Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> پروفیسر سعید بُھٹا >> کمال کہانی >> مُلاں دو پیازہ

مُلاں دو پیازہ

سعید بُھٹا
May 21st, 2008
5 / 5 (1 Votes)

    مُلاں دو پیازہ نجد دا آدمی ہے۔ ایہدا ناں محمد عمر ہے۔ جیس ویلے شیر شاہ سُوری چِکیا ہے نا ہمایُوں، پُتر بابر دے نوں تے طہماسپ بادشاہ کول ایران جا پناہ لئی ہے۔ مُلاں دو پیازہ دی ماں مر گئی مترئی ماں ہاس۔ اوہ بڑے ظلم کریندی ہا ایس نال۔ ایہہ ایس ماں توں بڑا تنگ ہا۔ پیو ایس دا ڈردا ہا مترئی ایہدی ماں توں۔ یمن دی ہک عورت نجد دے وچ پِندی ودی ہے۔ کُڑی بڑی ٹُھکی ہوئی ہے۔ ایس نوں ماں نال وَیر ہا بھئی ہمیشاں پیو کولوں مَریندی ہے۔ جھڑکیندی ہے۔ ٹُکر نہیں دیندی بھئی ایس توں وَیر تاں لئیں ہا۔ اوس یمن دی عورت نوں آکھیوس، ''پِندی کیوں ودی ہیں؟ اوہراں ٹُر آ۔'' مترئی پیکیاں دے گھر ہاس گئی ہوئی۔ اوس نوں لئی آیا۔ اوس نوں آکھیوس، ''ایہہ غُسل خانہ ہئی تے نھاویں نا۔''مترئی دے کپڑے اندروں لئی آیا '' ایہہ پاویں نا۔'' گہنے وی چاں پائیوس۔ ''ایتھے ٹُکر پکا اساڈے۔ آرام کر توں۔'' اوہ پکاون کڈھ ڈڑھی۔ ایہہ بھج وگیا مترئی نوں جا کے گل چاں لائیوس تے روون کڈھ ڈڑھا۔ ''میرا پُتر کیہ ہئی؟'' اکھے، ''قہر گھتیا ہے میرے پیو سوانی کائی پرنالے آندی ہے۔ سارے گہنے تے زیور تیرے پوا چھوڑے ہیس۔'' اوہ چِھٹاکو جیہی تے کوڑِیل ڈاڈھی۔ اوہ بھج وگی۔ اوہ آن کے اوہدے ہتھیں پے گئی تے مارِن کڈھ ڈڑھی۔ مُلاں آکھیا، ''توں کیوں بیٹھی ہیں؟ تیتھوں ہِمتال ہے توں وی ماروس۔'' اوس آکھیا، ''مینوں ہے اُتوں نہ کوئی آ جاوے۔'' اوس آکھیا، ''ماں ہے سُوئی کسے دی؟'' اوس پھدھ کے چاں ڈھاہی۔ چِھٹا کو نوں پِنج پِنج کے ۔۔۔۔۔۔ ۔ ایہہ دروازے دے اُتے بہہ رہیا۔ جیہڑا بھج کے آوے آکھے، ''او بھائی! اساڈی گھر دی گل ہے کسے دا حق نہیں۔'' وڈھ وڈھ کے اوس چھوڑ دتی۔ اوتھوں ایہہ نس پیا تے اللہ تیری یاری۔ ایہہ ایران آ نکلیا ہے۔
جیس ویلے ایران آیا ہے تاں ہمایُون وچ مسجد ایران دی وچ بیٹھا ہے۔ ایہہ وی مسجد ال آیا ہے۔ ہمایُون اوس نوں اپنے کول بُلا لیا۔ جیس ویلے طہماسپ بادشاہ ایہناں دی امداد کیتی تے دلی اُتے حملہ ہویا، مُلاں دِلّی آگیا۔ مُڑ اکبر بادشاہ تخت تے بہہ گیا۔ چھ ماہ کرکے ہمایُون تاں فوت ہو گیا۔ زمانہ اکبر دا آگیا۔ ایہہ مُلاں نورتن وچ داخل ہے۔ ناواں رتن ایہہ ہے۔ اوس زمانے مغلاں آل ہک چِٹنی بندی ہائی جیس نوں دو پیازہ سدیندے ہائن یعنی دو وصلاں آلی۔ جیویں اسیں آہنے ہاں مرچ چاں بنائیو وچ ہزار شے ہور ہوندی ہے۔ اوہنوں دو پیازہ سدیندے ہائن۔ مُلاں اوس چٹنی نوں بہوں پسند کریندا ہا۔ ہر دعوت وچ آہدا ہا دو پیازہ لیاؤ۔ جیس توں اکبر ایہدا ناں مُلاں دو پیازہ رکھ چھوڑیا۔ ناں ایہدا محمد عمر ہے۔
بیربل تے مُلاں دی ٹکر رہندی ہا کیوں کہ بیربل برہمن قوم ہویا ہے۔ اوہ چاہندا ہا ہندو عروج پکڑے۔ ایہہ چاہندا ہا شاہی مسلمان دی ہے ہندو کیوں عروج پکڑے۔ ایس وجہ توں ایہناں دی آپس وچ ٹکر رہندی ہا۔ بادشاہ اکبر جیہڑا ہے ایس نوں لے کے بیربل باغ وچ پِھردا ودا ہے۔ بیربل مصور بڑا ہویا ہے۔ بیربل اگے وچ باغ دے دو تصویراں بنا گیا ہا۔ ہک مسلمان ہے اوہدا لہندے مُونہہ ہے تے وَٹ پکیندا کھلا ہے تے اودوں ٹُکر کھاوندا پیا ہے۔ اوہنوں ساہمنے ہندو کھلاریا ہے۔ ہندو دے گل مالا ہے تے اوہ ہتھ جوڑ کے گنگا آل مونہہ کر کے تپسیا کر رہیا ہے۔ اکبر اُتوں آیا ہے۔ اوہنوں آکھیا ہیس، ''ویکھو جی! اپنا مذہب وی تے اساڈا مذہب وی۔ اوہ پرستش کر رہیا ہے تے جِدے سجدہ کریندن اودائیں مونہہ کر کے وٹ پکا رہیا ہے تے اودوں ٹُکر کھاوندا پیا ہے۔'' اُتوں مُلاں شپ کیتی۔ ''بادشاہ سلامت حیران ہوئے کھلے ہو۔'' اوس آکھیا، ''یار! ایہہ تماشا ویکھیا ہے۔'' ''نہیں، تساں سمجھیا نہیں۔ ایس تہانوں سمجھن نہیں دتا۔ ایہہ لُدھی جیہی قوم ہے، جٹ ٹُکر کھاوندا کھلا ہے۔ ایہہ ہتھ جوڑ کے ٹُکر منگدا پیا ہے۔ اوہ پیا آہدا ہے ایہہ لے لا۔'' بادشاہ ہسدا ہسدا کدائیں گیا۔ اوس آکھیا، ''بالکل ٹھیک ہے۔'' انج ہو کے ایہناں دی ٹکر رہندی ہا۔
بادشاہ دے ایہہ نورتن ہن۔ گنگا دی سیر کرن گئن۔ دریا گنگا دا پانی مِٹھا ہے۔ صاف ہے، شفا یاب ہے۔ اتنیاں صفتاں دا مالک ہے اوہ پانی۔ ہندو دا مذہب ہے بھئی بہشت توں آیا ہے ایہہ دریا۔ جیس توں اوہ تپسیا کریندن۔ گنگا دریا دے کنارے کنارے ایہہ ٹُردے آوندن۔ گنگا چنگی طاقت دے وچ کھلا ہے۔ پَبّن ہک بُوٹی ہے جیہدے پھُل گنگا دے اُتے تر رہن۔ اُتوں سورج چمک رہیا ہے۔ بادشاہ ایہہ تماشا ویکھدا آوندا ہے تاں جوں دو جٹ بھرا ہین۔ پار اوہناں ٹِھلنا ہے۔ اوہناں بادشاہ دا سلام کیتا ہے۔ بادشاہ آکھیا ہے، ''ٹِھل کے جاؤ ہو۔'' اکھے، ''جی۔'' اکھے، ''گنگا طاقت اچ کھلا ہے۔ ایتھوں دھرک مارو میں تہاڈے ٹِھلن دا تماشا ویکھنا ہے۔'' دوواں بھراواں دھرک چاں ماریا ہے۔ آدھی پادھی گئن تاں نِکڑے للکریا ہے وڈے نوں ''مینوں کپر چھکیندا ہے۔'' اوس آکھیا، ''ترکڑا ہو۔'' اوس آکھیا، ''میں بولیا اوس ویلے ہاں جدوں میں کمزور ہو گیا ہاں۔'' جتھے پیا ویندا ہا اوہ ہٹ آیا ہے تے بھرا نوں اوس کندھیاں تے سٹیا ہے تے ٹِھلن لگ پیا ہے۔ بیربل تے بھرا کوئی نہ۔ بیربل دیاں ہنجوں ٹپیاں ہین۔ ''ویکھنا بادشاہ سلامت۔''
واہ گنگا کا پانی واہ پبن کے پات
واہ سورج کیاں لاٹاں، واہ بھائیوں کا ساتھ
بادشاہ دیاں وی ہنجوں ٹپیاں ہین۔ ''بہت خوب۔'' مُلاں سڑ گیا۔ دُشمن بھاویں چنگی وی کرے۔ اوس آکھیا، ''سبحان اللہ! جتھے اکبر بادشاہ تے بیربل رلن اوتھے سچ نمانا کنڈ کر کے لگھ ویندا ہے۔'' بادشاہ آکھیا، ''اوہ کیوں؟'' اکھے، ''ایس بیربل نوں کُوڑ مارن دی عادت ہے۔ بادشاہ دستخط چاں کرے تاں کُوڑ نوں کُوڑ کاہیں آکھنا ہے۔ ہر کہیں واہ واہ چاں کرنی ہوئی۔'' بادشاہ آکھیا، ''ایس کُوڑ ماریا ہے؟'' اکھے، ''ہک نہیں چار مارن۔'' ''اوہ کیویں؟'' اکھے، ''ایہہ آہدا ہے، واہ گنگا کا پانی، چنھاں تے کھلیاں ہویاں ترینہہ لگے تاں گنگا تلاش کریندیاں تائیں بندہ مر نہ جاوے۔ پانی اوہ جیہڑا بغل وچ ہے۔ واہ پبن کے پات۔ایس نمک حرام توں پُچھ توں ونواڑھ دے پتر دی تعریف کرنی ہاس۔ جمنے توں مرنے تائیں کفن وی اوسے دا بندا ہے۔ ننگیج کجیندا ہے۔ پالے توں بچیندا ہے۔ گرمی توں بچیندا ہے۔ عبادت دے کم آوندا ہے۔ پبّن کیہ صرف ہل چھوڑیندا ہے۔ ونواڑھ دی تعریف نیہسوں کیتی۔ تریئیے نمبر تے ایہہ آہدا ہے، واہ سورج کیاں لاٹاں۔ انھے نوں ٹُھٹھ دا پتہ ہے اُبھریا ہے یاں لہہ گیا ہے۔ لاٹ اکھ دی ہے جیہڑی رات نوں وی کم کریندی ہے۔ چوتھے نمبر تے آہدا ہے، واہ بھائیوں کا ساتھ۔ شادی کریندن تاں وکھرے کیوں ہو جاندن تاں معلوم ہوندا ہے ماں پیو چھڈاون آلی عورت ہے۔ عورت جیڈا ساتھ کوئی نہیں۔ بھراواں بھائیاں سبھ نوں چھڈوا دیندا ہے۔ ایس آکھنا ہا:
واہ بغل کا جَل واہ کپاس کے پات
واہ نیناں کیاںلاٹاں واہ مہری کا ساتھ

ساک تاں عورت دا ہے۔''بادشاہ ایہنوں انعام دتا ہے۔ بیربل نوں سڑُن آئے۔
رات نوں اکبر بادشاہ سُتا ہے۔ سُتیاں بادشاہ نوں خواب آیا ہے بھئی ہک تھالی ہے۔ اوس دے اُتے سر پوش ہے۔ وچ اوس دے رینڈی ہے۔ رینڈی سجے چکر تے بھیں رہی ہے۔ ہک پاسیوں بادشاہ ویہدا ہے تاں ڈلیاں لہندیاں جاندیَن۔ دُوئے پاسوں ویہدا ہے تاں ثابت۔ حیران ہے بھئی ایہہ کیہ؟ ہے پِھر دی پئی۔ ایدوں ثابت ایدوں ڈلیاں۔ فجر بادشاہ وزیراں نوں بُلایا۔ ایس خواب دی تعبیر۔ بیربل آکھیا ہے، ''خواباں دیاں تعبیراں دیونیاں اہل قرآن دا کم ہے۔ قرآن روحانی کتاب ہے۔ اوہدے وچوں روحانی چیزاں لبھدیَن۔ ایہہ کسے عالم توں پُچھوں۔'' ریڈھ ہاس بھئی مُلاں توں پُچھن۔ بادشاہ مُلاں نوں بُلایا ہے۔ ''ایہہ خواب دی تعبیر دس۔'' اوس آکھیا، ''جی سال دا عرصہ دیوو میں پتہ کر آونا ہاں۔'' سال دا عرصہ لے کے اوہ گھر آ گیا ہے۔ عورت اپنی نوں آکھیا ہیس، ''ایہہ ہر شے تے امر اللہ دا تے میں سفر تے جا رہیاں۔ سال دا عرصہ تے ایہہ خواب ہے۔''
مُلاں ٹُر پیا۔ چلدا ویندا ہے تاں بندے کسے نوں آکھیا ہیس، ''اُڑیسہ دا مینوں راہ دسو۔'' مگروں ہک بندہ بولیا ہے۔ ''میں اُڑیسہ دا وسنا ہاں۔ آ مُڑ رل کے سنگ کریے۔ میں وی اودائیں پیا جاندا ہاں۔'' پُچھیا ہے بھئی توں کون ہیں؟ اکھے، ''میں صیقلی گر ہاں۔ اُڑیسہ دے راجے دیاں توپاں ڈھالنیاں تے صیقل کرنیاں۔'' ''توں۔'' اکھے، ''میں درویش ہاں۔'' ٹُر پئے۔ راہ دے وچ ہک جھونپڑا ہے۔ اوس جھونپڑے دے وچ ہک بُڈھا بیٹھا ہے۔ تھوڑی جیہی واڑی ہے۔ جیہدا راکھا اوہ بیٹھا ہے۔ اوہدے کول آن کے پانی پیتا نیں۔ مُلاں پُچھیا ہے ''بابا! دور ہیں کہ نیڑے؟'' اکھے، ''بچیا! نیڑے ہاں۔'' ''دونہہ تے ہیں کہ ترینہیں تے؟'' اکھے، ''ترینہیں تے۔'' ''واہی پچھیتر دی ہائیا اگیتر دی ہائیا؟'' اکھے، ''پچھیتر دی۔'' اکھے، ''اللہ چنگی کریسی۔'' صیقلی گر آکھیا، ''بابا! تساں تاں گل کر لئی تے میں بدھو بن کے بیٹھا ہاں۔ کیہ ایس آکھیا ہے؟'' اکھے، ''بندہ کوئی دا نا معلوم ہوندا ہے۔ میتھوں پُچھدا ہے نظر دور پوندی ہا یاں نیڑے۔ لِنگاں نوں سہارا تریئیے سوٹے دا دینا ہیں یاں لِنگاں نال ٹُرسکنا ہیں۔ اولاد جوانی دی ہئی یاں پچھیرے آ کے ڈھیہی ہئی۔'' اوس آکھیا، ''بہُت خوب۔'' صیقلی گر یقین کیتا کہ بندہ کوئی دانا ہے۔ ٹُر پئے۔
اگانہہ آئن تاں ہک جٹ بی وگیندا ودا ہے۔ مُلاں آکھیا ہے، ''السلام علیکم۔'' ''وعلیکم۔'' ''بی کھاہدا ہویا ہئی کہ کھاونا ہئی؟'' صیقلی گر آکھیا، ''کھاہدا ہویا کیوں وگانا ہاس، کھاہدا ہویا کدی جمیا ہے۔'' جٹ آکھیا، ''نہیں توہیں گل نہیں سمجھی۔ ایہدا مطلب ہے جے قرضے دا بی ہئی تاں اگے کھا چُکا ہیں۔ جے گھر دا ہئی تاں کھاونا ہئی۔'' تاں صیقلی گر سر ماریا۔ ''بہت اچھا۔'' ٹُر پئے۔ جیس ویلے شہر اُڑیسہ دا آ گیا ہے۔ مُلاں پُچھیا ہے، ''کوئی فرزند ہئی؟'' اکھے، '' ٹبرُ مر گیا ہویا ہے۔ پُتر ہے کوئی نہ۔ ہک لڑکی ہے نوجوان کنواری۔'' مُلاں آکھیا ہے، ''گھر جاویں تاں دستک کر کے وڑیں۔ اطلاع دے کے جاویں۔'' صیقلی گر آکھیا، ''توہیں میری دھی نوں بد چلن سمجھیا ہے تیری بھین نوں۔''اوس کڈھ کے اِٹ ماری۔ سپ تے طالب علم ایہناں وس نال سٹ کدی نہیں جھلی۔ اُستاداں دیاں سٹاں چُکاون دی ایہناں دی ورزش ہوندی ہے۔ اوس اِٹ ماری۔ ایہہ جُھک گیا۔ اِٹ اگانہہ لگی گئی۔ ایہہ مل گیا۔
اوسے طیش وچ صیقلی گر گھر لگا آیا۔ اوس لت ماری۔ بُوہا کُھل گیا تاں دھی کُرلانی کیہڑا ہیں میں ننگی نھا رہی ہاں۔ایس بُوہا بند چاں کیتا بڑا شرمندہ ہویا۔ اوس کپڑے کیتے لگھ آیا۔ ''ابا جی! اج مُونہہ تُہاڈا بھیڑا ہے۔''
نہ لگے مت دلال دی مُس گئے انجان
اوس آکھیا، ''بچیا! راہ دے وچ اِنج اِنج گلاں ہوئیَن۔ میں اِٹ ماری ہے شُکر ہے لگ نہیں گئی۔ راہ دے وچ اوس بڑیاں سوہنیاں گلاں کیتیَن تے ہُن میں شرمندہ ہویا بیٹھا ہاں۔ ایس آلی تاں حد مُکا دتی سوں۔'' اوس آکھیا، ''بابا! معلوم ہوندا ہے بندہ سیانا ہے۔ جا اوس توں مافی منگ تے نالے روٹی آکھ۔ میں پکینی آں۔ توں اوہنوں لے آ۔'' اگانہہ آیا تاں ہک مسیت وچ صلواتاں منڈی کھلا۔ درویش جوں ہا۔ جھاکا اگے لتھے ہویا ہاس۔ ''کیہ مائی باوا کائی روٹی۔''

چار دیہاڑے دُنیا دے اوڑک ہر کوئی مردا
بُھل ویسن گلزار چمن جد ڈِٹھا مُونہہ قبر دا
بے پرواہ تے غالب حاکم جیس دا ہیں بردا
توں سمجھ اِلٰہ دے مسئلے نوں پہلا سبق فقر دا
نیکیاں طرف دھیان کریں بدکار کدی نہیں تردا
حرام حلال دا فرق کریں سخت حکم پرور دا
نال مومن دے رنج آوی پیویں جام صبر دا

صیقلی گر آکے پیر چاں نپے۔ ''مافی دے مسلمان بھائی ہاں۔'' اوس آکھیا' ''یار! پردیسی توں کیہڑیاں مافیاں منگنیاں ہوئیاں۔ بھلا ہووی ایہہ وی تیری نیکی ہے۔ نہیں تاں میں تیرا کیہ ونجا سگدا ہام۔ پر ہک ہُن کریں۔ مینوں ہُن نہ لے جا۔ روٹی ہُن دی دیوا گھلیائے۔ صبح مینوں لے جاویں۔'' نوکِر دے ہتھیں صیقلی گر دی لڑکی روٹیاں بنا دیتاں۔ چودھاں پُھلکے اوس دتے۔ ڈونگا گوشت دا بھر کے دتا تے ایہہ اوس نوں آکھنا' ''چنوں چودھویں تارے بے شمارے دریا کن کنارے۔ ایہہ آکھ بجُھارت بُجھ۔'' نوکِر خیال کیتا بھئی ہک بندہ ہے۔ چودھاں پُھلکیاں دی اوس جڑھ کڈھنی ہے۔ انجیں جُٹھا ویسی۔ ہر شے ونجا ویسی۔ اوس ست پُھلکے رکھ لئے۔ ادھا گوشت پلٹ لیا۔ لے آئی۔ اوہنوں دتا۔ اکھے' ''گھر دی سائن آہدی ہے' چنوں چودھویں تارے بے شمار دریا کن کنارے۔'' مُلاں آکھیا' ''اوہنوں آکھیں' چنوں ستویں تارا کوئی کوئی تے دریا ترپ ہے۔'' اوہ بھجدی آئی تے اوس آکھیا' ''اوہ پیا آہدا ہے' چنوں ستویں تارا کوئی کوئی تے دریا ترپ ہے۔'' اوس پھدھ کے چاں ڈھاہی تے اوس پُچھیا'' توہیں لیا وچوں کتنا ہے؟'' اوس من دتا 'وچوں ادھ لیا ہے۔' اوس آکھیا' ''اباجی! اساڈے ملک دا رواج ہے لڑکی ڈٹھا ور لے سکدی ہے۔'' اکھے' ''میں ڈِٹھا تاں کوئی نہیں۔ نہ پتہ ہے عمر کتنی ہے۔ نہ پتہ ہے کوڑھا ہے سوہنا ہے۔ کالا ہے گورا ہے۔ امیر ہے غریب ہے۔ اوس دے علم دی خوشبو آئی ہے۔ علم آلی لڑکی جاہل دے نال عمر نہیں ٹپا سکدی۔ میری شادی کرنی ہا تاں ایہدے نال کر۔ ایہدے نال نہ کریں تاں میری شادی دا مُڑ ناں نہ لئیں۔ میں تیریاں کدھاں نال لگ کے مرجاساں۔'' اوس ویلے آندا سوں۔ جیس ویلے ڈِٹھا ہے عورت۔
مرگئی بن ماریوں جان جہان گواہ ہے

صیقلی گر آکھیا، ''ایہہ لڑکی ہے میری جے توں رضا وند ہو جاویں تاں میں تینوں نکاح کر دینا ہاں۔'' ایہہ نمانے اگے حوراں کان مردے ودے ہوندن۔ اوہ ڈَھڈھ ہوگیا۔ اوہناں دی شادی ہوگئی۔ اوس نوں پچھلی گل ساری وِسرگئی' جیہڑے ویلے عورت دی محفل وچ آیا۔

وِسر گئے مسکین نمانے بیٹھا عدل کماوے

یاد وی کائی شے نہ۔ خواب وی یاد کوئی نہ۔ دیہاڑیاں دے بعد آکھیا، ''میری عورت میرے نال گھل۔'' اوس آکھیا، ''لے جا۔'' ایہہ لے کے گھر آوڑیا۔

جوں سوانی تکیا ایہہ چھوہِر جیہی وِلالے آندی ہیس۔ اوس پٹ ڈنڈا لیا تے شابش بھئی جا جا ڈٹھا ہے۔ اوس دُھر کڈھے دوویں۔ ایہہ وزیر ہا ہور مکان وی ہان اودے لگھ گیا۔ نوکر نوکریں وی ہان۔ اوہ نمانی سڑے بیٹھی۔ سَوکا۔ ایہہ جناب چُبارے وچ بیٹھن۔ بزار نالوں پیا لگھدا ہے۔ تکیا ہے تاں اکبر بادشاہ ہے نال وزیر ہیس۔ اوس ویلے خواب یاد آیا۔ دیہاڑے گنے ہیس تاں سال چوں دیہاڑ ہکو رہنداہا۔ دیو بھرے حاضری ہیس۔ ایہہ روون کڈھ ڈڑھا ہے۔ عورت نوں آکھیوس، ''سواری دینا ہاں۔ پیسے دینا ہاں۔ نوکر نوکریں۔ توں پیکیاں تے چلی جا۔ دیو بھرے میں مری جاونا ہے۔'' اوہ وی رووے۔ ''گل تاں دس کیہ ہے؟''

میں لاہی ہے لُنگی مجھ بدھا وِچھونا
میریاں تلیاں نوں مہندی چڑھ چوکی تے نھاونا
ویلاں دین سہیلیاں اوہناں نمھا نمھا گاونا
میں سنب کھلوتی ہاں چونہہ کہاراں ہے چاونا
میں پرنی جانی ہاؤں ڈھولیا مُڑاودوں کاہیں لیاونا

پَھلاں دی سیج ہے آن سُتی ہاں باگے
سُتی نوں ڈھول پیا ملدا ہے خوابے
میں ماراں سد وراگ دے کول ہووے تاں جاگے
میری لگی پریت دے اج تروڑی جاندائے دھاگے

سُتی پئی ہاں لے کے ڈھول کلاوے
دَھم نہ دَھمیئے ڈھول اُٹھی نہ جاوے
او کُکڑا! دیویں نہ بانگاں تیری ستیا جاوے
میرا یار پردیسی ہے گھر خیریں آوے
باگ لوینی آں وچ لوینی آں گوندی
نینہہ کدی نہ لیندی مینوں خبروچھوڑے دی ہوندی
میں پِپنیاں دے وٹاں دھاگے ہنجوں ہار پروندی
وکھی تاں پِیڑ بہانہ دُکھ ڈھولے دے روندی

اوہ آکھے، ''گل دس مینوں۔ ہر مرض دا علاج ہے۔ ہر کم دی کوشش ہے۔'' اوس آکھیا، ''اِنج اِنج خواب آیا بادشاہ نوں۔ اِنج اوس بجُھارت گھتی ہے میتھے۔ میں سال دا عرصہ لیا۔ اگوں توں جھل گئیوں۔ ہر شے وِسر گئی۔ اج سال دا ایہو دیہاڑا ہے۔ دیو بھرے میری حاضری ہے۔'' ''خواب کیہ ہے؟'' اوس آکھیا، ''تھالی ہے، اُتے سرپوش ہے، وچ رینڈی ہے۔ اوہنوں چکر ہین۔ ہک لاہمے ڈلیاں لہندیاں ہین ہک لاہموں ثابت ہے۔'' اوس آکھیا، ''افسوس! پہلے دیہاڑے دسیں ہاں میں سوال دے مگر ودا ہام۔ تینوں دساں ہام چاں، پر تیرے نال شادی کائی ناہی کرنی۔ مینوں سمجھ آگئی ہے توں ذہین ہیں۔ ذہین توتا وی ہوندا ہے۔ دانا نیہوں۔ دانا اوہ ہوندا ہے جیہڑا سجی گل وی پٹ کے مارے۔ ایہہ کوئی خواب ہے جیہدے مگر بھنّا وتنا ہیں۔ روندا ہیں تے چُھوچھ بنیندا ہیں۔'' اوس آکھیا، ''تھال زمین ہے۔ سرپوش اسمان ہے۔ رینڈی خلق خدا ہے۔ چکر اوس دا رُتیں دا پِھرنا ہے۔ جیہڑیاں ڈلیاں لہندیاں جاندیَن' کئی مردے جاندِن۔ ثابت ہوندی جاندی ہے، اوہ جمدے جاندن۔ نہ جیندیاں دا موئیاں نوں پتہ ہے نہ موئیاں دا جیندیاں نوں پتہ ہے۔'' اوہ اُٹھیا اوس سرچُم لیا۔ خوش ہوگیا۔

وزارت دا لباس پہن کے دربار بادشاہ دے وچ۔ بادشاہ بڑا ملیا بھئی ملاں تیرے کان تاں بڑا دل اودریا ہویا ہے تے بڑے دیہاڑے کدائیں لائے نی۔ بادشاہ نوں گل وِسری ہوئی۔ بیر بل آکھیا، ''خوش تاں انج ہے جیویں تہاڈے خواب دی تعبیر آندی سوں۔'' اوہ یاد دیواؤ ہا۔ بادشاہ آکھیا، ''جی بیان کرو۔'' اوس بیان کیتا۔ بادشاہ آکھیا، ''اتنا انعام دیوو۔'' بیر بل آکھیا، ''نہ جی اِدھّوں دوگنا۔'' ''اوہ کیوں؟'' اکھے، ''ادھا ایس داہے۔ ادھا اوس دا ہے جیس ایس نوں دسیا ہے۔ دراصل حقدار تاں اوہ ہے۔'' مُلاں آکھیا، ''میں آپ بُجھیا ہے۔'' بیر بل آکھیا، ''جدوں بادشاہ تیتھوں پُچھیا ہے اودوں ہوویں نابالغ تاں من ویندے ہاں۔ بھیڑیا! کیوں اوس شخص دا احسان ونجیندا ہیں، جیس تینوں دسیا ہے۔ اوہدا ناں نیہوں لینا چاہندا۔'' بادشاہ تے ایہہ سارے جُٹ ہوگئے۔ اخیر اوہنوں دسناپیا۔ بادشاہ انعام دتا۔ بیر بل پچھے آکھیا، ''ایس عورت دے وچوں بچے جمن تاں ہند دا ملک سمھال سکدن۔ ایس مُلاں چوں جیہڑے جمنے ہین ایہناں آدم نوں وڈھ وڈھ کے کھا چھڈنا ہے۔ ایہہ شاہی محل دے لائق دی عورت ہے۔'' بادشاہ آکھیا، ''گل تاں ٹھیک ہے پر ایہدا اثر مسلماناں وچ بہت ہے۔ مُلک وچ غدر پے جاونا ہے۔'' اوس آکھیا، ''میں ایسا وٹ دیساں غدر پوے ای نہیں۔ ایہہ عربی باشندہ ہے جنگجو قوم چوں ہے۔ ایہنوں فوج دا جرنیل چاں کر۔ قندھار یاکی ہویا کھلا ہے۔ ایہدا دھاوا چاں کرا۔ ہر شے کمزور چاں دیس۔ ایس ویندیاں مری جاونا ہے تے عورت تیری۔''

بادشاہ بلایا بھئی اٹھارھاں ہزار سپاہی دا تینوں منصب دار کیتا گیا ہے۔ قندھار تے دھاوا کر۔ جاندا ایہہ کُجھ نہیں۔ ہر شے کمزور دتی ہیس۔ ایہہ گھر آیا ہے۔ ''اللہ اللہ! میں قندھار تے دھاوا کیتی ویناں۔ اللہ نوں سونپے او۔'' ایہہ چڑھ پیا۔ بیربل بادشاہ نوں آکھیا ہے: ایہہ ہے اُڑیسہ دی عورت۔ ایس اچانک سُننا ہیں گھر والا مری گیا ہے۔ ایس ہے گھر وہندیاں رہنا۔ راجپوت بچہ بچہ کُوہا چھڈیسن تینوں اوہناں دیونی کائی نہیں۔ ہُنے قابو کر۔ بادشاہ پیغام بھیجنے شروع کر دتے۔ بادشاہ پیغام عشقیہ لکھے۔ اگوں اوہ قیامت دے حوالے لکھے۔ بادشاہ آکھیا، ''میں تیتھوں مسئلے نہیں سُننے۔ میں تینوں بے عزت کریساں۔ نہیں تاں توں میرا آکھیا من۔'' اوس آکھیا، '' میں کنجری نہیں ہاں۔ توں کھانا میرا منظور کر تے رات آ رہو۔'' بادشاہ کھانا منظور کیتا۔ اوس ست کھانے تیار کیتے۔ بادشاہ دے پیش کیتے۔ ستاں دی رنگت آپو آپ ہے۔ خوشبو آپو آپ ہے۔ جنس آپو آپ ہے۔ پہلے کولوں لگ کے ستویں تائیں ساء ہکو ہے۔ بادشاہ وجہ پُچھی۔ اوس آکھیا، ''جی! اگے وی عورتاں ہین تہاڈے گھر۔ ساڈی شکل دا فرق ہوسی۔ عقل دا فرق ہوسی۔ بولی دا فرق ہوسی۔ لباس دا فرق ہوسی مگر میں وی اوہا عورت ہاں۔ خدا ایہہ حُسن کدی نہ دیندا مینوں۔ اج ہک بیگانے مرد دا ہتھ مینوں جھلنا پوندا ہے۔ جیہڑی عصمت میں بچائی رکھی ہے اج اوہ تباہ ہو رہی ہے۔'' عورت روون کڈھ ڈڑھی۔ بادشاہ نوں رحم آگیا۔ بادشاہ آکھیا، ''توں میری دین دُنیا دی بھین تے واسطہ خدا دا ای۔ آہنی ہیں رات کٹیناں نہیں تاں لگا جاناں۔'' اوس آکھیا، ''بھرا بن کے ساری عمر بیٹھا رہو۔'' سیج وِچھا دتی اوس مُلاں دی۔

فجر بادشاہ قاصد دوڑائن بھئی شے اوہدے کول کائی نہیں۔ جے جنگ شروع ہوگئی تاں اوس مری جاونا ہے۔ بادشاہ لکھیا کہ میں جنگ دا ارادہ ملتوی کر دتا ہے۔ واپس ہٹ آؤ۔ مُلاں حیران ہے بھئی بیربل کائی چال چلیا ہے۔ میں عہدے توں کیوں گرایا گیا ہاں۔ اپنے گھر آیا ہے تاں تکیا ہیس اپنی سیج تے دو چھلے نیلم دے، بادشاہ دے ہتھ دے پئے نیں۔ کدائیں لاہے بادشاہ تاں یاد نہ رہے۔ اوہ چھلے پکڑ کے عورت آلوں ڈٹھوس۔ باہر نکلیا۔ آواڈھ گواڈھ توں پُچھیا۔ اوہناں دسیا۔ بادشاہ رات رہیا ہے۔ ایس نوکریں نوکر، ہر شے چوا کے اگلی کول۔ اوہ بندے بندے نوں آکھے، ''ہُن جھل کے لِتر آیا کھلا ہئی۔ اساڈے نال رِیساں۔ مُونہہ نہیں ڈٹھا۔'' صیقلی گرنی بندے گھلن لگ پئی بھئی کُوڑے دا بیان تاں سُنیندا ہے چاں۔ ہک واری میرے بیان سُنے چاں۔ اوس آکھیا، ''میں تینوں ویکھنا ای نہیں چاہندا۔ تیرا کلام سُننا ای نہیں چاہندا۔ توں میری ہے ای نہیں۔'' شے ہے اوہدے کول کائی نہیں۔ فاقیاں توں فاقے آون لگ پئے۔ رات نوں ارادہ کرے بھئی میں صبح نکل کے سوال کراں۔ میں بھُکھ تے مرنی ہاں۔ صبح آکھے پیو دے گھر پُتر جمیوئی کوئی نہ۔ ہوئیوں توں۔ پیو تیرے سُننا ہے بھئی میری لڑکی پردہ چاک کیتا ہے۔ بیٹھے دی جند نکل وینی ہے۔ مرجا پیو نوں ذلیل نہ کر۔

جد اپنی ول دھیان کرنا خاندان نوں داغ لواونا نہیں
باہر کسے مجبوریوں پوے جاونا پردہ شرم دا مول اُٹھاونا نہیں

سمجھیا ہے اج میری موت ہے۔ رِڑھ کے چڑھی ہے بھئی توڑا ہک واری پیکے وطن دی ہوا میں لے لئیں۔ پیکے وطن آل مونہہ ہے۔ ہنجوں دے نیر چلے ہوئے نیں۔ ''اے بابا! تینوں کون دسے تیری لاڈلی دا اج کیہ حال ہے؟''

سسوں دے مونہہ دِسن لگے یاد آیوسے ماواں
راوی دے لڑ دسن لگے رہ گئیاں دور چنھاواں

ایہہ روندی بیٹھی ہے تاں جوں ہکے واری اُٹھ رِڑیا ہے۔ ایس تکیا ہے اُڑیسہ دا راجا ہے۔ بادشاہ دا سلام کرکے اوہ ایسے گلی چوں پیا لگھدا ہے۔ ایس آکھیا ہے، ''مہا راجا! تسلیمات عرض۔'' اوس اُٹھ ڈکیا ہے۔ بڑے غصے نال اوہ بولیا ہے۔ اوس آکھیا، ''مینوں بدماش توہیں سمجھیا ہے۔ کیوں سلام کیتا ہئی؟ میں راجپوت ہاں۔'' ایہہ بھڑوے وی اودوں انج ہوئن۔ اوس آکھیا، '' مہا راجا! توں اُڑیسہ دا راجا ہیں تاں میں فلانے صیقلی گر دی لڑکی ہاں تے ایتھے میری شادی ہوئی ہے۔'' راجپوت دیاں ہنجوں پٹیاں۔ ''او نمانیاں دھیاں او! تہاڈا وطن جوں کوئی نہیں ہوندا۔ مینوں کیہ پتہ میری دھی ایتھے پرنی ہوئی ہے۔'' اوس جیب وچ ہتھ ماریا جتنے پیسے ہان ''بیٹی! ایہہ روٹی ہے تیری جے پیو آل کُجھ آکھنا ہئی تاں دس۔'' اوس آکھیا، پیو میرے نوں آکھیں:

اے راہیا راہ جاندیا میرا لئیں سنیہڑا سُن
اکاں نوں کھادھا مکڑاں، لکڑاں نوں کھادھا گُھن
میرا ان پانی نہیں تُھڑیا پر قسمت گئی ہے تُھڑ
ساہے پُنے موت دے ہک دن جاسن ٹُر

صیقلی گر اوتھوں بھج وگیا۔ لڑکی نوں آن ملیا ہے۔ اوس ساری کہانی چاں سُنائی۔ انج ایس انعام لے دتا۔ انج ایس دی جان بچائی۔ انج ایس دی عزت بچائی۔ ہٹ تے آیاتے ایہہ کار۔ اوس آکھیا، ''بچیا! ایہہ اوہدا قصور نہیں۔ ایہہ تیرا ہے یاں بادشاہ دا۔ بادشاہ جوں بھین سدی ہائی تاں کُجھ تاں تیرا پتہ کرنا ہاس۔ توں اوہنوں دسیں ہاچاں ایہہ ایہہ واقعہ ہے۔'' اوس آکھیا، ''میں تاں حیا توں نہیں دسیا۔'' صیقلی گر بادشاہ کول لگا گیا۔ اوس آکھیا، ''میری لڑکی نوں بھین سدیا ہئی؟'' اکھے ''ہا''۔ اکھے، ''اوہناں دا ایہہ ایہہ حشر ہے۔ توں صفائی نہ دیویں تاں اوہناں دا گھر برباد ہے۔''
بادشاہ تے صیقلی گر، صیقلی گرنی دے مکان وچ آگئے۔ اگانہہ آئے تاں مُلاں دو پیازہ دیاں کئی کتاباں رہ گئیاں ہان' اوہ چیندا ودا ہا۔ عورت دا کدھ آل مُونہہ ہے۔ اوہ رو رہی ہے۔ نہ اوس اوہنوں بلایا ہے۔ نہ ایس اوہنوں بُلایا ہے۔ اُتوں بادشاہ وڑپیا ہے۔ بادشاہ نوں ویکھ کے اوہدے تن بدن نوں اگ لگ گئی ہے بھئی گل ہُن حق تے پہنچ گئی ہے۔ بادشاہ دا سلام کیتا ہیس۔ بادشاہ آکھیا، ''مُلاں۔'' اکھے، ''جی۔'' ''ایہہ تیرا سوہرا ہے۔'' اکھے، ''جی آ''۔ اکھے، ''ایہدے نال بازی شطرنج دی کھیڈیے۔ آہدن: ایہہ شطرنج بڑی کھیڈدا ہےـ۔'' صیقلی گر آکھیا، ''شطرنج تے تاں سال سال وی لگ جاندا ہویا تے میں مزدور آدمی ہاں۔ تُساں چالا میرا ویکھنا ہے چوپڑ گھتوں۔'' چوپِڑپے گئی۔ بادشاہ آکھیا، ''مُلاں تے میں آں۔ توں دوہری وار لیندا رہیں۔'' صیقلی گر آکھیا، ''نہیں جی میری لڑکی میتھوں سرسا کھیڈدی ہے۔'' مُلاں بھی سڑ گیا۔ ایڈا کنجرُ ہے بادشاہ دے مقابلے تے ہُن دھی بہاؤ ہے۔ پر چلو میری تاں ہے جوں نہ۔ اوہ پیو دھی ہوگئے۔ ایہہ وزیر تے بادشاہ۔ صیقلی گر اِنج ڈالیاں نپ کے جھولیاں۔ اوس آکھیا، ''ہلا بھئی۔''

لئی توں رِیجھ سُوجھ کس اوگن چھوڑی
نکلیوں رنگ محل چوں وت دید نہ موڑی
ڈُھل وے پاسیا ڈُھل
عورت ڈالیاں اُٹھائیاں۔ اوس آکھیا:
چرخہ پونی کتدیاں میری کدی نہ ترُٹی ہے تند
کیہ جاناں کیہ لکھیا کنت چاں کیتی موں کنڈ
ڈُھل وے پاسیا ڈُھل
اوس ویلے مُلاں سمجھیا ایہہ چوپِڑ نہیں۔ مُلاں ڈالیاں نپیاں۔
جتھے شیر پانی پی گیا بکری تے مرند
لبھے اوس نوں پانی کیوں کردی ہے سنگ
اوس ویلے بادشاہ ڈالیاں نپیاں۔ بادشاہ آکھیا:
بھائی کالے کالے کیورے کالے جیس کے نین
تم اپنا دھرم بچھا دو ہم بھائی وہ بھین
اوس ویلے مُلاں بادشاہ دے پیر نپن لگا۔ بادشاہ آکھیا، ''جے مافی منگنی ہا تاں اوسے عورت توں منگ جیس میں جیہے توں بھین سدایا ہے۔'' اوہ رَس گئے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels