Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> جیون کتھا >> جیون کتھا: ینگ پیپلز فرنٹ، اک سیانا سو نیانے

جیون کتھا: ینگ پیپلز فرنٹ، اک سیانا سو نیانے

November 9th, 2008
جد عزیز الحق تے عزیز الدین وچ پاڑ پیا تے دوہاں دی بہت پرانی سنگت مُک گئی۔ میرا خیال ہے اوہ ہر پکھ توں پہلاں ہی وکھ بندے سن تے دوہاں دے اپنے اپنے گروپ سن جنہاں دا آپوں وچ کوئی سانگا نہیں سی۔ عزیز الحق زاہد چوہدری ہوراں نوں اک طرحاں گرو ہی من دے سن تے اپنا مغل پورے وچ اک گروپ بنا رہے سن جیس دا ناں بعد وچ ینگ پیپلز فرنٹ دے طور تے ساہمنے آیا۔ عزیز الدین تے عزیزالحق وچ این ایس او دے اندر ساڈے گروپ دے وسیلے نال سانجھ سی۔ بنگلہ دیش تے مڈھلے پاڑ دی وجہ توں سانجھ مُک گئی۔ اسیں این ایس او نوں چھڈ دتا۔امتیاز عالم تے فیاض باقر این ایس او وچ رہے تے پھیر اوہ وی چھڈ گئے۔

اسیں تے ینگ پیپلز فرنٹ وچ چلے گئے تے کجھ چر مگروں امتیاز عالم تے زمان خاں تے کجھ ہور سنگی مزدور کسان پارٹی وچ ٹُر گئے۔ ایس تے اک واری میجر اسحاق ہوراں کہیا سی جو اوہناں دا پروفیسر عزیزالدین ہوراں نال کوئی جھیڑا نہیں اوہ نرسری وچ پنیری بیجدے ہین جیہڑی ساڈے ہی کم آؤندی ہے۔ایس لئی اوہ بڑا چنگا کم کر رہے ہین۔خیر بہت سارے نکے کھبے گروپ پنیری لاؤن والے ہی سن۔ منڈے کُڑیاں اوتھوں سکھ کے پیپلز پارٹی ورگیاں وڈیاں پارٹیاں وچ چلے جاندے سن۔

عزیز الحق ہوراں اپنا گروپ ینگ پیپلز فرنٹ تے بنایا سی پر اوہناں نوں آس سی جو اوہ مزدور کسان پارٹی دا حصہ بن جاون گے۔ اوس ویلے کھبیاں پارٹیاں وچوں مزدور کسان پارٹی ہی سی جیہڑی کسے حد تائیں مظلوم قومیتاں دے دعوے نوں من دی سی۔ عزیز الحق ہوریں طبقے تے انقلاب دے باقی پکھاں تے وی مزدور کسان پارٹی نوں درست من دے سن پر میرا خیال ہے جو میجر اسحاق ہوریں عزیز الحق ورگے سوجھواناں نوں پارٹی دے ڈھانچے دا حصہ نہیں سن بناؤنا چاہندے۔ ایس لئی اوہناں عزیز الحق ہوراں نوں لاگے آؤن دا کوئی بوہتا موقع نہیں دتا۔ عزیز الحق ہوریں آپ وی بوہتا زور ینگ پیپلز فرنٹ تے لاؤن لگ پئے۔

مُڈھلے ممبر خالد محمود لڈو ہوراں دے دسن مطابق ینگ پیپلز فرنٹ اکتوبر یا نومبر 1969 نوں 126-B نوں مغلپورہ وچ قائم کیتی گئی سی۔ ایہدے دوجے مُڈھلے ممبر فارض محمود، سلیم شاہد (گذر گئے)، شاہد لطیف، محمد نثار، محمد خالد، حفیظ بٹ، جاوید فوٹوگرافر، اے قیوم، محمد افضل تے ریلوے دے اک سجن لطیف صاحب سن۔ خالد محمود ہوراں دا ایہہ وی کہنا ہے جو عزیز الحق ہوراں پہلاں اوہناں نوں اک ہور دانشور عارف امان راہیں ملے سن۔ پر ہمراز احسن ہوراں دی یاد ہے جو ینگ پیپلز فرنٹ 1970وچ بنی سی۔

بہرحال مینوں ینگ پیپلز فرنٹ دے صرف اوس زمانے دا بوہتا پتہ نہیں جدوں ایہہ صرف مغلپورے دے نوجواناں تیک سی۔ مینوں ایہہ تے پتہ سی جو عزیز ہوریں مغلپورے دے اک گروپ نال سٹڈی سرکل کردے ہین پر مینوں ایس جتھے بندی دی بوہتی سار نہیں ہے۔ اسیں اوس زمانے وچ این ایس او دے کم وچ بوہتے رُجھے ہوئے ساں۔ پر جدوں اسیں این ایس او چھڈ دتی تے پھیر ساڈا دھیان وی سارا وائی پی ایف تے ہی ہو گیا۔

جد وائی پی ایف دی باقاعدہ تنظیم بنی تے اوس دا دفتر فیروزپور روڈ تے بنایا گیا۔ساڈے یونیورسٹی گروپ توں اڈ وائی پی ایف وچ مغلپورے دے سجن تے سن، مریدکے والے علاقے دے مزدور لیڈر زبیر رانا وی ایس وچ شامل سن۔افتخار جالب تے رابعہ سُنبل وی ایس دا حصہ سن۔ رابعہ سُنبل نال وی عزیز الحق ہوراں دا پُرانا ڈائیلاگ چل رہیا سی۔ اوہ اوہناں دے ماپیاں دے گوانڈھ رہندیاں سن تے اک نکے سرمایہ دار سعید نال ویاہیاں ہویاں سن۔افتخار جالب نال عزیز الحق دا جوڑ حلقہ ارباب ذوق تے ادبی حلقے راہیں سی۔ اہناں وچ اک ہور سجن سعید صاحب وی سن جیہڑے کسے کامرس انسٹیٹیوٹ دے پرنسپل ہوکے شہروں باہر چلے گئے سن۔

خالد محبوب لڈو ہوراں میرے اک سوال دے جواب وچ کہیا ہے جو وائی پی ایف چھڑا سٹڈی گروپ سی، ایہہ کوئی تنظیم نہیں سی۔ پر میرے چیتے وچ ہے جو ایہہ اوسے طرحاں دی کھبے پاسے دی تنظیم سی جیویں باقی سن۔ تنظیم وچ لیڈرشپ دی درجے بندی سی۔ عزیزالحق ہوراں توں بعد افتخار جالب تے رابعہ سُنبل سن تے پھیر خالد محبوب لڈو دا نمبر آؤندا سی۔ سگوں مینوں یاد ہے جو اک واری عزیز ہوراں کہیا کہ مارکسی لیڈر نوں تے مارکس، اینگلز تے لینن دی پوری پکڑ ہونی چاہیدی ہے جیس تے رابعہ سنبل ہوراں جھبدے کہیا، میں سارا لینن گھوٹ کے پی جاواں گی۔

مینوں ایہہ لگدا ہے جو گروپ وچ ہر بندے دا تعلق عزیز الحق ہوراں نال سی، نظریے تے اک دوجے نال نہیں سی۔ عزیز الحق ہوراں دے ہر بندے نال ڈوہنگے ذاتی رشتے سن۔ اوہناں دا بوہتا ویلا اک اک بندے دے نفسیاتی مسئلے حل کرن وچ لنگھ جاندا سی تے سانجھے کم تے اوناں زور نہیں سی ہوندا عزیز الحق ہوریں مارکسسٹ تے پتہ نہیں کڈے وڈھے سن پر اوہ وڈھے انسان پرست سن۔

جیہڑا اوہناں دے نیڑے آیا اوس دا دھیان کرنا اوہ اپنا فرض سمجھدے سن۔ ایس دے اُلٹ عزیز الدین ہوریں عملی بوہتے سن۔ مینوں یاد ہے میرے تے یا کسے ہور سجن تے ناامیدی دا دورہ کئی دن رہیا تے عزیزالدین ہوراں آکھیا ''ویکھو جی، لاش نوں چُک کے تسیں بوہتا چِر ٹُر نہیں سکدے، لاش گل سڑ جاندی ہے تے اگے ودھن لئی اوس نوں سُٹنا پیندا ہے'' عزیز الحق ایہدے اُلٹ سن، اوہ کسے نوں لاش من کے اگے نہیں سن جاندے۔

عزیز الحق ہوراں دے آپسی انسانی تعلق دے جتھے بڑے چنگے پکھ سن، اوتھے ہی اوس دی مُڈھلی گھاٹ ایہہ سی جو ہر بندہ اوہناں دا نیانا بن گیا ہویا سی۔اوہ ہر روز نیانیاں دی سانبھ کرکے اوہناں نوں نال لے کے ٹُرن دے جتن کردے سن۔ پر جے کوئی بندہ سدا نیانا بنیا رہوے تے کدی وی بالغ تے آزاد نہ ہووے تے اوس دی پوری ہستی پالن والے دے سر تے ہی چل سکدی ہے۔ جد اوہ پالن تے سنبھالن والا نہ ہووے تے اوہ مُک مُکا جاندے نیں۔ ایہو کُجھ ہی وائی پی ایف نال وی ہوئیا۔ عزیز الحق دے مرن نال ہی سارا گروپ کِھنڈ پُھٹ گیا۔ اوسدا کوئی نام نشان نہ رہیا۔ ایس لئی ایس ویلے وی جیہڑے گروپ اک بندے دے نیانے بنا کے چل رہے ہین اوہناں دی وی ایہو اخیر ہونی اے۔

وائی پی ایف دے اندر تے سٹڈی سرکل ہوندا سی پر ڈاکٹر عزیز الحق ہوریں اصل تھڑا اتوار والے دن حلقہ ارباب ِذوق وچ لاؤندے سن۔ حلقے دی ریت مطابق ہر ہفتے اک مضمون، اک کہانی تے اک نظم یا غزل پڑھی جاندی۔ پر جو وی پڑھیا جاندا عزیز الحق ہوریں اوس نوں ویلے دی سیات دے چوکھٹے وچ فٹ کر لیندے تے پھیر اوس دا تلنا کردے۔اوہ پہلاں دلیلاں سندے رہندے تے پھیر شیر دی گج نال انج دلیلاں دا مینہ وراہندے جو اگلی دھر چُپ کر جاندی۔ ایس لئی بعضے توک کرن والے سوجھوان ایہہ وی کہندے سن جو عزیزالحق ہوریں ڈائیلاگ نہیں پیدا کردے چُپ پیدا کردے ہین تے ایہہ کوئی سلاہن یوگ گل نہیں۔

اصل وچ اوہ زمانہ چین وچ رہتلی (کلچرل) انقلاب دا سی۔ اوس ویلے ماؤزے تُنگ وچار دھارا نوں منن والے ادب تے فن نوں انقلابی سیاست دے چوکھٹے وچ فٹ کرکے ہی ویکھنا چاہندے سن۔ ایہہ سوال اج وی ہے جو ہر ادب سرجنا یا ہور کلا جڑی تے سیاسی معاشیات نال ہی ہے۔پر سوال ایہہ ہے جو ادب تے فن دے میدان نوں سیاست وچ کیویں سمجھیا تے پرکھیا جاوے۔ منیر نیازی دی شاعری نوں سیاست وچ کیویں ویکھیا جاوے جو ایہہ اِک سدھڑ جیہا جلسے دا نعرہ نہ بن جاوے۔ اوس ویلے حلقے دیاں بہت بحثاں عوامی جلسیاں دے کول کول اُپڑ جاندیاں سن۔

وائی پی ایف دے دوجے وڈکے افتخار جالب ہوریں وی اوس ویلے نویں ادب تے نویں زبان دی بنتر دے گروہ منّے جاندے سن۔اوہناں دی ادبی پرکھ (literary criticsm) تے اوہناں دی شاعری اک نواں پور پیدا کر رہی سی۔ عباس اطہر تے ظفر اقبال ورگے چنگے شاعر نویں ادب دی سرجنا کر رہے سن۔ نویں پور دے اہناں لکھاریاں دے پچھے افتخار جالب تے عزیز الحق ہوراں دے نویں فلسفے دی وی طاقت سی تے مُلک وچ نواں آیا جمہوری ابھار وی۔ سگوں ایہہ اُبھار پوری دنیا وچ آیا ہوئیا سی۔

ادبی حلقے وچ سجے تے کھبے دی ونڈ بڑی صاف صاف ہو چکی سی۔اک پاسے عزیز الحق، افتخار جالب، منو بھائی وغیرہ دا دھڑا سی تے دوجے پاسے انتظار حسین تے ناصر کاظمی دا گروپ سی۔اہناں دوہاں دھراں وچ اینا ویر سی جو اک واری حلقے دے ورہے وار جلسے وچ ناصر کاظمی صدارت کر رہے سن، تے افتخار جالب نے نظم پڑھی جیس وچ صدر نوں کتے سور نال وی ملایا گیا سی۔

میں وی حلقہ ارباب ذوق دا ممبر ساں تے ووٹ پاؤندا ساں۔ حلقے دی ممبرشپ مُشکل نال مِلدی سی۔ تسیں گھٹو گھٹ دو چیزاں حلقے وچ پڑھیاں ہوون تے لوکاں نوں پسند آئیاں ہوون۔ کوئی ممبر تہاڈا ناں ممبرشپ لئی پیش کرے تے تہاڈے حق وچ اکثریتی ووٹ وی ہوون۔ ایس لئی حلقے دی ممبرشپ آدر والی گل سی۔اج کل واشنگٹن وچ کُجھ لوک حلقہ ارباب ذوق چلا رہے ہین پر اوہ اصلی حلقے دے کدی ممبر نہ بن سکے سن۔

خیر میں حلقہ ارباب ذوق دی تھاں پنجابی ادبی سنگت وچ جاندا ساں۔ راجہ رسالو اوہدے سیکرٹری ہوندے سن۔سبط الحسن ضیغم آصف خان، شفقت تنویر مرزا، شریف صابر، احمد سلیم تے نجم حسین سید ہوراں گھٹ ہی آؤن توں کھندے سن۔ نویں پوش وچوں آصف شاہکار، تنویر ظہور، مشتاق کنول ورگے جی آؤندے سن۔ایتھے حلقے والا پاڑ تے نہیں سی، پر اسیں عزیز الحق وچار دھارا دا ایتھے وی پھڈا پاون دی کوشش کردے سن۔ اسیں نجم حسین سید سمیت بوہتے پنجابی سوجھواناں نوں روسی ترمیم پسند سمجھدے ساں۔ ایہہ گل شاید احمد سلیم تے کُجھ سجناں دے پرانے کمیونسٹاں نال سمبندھاں پاروں سمجھدے ساں۔ حالاں بعد دی جانکاری توں پتہ لگا جو اہناں دا اوہناں گروپاں نال کوئی سانگا نہیں سی۔ پر اوس ویلے ماؤزے تنگ وچار دھارا منن والیاں دے سر تے (جیویں وائی پی ایف سی) ترمیم پسنداں دا بھوت بڑا حاوی سی۔

عزیز الحق ہوراں دا حلقہ ارباب ذوق وچ تھڑے بازی تے اینا زور دین دے دو کارن سن۔ اک تے ایہہ جو اصل وچ عزیز الحق ہوریں تے اسیں سارے مُڈھلے طور تے ادبی لوک ساں۔ ساڈا ڈائیلاگ سیاسی میدان توں ودھ ادبی تے فلسفیانہ سی۔ دوجی وجہ ایہہ سی جو عزیز الحق شاید جائز طور تے سمجھدے سن جو ہر انقلاب لئی پہلاں وچار دھار نے سماج وچ جتنا ہوندا ہے۔ پہلے وچارواناں دے ٹولے نال رلاؤنے ہوندے ہین۔ جے ایہہ ہو جاوے تے پھیر لوکاں وچ اوس لئی سیاست دان وی جم پیندے ہین، نعرے مارن والے تے پوسٹر لاؤن والے آپے آجاندے نیں۔

عزیز الحق ہوریں لینن دا کہیا دہراؤندے ہوندے سن جو کسے تھاں تے انقلاب لئی مینوں باراں چوداں بندے دے دیو تے میں انقلاب لے آواں گا۔ میرا خیال ہے عزیز الحق ہوریں اوہ درجن بندے لبھن لئی حلقے تے دانشور ڈھانیاں وچ تھڑا لاؤندے سن۔ اوہ بڑے عالم تے زوراور دلیل باز سن۔ اپنے مخالف نوں ڈھاہ لیندے سن۔ پرشاید اوہ درجن انقلابیاں نوں غلط تھاں توں لبھ رہے سن۔ ایس لئی شاید اوہناں نوں حلقے وچوں انقلابی تے نہ لبھے ہاں حلقے دے ادبی رنگ دا چوکھا نقصان ہویا۔

Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels