Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> جیون کتھا >> جیون کتھا: ہویا ساتھ تیار۔۔۔یونیورسٹی دی گذران

جیون کتھا: ہویا ساتھ تیار۔۔۔یونیورسٹی دی گذران

October 9th, 2008

پنجاب یونیورسٹی دی اپنی اک شان سی۔ اودوں تیکر سارے پنجاب وچ اک ہی یونیورسٹی سی، ایس لئی ہر طرحاں دا پڑھیار وی ایتھے آؤندا سی تے استاد وی۔ ایسے لئی اوس ویلے وی پنجاب یونیورسٹی وچ فارن ڈگری والے استاد سینکڑیاں وچ سن۔ گورنمنٹ کالج وچ وی ایم اے کلاساں سن پر اوتھوں دے پڑھیار وی بی اے کرکے پنجاب یونیورسٹی ہی آؤن وچ شان سمجھدے سن۔

ساڈے فلسفے ڈیپارٹمنٹ وچ پڑھائی کجھ انج دی ہی سی۔ پروفیسر سی اے قادر ہوراں دا بڑا ناں سی، تے ہے۔ پر سانوں تے اوہ جدید فلسفے یا منطق پڑھاوندیاں نوٹس ہی نقل کرواندے سن، کدی اوہناں کولوں لیکچر یا کوئی فلسفیانہ پکھ تے نویں گل نہ سنی۔ پھیر اوہ ہر سال اک کڑی مریدنی کر لیندے سن جیہڑی اوہناں دی محرم لگن لگ پیندی سی۔ ساڈی کلاس وچوں وی اک مریدنی ہوگئی سی، جیس تے بڑا رولا پیا تے اوہناں نوں اخیر ڈیپارٹمنٹ چھڈنا پیا۔ پتہ نہیں ساڈا اوس ویلے ایہو جیہی گل تے رولا پاؤناں ٹھیک سی یا نہیں مینوں ایس بارے پک نہیں ۔ پر میرے خیال وچ ساڈا اعتراض اوہناں دے اک کڑی دے حق وچ تعصبی رویے تے سی ہور کسے گل تے نہیں۔

ایس توں وکھ ڈیپارٹمنٹ وچ خواجہ غلام صادق سن ، جیہڑے بعد وچ سیکنڈری بورڈ دے چیئرمین وی رہے۔ اوہ سجی پکھ دے مشہور سن تے گلاں باتاں وی مذہبی فلسفے دے پرچار نال کردے سن پر امتحاناں تے ورتارے وچ کسے نال ڈنڈی نہیں سن ماردے۔ جے اوہ متعصب ہوندے تے ساڈے ورگے بڑبولے کھبی پکھ دے پڑھیار اوہناں دے ہتھوں کدی پاس نہ ہوندے۔ میرے خیال وچ اوہناں میرے نال جان بجھ کے کدی ڈندی نہیں سی ماری۔ پھیر عبدالخالق سن جیہڑے بہتے ہی شریف تے ساؤ بندے سن۔ پڑھائی لکھائی دے حساب توں سب جاندے سن تے ایف اے، بی اے، ایم اے وچوں یونیورسٹی وچوں پہلی دوجی پوزیشناں لیندے رہے سن۔ پر میرا خیال ہے اوہ غلط مضمون وچ آگئے سن، جے اوہ کوئی ہور مضمون پڑھدے تے پڑھاوندے تے شاید اوہناں دی لیاقت ہور اگڑ کے آوندی۔ پر ساڈے نال اوہ پیار تے موہ نال ہی ورتدے رہے تے اسیں وی اوہناں دی آدر کردے رہے ہاں۔

فرسٹ ایئر وچ حفیظ اختررندھاوا وی سانوں پڑھاوندے سن۔ ایہہ اوہو رندھاوا صاحب نیں جیہڑے سی ایس پی افسر سن تے پنجاب دے چیف سیکرٹری وی رہے ہن۔ لائق سن پر اک وگڑے ہوئے جٹ وانگ غرورے ہوئے سن۔ اوہناں دی اک خاص گل سی جو پنجابی پیارے سن تے اُستاد دامن دی بڑی منتا رکھاوندے سن تے کلاس وچ استاد دامن نوں اک اُچی پدھر دا سوجھوان ثابت کردے سن۔ پر اوہ اک سال ہی پڑھا کے چلے گئے، اوہناں دے سی ایس پی دے نتیجے نکل آئے سن جیس وچ اوہناں دی پوزیشن بڑی اُتے سی۔ اوہناں دی تھاں تے نعیم احمد صاحب آئے جیہڑے یار بیلی بن گئے تے میری پٹھی سدھی خواہش وی پوری کر دیندے سن۔

فلسفہ ڈیپارٹمنٹ وی باقی یونیورسٹی وانگ اک رلی ملی کمیونٹی سی۔ ساڈی کلاس وچ غزالہ وی سی جیہڑی سو فیصدی انگریزی میڈیم سی تے گجرات دی نسیم گھٹا وی (گھٹا اسیں اوس دا نِک ناں پائیا سی) جیہڑی اردو وی اوکھت نال بولدی سی۔ شہزاد قیصر وی سی جنہاں دے پیو دا لہور وچ سر سید سکول سی تے اسیں وی ساں جیہڑے پنڈوں آئے ساں۔ ایس طرحاں اوس ویلے یونیورسٹی رنگا رنگی تے طبقاتی میل جول دی سانجھ دی تھاں سی۔ اجکل وانگ نہیں جو کھاندا پیندا طبقہ امریکہ برطانیہ پڑھن لئی ٹر جاندا ہے یا پاکستان وچ ہی اپنی پُج مطابق یونیورسٹی بنا لیندا ہے۔ پنجاب یونیورسٹی صرف ماڑیاں تے پینڈواں دی تھاں رہ گئی ہے جدوں کہ لمز ورگے ادارے اُپرلے طبقیاں دی سیوا لئی ہین۔ ایس نال ہر ادارہ اک پاسڑ ہوگیا ہے بھاویں اوہ اُپرلے طبقے دا ہووے یا تھلڑے دا۔

مینوں کلاس روماں دی پڑھائی پھوکی ہی لگدی سی ، بہتے استاد اپنی طالب علمی دے زمانے دے بنائے نوٹس نقل کرواندے سن۔ ایس لئی اوس وچ سواد وی کیہ ہو سکدا سی۔ ایس دا مینوں کوئی فرق وی نہیں پیندا سی کیوں جو میں تے اوہناں سکولاں توں پڑھ کے آیا ساں جتھے لازمی مضموناں دے استاد ہی نہیں سن ہوندے۔ مثال دے طور میں مڈل سکول اپنے پنڈ توں تن میل دور اک ہور پنڈ 47/5.L توں کیتا سی جتھے ستویں اٹھویں جماعت وچ انگریزی دا استاد ہی نہ آیا تے پھیر بورڈ دا امتحان دین توں پہلاں پڑھیاراں آپ پیسے پا کے اک استاد رکھیا سی۔

پر اوس سکول دے ہیڈ ماسٹر عبداللہ عیدوی نوٹس لکھوان والے یونیورسٹی پروفیسراں توں کتے چنگے سن، اوہ اٹھویں جماعت وچ ہر جمعے والے دن سانوں اک دوجے توں دور دور تن کلیاں دے گروانڈ وچ کھنڈا کے مضمون لکھواندے سن جو ہر پڑھیار اپنا دماغ ورت کے لکھے تے پھیر اوس دے نمبر لاوندے سن۔ ہر منڈے نوں ہر ہفتے پتہ لگدا رہندا سی جو اوہ کتھے کھڑا ہے۔ ایس لئی میں جائز طور تے سمجھنا ہاں جو تھوڑا بہتا لکھنا سکھایا اوہ عبداللہ عیدوی ہوراں نیں۔ اوہناں ساڈا حساب ، الجبرا جیومیٹری تے اردو لکھنا بڑا پکا کروا دتا سی۔ اوہو جیہیے گرو استاد پھیر گھٹ ہی نظری آئے۔عبداللہ عیدوی دے صدقے ہی شاید میں کالج وچ لکھت پڑھت وچ وڑ سکیا ساں تے اوہناں دا اثر اج تائیں کتے نہ کتے محسوس ضرور ہوندا ہے۔

ساڈی ایم اے دی پہلی کلاس سی جیس نوں یونیورسٹی نے ایم اے دا امتحان اردو وچ دین دی اجازت دتی سی۔ ظاہر گل ہے جو سانوں فلسفے والی گوہڑی انگریزی تے لکھنی آوندی نہیں سی، اسیں اردو پھڑ لئی۔ سگوں فلسفہ اردو وچ لکھن دی اینی مشق کر لئی جو قادر صاحب انگریزی وچ منطق دے نوٹس لکھواندے سن تے میں اوسے سپیڈ نال اردو وچ لکھ لیندا ساں۔ میں ایم اے فلسفے دا امتحان وی اردو وچ ہی دتا تے ایس وچ پہلا پتھر مارن تے اردو اکیڈمی ولوں ساڈھے تن سو روپئے دا انعام لے کے خان دا بل لاہیا تے یاراں بیلیاں نوں دو دن موج کروائی۔

انج وی کلاس روم دے سچّے یا ڈھانچے وچ بندہ پتہ نہیں کنا کو فلسفہ سکھ سکدا ہے، میں تے بطور پڑھیار تے پھیر بطور استاد دے کلاس روم دے کسے چنگے یا چوٹی دے پڑھیار نوں فلسفے دی گڑھتی ملدی وی نہیں ویکھی۔ بس کلاس روماں وچ اوس مضمون دی تاریخ دی اُگ سُگ لگ جاندی ہے۔ ایس لئی ساڈیاں فلسفے تے بحثاں ڈیپارٹمنٹ توں باہر آپو وچ ہوندیاں جیس وچ فہیم جوزی، مولوی امین تے اقبال آفاقی ورگے ساڈے سینئیر ہوندے ۔ یاں پھیر فلسفے تے ہور گوڑھی بحث ڈاکٹر عزیز الحق ہوراں نال ہوندی جیہڑے ژان پال سارتر دے اچیرے سوجھوان منے جاندے سن۔ اوہناں دی جنی مارکسی فلسفے دی جانکاری دی سی اونی ہی وجودیت دی وی سی۔

اسیں اوہناں نوں کئی واری ترلا کیتا جو اوہ سارتر دی مشہور لکھت بینگ اینڈ نتھنگنس(Being and Nothingness) سانوں پڑھاون۔ اوہ کہندے میں اک ٹک پڑھاواں گا تے جے کوئی ایس لمی پڑھت دی دوڑ وچ پاگل ہو جاوے میرا ذمہ کوئی نہیں۔ایس دا کدی موقع ہی نہ آیا کیوں جو ویلا بڑی کاہلی وچ چل رہیا سی تے سیاسی حال تیزی نال بدل رہے سن ۔ پرمیرا خیال ہے جو علاوہ اوس ویلے دیاں جگت تحریکاں دے شاید ڈاکٹر عزیز الحق دا ہی اثر سی جو لہور دے ادبی حلقیاں وچ وجودیت تے مارکسزم دا اینا ڈوہنگا اثر سی، اوہناں دے مرن مگروں ادبی حلقیاں وچ اہناں تحریکاں دی گل پہلاں وانگ نہیں رہی سی۔

پر اوس ویلے ہر لکھاری یا اہناں دوہاں فلسفیاں دی مخالفت وچ رجھیا ہویا سی تے یا اہناں دی بھگتی وچ لگیا ہویا سی۔ ایہہ وکھری گل ہے جو مینوں بعد وچ مغربی دنیا دے سماج وچ رہ کے پتہ لگا جو ساڈا اوس ویلے دی وجودیت تے مارکسزم ساڈی اپنی ہی کاڈھ سی، اسیں مغرب دی وچار دھارا نوں چوکھا دیسی مصالحہ لا لیا ہویا سی، اسیں اہناں فلسفیاں نوں اپنے صوفی خیالاں دے فریم وچ پڑھیا تے سمجھیا ایہہ وکھری گل ہے جو سانوں ایس گل دی سرت بہتی نہیں سی۔

اوس ویلے سانوں ہولی ہولی سیاست دی پان وی لگ رہی سی تے عزیز الحق ورگے لوک بڑی ہوشیاری نال ایہہ کم کر رہے سن۔ یونیورسٹی وچ یونین تے پابندی لگی ہوئی سی تے اوس دی تھاں تے چھ سوسائٹیاں سن جہناں دے نمائندے ہر شعبے وچوں چوناں راہیں آوندے سن، تے ہر سوسائٹی دے عہدیدار چنندے سن۔ ایہہ یونیورسٹی دا بی ڈی سسٹم سی۔ جد میرے یونیورسٹی جاون تے سوسائٹیاں دیاں پہلاں چوناں ہویاں تے ساڈے "نئے لوگ" دے گروپ دے چوکھے یار سجن عہدیدار بنے جنہاں وچ شاہد محمود ندیم تے فہیم جوزی وی سن۔ ہن مینوں ایہہ یاد نہیں شاہد ندیم کیس سوسائٹی دے پردھان بنے سن پر ایہہ یاد ہے فہیم جوزی لٹریری سوسائٹی دے سیکرٹری بنے سن۔ اوہ اوس سال یونیورسٹی دے رسالے محور دے وی ایڈیٹر سن۔

پر سوسائٹیاں دی کھیڈ بہتی نہیں چلی کیوں جو کجھ ہی دناں وچ پنڈی ٹیکنیکل انسٹیٹیوٹ دے کجھ پڑھیار مارے گئے تے ملک وچ پڑھیار لہر بن گئی۔ یونیورسٹی نیو کیمپس وچ یونیورسٹی یونین دی تحریک چل پئی جیس وچ ساڈا گروپ اگے اگے سی، اسلامی جمعیت طلباء والے وی شامل سن پر اوہ بڑے سنبھل سنبھل کے چل رہے سن۔ اسیں تے بالکل نویں ساں ایس لئی سانوں کوئی بوہتی لتھی چڑھی دی وی سُر نہیں سی ایس لئی اسیں سروں پیروں تحریک وچ کُد پئے ساں۔ ساڈے کُدن توں پتہ لگدا ہے جو تحریکاں بندیاں نیں تے اجیہے بندے میدان وچ آ کُددے نیں جنہاں کدی اوس بارے سوچیا وی نہیں ہوندا۔

کجھ دن رولے گولے توں مگروں یونیورسٹی وی بند کردتی گئی تے سانوں ہوسٹلاں وچ رہن والیاں نوں وی کڈھ دتا گیا۔ سو اسیں پرت کے ساہیوال آگئے تے جلوس دیاں تیاریاں شروع کر دتیاں۔ اوس تحریک دا پہلا جلوس اسیں کڈھیا جیس دے اگے مینوں لایا گیا۔ ہن امتحان دے ویلے آ گئے سن۔ اوس جلوس وچ میں ویکھیا جو سانوں تحریک وچ لیاون والیاں وچوں فہیم جوزی تے سعادت سعید (اجکل ڈاکٹر سعادت سعید ہین تے اردو دے بھارے سوجھواں کہواندے ہین) کجھ قدماں تے نال نال سائیکل پھڑ کے چل رہے سن۔ اوہ انج ٹر رہے سن جو جلوس والے سمجھن جو ساڈے نال ہین تے پولیس والے سمجھن جلوس نال اہناں دا کوئی تعلق نہیں۔ ایس طرحاں دے دوستاں دا ساری عمر ایہو ورتارا رہیا جو اسیں سمجھئیے ساڈی تحریک دے نال ہین تے حکومت سمجھے جو اہناں دا تحریک نال کوئی واہ واسطہ نہیں۔ خیر جلوس خیر خیریت نال ہی نبڑ گیا تے کوئی مارا ماری نہ ہوئی پر اسیں ہر طرحاں دے نتیجیاں لئی تیار ساں۔ سوادی گل ایہہ ہے جو میرا پنڈ صرف ساہیوال شہر توں بارہ میل دور ہے تے میرے ماں پیو نوں کجھ پتہ نہیں سی کیہ ہو رہیا تے میں کیہ چن چاڑھ رہیاں۔

جد یونیورسٹی کھلی، اسیں واپس لہور آئے تے زمانہ بدل چکیا سی۔ سیاسی لہر نوں پر لگ چکے سن۔ ڈاکٹر عزیز الحق تے پروفیسر عزیز الدین ہوریں تنظیم بناون دے جتناں وچ سن۔ اوہناں دوہاں مل کے اک ہسٹری سٹدی فورم شروع کیتا ہویا سی جیس دا اکٹھ مال روڈ تے پاک ۔شمالی کوریا فرینڈشپ سوسائٹی دے دفتر وچ ہوندا سی۔ ایس دفتر دے کرتا دھرتا رحیم صاحب سن جہناں دے بارے مشہور سی جو اوہ شمالی کوریا دی حکومت کولوں لما مال کھچدے ہین۔ سچ جھوٹ دا اللہ جانے پر اوہناں مینوں تے فہیم جوزی نوں کم ال سنگ دی حیاتی تے لکھی کتاب دا اردو وچ ترجمہ کرن لئی دتا سی جیس دے مقرر کیتے پیسے اوہناں کدی نہ دتے تے ساڈا انٹرنیشنل ہوٹل جا کے عیش کرن دا پروگرام وی کدی پورا نہ ہویا۔

ایس فورم وچ تاریخ تے وچار وٹاندرا ہوندا تے عزیز الحق لوکاں نوں اخبار پڑھن دا ڈھنگ دسدے۔ اوہ کہندے جو جیس خبر نوں اخبار وڈی سرخی دے رہیا ہے اوہ ضروری نہیں جو سچ مچ وڈی خبر ہووے، اوس دن دی اصل خبر کتے اندر تیجے چوتھے صفحے تے تھوڑیاں جہیاں سطراں دی وی ہو سکدی ہے۔ ایہہ مڈھلی سکھلائی بڑی اُٹھویں سی۔ایس توں وکھ تاریخی مادیت تے جدلیات تے وی گل بات چلدی۔

میرا گویڑ ہے جو عزیز الحق تے پروفیسر عزیزالدین ہوراں یونیورسٹی وچ تنظیم کھڑی کرن دا فیصلہ کر لیا ہویا سی پروفیسر عزیز الدین روز نیو کیمپس بی اے آنرز دیاں کلاساں نوں انگریزی پڑھاون آوندے سن۔ یونیورسٹی نے نواں نواں آنرز پروگرام شروع کیتا سی اودوں۔ شجاع الحق، عارف راجہ ، چوہدری نذیر تے فیاض باقر، جیہڑے ساڈے نال نیشلسٹ سٹوڈنٹس آرگنائزیشن دے موڈھی بنے ایسے پروگرام وچ یونیورسٹی آئے سن۔

پروفیسر عزیزالدین اپنے گھر گوالمنڈی توں پیدل نیو کیمپس آوندے سن۔ کلاساں پڑھا کے میرے چار نمبر دے ہوسٹل دے کمرہ وچ آوندے سن تے تنظیم بارے گل کردے سن۔ عزیز الحق یونیورسٹی وچ تنظیم بارے کوئی گل نہیں سن کردے۔
ظاہر گل ہے دوہاں آپو وچ کم ونڈیا ہویا سی۔

Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels