Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> ماں بولی۔ اک ڈاکٹری نظریئے توں >> باب٥: نیں زبان پنجابیئے! تیرے پُتاں تیری قبر وچھائی وے!

باب٥: نیں زبان پنجابیئے! تیرے پُتاں تیری قبر وچھائی وے!

ڈاکٹر ہرشندر کور
June 19th, 2008

جدوں میں ستویں جماعت وچ پڑھدی سی تاں ساڈے سکول دی پرنسپل سویر دی دعا توں بعد دس منٹ بائبل ضرور پڑھاؤندی ہندی سی۔ اک دن اوہناں کہانی سنائی ٹاور آف بیبل دی۔ میڈم کہن لگی، "عراق وچ کجھ لوک رب تک پہنچن دی کوشش کرنا چاہندے سن۔ اسے لئی اوہناں بہت اُچا مینار بناؤن دی کوشش کیتی۔ جدوں اوہ مینار اسمان نوں چھوہندا جاپن لگا تاں رب نوں فکر پے گیا کہ ہن کوئی ترکیب ورتنی چاہیدی ہے۔

" کافی سوچ وچار تے بعد رب نوں اک ترکیب لبھی، جس نال کسے دا کوئی نقصان نہیں سی ہونا۔ اس نے جادو نال راتو رات سبھ کم تے لگے بندیاں دیاں بولیاں بدل دتیاں۔ نتیجے وچ سویرے کم تے پہنچے بندیاں دی حالت ایہہ ہو گئی کہ جدوں گارا منگیا جاندا تاں پھڑاؤن والا پتھر پھڑا دیندا۔ اک دوجے دی بولی دی سمجھ نا آؤن کرکے پہلاں اوہ غصے ہون لگ پئے تے پھیر لڑائی کرن لگ پئے۔ سو مینار دا کم رک گیا، پر جگ وچ وکھری وکھری قسم دیاں بولیاں ہوند وچ آ گئیاں۔

پڑھاؤن توں بعد میڈم کہن لگے، تسیں بولو میں سمجھ جاندی ہاں۔ میں بولاں تاں تسیں سمجھ جاندے ہو۔ پر اک بولی ہے، جو بناں بولیاں سمجھ آ جاندی ہے، تے اوہ ہے پیار دی۔ ہن تسیں سمجھ ہی چکے ہوووگے کہ جدوں وی اک دوجے دی بولی سمجھ نا آ رہی ہووے تاں لڑائی کرن دی بجائے پیار اتے ملورتن رکھو تاں رب توں وی جت سکدے ہو۔

اس کہانی وچ بولی بارے گوڑھ گیان مینوں اودوں اکا ہی سمجھ نہیں سی آیا۔ پھر اسلام دی نیہہ پکیاں کرن والا حضرت محمد دی تاریخ پڑھی۔ لکھیا سی کہ کویں اوہناں نوں منن والے ایران تے یونان ورگیاں بھاریاں تہذیباں تے وی چھا گئے سن۔ ڈیڈھ سو سال دے اندر اندر ایران، چین، ہندوستان، مدھ ایشیا، سپین، افریقہ تے فرانس دے بارڈر تک فتح حاصل کرن توں بعد حضرت عمر نوں پچھیا گیا کہ فتح کیتے شہراں دی بولی وکھری ہے تاں کیہ اوتھے عربی جاری کر دینی چاہیدی ہے؟ جواب وچ اوہناں کیہا، بولی تاں اپناؤ پر لپی آپنی جاری کر دیو۔ نتیجے وچ ایہناں ملکاں دی آپنی پچھلی تہذیب نال لپی بدلن کارن ناتا ٹٹ گیا۔

اس تاریخ وچوں اینا اک نچوڑ تاں مینوں سمجھ لگ گیا کہ آپنی تہذیب نالوں ناتا توڑن وچ ماں بولی توں ٹٹنا ہی بتھیرا ہندا ہے۔

پھیر مینوں بچے دی نفسیات بارے پڑھن دا موقع ملیا۔ ماں بولی دا بچے دے ودھدے دماغ اتے پیندے اثر بارے کیتیاں کئی کھوجاں پڑھن دا وی موقع ملیا۔ ایہناں ساریاں چیزاں نے وی مینوں اینا متاثر نہیں سی کیتا، جنا کہ بولی سائنسیاں ولوں کیتی کھوج دا سٹہ پڑھ کے میں ہو گئی۔
بولی سائنسیاں نے امریکہ، افریقہ، آسٹریلیا تے ایشیا دیاں کجھ بولیاں دی موت دا اعلان کر دتا ہے تے کافی ہور بولیاں دے دردناک اخیر بارے آگاہ وی کر دتا ہے۔

١٩٩٢ وچ کروس نے آپنی کھوج دے مُڈھ تے ایہہ دسیا کہ ٦،٨٠٠ دے نیڑے بولیاں دنیا بھر وچ ایس ویلے بولیاں جا رہیاں ہن، پر ایہناں وچوں لگ بھگ ادھیاں (پنجاہ فیصد) ایسیاں ہن، جیہڑیاں ختم ہون دے کنڈے ہن۔ اس کھوجی نے ایہہ وی دسیا کہ ایہہ خاتمہ اینی تیزی نال ہو رہیا ہے کہ اندازاً ہر پندریں دنیں اک بولی ختم ہوئی جا رہی ہے۔ اس کھوج دا جیہڑا سبھ توں خطرناک حصہ سی، اوہ سی کروس دا ایہہ کہنا کہ چالیھ فیصد ہور بولیاں اگلے پنجاہ سالاں وچ ختم ہو جان گیاں۔ اس دا مطلب ایہہ نکلدا ہے کہ دنیا وچ بولیاں جا رہیاں پنجاہ جمع چالیھ یعنی نبے فیصد بولیاں ختم ہون دے کنڈے ہن۔ ایہہ تاں نتارا ہو ہی گیا کہ اسیں صرف چھ سو بولیاں (یعنی دس فیصد) دے سہارے ہی اک دوجے نال سانگا رکھ سکاں گے۔

اس کھوج دے نتیجے توں دنیا بھر وچ ہل چل مچ گئی تے ہور وی بولی سائنسی ایسے کھوج وچ رجھ گئے۔ ایہی سٹہ ہن سبھ دے ساہمنے سی۔

اصل وچ ١٤٩٢ وچ ہی امریکہ وچ بولیاں جا رہیاں زباناں وچوں سینکڑے ختم ہون دے نیڑے سن تے اج دی تریک وچ اوہ ساریاں بولیاں آپنی رہتل دے ہر اک انگ سنے مُک چکیاں ہن۔ جیہڑیاں وی زباناں ویہویں صدی تک گھسڑدیاں پہنچیاں، اوہناں وچوں بوہتیاں دیاں لپیاں بدل چکیاں سن تے کجھ اک نے آخری ساہ ویہویں صدی وچ لے وی لئے۔ جویں وسکونسن وچ موہیکن، کیرولینا وچ کوٹابا، کیلیفورنیا وچ یاہی، میسوچیٹس وچ مشپی، وغیرہ۔

١٩٩٥ وچ کروس نے امریکہ وچ انگریزی توں سوا بولیاں جا رہیاں وکھریاں وکھریاں بولیاں اتے کیتی کھوج دا سٹہ پھیر ساری دنیا ساہمنے رکھ دتا۔ اس ویلے دیاں ١٧٥ زباناں وچوں ١٥٥ بولیاں مُکن ول تر پئیاں سن، یعنی ٨٩ فیصد زباناں دا خاتمہ تے اینیاں ہی رہتلاں دا اخیر۔ اوکلاہوما وچ بولیاں جا رہیاں زباناں وچوں صرف دو زباناں ہی بچ سکیاں ہن، جیہڑیاں بچے بول رہے ہن، جد کہ کیلیفورنیا دیاں پنجاہ وکھریاں وکھریاں زباناں دی قبر کُھد
چکی ہے۔ واشنگٹن وچ وکھرے وکھرے ملکاں توں آ کے وسے لوکاں وچ سولھاں ہندوستانی بولیاں وی مکمل طور تے مُکن لگیاں ہن۔ الاسکا دیاں ویہہ زباناں وچوں وی اگلی پیڑھی تک پہنچن والی زبان صرف انگریزی ہی بچی ہے۔

١٩٩٥ وچ ہی کروس نے ہور بولی سائنسیاں نال رل کے بچیاں زباناں بارے وی آپنا اخیری سٹہ دنیا دے ساہمنے رکھ دتا کہ امریکہ وچ چالو زباناں وچوں ٤٥ تاں سن ٢٠٠٠ وچ ختم ہو جاون گیاں، ١٢٥ زباناں سن ٢٠٢٥ وچ تے ١٥٥ زباناں ٢٠٥٠ سن وچ ختم ہو جاون گیاں۔ جیہڑیاں ٢٠ زبانا بچن گیاں، اوہ اگلے دس اک سالاں وچ دفن ہو جاون گیاں۔

اس سٹے دے نال نال سارے بولی سائنسیاں نے کسے وی زبان تے اس نال جڑے وسیب دے خاتمے دے کارن دا وی نتارا کر دتا۔

سبھ توں وڈا کارن سی بچیاں تک اس زبان دا نا پہنچنا۔ جیہدے وی ماپے کسے دوجی زبان نوں اپنا لیندے ہن تے آپنے بچیاں نوں وی ماں بولی چھڈ کے دوجی زبان سکھن نوں ترجیح دیندے ہن تاں ہولی ہولی بولی دی لپی بدلن دے نال نال بولی دی جڑھ اس دی رہتل سنے ختم ہون دے آثار شروع ہو جاندے ہن تے اگلے لگ بھگ پنجاہ اک سالاں وچ بولی ختم ہو جاندی ہے۔

١٩٩٣ وچ امریکہ دے سینسس بیورو نے جاری کیتی رپورٹ وچ وی نتارا کیتا کہ امریکہ وچ ہندوستانی خاص کر پنجابیاں وچوں صرف سو اک گھر تاں اجیہے ہن، جنہاں دے گھر وچ ماں بولی دی ورتوں جاری سی۔ باقی سبھ گھراں وچ بچیاں نال بولن ویلے صرف انگریزی دی ورتوں کیتی جاندی سی۔ یعنی امریکہ وچ باہروں آئے بھارتی آپنی بولی پوری طرحاں تیاگ کے انگریزی زبان نوں اپنا رہے سن۔ سٹے وچ بھارتی مُڈھ دے امریکہ وچ وسے بچے جیہڑے آپنی بولی پوری طرحاں تیاگ رہے سن، وچ ٧.٢ فیصد توں وادھا ہو کے دس سالاں وچ ( ١٩٩٠ سن تک ) ٢٨.٤ فیصد تک پہنچ گیا سی تے ہن لگ بھگ سو فیصد پہنچن دے نیڑے ہے۔

ولسن نے ١٩٩٢ وچ کیتی کھوج وچ ایہہ ثابت کیتا کہ دھرتی اپرلی ونسپتی اتے جانوراں دیاں اندازاً دس لکھ قسماں وچوں ہر سال اک قسم ختم ہو رہی ہے، کیونکہ اوہناں دا آلا دوالا بدل رہیا ہے تے ہوا وچ پلوشن اس دا اک کارن ہو سکدا ہے۔

کجھ ایسے طرحاں دا ہی اثر زبان دے خاتمے ویلے اس نال جڑی رہتل تے وی پیندا ہے۔ جویں ہی تھاں تے ماحول بدلیا، پہراوا تے رواج وی بدلے۔ آپنے کم کار نوں چلاؤن، قانون نوں اپناؤن تے سمجھن لئی بولی دا بدلنا وی لازمی ہو جاندا ہے۔

اس طرحاں دے زبان دے بدلاو نوں لینگویج شفٹ کیہا جاندا ہے۔ جے چھوٹی پدھر تے ہووے تاں بوہتا نقصان نہیں ہندا، پر جے وڈی پدھر تے ہو جائے تاں زبان دی موت دا اعلان ہندا ہے تے نال ہی اس نال جڑی رہتل دا۔

بولی سائنسیاں دی چنتا ایہہ ہے کہ اینی وڈی پدھر تے جے اکو ویلے وکھریاں وکھریاں رہتلاں دا انت ہو جائے تاں سبھ اکو رہتل والے لوک اکو جہے ہی کماں وچ رچے تے اکو طرحاں دا کھانا، پینا، رہنا اتے اکو ہی روٹی تے ارباں کھرباں ولوں پہنچنا مارو مار کر دیوے گا۔

گل تاں صحیح ہے۔ جے سوکھے معنیاں وچ سمجھیئے تاں اگلے سو سال بعد ہندوستان وچ انگریز (پنجابی تاں بولی سائنسیاں موجب رہنے ہی نہیں) جاں افریقہ دے انگریز امریکہ وچ رہن نوں ہی پہل دین گے۔ اینی بھاری پدھر تے ہل جل ٹھیک نہیں رہندی تے لڑائی نوں جنم دیندی ہے۔

کسے وی بولی تے آپ مارُو حملہ اودوں ہندا ہے، جدوں ماپے آپنی بولی نوں نیواں سمجھن لگ پین تے آپنے بچیاں نال اس نوں بولنا نا چاہن۔ جدوں بچے ماں بولی وچ بولنا ہین سمجھن تے یاراں دوستاں نال ہور بولی بولن جاں زندگی وچ اگانھ ودھن لئی دوجی بولی اپناؤن تے دوجی بولی وچ ہی نوکری نوں ترجیح دین، تاں اس بولی دی عمر تھوڑی رہ جاندی ہے۔

تیجی پیڑھی تک پہنچدے پہنچدے بولی تے اس نال جڑی رہتل دا وی قتل ہو جاندا ہے۔ اس نوں لینگویج مرڈر کیہا جاندا ہے۔ اس نال اک جنس دا خاتمہ، اس نال جڑے لائق دماغ تے اوہناں راہیں رچیا ادب، اس نال جڑی رہتل دے چنگے انگ تے اس رہتل دے تیوہار تے اوہناں دا پچھوکڑ، سبھ دا قتل ہو جاندا ہے۔ سبھ توں ضروری گل ایہہ ہے کہ صرف اس بولی دا قتل ہندا ہے، جیہڑے دوجی بولی والیاں توں آپنے آپ نوں نیواں سمجھدے ہون، کیونکہ دوجی بولی والے کدے وی اجیہے لوکاں نوں آپنے وچ چلن نہیں دیندے۔ اس طرحاں دے لوکاں نوں دوجی بولی والے نیواں سمجھدے ہوئے قانون دے دائرے وچ رول کے جاں دب کے ہولی ہولی ختم کر دیندے ہن تاں جو اہناں دے کم کار تے حملہ نا ہو جائے۔

جیہڑے آپنی بولی تے رہتل توں ٹٹ چکے ہون، اوہناں دا پچھوکڑ اوہناں دی مدد لئی کتے پہنچ ہی نہیں سکدا تے اوہ سوکھے ہی دوجی بولی والیاں تھلے دب جاندے ہن۔ اس دے الٹ جے کوئی انسان آپنی بولی دا ماہر بن کے دوجی بولی والے دیس وچ پہنچدا ہے تاں لوک اس نوں ذہین من کے اس اگے سر جھکاؤندے ہن تے مان نال آپنے دیس وچ سدا دیندے ہن۔

کروفورڈ نے ١٩٩٥ وچ بڑے صاف لفظاں وچ ہندوستانیاں دے منہ تے چپیڑ ماری کہ صرف انگریزی پالیسی نال ہندوستانی حکمران تے ہندوستانی ماپے فخر محسوس کرن لگ پئے ہن، جس نال اوہناں دی رہتل دے کافی انگ مک چکے ہن، جیہڑے اوہناں دے تیوہاراں وچ آؤندے بدلاء دس رہے ہن۔ اس نال اوہناں نوں اکا ہی کوئی فائدہ نہیں ہون لگا۔ ہندوستانیاں دے مناں دی ڈونگھیائی وچ تاں ایہہ پھسیا پیا ہے کہ اوہ نیویں ہن، کیونکہ اوہناں دی ماں بولی نیویں ہے۔

اس پالیسی نوں اپناؤن وچ پنجابی سبھ توں اگے ہن، جو انگریزی بولی سکھ کے گوریاں دے گھراں وچ جھاڑو پوچے لاؤن لئی وی تیار ہن، پر آپنی بولی تے آپنی رہتل اتے فخر کرن نوں تیار نہیں۔ پنجابی حکمران انگریزاں وچ رل کے اوتھوں دے عام آدمی توں وی بدتر رہ جاندے ہن تے ایتھے پورا راج کرن نوں تیار ہن، پر پنجابی زبان نوں کونے وچ دھک کے۔
بولی دا ناس مارن وچ سبھ توں وڈا ہتھ ہندا ہے سکولاں دا۔ امریکی کھوجیاں نے زباناں دے خاتمے دے کارناں وچوں ایہہ وی اک وڈا کارن منیا ہے، خاص کر پری نرسری سکولاں وچ ورتی جا رہی ماں بولی توں سوا کوئی ہور زبان۔ دوجی وڈی مار بورڈنگ سکولاں وچ بولی جا رہی انگریزی زبان تے اس نوں نا بولن تے لگے جرمانے کارن وی کئی ماں بولیاں برباد ہو رہیاں ہن۔ ایہہ تاں ہندی ہے چھوٹے بچیاں دے دلاں اتے چھاپ کہ اوہناں دی ماں بولی ہین ہے تے دوجی بولی دے ٹھوسن کارن ایسے وچ کھبھے تری جاندے ہن۔ جے اس وچکار بچے نال گھر وچ ماں بولی تے زور جاری رہے تاں بچے دا کجھ اک واسطہ ماں بولی نال بنیا رہندا ہے، پر جے گھر وی اوپری بولی ہی ورتی جاندے تاں بچہ آپنی رہتل توں پوری طرحاں ٹٹ جاندا ہے۔

دوجی چیز جیہڑی زبان دے خاتمے دا اعلان کردی ہے جاں لینگویج شفٹ تے مجبور کردی ہے، اوہ ہے بچے دا اگانھ ودھو بھلک۔ ماپے جیہڑی زبان وچ بچے دا ودھیا روزگار جاں مستقبل ویکھدے ہن جاں زبان دی نویں زمانے وچ اُچائی تک پہنچ ویکھدے ہن تاں اوہ آپنے آپ ہی اس ول کھچے جاندے ہن تے آپنے بچے دے بھلک بارے سوچدے ہوئے اس نوں ماں بولی توں پرانہہ دھک دیندے ہن۔

جیہڑی تیجی ضروری چیز کسے وی بولی دے بچاؤ لئی چاہیدی ہے اوہ ہے سرکاری پدھر تے اس دی ورتوں تے اس بولی وچ اگانھ ودھو انڈسٹری، جویں کمپیوٹر وچ روزگار، پیسے دا حساب کتاب تے بینکاں وچ اس دی لکھتی روپ وچ ورتوں یعنی کامرس، وغیرہ۔

آخری ضروری چیز ہے ماں بولی وچ ڈاکٹری، انجینیئری جاں ہور وی اجیہے شعبیاں وچ ماہر ہون لئی پڑھیاں جان والیاں کتاباں۔

پوری دنیا نال سانگا رکھن لئی اتے آپنی نویں کھوج نوں دنیا بھر وچ پہنچاؤن لئی انگریزی جاں کوئی وی ہور زبان سکھنی کوئی ماڑی گل نہیں، شرط ایہہ ہے کہ ماں بولی نوں مجھ کے اجیہا نا کیتا جائے۔ دوجی زبان سکھن دا ایہہ اکا ہی مطلب نہیں ہندا کہ آپنی رہتل دا خاتمہ کرنا ضروری ہے، سگوں دوجی زبان والیاں وچ الگ پچھان رکھن واسطے آپنی رہتل نال جڑے رہنا ضروری ہے اتے آپنے آپ نوں بھیڑ وچ گم جان توں بچاؤن لئی ماں بولی دی پکڑ ضروری ہے۔

ٹی.وی. تے ویڈیو دا وسیلہ عام لوکاں نوں بولی نال جوڑن جاں دور کرن دا وسیلہ وی بن سکدا ہے۔ جے بزرگ لوک ریڈیو جاں ٹی وی تے کسے ہور زبان ول ودھدا جھکاء ویکھن تاں اوہ آپنے بچیاں اتے دھکوزوری ماں بولی تھپدے نہیں تے دوجی بولی نوں آپنے بچیاں نوں اپناؤن لئی روکدے وی نہیں۔ اس دے الٹ آپنی حالت ویکھدے ہوئے کئی وار تاں دوجی زبان نوں اپناؤن لئی ہلاشیری وی دے دیندے ہن تاں جے اوہناں دی مالی حالت چنگی ہو سکے۔

ایہہ کسے وی زبان لئی سبھ توں وڈی مار ہندی ہے، جدوں کوئی ماں بولی اک محدود گھیرے وچ سنگڑ کے رہ جاوے۔ ایہہ محدود گھیرا ہندا ہے، بزرگاں وچ آپسی گل بات تک، صرف مذہبی اکٹھاں وچ ورتیا جانا جاں صرف کسے ریت رواج کرن ویلے اس دی ورتوں۔
امریکہ وچ بولی سائنسیاں ولوں ١٩٩٥ وچ کیتی پیش گوئی صحیح ثابت ہو چکی ہے تے سن ٢٠٠٠ تک ٤٥ بولیاں ختم ہو چکیاں ہن۔ سن ٢٠٢٥ وچ باقی ١٢٥ زباناں دے خاتمے دا اعلان وی ہو چکیا ہے، جنہاں وچوں ٧٥ دے نیڑے اج دے دن ہی ختم ہو چکیاں ہن۔ جیہڑا خطرناک اعلان ہندوستانیاں واسطے ہے، اوہ ہے ٢٠٥٠ سن تک باقی دیاں ١٥٥ بچیاں بولیاں دا امریکہ وچ اخیر، جنہاں وچ پنجابی زبان رلتی ہے۔

جے کوئی پنجابی اس بارے فکرمند ہے تاں اوہ ایہہ چنگی طرحاں سمجھ سکدا ہے کہ جے ٢٠٥٠ تک امریکہ وچ پنجابی زبان دا اخیر پکا ہے تاں جیہڑے وی اشارے کسے زبان دے انت دا اعلان کردے ہن، اوہ سارے اشارے پنجاب اندر وی کرے پئے ہن؛ ارتھات پری نرسری وچ گلی گلی کھلے انگریزی میڈیم سکول، ہر روزگار تے ودھیا شعبہ انگریزی وچ، میڈیکل تے انجینیئری پڑھائی انگریزی وچ، سرکاری پدھر تے پنجابی دی مندی ورتوں تے اس دا لاگو نا ہونا، خاص کر آئی.اے.ایس افسراں ولو پنجابی زبان دی دب کے نکھیدھی تے اس نوں لاگو کرن وچ ہر پدھر تے اڑچن، پنجابی بولن والے نوں نیواں تے ان پڑھ سمجھنا اتے یونیورسٹیاں وچ ماں بولی نوں لاگو نا کرنا۔

امریکی بولی سائنسی کیونکہ اینی وڈی پدھر تے بولیاں دی موت تے فکرمند ہن، اسے لئی اوہناں مردی ہوئی جاں مر چکی زبان نوں جیوندا کرن دے حل وی دسے ہن۔ دو ہزار سال پہلاں مر چکی زبان ہبریو (عبرانی) نوں زندہ کر لیا گیا ہے تے اسرائیل وچ جاں باہر اس نوں بولن والے ایس ویلے کروڑاں بندے ہن۔

کسے وی زبان وچ نویں سریوں جان پھوکن لئی اس زبان وچ پرائمری سکولاں وچ پڑھائی ضروری ہے، سکول وچ پڑھاؤن والے استاداں لئی اس زبان وچ مہارت ہونی ضروری ہے، اچ پدھری سنگیت ہونا چاہیدا ہے، زبان روزگار مہیا کرواؤن دے قابل ہونی چاہیدی ہے، یعنی سرکاری عملہ ایہہ زبان پوری طرحاں لاگو کرے تے اگلیری پڑھائی لئی اس زبان وچ اچیرا تے کھوج بھرپور ادب ہونا بہت ضروری ہے۔

اس کم لئی ماں بولی دیاں بریکیاں جانن والے بزرگ ماہراں دی کمیٹی بنا کے اوہناں تو رائے لینی بہت ہی ضروری ہندی ہے۔ اس لئی سرکار ولو کھلی گرانٹ ملنی چاہیدی ہے۔

الاسکا دے بولی سینٹر نے صاف لفظاں وچ کہہ دتا ہے کہ کسے وی بولی نوں بچاؤن واسطے کوئی اس بولی دا بزرگ جاں جوان، جس نوں آپنی ماں بولی نال پیار ہے تے اوہ آپنے لوکاں وچ ایہہ پیار واپس پیدا کرن دی ہمت رکھدا ہے، ہی ایہہ معجزہ کر سکدا ہے۔ کوئی باہرلا بندہ ایہہ بالکل نہیں کر سکدا۔

جے ہن وی اس پنجاب دی دھرتی تے کوئی پنجاب دا پتر آپنی ماں بولی دی وچھ رہی قبر تے فکرمند نہیں ہویا تاں میں اعلان کردی ہاں کہ کوئی رانی دی جھانسی بن کے پنجابی بولی نوں آپنی چھاتی نال لا کے پنجاب دی دھی ضرور نترے گی میدان جنگ وچ، فرنگیاں دے وچھائے انگریزی دے جال وچوں آپنی ماں بولی پنجابی نوں کامیابی نال کڈھ کے لے جاون دی۔

Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels