Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> پروفیسر سعید بُھٹا >> کمال کہانی >> ''کمال کہانی'' دی کہانی

''کمال کہانی'' دی کہانی

سعید بھُٹا
May 21st, 2008

تحصیل چنیوٹ جھنگ ضلعے دی تے تحصیل ساہیوال سرگودھے دی، ایتھوں دے جِتنے دانے بِینے بندے ہین، پرھیں پنچایت دے گل باتیے، سُرتے بندے، اوہناں دے دِلاں وِچ میئیں کمال دِین کان ہِک موہ ہے۔ میئیں کمال دِین دا ناں اساں بچپنے توں ای سُنیا ہویا ہائی۔ اساڈے علاقے دا میراثی ہے۔ اوہ کہانیاں سُنیندا ہے تے کہانی وی اِنج بھئی بستے بنھ دیندا ہے۔ پر کمال دِین وڈیرڑا بندہ سیانیاں کول بہن آلا۔ کدی ستھر تے کدی پرھیں پنچایت وِچ۔ اساں بالاں نال تاں اوہدا واہ کوئی نہ۔ بن ای نہ سگدا۔ جیہناں تھاہراں تے اوس جاونا ہا اوتھے اساں نہ جاونا۔ ناں اوہدا ضرور سُنیا ہویا ہا، جیہڑے چھوہر ذری ول عُمر دے ہان، ستھر تے یاں پرھیں اِچ جا کے بہہ لینا، اوہ آ کے سُنیندے ہان میئیں کمال دِین اج ایہہ لطیفہ سُنایا ہے۔ لطیفے اوہ مُغل بادشاہواں دے تے مہاراجا رنجیت سِنگھ دے ہان۔ اوہ لطیفے وی ہِکو جیڈیاں توں سُنے ہوئے ہان۔ بالپنے وِچ میئیں کمال دِین دا ایہو کُجھ پتہ ہا بھئی رونقی بندہ ہے۔

وڈیاں ہویاں پنجابی دی چس لگی۔ اساڈے علاقے اِچ ہِک شاعر ہویا ہے مُراد بھٹی۔ میں سوچیا: اوہدے بارے مضمون لِکھاں۔ میرا گواڈھی وی ہا تے اوہدی شاعری دی لوکاں وِچ مانتا وی ہا۔ اوہدے اُتے مضمون لِکھن توں پہلاں مینوں اوہدے ترائے چار بند یاد ہان۔ میں اوہناں دے تھینہہ چ جا نکلیوم۔ تھینہہ دا ناں کوٹ سُلطان ہے۔ میئیں مُراد دی اولاد نوں جا مِلیوم۔ اوہناں تھوں میئیں مُراد بارے کُجھ پُچھیا دسیا۔ اوہناں آکھیا، ''اسانوں تاں ایہناں گلاں دا پتہ کوئی نہیں۔ میاں کمال دِین میراثی ہے اوہ سدا دینے ہاں۔'' کمال دِین دا گھر اوتھوں نال فرلانگ ہِک تے ہے۔ کمال دِین آ گیا۔ کمال دِین میرے وڈکیاں نوں جاندا ہا۔ کوٹ سُلطان دے بندیاں میرا دسیا۔

میئیں کمال دِین توں گلاں پُچھیاں میئیں مُراد بھٹی بارے۔ جیہڑی گل میں پُچھی اوس ہر گل دا جواب دِتا۔ اوہدی گل اِچ کوئی ودھیکی، کوئی چکر ناہی۔ شاعری اوہنوں میئیں مُراد بھٹی دی کافی ساری یاد ہا۔ یاد ای اوہنوں اِنج ہا۔ ہِک تاں بھٹیاں دا میراثی جوں ہا۔ دُوآ میئیں مُراد دی اولاد وِچوں دو بُڈھڑیاں مائیاں ہان، اوہناں نوں میئیں مُراد دی شاعری یاد ہا۔ بندہ اوس ٹبر اِچ کوئی سیانا ہا۔ اوس سوچیا ایہہ شاعری ایہناں بُڈھڑیاں دے نال ای ٹُر جاونی ہے۔ اوس میئیں کمال دِین نوں سدوا کے اوہ شاعری مُراد بھٹی دی لِکھوا لئی۔ جدوں میاں کمال دین مینوں مِلیا ہا تاں شاعری اوس کول لِکھی ہوئی کائی نہ، اُنج اوہنوں کافی ساری زبانی یاد ہا۔ ایہہ میئیں کمال دِین نال پہلی ملنی ہا میری۔

مُڑ میں ''نواب مُظفر خان دی پوڑی'' سودھن لگا تاں کِسے دسیا میاں کمال دِین ایہہ پوڑی پڑھدا ہے۔ میں کمال دِین آل بندہ گھلیا۔ اوہ آ گیا۔ میں دسیا ایہہ ایہہ کم ہے۔ اوس آکھیا، ''میں پوڑی سُنیندا ہام تے بڑی سُنیندا ہام۔ بندیاں کولوں ''مُظفر دی پوڑی'' سُنا کے مجھیں وی لئیاں ہین۔ اوہ زمانے لد گئے۔ اوہ بندے ٹُر گئے جیہناں نوں چس آوندی ہا ایہناں شئیں دی۔ ہُن پَوڑیاں سُندے ای گھٹ نیں۔ ہولی ہولی اساڈے چیتے وِچوں ای اَٹاں اُڈ گئین۔'' پوڑی کمال دِین بڑے کمال دی سُنیندا ہا۔ ایہہ تاں ڈھیر بندے آہدِن۔ ہُن بھاویں دند نیہسوں رہے پر اج وی چنگی سُنیندا ہے۔ شیریں وی ہے۔ سواد وی ہے۔ اَٹ پڑھن دی جاچ وی ہیس۔

کمال دِین راتیں اساڈے کول رہیا۔ میں آکھیا، ''سُنیا ہے میاں کمال دِین تُسیں کہانیاں سُنیندے او۔ اج کائی کہانی سنائیو؟'' اوس آکھیا، ''تُہانوں کہانیاں دو سناونیاں ہین۔ ہِک ''راجا پورس'' دی تے دُوئی ''گامن سچیار'' دی۔'' راجا پورس دا ناں کِسے پنجابی اگے لیوے تاں اوہنوں دھروہ تاں پونی ہے۔ دِل دھرکیونا تاں ہے۔ اساڈا ایڈا وڈا سُورما اساں تاں اوہدا کُجھ وی سانبھ کے نہ رکھیا۔ جو کُجھ اساڈے کول لِکھیا ہے اوہ پرائیاں دا لِکھیا ہویا ہے۔ تہاڈا پورس ایہہ آہے۔ پنجابی کیویں ویہدِن؟ میں کہانی فیتہ بند کر لئی۔ جیس ایلے کہانی اُتاری تے اوہدے بعد پڑھی۔ مینوں گل ای ہور نظر آئی۔ ہِک احساس جیہا ہویا۔ پنجاب دی تاریخ دا ایڈا وڈا واقعہ تے لوک ادب وِچ کدائیں وی نہ دِسیا۔ چنھاں تے ہزاراں سال پہلے دی کہانی اج وی سینہ بہ سینہ ٹُری آوندی ہے۔ دُوئی گل بولی ہا کہانی دی۔ جیہڑی نثر اساں پڑھی ہوئی ہائی اوہ اُکا ای ہورویں ہے۔ اوہدے پچھے اثر ہے اُردو تے فارسی دا۔ فِقرے دی بنتر ڈھیر واری مانگویں لگدی ہے۔ پورس دی کہانی تاں جِیندی نثر لگی پنجابی دی۔ جیویں پنجاب دی فِکشن ہوونی چاہیدی ہا۔ ایس گل مینوں ہلُونیا۔

''راجا پورس'' دی کہانی 1993ء دے ''راوی'' وچ چھپی تاں یاراں بیلیاں تے بابیاں وی پڑھی۔ اوہناں وی وڈا سراہیا۔ اوتھوں من دے وچ ہک چیٹک لگی۔ بندہ بہوں گُنی ہے ایہدیاں کہانیاں سانبھنیاں چاہیدیاں نیں۔ نال نال لوک ادب پڑھنا شُروع کیتا۔ انگریزاں تے سِکھ کھوجیاں دا کم وی ویکھیا۔ انگریزاں دے کم وِچ ہِک خاص گل کھٹکی۔ انگریزی ہوون دی وجہ توں اوہدے وِچ پنجابی فوک آلی گل کائی نہ رہی۔ فوک دی چس تاں نہ، اُنج مفہوم تاں دِس ای پوندا ہے۔ ونجارے بیدی دے کم وِچوں مینوں ہِک بڑی مت ملی۔ ونجارے بیدی لِکھیا ہے۔ میں کہانیاں اکٹھیاں کرن نِکلیوم۔ ہِک بندے توں کہانیاں سُنیاں۔ میں نال نال نوٹس لیندا گیوم۔ جیس ایلے گھر آ کے اوہ نوٹس ویکھ کے کہانی بناونی شُروع کیتی لوک کہانی نہ رہے میری کہانی بن جاوے۔ اوس ایلے سمجھ آئی انج تاں لوک کہانی نہیں ہوندی۔ میں وت گیوم۔ اوہناں بندیاں توں اوہناں دی زبان اچ سُنیاں تے نال نال لِکھدا رہیوم۔ ونجارا بیدی دی ایہہ گل پڑھن مگروں گُھنڈی مینوں وی سمجھ آ گئی۔ کٹاہنگے پدھ توں بچ گیوم۔

ایہدے مگروں میئیں کمال دِین توں کہانیاں سننیاں شُروع کر دِتیاں۔ میں جدوں لہوروں جاواں تھینہہ اپنے۔ میئیں کمال دِین نوں سد لئیں۔ اوہ بُڈھڑا بندہ۔ دیہاڑ اِچ دو کہانیاں سُنائے یا ترائے۔ اِنج کر کے میں اوہدے کولوں 22 کہانیاں فیتے بند کر لئیاں۔

ایہناں کہانیاں دی ہِک خاص گل تاریخی ہوون ہے۔ ایہہ گلاں نِریاں گلاں وی نہیں۔ ٹھیک ہے کہانی وِچ تاریخ اُنج نہیں آوندی جیویں تاریخ دے عِلم وِچ۔ لوک کہانیاں سینہ بہ سینہ ہوندین۔ گلاں اِچ وادھے گھاٹے وی ہوندِن۔ تھوڑا بُہتا زمانے نال زبان دا فرق وی پے جاندا ہے۔ ہِک تاں ایہناں کہانیاں دے باہلے پاتراں دی اولاد سگویاں تھاہراں تے بیٹھی ہے۔ کہانیاں دے پاتراں اُتے ڈھولے، واراں تے سد اج وی لبھدِن، جیہڑے ایس حاضری توں اُتوں چھپویساں۔ دُوئی گل ایہہ کہ ایہہ پاتر اجیہے نہیں جیہڑے نِرے میراثیاں دے پاتر ہوون یاں میراثیاں ای ایہناں نوں بچایا ہووے۔ ایہہ اوس وسوں دے پاتر ہن۔ ہر کہانی وِچ ہِک خاص اخلاقی نُکتہ ہے، جیہڑی لوک پکھ نوں اُساردی ہے۔ اُتلی نظریں تاں ایہہ کہانیاں لگدیاں ہین فیوڈل دِیاں پر ایہناں دی ہیٹھلی پدھر وِچ راٹھ اوہنوں ای منیا گیا ہے جیہدے وِچ بندیائی ہووے۔ کدائیں ظالم تے انیائی دا سوہلا نہیں۔

ایہناں کہانیاں وِچ جیہڑا زور ہے ایہہ ہکلے کمال دِین دا کمال نہیں۔ زور ہے وسیب دا۔ ہزاراں ورھیاں دی کہانی سُنن سُناون دی رِیت ہے۔ اوہدے پچھے ستھاں دا زور ہے۔ جدوں ستھی بہندِن تاں مُلزم مُدعی دِیاں گلاں سُندِن۔ ستھی مُلزم تے مُدعی کولوں ہِک ڈھنگ نال گل سُندا ہے تے اوہدی کیتی گل دِیاں پرتاں کھولی جاندا ہے تے اوتھائیں بیٹھیاں گل دا نِروار کر لیندا ہے۔ ہِک پاسے تاں ایہہ گل ہے کہ ستھی کولوں بندے سِکھدِن گل دی جاچ۔ پر ستھی کِدوں سِکھدا ہے؟ ستھی پچھے وی لوک سیانف ہوندی ہے۔ اوہ دانے بِینے بندے۔ راتاں نوں بہہ کے کہانیاں سُننیاں تے اوہناں دے راہیں بندے نوں سمجھنا۔ اِنج ایہہ دوہرا کم ہوندا ہے۔

اج دا اساڈا جیہڑا پواڑا ہے کہانی دا، ایہدے پِچھے انگریزی، اُردو دے افسانے دی سِکھلائی تے نقالی ہے۔ اج دا اساڈا کہانی کار جے لوک کہانی تے لوک خزانیاں نال اپنے آپ نوں جوڑ لیندا ہے لفظالی، بنتر تے اسلوب دی پدھر اُتے، تاں ہی وڈے نثر دے لکھاری جم سکدن۔ اسیں جے رل کے لوک کہانی اکٹھی کرن دے کم نوں ہتھ پائیے تاں اسیں نثر آلا کھپا وی پُور سکدے ہاں۔ ایہدی نینہہ اُتے نویں کہانی وی اُسار سکدے ہاں۔

Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels