Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> ماں بولی۔ اک ڈاکٹری نظریئے توں >> باب٦: وطنوں پار وسدے پنجابیاں دی ماں بولی نال سانجھ

باب٦: وطنوں پار وسدے پنجابیاں دی ماں بولی نال سانجھ

ڈاکٹر ہرشندر کور
June 19th, 2008
5 / 5 (1 Votes)

حالانکہ پاکستان توں اڈ مینوں کتے ہور وطنوں پار جان دا موقع نہیں ملیا، پر بہت سارے این آر آئی ویراں تے بھیناں دیاں چٹھیاں اتے فون مینوں پنجابی زبان دے سُنگڑدے گھیرے بارے پہنچے ہن۔ اک ویر نے تاں نیوزی لینڈ توں پنجابی زبان دا دوجی پیڑھی تک اکا ہی نا پہنچن کارن، بہت دُکھی ہو کے ایہہ تکاں لکھ بھیجیاں ہن کہ وطنوں پار آؤن والے ہر پنجابی تائیں میرا ایہہ سنیہا پہنچا دیو :

جنہاں پتاں نوں سینے لا کے ہتھیں ددھ چنگھایا اے،
اوہناں پتاں نے ہی غیراں دے ہتھ ماں نوں گروی پایا اے۔
ماں بولی پنجابی دا اج روم روم کرلایا اے۔
میرے آپنے پت ہی ویری بن گئے، ماں نوں بلی چڑھایا اے۔
روزی روٹی خاطر جیہڑے تر گئے وچ بدیساں دے،
سہک رہی نوں چھڈ کے تر گئے آپ پھس گئے وچ عیشاں دے۔
وسدے رہو تسیں جان والیو، ماں نوں راہ قبراں دے پایا اے،
ماں بولی پہچان ہے ساڈی، اسے نوں نظراں چوں گرایا اے۔
سوہنے پترو، پچھتاؤگے جدوں ویلا ہتھ نا آؤنا اے،
نا گھر دے نا گھاٹ دے رہنا غیراں نے منہ ڈنواؤنا اے۔
ماں بولی نوں جو بھل جاندے، اوہناں آپنا آپ گوایا اے۔
ماں بولی پنجابی دا اج روم روم کرلایا اے۔

امریکہ وچوں وی اک این آر آئیویر دا فون پہنچیا کہ ایتھے تاں پنجابی قاعدہ ویکھنا بالکل انج جاپدا ہے، جویں ڈونگھے سمندر ہیٹھوں سیپ وچلا موتی کڈھنا ہووے۔ کہہ دیو پنجابی ویراں نوں، جھولے وچ پنجابی دا قاعدہ لے کے ایتھے آؤن، کیونکہ اتھے وسدے اوہناں لوکاں لئی ایہہ بیش قیمتی سوغات ہووے گی، جیہڑے آپنے بچیاں دی آپنے پچھوکڑ تے آپنی بولی نال سانجھ بنائی رکھن دی کوشش کر رہے ہن۔

اک ہور این آر آئی ویر نے وی دہائی پائی کہ ماں بولی نوں بھلا کے اسیں آپنا آپ گوا رہے ہاں تے اس پچھان دے گم جان کارن ساڈے بچے ساڈی رہتل توں بالکل ہی کورے ہو گئے ہن۔

اک گل تاں صاف ہو ہی گئی کہ گلاب دی خشبو ورگی، تریل دے موتیاں ورگی، مٹی دی مہک ورگی، پوہ دی دھپ ورگی تے امرت ویلے دی چپ ورگی ایہہ پنجابی بولی کتے نا کتے ہر پنجابی دے اندر اک سانجھ پیدا کرن دی اجے وی طاقت رکھدی ہے۔

گوریاں نوں اس بولی نال پنجابیاں دے لگاؤ بارے بھنک لگ چکی ہے، ایسے لئی اوہناں نے پنجابیاں دے دلاں دے تار نوں چھیڑ دتا ہے۔ اوہناں نے عیسائی علم دا ہندی تے پنجابی وچ ترجمہ کر کے ہر این آر آئیپنجابی دے گھر مفت ونڈنا شروع کر دتا ہے۔ نتیجے طور اگلی پود بولی توں تاں مجبوری تحت پرانہہ ہو ہی رہی ہے، پر پنجابی رہتل تے آپنے دھرم توں وی کوساں دور ہو رہی ہے، کیونکہ پنجابی بچیاں نوں انگریزی وچ ترجمہ کیتی ہوئی آپنی تاریخ تے پچھوکڑ جانن دا موقع ہی نہیں مل رہیا۔ سکولاں وچ اکثریت گوریاں وچ اکا دکا بھارتی بچہ آپنے آپ نوں ساری کلاس وچ رلاؤن لئی پوری طرحاں اوہناں دے رنگ وچ رنگیا جاندا ہے۔ بالکل اوسے ہی طرحاں کم کاج وچ ترقی دے لالچ نوں اوتھوں دے رنگ وچ رچنا وطنوں پار بھارتی مُڈھ والیاں لئی لوڑ بن جاندی ہے۔

وطنوں پار بنے کجھ گوردواریاں وچ اس مسئلے نوں حل کرن دا جتن شروع ہو چکا ہے، کیونکہ گردوارے نوں صرف اک مذہبی تھاہر بناؤن دی بجائے رہتل اتے سکھلائی دا مرکز بناؤن دے جتن وی کیتے جا رہے ہن۔ مینوں دسیا گیا ہے کہ اوتھے پنجابی سکھاؤن دے جتن وی کیتے جا رہے ہن، چھوٹے پہلی جماعت تک دے سکول وی کھولے گئے ہن تے گردوارے دی حد وچ ہی ڈسپنسری وی بنائی گئی ہے۔ مذہبی ادب دیاں کتاباں وی اوتھے مہیا کروائیاں گئیاں ہن تے سارے پنجابیاں نوں سال وچ اک وار آپنے بچیاں نوں ویہہ دناں لئی اوتھے اندر بنے ہوسٹل وچ اکٹھے بھیجن لئی کیہا جاندا ہے۔ اس نال سارے پنجابی مُڈھ والے بچیاں دی سانجھ وی بنی رہندی ہے تے اوہناں دی آپنے پچھوکڑ تے رہتل نال جان پچھان وی ہندی رہندی ہے۔ مذہبی پروگرام وی کروائے جاندے ہن، جتھے بچیاں نوں شبد گاؤن لئی اُبھاریا جاندا ہے۔ اس طرحاں پنجابی بچہ بھاویں کنا وی پچھمی رہتل وچ رنگیا جاوے، پر آپنی بولی بارے جانوں رہندا ہے تے ہور وی آپنے ورگیاں دی ہوند دے احساس نال اس اندر اوپرے دیس وچ وی اندرونی طاقت بنی رہندی ہے۔

ایہہ سبھ کجھ بچے نوں آپنی وکھری پچھان تے ہوند قائم کرن وچ ہائی ہندا ہے تے بھیڑ پین تے پنجاب دے پنجابی وی پردیسی پنجابیاں دی حمایت وچ اٹھ کھڑے ہندے ہن۔

سچ ہی تاں ہے :
سانوں گڑتی دے وچ نسخہ ملیا جان لڑاؤن دا،
آپنے خون دا اک اک قطرہ دیس لئی وہاؤن دا،
ساڈے بزرگاں گر دسیا ہک تان کے جیون دا،
سانوں مان رہے گا صدیاں تک پنجابی ہون دا۔

جے پردیسی پنجابیاں نے آپنے بچیاں نوں پنجابی رہتل نال بنھی رکھنا ہے تاں اس سبھ کاسے لئی پنجابی بولی نوں زندہ رکھنا ضروری ہے۔ اس دا مطلب صاف ہے کہ پردیسی پنجابی گھراں وچ آپنے بچیاں نال پنجابی وچ گل بات کرن تاں ہی ایہہ زبان زندہ رہ سکدی ہے، نہیں تاں اس دی موت تیسری پیڑھی تک پکی ہو جانی ہے۔

اک گل تاں پکی ہے کہ امریکن لوک پنجابیاں نوں پوری طرحاں آپنے وچ رلن نہیں دین لگے تے کہاؤن گے اوہ پردیسی پنجابی ہی۔ جے پردیسی پنجابی آپنی ماں بولی نوں آپنے بچیاں تک نا پہنچا سکے تاں اوہناں دے بچے پنجاب دی دھرتی نال کیہ موہ پالن گے تے پنجاب وچ پنجابی اوہناں دی مدد لئی کویں اگے آؤن گے؟

پردیسی پنجابیاں دی دوجی جاں تیجی پیڑھی دے بتھیرے بچے ایسے ہن، جنہاں نے پنجاب دی دھرتی تے کدے پیر پایا ہی نہیں۔ اوہناں دا پنجابی بول تے رہتل توں ناطہ ٹٹ چکیا ہے۔ اجیہے بچے پنجابی بولی نال کیہ موہ پال سکدے ہن؟ ہرکھ دی گل ایہہ ہے کہ اوہناں دے ماپے اوہناں نوں وکھری پچھان ہی نہیں دے سکے تے اجیہے بچے امریکناں دی وڈی بھیڑ وچ گم جان لئی تیار ہن، بھاویں ذات اتے رنگ دے وتکرے نوں وی سہنا پوے۔

ہن سوال ایہہ اٹھدا ہے کہ اوہ پردیسی پنجابی جنہاں دے دل اندر پنجاب دی دھرتی نال موہ اجے زندہ ہے اتے آپنی ماں بولی تے فخر محسوس کردے ہن، ماں بولی نوں جیوندا رکھن لئی کیہ کرن؟ ایہہ تاں پکی گل ہے کہ جے پردیسی پنجابی دنیا بھر وچ فخر نال سر اچا کر کے پھر رہے ہن تاں آپنے پچھوکڑ تے تاریخ پاروں۔

محنتی پنجابی کتے وی جا کے سخراں تے پہنچن دی ہمت رکھدے ہن۔ آپنے دیس پیار، خاص کر پنجاب دی دھرتی نال کھچ بہت سارے پردیسیاں نوں پنجاب دی ترقی واسطے پیسہ خرچن تے مجبور کر دیندی ہے۔

امریکن بولی سائنسیاں موجب پنجابی بولی دا پردیسی پنجابیاں وچ اگلے پنجاہ سالاں وچ بھوگ پے جائےگا۔ پر مینوں ڈر ہے کہ جو حالات پنجابی بولی دے پنجاب وچ ہن، کتے پنجاب وچ ہی اس توں پہلاں اس بولی دی قبر نا پٹی جائے۔

جے پردیسی پنجابی کجھ ہمت کر سکن تاں اس طرحاں آپنی ماں بولی نوں پرپھلت کر سکدے ہن

١. پنجابی فونٹ دے کمپیوٹر پنجاب دے بینکاں تے ہر وڈیاں کمپنیاں وچ رکھنے لازمی کروا دتے جان، جنہاں نال سدھے جاں اسدھے طور تے اوہناں دا واسطہ ہووے۔

٢. ماں بولی پنجابی دے قاعدے ہر پردیسی دے گھر ہونے لازمی ہن۔

٣. بچیاں لئی ودھیا ادب گھڑھن لئی لکھاریاں نوں ہلاشیری دینا ضروری ہے تاں جو بچہ کتاب پڑھن لئی ماں بولی سکھن تے مجبور ہو جاوے۔

٤. پنجابی پڑھاؤن والے استاد آپنی بولی وچ پوری مہارت حاصل کرن تے دل لا کے پنجابی پڑھاؤن۔ اس واسطے جے پردیسی مہینے دے پنجاہ ڈالر وی پنجاب دے پنجابی دے ماہر استاد لئی بھیجنا شروع کر دین تاں پنجابی زبان دے کئی پڑھاؤن والے پیدا ہو جان گے تے مردی زبان وچ جان پے جاوے گی۔ اس لئی ستھ وی تیار کیتی جا سکدی ہے۔ اس نال گلی گلی کھلدے انگریزی میڈیم دے پری نرسری سکولاں وچ وی ٹھلھ پے جاوے گی۔

٥. جے عیسائی مذہب دے ادب دا ترجمہ پنجابی وچ ہو سکدا ہے تاں آپنے دھرم دا ترجمہ انگریزی وچ کر کے انگریز بچیاں نوں وی ونڈیا جا سکدا ہے تاں جو اوہ وی اس پچھوکڑ بارے جانن جس تے پنجابی فخر کردے ہن۔

٦. جے پردیسی پنجابی پنڈاں دے باہر وڈے وڈے گیٹ بناؤن تے خرچہ کر سکدے ہن تاں آپنے پنڈ وچ ودھیا سکول کیوں نہیں کھولہہ سکدے، جس وچ پہلے چار سال تاں گھٹو گھٹ ماں بولی پنجابی پڑھائی جا سکے تے اگوں بھاویں جنیاں مرضی بولیاں وچ بچہ پرپک ہو جاوے۔ ایہہ بچے دی ودھیا نفسیات لئی ضروری ہے۔

٧. روزگار مہیا کرواؤن والیاں ستھاں وی کھولیاں جا سکدیاں ہن، جنہاں نال نوجوان پنجابیاں دی مالی حالت بہتر ہو جاوے گی تے وطنوں پار جان دی ہوڑ وی کجھ گھٹے گی۔

٨. عام ہی ویکھیا گیا ہے کہ پردیسی پنجابی ٥٠ ٦٠ لکھ اک اک ٹرنامیٹ تے خرچ کر دیندے ہن۔ جے اس دا دسواں حصہ وی پنجابی زبان نوں ودھاوا دین وچ لا دین تاں پنجاب دی نہار ہی بدل جاوے گی۔

ودھیا ادب دی گھاٹ ہی پنجابی زبان نوں ہیٹھاں ول دھک رہی ہے تے نوجوان پیڑھی اس زبان نوں روزگار مہیا کرواؤن توں ناکام سمجھ کے اس نوں نیویں سمجھدے ہوئے اس توں پرانہہ ول کھچی جا رہی ہے۔

پنجابی وچ لکھے ادب نوں اگے ودھاؤن لئی پردیسی پنجابی بہت وڈا رول ادا کر سکدے ہن۔
ہر پنجابی لئی، بھاویں اوہ پنجاب وچ ہے تے بھاویں ست سمندر پار، ایہہ گل یاد رکھن والی ہے:

ساڈی ذات اے پنجابی، ساڈی پات اے پنجابی
لانوں لاڈ لڈاؤن والی مات اے پنجابی
ساڈا دین ایمان تے اوقات اے پنجابی
کتے بھل نا جائیو پنجابیو!
گورواں تے پیراں ولوں ملی سوغات اے پنجابی۔

Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels