی اوہ اوہدے تے ڈُلھ گیا اے۔ انج جدوں داء لگے تے الماس نوں ہتھ وس کر لوے۔

ایہہ چال صلاحو دے دل نوں لگی۔ اوہنے اچن چیتی ایہدے تے عمل شروع کر دتا۔ اقبال بڑی خوش ہوئی پئی ایس ڈھلدی عمرے اوہنوں صلاحو ورگا سوہنا عاشق لبھ گیا۔ ایہہ کم بڑا چر چلدا رہیا۔ ایس وچکار سینکڑے واری الماس صلاحو دے ساہمنے آئی۔ کئی واریں تے اوہدے کول بیٹھی گلاں وی کردی رہی تے اوہدے سوہپن نے اوہنوں کھچ وی ماری۔ اوہنوں حیرانی سی پئی اوہ اوہدی ماں تے کیوں ڈلھیا اے جدوں کہ اوہ اوہدیاں اکھاں ساہمنے موجود سی۔ اوہدی ایہہ حیرانی بہتا چر نہ رہی۔ اوہنوں صلاحو دیاں حرکتاں توں پتہ لگ گیا پئی اوہ چال چل رہیا اے۔ ایہہ گل کھلہن تے اوہنوں بڑا چاء چڑھیا۔ اندروں اندری اوہدے جوانی دے مان تے سٹ وج رہی سی۔

گلاں گلاں وچ اک دیہاڑے صلاحو دی گل تُری تے الماس نے اوہدے سوہپن دی سلاہنا بڑا سواد لے کے کیتی جیہڑی اوہدی ماں نوں بہت بھیڑی لگی۔ دوہاں وی واہوا منہ ماری ہوئی۔ الماس نے ماں نوں کھل کے آکھ دتا پئی صلاحو اوہنوں داء لا رہیا اے۔ اقبال بڑا ہرکھی۔ ایتھے سوال ہن دھی دا نہیں سی، سگوں شریکے یاں موت دا سی۔ اس لئی دوجے دن جدوں صلاحو آیا تے اوہنے پیندی سٹے اوہدے کولوں پچھیا: ''توں کیہنوں پسند کردا ایں، مینوں یا میری دھی الماس نوں؟''

صلاحو کسُوتا پھس گیا۔ سوال بڑا ٹیڈھا سی۔ کجھ چر سوچن مگروں اخیر اوہنوں ایہو آکھنا پیا : ''تینوں، مینوں تے صرف توں سوہنی لگدی ایں'' تے فیر اوہنوں اقبال نوں یقین دواؤن لئی ہور بہت گلاں گھڑنیاں پئیاں۔ اقبال انج تے بڑی چالاک سی پر اوہنوں کسے حد تیکر یقین آ ای گیا۔ خورے ایس لئی پئی اوہ عمر دے اوس موڑ تے پُج گئی سی، جتھے اوہنوں کجھ جھوٹھیاں گلاں نوں وچ سچا سمجھنا پیندا سی۔

جدوں ایہہ گل الماس تائیں اپڑی تے اوہنوں بڑی کاوڑ چڑھی۔ جیویں ای داء لگا، اوہنے صلاحو نوں گھیر لیا تے اوہدے کولوں سچ اگلواؤن دا جتن کیتا۔ صلاحو بہتا چر اوہدی جرح ساہمنے نہ ٹک سکیا تے اخیر اوہنوں بکنا پیا پئی اوہنوں اقبال وچ کوئی موہ نہیں۔ اصل وچ تے اوہ الماس نوں جتن مگر ای ہے۔

ایہہ قبول کرواؤن مگروں الماس دی تسلی ہو گئی، پر اوہ موہ جیہڑا اوہدے دل تے دماغ وچ صلاحو لئی پیدا ہو گیا سی، اوہ مُک گیا تے اوہنے ٹھیٹھ رنڈی بن کے اپنی ماں نوں مت دتی پئی بال پُنا چھڈ دے تے اوہدے کولوں میرا مُل وصول، اوہنے تیرے پلے کیہ پاؤنا۔ دھی دی ایہہ مت اقبال دے پلے پئے گئی تے اوہ صلاحو نوں وکھری نظرے ویکھن لگ پئی۔

صلاحو وی سمجھ گیا پئی اوہدا داء نہیں چلیا۔ ہن ایس توں اڈ ہور چارہ کوئی نہیں سی پئی اوہ نیلامی وچ الماس دی سب توں ودھ بولی لاوے۔ دودے پہلوان نے ایدھروں اودھروں سُوہ کڈھ لئی پئی الماس دی نتھ لتھ سکدی اے، جے صلاحو پنجھی ہزار روپیہ اوہدی ماں دے پیراں وچ لیا رکھے۔

صلاحو ہن ہر پاسیوں پھس گیا سی۔ جاوے تے کدھر جاوے والا معاملہ سی۔ اوہنے دو مکان ویچے تے پنجھی ہزار کر کے اقبال کول اپڑ گیا۔اوہدا خیال سی پئی اوہ اینے پیسے نہیں کر سکدا۔ جدوں اوہ لے آیا تے اوہدے پیراں ہیٹھوں بھوئیں کھسک گئی۔ الماس نال صلاح کیتی تے اوہنے آکھیا پئی کاہلی وچ کوئی فیصلہ نہیں کرنا چاہیدا۔ پہلاں اوہنوں آکھ پئی ساڈے نال کلیر شریف دے عرس تے چلے۔ صلاحو نوں جانا پیا تے تتھ ایہہ نکلیا پئی پورا پندراں ہزار مجریاں وچ اُڈ گیا۔ اوہدی عرس تے جان والے سارے تماش بیناں وچ واہ واہ تے ہو گئی پر اوہدے پنجھی ہزار نوں سیونک لگ گئی۔ واپس پرتے تے باقی دا پیسہ ہولی ہولی الماس دیاں فرمائشاں تے لگ گیا۔ دودے اندر بھانبڑ مچ رہے سن۔ اوہدا جی کردا سی پئی اقبال تے الماس دوہاں دے گاٹے لاہ دیوے۔ پر اوہنوں اپنے بابو دا خیال سی۔ اوہدے جی وچ بڑیاں گلاں سن جیہڑیاں اوہ صلاحو نوں دسنا چاہوندا سی۔ پر دس نہیں سکدا سی۔ ایہدے توں اوہنوں ہور وی کھجھ چڑھدی۔ صلاحو بڑی بھیڑی طرحاں الماس تے لاٹو ہویا سی۔ پنجھی ہزار بِلے لگ گئے سن۔ ہن اوہ دس ہزار روپیہ اوس مکان نوں گہنے پا کے اجاڑ رہیا سی جیہدے وچ اوہدی نمانی ماں رہندی سی۔ ایہہ روپیہ کدوں تک ساتھ دیندا۔ اقبال تے الماس اوہنوں لینجھ وانگ چمبڑیاں سن۔ اخیر اوہ دن وی آگیا جدوں اوہدے تے مقدمہ ہویا تے عدالت نے قرقی دا حکم سنا دتا۔

صلاحو بڑا پریشان ہویا، اوہنوں کوئی راہ نہیں سُجھدی سی۔ کوئی بندہ ایہو جہیا نہیں سی جیہڑا اوہنوں ادھار دیندا۔ لے دے کے اک مکان سی، اوہ وی گہنے پیا ہویا سی تے قرقی آئی ہوئی سی، تے بیلف اُکا دودے پہلوان پاروں ای رُکے ہوئے سن۔ جس نوں اوہنے پورا پک کروایا سی پئی اوہ بڑی چھیتی روپیئے دا پربندھ کر دیوے گا۔

صلاحو بڑا ہسدا سی پئی دودا کتھوں پیسے دا پربندھ کرے گا۔ سو دو سو دی گل ہوندی تے اوہ من لیندا۔ پر سوال پورے دس ہزار دا سی۔ سو اوہنے پہلوان نال بڑی بے دردی نال ٹھٹھہ کیتا پئی اوہ اوہنوں بالاں وانگ پرچا رہیا اے۔ پہلوان نے ایہہ لعن طعن چُپ کر کے جر لئی تے چلا گیا۔ دوجے دیہاڑے پرتیا تے اوہدا منہ شنگرف وانگ پیلا پیا ہویا سی۔ انج جاپدا سی جیویں بیماری توں اٹھ کے آیا اے۔ سر سُٹ کے اوہنے اپنی ڈب وچوں رومال کڈھیا جیہدے وچ سو سو دے کئی نوٹ سن، تے صلاحو نوں آکھیا : 'لے باؤ ۔۔۔۔ لے آیاں۔''

صلاحو نے نوٹ گنے۔ پورے دس ہزار سن۔ بٹر بٹر پہلوان دا منہ تکی جاوے۔

''ایہہ روپئیہ کتھوں لے آندا توں؟''
دودے نے ہرکھے ہوئے سبھاء نال جواب دتا :''لے آندا کِتوں وی۔''
صلاحو قرقی بھل گیا۔ اینے سارے نوٹ ویکھے تے اوہدے پیر فیر الماس دے کوٹھے ول اُٹھن لگے۔ پر پہلوان نے اوہنوں ڈکیا۔
''نہیں باؤ ۔۔۔۔۔۔ الماس کول نہ جا۔ ایہہ پیسہ قرقی والیاں نوں دے۔''
صلاحو نے وگڑے ہوئے بال وانگوں آکھیا : ''کیوں؟ ۔۔۔۔۔۔ میں جاواں گا الماس کول۔''
دودے نے بڑی کھروی واج وچ آکھیا : ''توں نہیں جاویں گا!''
صلاحو گرمی کھا گیا: ''توں کون ہوناں مینوں ڈکن والا!''
دودے دی واج مٹھی پئے گئی۔ ''میں تیرا غلام آں باؤ ۔۔۔۔۔۔ پر ہن الماس کول جان دا فیدہ کوئی نہیں۔''
دودے دی واج کنبن لگ پئی: ''نہ پُچھ باؤ۔ ایہہ روپیہ مینوں اوہنے ای دتا اے۔''
صلاحو دی بھبھ نکل گئی: ''ایہہ پیسہ الماس نے دتا اے ۔۔۔۔۔۔۔ تینوں دتا اے؟''
''آہو باؤ۔ اوہنے ای دتا اے۔ میرے تے بڑے چر دی مردی سی سالی، پر میں اوہدے ہتھ نہیں آؤندا سی۔ تیرے تے بھیڑا آیا تے میرے دل نے آکھیا دودے چھڈ اپنی سونہہ نوں۔ تیرے باؤ نوں تیری قربانی دی لوڑ اے۔ سو میں کل رات اوہدے کول گیا تے ۔۔۔۔۔۔۔۔ تے ۔۔۔۔۔۔ اوہدے نال ایہہ سودا کر لیا۔''
دودے دیاں اکھاں وچوں ٹپ ٹپ ہنجھو کرن لگ پئے۔

Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels