Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> پروفیسر سعید بُھٹا >> کمال کہانی >> میر، مل دا کھرل

میر، مل دا کھرل

سعید بُھٹا
May 20th, 2008
5 / 5 (2 Votes)

    میر وی مَل دا ہویا ہے، امیر وی مَل دا ہویا ہے، مَل، ماہنی دا ہویا ہے۔ ایہہ کھرل ہن جھامرے آلے۔ راوی تے بڑے بڑے راٹھ ہین، پر راوی دے سردار کھرل گِنیندِن۔ میر، مَل دا، امیر، مَل دا ایہہ جوڑی بھراواں دی ہوئی ہے۔ بھرا ڈھیر ہین مگر جوڑیاں تھوڑیاں ہن۔ جوڑی دا مطلب ایہہ وے مردے دم تائیں اوہناں بھراواں ہک دُوئے دا ساتھ نہ چھڈیا۔ دوویں لائق ہوئن۔ ہک پاڑن آلا ہے دُوآ سیون آلاہے۔ میر، مَل دا بہادراں وِچ ہویاہے۔ وِچ سد دے وی آکھیا نیں، ''میر مَل دا دَھول سدینداں ہیں۔'' راٹھاں ایہنوں دھول دی مِثال دِتی ہے بھئی جتنا دھول بھار اُٹھیندا ہے اتنا اُٹھائے۔

    ایہناں دا ویر ککی آلے کاٹھیاں نال ہا۔ ایہہ وَیر پِیڑھیاں دا ہا۔ بندے ہک دوئے دے مریندے رہندے ہان۔ قُدرت اللہ تعالیٰ دی ایسی بنی ہے۔ میر، مَل دا وگیا آوندا ہے۔ اوس زمانے بِھکھی دا سردار ہویا ہے راجا کنور سِنگھ۔ کنور سِنگھ دا بھرا ہویاہے شمیر سِنگھ۔ شمیر سِنگھ چڑھیا آوندا ہے، ایدوں میر، مَل دا کھرل آوندا پیا ہا۔ پتہ نہیں اوہ شرابیا ہویا ہا یاں کیہ؟ اوس آکھیا، ''کھرلا! رستہ چھڈدے''۔ میر، مَل دے آکھیا، ''توں گڈ تاں نیہوں لئی آوندا۔ توں وی لگھ جا میں وی لگھ جاساں۔'' سِکھ گاہل کڈھی۔ ایہدے ہتھ وچ بندوق ہائی۔ ایس دھری ڈُکدا لگا آیا۔ سِکھ مری گیا۔ اگے ککی آلے کاٹھیاں نال وَیر ہا اُتوں ماجھے نال لگ گیا۔

ایس دوران امیر فوت ہو گیا میر دا بھرا۔ میر، مل دے تے دِھی ہِکا ہائی۔ دولت بی بی اوہداناں ہویا ہے۔ اوہ جوان ہو گئی۔ امیر تے ہِکو پُترہا۔ صالح اوہدا ناں ہا۔ اوہ وی گبھرو ہا۔ کِسے گل توں جیوں آپس وچ بولے چاچا بھترئیا تاں لڑ پئے۔ صالح آکھیا، ''میں تینوں رجا لیساں۔'' صالح چڑھیا، جا کے مہر بہاب کاٹھیے نوں میلا چاں کیتوس: پیو میرا قصوری ہوسی بندے تُہاڈے مارن وچ، او ہ مر گیا۔ میں تُہاڈا ماریا ہویا کوئی نہیں۔ چاچا میر اوہ ودا نیں بھاویں کوہ چھڈو۔ میرے نال رسائی کرو۔ مہر بہاب سمجھیا ایہہ بڑا وِکھ ہے۔ دشمن گھروں اُٹھی تے آیا ہے۔ مارن آسان ہو گیا۔

گھر بھیتر دہینسر ماریا، سڑ لنکا جائے

اوس رسائی چاں کیتی۔ ایدوں ہٹ کے صالح لگا گیا۔ راجا کنور سنگھ نوں جا کے منایوس چاں۔ بھرا تیرے دا قاتل چاچا ہے، میرا تاں قصور کوئی نہیں۔

میر، مَل دے سمجھیا میں ہُن جھامرے بہہ نہیں سکدا۔ بھترئیا مینوں لیندا ہے۔ میر، مَل دا اوتھوں چڑھیا ہے، پِنڈی بھٹیاں دے آگیا ہے۔ مینوں بہایو۔ اوہناں آکھیا، ''آ جا۔ـ'' سردار ایڈُڑ ہویا ہے، جیس دیہاڑے میر، مَل دا اوتھوں ٹُریا ہا، ہزار ٹبر نال ٹُر پیا ہے۔ دِھی جوان ہے۔ پِنڈی آ گیا ہے بھٹیاں دی۔ پِنڈی آلے بھٹیاں قاصد گھلیا ہے ناتا دے چاں۔ میر نوں سوانی اپنی سدّیا ہے لڑدے رہو پر ساک بھتریے نوں دے چاں۔ اوس آکھیا ''جیس میتھوں وطن چھوڑایا ہے اوہدا ہُن ناں لیوئی تاں میں تیرا سِر وڈھ چھڈنا ہے۔'' ''ہلا۔'' اوس آکھیا، ''اوہ اِنجیں سہی، بھٹیاں لاگی گھلیا ہئی ۔ ساک منگیا نیں۔'' میِر، مَل دا چُپ کر کے چڑھ بیٹھا ہے۔ رجوعے آ گیا ہے۔ سیداں نوں آکھیا ہیس، ''چرائی کائی نہیں۔ مجھیں بہوں ہین۔'' اوہناں آکھیا، ''ایتھے آ جا۔'' آہدِن : رجوعے آلیاں وی لاگی گھلن۔ سوانی مُڑ دسیا ہے۔ سوانی نوں آکھیوس، ''دِھی جوان ہے۔ دیندا ہاں کسے گھر نوں۔ ہر تھاہرے گاہل کیوں نکلے پر میں ہِک بندے توں صلاح پُچھنی ہیں۔'' ''کیہڑے توں؟'' اکھے، ''میں ایہہ نہیں دسنا۔'' مطلب کیہ ہاس جے دساں تے ایہناں ونجن نہیں دیوناـ۔

اوتھوں مہر بہاب کاٹھیا چاں تکیا ہے۔ دو دُشمن ہین پر دانا ہین۔ چل پیا۔ سِر دوپہر ہین۔ مہر بہاب کاٹھیا ڈیرے تے بیٹھا ہے۔ اُتوں ہِک کاٹھیا بھج کے آ وڑیا ہے۔ اوس آکھیا، ''مہر بہاب ! میر، مَل دا رب دتا ہئی تے ایہہ لگا آوندا ہئی۔ اسیں مار لئیے۔'' مہر بہاب پُچھیا، ''کِنا کٹک نال ہیس؟'' اکھے، ''ہکلا ہے۔''

ہووے ویری تے گھر آمِنت کرے، غصہ من تے وت لیاونا کیہ
گودھا رام مُلتان دی کار کرنی، چائیے پنڈ تے وت شرماونا کیہ

''بھیڑیو! ویری ہووے بوہے تے آ جاوے۔ پتہ نہیں تَسا ہے، کائی گل کرُو ہے۔ بندیائی کریائے، مت کوئی کوڑی اکھ ویکھے۔'' میر، مَل دے آ کے گھوڑا دروازے دے وچ ڈکیا ہے، جیہڑا حویلی دا دروازہ ہا۔ سلاما لیکم کوئی نیہسوں آکھیا، ''مہر بہاب بیٹھا ہیں؟'' اکھے، ''بیٹھا ہاں۔'' ''اُٹھی تے میری گل سُن۔'' مہر بہاب اُٹھیون لگا ہے کِنّھاں کاٹھیاں آکھیا ہے، ''مہر بہاب! سانھ گھوڑا اوہدے ہیٹھ ہے۔ تلوار کمر نال ہے۔ ڈھال موڈھے نال ہیس۔ اٹھارھاں آگریاں بانس سوا گز نیزہ فولاد ہتھ وچ ہے۔ ویندا وی ہیں تاں ہتھیار کیوں نیہوں لے ویندا۔'' مہر بہاب بڑا غُصے ہویا ہے۔ اوس آکھیا ہے، ''ایہہ ست پُشتیا راٹھ ہے۔ ایہدے خون وچ وی دغا نہیں۔ ایڈا راٹھ دغا کر سکدا ہے۔'' مہر بہاب لگا گیا۔ مہر بہاب دوویں ہتھ کڈھِن، ''السلام علیکم''۔ تے اوس آکھیا، ''وعلیکم السلام تے میرے نیڑے نہ آویں تے اوتھائیں کھلو کے میری گل سُنیں۔'' مہر بہاب آکھیا، ''میتھے وِسدا نیہوں پیا۔'' اوس آکھیا، ''تیرا وساہ نہ ہووم ہا تاں توڑ نہ آواں ہا۔ تیرا وساہ ہیم۔ مینوں اپنا وساہ نہیں، مت تُوں نیڑے آویں میرا عقل نکل جاوے۔موئے ہوئے یاد آ جاون تے میرے پیو دی قبر پُنی جاسی۔'' مہر بہاب اگے سمجھیا ہے بھئی میلا آیا کھلا ہے، بھتریے روک۔ مہر بہاب دل وچ آکھیا ہے۔ ایہہ نا مُراد میلا تاں کوئی نہیں آیا۔ اجے تائیں آکڑ گئی نہیں۔ رسی دا و ٹ سڑیاں وی اوہو ہے۔ بہہ رہیا۔ ''دس ۔'' میر، مَل دے آکھیا، ''مینوں ایس وقت ہِک رعیت دا بندہ تاں سمجھ۔ برادری دا غریب بھراتے سمجھ۔ وَیر تیرا میرا اوہو جیہا۔ مت جانیں مِنت کرن آیا کھلا ہاں۔ بھرا دانا ہا اوہ مر گیا ہے۔ دُنیا تے ہزاراں دانا ہین پر دل نہیں کھلا۔ دشمن ہیں مگر دانا ہیں۔ جیہڑی صلاح میں پُچھاں چنگی نیت نال مینوں دسیں تے وَیر اوہو جیہا۔'' مہر بہاب آکھیا، ''دس۔'' ''بھٹی تے سید ساک منگدِن تے توں دوہاں گھراں نوں جاندا ہیں۔ پُتر میتھے کوئی نہیں۔ ساک ہکارا دیونا ہے۔'' اوس پُچھیا، ''توں تاں ہجرت کر کے نیہوں گیا ہویا اوہناں دے کول؟'' اکھے، ''جی آ۔'' اوس پُچھیا، ''ایتھے راوی بیٹھیاں منگیا ہانیں یاں اوتھے گیاں منگیا نیں۔ '' ''اوتھے گیاں تاں منگیا نیں۔'' مہر بہاب آکھیا، ''میر، مَل دیا! دشمن تُوں تے میں ضرور ہاں پر ایہہ تیری شان دے واقف نہیں۔ پتھر تاں تائیں بھارا ہے جتنے تائیں اپنی جگہ تے ہووے، جیہڑے ویلے اپنی تھاہر توں ہل جاوے پتھر ہولا ہو جاندا ہے توں اپنی جگہ چھڈ گیا ہیں ۔ کوٹاں دے وچ بیٹھیاں وی جدوں تیری مُک جاونی ہے، کسے ودھا نہیں سکنی۔ موت حیاتی دے فیصلے عرشاں آلے کون ہن، ہیٹھاں ہین نہیں۔ جے میتھوں صلاح پُچھنی آ تاں ایتھے جن آلا، لا۔ دِھی تیری تے میری وچ کیہ فرق ہے۔ تیرا میرا وَیر ہور ہے،دِھیاں وچ تاں فرق کوئی نہیں۔ ایتھے آ، میں اوس دِھی دا ساک کریساں۔'' میر، مَل دے آکھیا، ''میں بندے مارے ہوئے ہین کاٹھیاں دے، میں مری جاساں۔'' مہر بہاب آکھیا، ''تیری موت دا ذمے وار میں نہیں بن سکدا، پر جتھے ماریا پیا ہویوں میرا سِر تیریاں لتاں وچ پیا ہوسی۔ ہُن؟'' اکھے، ''آوندا ہاں۔''

میر، مَل دا چڑھ پیا ہے۔ راہ دے وچ سوچن لگ پیا ہے۔ میں مارکے نوں آکھنا ہے، ککی جاونا ہے، میرے نال ہک بندے وی نہیں ٹُرنا بھی لڑائی پوندی ہے۔ سوچیندا گیا ہے۔ جا کے مجھیں نوں پھیرا ماریا ہے۔ اکھے، ''مار نیہے چھڈیاں۔''ـ اکھے، ''چرائی کائی نہیں۔'' میر، مَل دے آکھیا، ''میں چرائی ویکھ آیاں۔ اوہ ڈیلے مست اُٹھے کھلن۔ کانہہ دے وچ اسوار لکدِن۔ دھامن لیٹے پین۔'' ایہا اوقات ہا اوس ویلے بندیاں دی۔ اوہناں آکھیا، ''اُٹھی ۔''جَن پٹ لیا نیں۔ مجھیں چِک لئیاں نیں:

سوراں اللہ پاک نُوں، جبار،ستار، غفار نوں
کر تعریف کیمے توں ڈھا ڈھیا! وڑ گیا ہیں مجھیں کُونجاں دے ڈار نوں
کئیں کیلیاں، کالیاں، بھبھاسیاں، اڈیاں، بگیاں تے چُور کُڈھیاں،
جیویں چُوڑا سوہندا ہے، نَوّر نی نار نوں
پچھلی راتیں چھیڑواںماریاں ہن ہُونگراں،
گھٹے آن کے سٹیا نیں لعلاں دے ہار نوں
مجھیں نوں چوون بیٹھا ہیں،بھانڈا دھریا ہے آن نسار نوں
کتیںکھاون کانہہ، کماند، ایہہ لٹک سہاون بار نوں
نھا کے دریا چوں نِکلیاں ہین،جیویں شیشے سوہن بازار نوں
پچھلی راتیں کھاریں لگھ کے دیون کُنکاں تے دُھنکاں،
الاپے آسا، بھیرویں، پیلوں، پہاڑی، رام کلی تے میگھ ملھار نوں
ہک گل مجھیں دی بھیڑی ہے، چوراں نال کرن اُسارے،
دھاگا لیندِن ایہہ گھت مُہار نوں
شودھیاں جاندیاں ہن وِدعے کریندیاں، پیا وچھوڑا ہے کُونجاں دے ڈار نوں
نال مِنتاں دے چوراں کدی نہ دِتیاں، جواب دے کے بہندِن سرکار نوں
کِیما آہدا ہے: سوا لُکے دے مجھیں واپس نہیں آوندیاں،
جِتنے تائیں سائیں جھاتی نہ گھتن کاہکاں دے بار نوں

ایہہ مجھیں کُبے نُور دے، ذِکر اللہ دا سُہاندیاں
پچھلی راتیں ماریاں ہین چھیڑُواں ہُونگراں، کھاری چڑھ اُگھلاندیاں
خواج خِضر راجی ہوندا ئے، مجھیں آن پتناں تے بہندیاں
لیندیاں پھُوارے تے ٹُبیاں، نِت سلامی خواج خِضر دے رہندیاں
لگھن دے ولاکے، نال کھمباں دے کھہندیاں
مجھیں اُتار پریاں دا ہے کیمیا، پر نال نصیباں دے رہندیاں
ایویں سائیاں دے اندر نوں بِھیڑے،
مجھیں اگانہہ وی جا کے گھاہ چُنڈاں دے کھاندیاں

مجھیں کُبے نُور دے، ٹُردیاں رب دے سہارے
مجھیں نوں سیت الہٰ دا ہے، دے لتیں نانگ لتاڑے
مجھیں آ کے اوتھے چڑھدیئن، جتھے بُکن شیر تے شُوکن پھنیر کالے
مجھیں مال ننگ دیاں ننگاں دا ہے، کائی لگی ہے سٹ نگارے

ایہہ چلدے چلدے، سِر دوپہر ہن، جوں تکیا ہے تاں ککی دے رُکھ ہن۔ مارکے آکھیا ہے، ''میر، مَل دیا! بھُل گئے ہاں اسیں ایہہ تاں ککی دے رُکھ ہن۔'' اوس آکھیا، ''جَن ایتھائیں لا دیو۔''آپت اِچ نال دیاں صلاح کیتی ہے بھئی ایہہ ہے جم دا کڑما۔ ایہہ جان کے آیا ہے۔ ہر شے سترایوں، لڑائی ہُنے پونی ہے پر ایہہ جُرات کِسے دی نہیں بھئی جَن نیہسے لیندے۔ مہر بہاب نوں دس پئی ہے بھئی میر، مَل دے آ کے جَن لا دتا ہے۔ مہر بہاب نوکر نوں حُکم دتا ہے چڑھ میری ٹَیر تے، جتنا علاقہ کاٹھیاں دا ہے پِھر کے ہوکا دے بھئی میر، مَل دا میری امان وچ ہے، جیس اکھ گہری ڈِٹھی میں آنا کڈھ لیساں۔ ایہہ ہزار ٹبر ہے۔ جتنے کھوہاں توں پانی بھرین ایہناں دیاں سوانیاں، سِوا گادھی آلے توں کوئی بندہ اودے نھاون ویسی، میں سِر وڈھ چھوڑیساں۔ ڈاچیاں، مجھیں گائیں تے ایہناں دے پھَل چھُٹے وتن، کسے دی واہی اُجڑے میتھوں دَھر سکدا ہے۔ مت کوئی پھَل نوں وٹا وگائے۔ جے سنگ وی کِسے دا بھُر گیا نا تاں ایہہ لِیک اساڈیاں پیِڑھیاں دے مگروں وی نہیں لاہنی بھئی امان مال نوں مار لیونیں۔

میر، مَل دا بہہ گیا۔ مہر بہاب بندہ چاڑھیا بھئی ایہدے بھتریے نوںسد لے آ۔ اوہنوں ایہہ نہیں دسنا بھئی چاچا اوتھے بیٹھا ہئی۔ سجی سجی رسائی ہائی، صالح آگیا۔جیس ویلے روٹیاں کھا رہن رات دیاں تاں اوس پُچھیا،''کیوں سدیا ہئی چاچا؟'' اکھے، ''بچڑا! اگلی راتیں خیال آیا ہے پُرانے راٹھاں دا اکھان ہے بھئی وَیر لگے تاں بیجا مکن نہ دیو تے وَیر منڈی آؤ۔ تُہاڈا ہے بیجا پیا مُکدا۔ چاچے تیرے تے پُتر کوئی نہیں تے تُوں کوارا ہویوں۔'' اوس آکھیا، ''جی آ۔ فلانے گھر توں ماں میری ساک منگیا ہے تے اوہناں آکھیا وی ہے تے اسیں تیاری پئے کریندے آں۔'' اوس آکھیا، ''نہیں تُوں چاچے دا ساک لَے۔'' ''چاچے میر، مَل دے دا؟'' اکھے، ''ہا۔ '' صالح آکھیا، ''میں دبیا ہے ترائے ترائے کریندا چنھاں جا جھلیا ہیس۔ میں کیوں ساک لئیں؟'' اوس آکھیا، ''نہیں میں تینوں آہناں تُسیں گڈھیؤں۔'' صالح آکھیا، ''ایہہ گل وت نہ آکھیں۔'' مہر بہاب آکھیا، ''میں تینوں مُبھارک ہِک دیواں۔ چاچا تیرا یاں سیداں نوں ساک دیندا ہے یاں بھٹیاں نوں۔'' صالح آکھیا، ''نہیں، اساں کھرلاں سُو رکھی ہوئی ہے۔ میرے چاچے دے بُوہے تے کھرل ہی ڈُھکنا ہے بئی قوم دانہیں ڈُھکدا۔'' مہر بہاب آکھیا، ''سُو توہیں رکھی ہوئی ہوسی۔ میں تینوں پیا آہناں اوہ دیندا ہے سیداں نوں یاں بھٹیاں نوں۔''صالح لمبڑا پیا ہا اوہ اُٹھیا ہے۔ ''چاچا! گھر سد کے گاہلیں کڈھن کڈھ ڈڑھا ہیں۔ اوہ تاں ہوئے چنھاں دے راٹھ۔ توں پُتر چاں ڈھو چاچے دے بُوہے تے۔ تیرے پُتر دی لاش تے ہِلوں نہ پِھرن تاں مینوں کھرل دا پُتر نہ آکھیں۔ ماں سُوئی ہے کِسے دی، غیر قوم دا بندہ اساڈے بُوہے تے آ ڈُھکے۔'' مہر بہاب اُٹھیا ہے اوس ہاں نال چاں لایا ہے۔ اوس آکھیا، ''نسلی تاں ہویو۔ نسلی اِنجیں کریندِن پر بھیڑیا! لیندا وی نیہوں تے کِسے نوں لین وی نیہوں دیندا۔ چاچا تیرا میرے کول آیاہے۔ ایہہ ایہہ صلاح کیتی ہیس۔ اوس نوں ڈھنگ نال میں سدیا ہے۔ اوہ جَن لائی بیٹھا ہے۔ ساک اوس توں دو گھراں منگیا ہے۔ میتھوں صلاح پُچھن آیا ہے، جیہڑا صلاح گیر ہو کے دھوکھا تے مُنافقت کرے اوس جیڈا بے ایمان دُنیا تے کوئی نہیں۔ دو دُشمن آپس وچ رلا کے میں اپنی طاقت تباہ کیتی ہے۔ مگر صلاح پُچھن جوں آیا ہے۔ ایہہ تاں اساڈا کم نہیں صلاح بھیڑی دیویے۔ چاچا تیرا بیٹھا ہے۔ اوس نوں تیرے سدے دا وی پتہ کوئی نہیں۔'' صالح رو پیا۔ اوس آکھیا، ''چاچا! میرا چاچا پہاڑ ہا۔ ٹھِل ہا۔ راٹھ ہا۔ اوہنوں تریئیں چونہہ گلاں کمزور کتیاہے۔ بھرا چنگا ہاس مر گیا۔ پُتر ڈِھیہوس کوئی نہ۔ دِھی جوان ہو گئی۔ میں پُتر بننا ہا، میں حرامدا بن گیوم۔ جے چاچے دی کنڈ میں نہ چھوڑیندم تاں ایہہ گاہلیں نِکلنیاں کوئی ناہن۔ واسطہ خدا دا ہئی، جیڈا میلا آہنا ہیں میں کریناں، جیڈی کس آہنا ہیں میں جھلیناں، چاچا مینوں منادے۔'' رووے۔ مہر بہاب آکھیا ہے، ''شاواشی راٹھ دیا پُترا۔''

بندہ گھلیا ہے مہر بہاب: میر، مَل دیا! دیوبھرے وگ کدائیں نہ جاویں، تیرے بوہے تے پرھیں پئی آوندی ہے۔ اوہ بڑا خوش ہویا ہے۔ اوس سمجھیا جیہناں کاٹھیاں دے میں بندے مارے ہوئن، اوہناں دے نال رسائی کرواؤ ہے۔ اوس گھڑے، گھڑونجیاں، منجیاں، بوہڑ ہیٹھ گھتائیاں۔ دھوئیں، حُقے شُروع ہو گئے۔ شُکر ہے آوندے پین تاں جوں ایہہ پرھیں آ گئی۔ جوں میر، مَل دے تکیا ہے وچ بھترئیا، تاں اوس دے تن بدن نوں اگ لگ گئی۔ میر، مَل دا منجی تے بیٹھا ہے۔ تلوار ننگی اگے پئی ہے، تڑپدا پیا ہے۔ مارکے سلام دتا ہے۔ اوس ولیکم سلام نہیں آکھیا۔ شوہ پر پھر پھر پھڑکدے پین۔ جتنا خون ہا اوہ اکھ وچ بولے۔ سلام اوس کوئی نہ جھلیا۔ پرھیں آ کے بہہ گئی۔ ایہہ اشارے کرے، جے آکھیں تاں میں چاچے دے پیراں تے ڈھے پواں۔ اوس آکھیا، ''بلا مچھری بیٹھی ہے۔ تلوار اوس دے کول ہے۔ اوہ سِر وڈھ لیسی۔ کیہ فائدہ۔'' چُپ ہر شے۔ بولے وی کوئی نہ۔پُچھے وی کوئی نہ۔ بڑی دیر دے بعد مہربہاب بولیا۔ ''میر، مَل دیا! پتہ ہئی ایہہ پرھیں کیوں آئی ہے؟'' اکھے، ''نہیں ۔'' اکھے، ''دولت بیوی دِھی دی گڈھ میں گھت دتی ہے ایس چھوہر صالح نوں۔ دِھی میری ہے میں گھر لے جاونی ہیں۔ مارکا! دُعا خیر آکھو۔'' اوس بولن دا وقت ای نہیں دتا میر، مَل دے نوں۔ تھاڑ تھاڑ کمبدا پیا ہے۔ ہنجوں ترپ ترپ کریندیاں پئیاں ہن۔ ایہہ لفظ نہیں آکھ سکیا، دِھی میری ہے تیری نہیں۔

مہر بہاب آکھیا ہے،''تسیں بھائی مارکا گھراں نوں جاؤ۔ میں چھوہِر لئی آواں۔'' ایہہ ٹُر پیا ہے۔ جَن وچ گل سُنی گئی ہے بھئی مہر بہاب گڈّھیں گھت دتیاں ہن۔ میِر، مَل دے دی سوانی آکھے سوانیاں نوں، ''دیو مبھارکاں، اسیں اج وسدے جہان تے آ گئے ہاں۔'' مہر بہاب آ کے چھوہِردی بانہہ نپی ہے۔ ''اُٹھی بچڑا! دِھی وی توں میری ہیں تے پرناونا وی میں ہے۔'' اوس نِمانی تکیا ہے تاں مگروں پیو ٹُریا آوندا ہے۔ میر، مَل دے نوں ویکھ کے اوہ ڈر گئی بھئی میرے پِتریر دا تاں ناں نہ سُندا ہویا پیو۔ ماں ہُدھاں دیس، ''اُٹھی چاچا جوں پیا آہدا ہئی۔'' اِتنے نوں میر، مَل دا وڑ پیا ہے تے اوس آکھیا، ''چھوہرے! توں ہیں میتھوں ڈری بیٹھی تے دِھی نوں ہِکوور ہوندا ہے۔ ہک ایس دے چھوڑیا ہے، دُوآ میں کیوں دیواں؟ ایس بُرے توں پُچھ، میتھوں پُچھیا ای نیہسوں۔ میرے دُشمن نوں میرا جگر کڈھ کے دے چھڈیا ہیس۔'' مہر بہاب ٹُردا وی جاندا ہے تے آہدا وی جاندا ہے، ''میری دُشمنی دا تینوں پِچھیرے پتہ لگسی۔'' گھر لئی گیا۔

جیس دیہاڑے جنج ڈُھکی ہے، مہر بہاب کے بُوہے تے روٹیاں پکیاں ہین۔ فجر مہر بہاب داج کڈھیا ہے۔ داج دے وچ اِکی ڈاچیاں ہین۔ اِکی مجھیں، اِکی گائیں، اِکی گھوڑیاں، اوس ست اِکیاں دِتیاں ہین۔ چھوہِر پرنی کے لگھ گئی ساہورے۔ پرھیں بیٹھی ہے۔ مہر بہاب آکھیا ہے ''میر، مَل دیا! اسانوں موئے ہوئے وِسرے ہوئے کوئی نہیں۔ دِھی ہائی تیری جیہڑی دے چھڈی ہے۔ دِھیاں وِچ فرق کوئی نہ۔ اوہ میں پرنا چھڈی ہے۔ سال دا کارا ہے۔ سال تائیں تیاری کر لَے۔ اِتنے تائیں بے شک اساڈے بُوہیاں تے لگا وت تے تینوں پُچھنا وی کِسے نہیں۔ سال توں اُتے ہِک دیہاڑ وی اجھکاں تاں مینوں کاٹھیے دا پُتر نہ آکھیں۔ جِتھے وی ہویوں تینوں ٹکر ساں۔'' میر،مَل دا اُٹھیا ہے۔ اوس آکھیا، ''مہر بہاب! جیہڑا پیو نال لڑے اوہ حرامدا ہوندا ہے۔ جیویں دِھی توہیں پرنائی ہے انج میتھوںنہ پرنیونی۔ ہُن میں تیرے مقابلے تے تلوار لے کے اُٹھیواں تاں مُڑ میں حرامدا بننا ہاں۔ ایہہ تلوار ہئی تے ایہہ پگڑی۔ سِر وڈھنا ہئی تے وڈھ سٹ۔ جے ماف کرنا ای تے ماف کر چھڈ۔'' پیراں تے ڈھے پیا۔ جدوں رسائی دا وقت ہوندا ہے۔ اوہ رحمت الٰہی ہوندا ہے۔ مہر بہاب اُٹھیا۔ اوس آکھیا، ''اُٹھیؤ کاٹھیاں او! ایہدا سِر وڈھو۔'' اوہناں آکھیا، ''مہر! پہلے گھر چاں واڑیا ہئی۔ وت دِھی چاں پرنائی ہا بُوہے تے۔ اسانوں ایڈا کُنسلا جاندا ہیں، پیراں تے ڈھٹھے دا سِر وڈھ لئیے۔ اساں اللہ واسطے ماف کیتا ہے۔'' مہر بہاب آکھیا، ''جے ایہنوں ماف کرنا نیں تاں ایہنوں جھامرے بہایو۔ جھامرے ایہہ تاں بہہ سکدا ہے جے کنور سِنگھ راجا مارو تاں۔ بھیڑیاں او! میر، مَل دا کھرل مہاجر بنیا ودا ہے۔'' اصل وچ اوہ گل کرُو ای ایہا ہا کاٹھیاں نال۔ راٹھ جوں ہا۔ اوہناں آکھیا، ''جَن جگاتن تے جا لا۔کنور سِنگھ تینوں پروں دھاڑ دیونی ہے۔ اسیں کاٹھیے وی آجسائیں کھرل وی آ جاسن۔ یاں اسیں دوویں گھر مُک جسائیں یاں توں جھامرے بہہ سکسیں۔''

میر، مَل دے اوتھوں جَن پٹیا ہے چاں تے بھتریئا وی نال ہیس، جگاتن شہر ہے راوی دا، اوہدے اُتے آ کے جَن لا دِتا ہیس۔ کنور سِنگھ نوں دس پئی ہے۔ اوس نوں بھرا شمیر سِنگھ دا وَیر یاد آیا ہے۔ اوس دھونسے تے سٹ چاں ماری ہے۔ اوہ چڑھ کے آیا ہے۔ ہاتھی جھولدے کھلِن۔ چاگردوں جگاتن نوں گھیرا ہے۔مہر بہاب وی اپنے کٹک لے تے آ گیا۔ مہر بہاب جائزہ لیا ہے بھئی ایہہ توپاں، ایہہ تاں ہِکا کافی ہے کھرلاں تے کاٹھیاں نوں۔ ایہناں دے اگے اساں کیہ تگنا ہے۔ مہربہاب کنور سِنگھ نوں آ ملیا۔ اوہنوں رسائی دا پتہ کوئی نہ۔ اوہ بڑاخوش ہویا ہے بھئی میری مدد کان آیا ہے۔ مہر بہاب اوس دے تمبُو دے اِرد گِرد ہزار ڈاچی بہائی ہے۔ ہر ڈاچی دے نال ہِک تلوار آلا بہایا ہے۔ اوہ پیا جاندا ہے بھئی میری حفاظت کان قلعہ بنا رہیا ہے۔

دیگر دے وقت مہر بہاب بندہ گھلیا ہے۔ سوتے دا وقت ہو سی، میں سد کے پُچھساں، مہاراجا کنور سِنگھ، پرشاد چَھکیا کہ نہ چَھکیا۔ اوس ویلے تلوار چل جاونی ہے۔ تُسیں اپنی تیاری کر لوو۔ حملہ اساں کرنا ہیں۔ پہلے حملے وچ ای اساں ہتھیاراں تے قبضہ کرنا ہے۔ اودے سِکھ اساں کوئی نہیں آون دیونا۔ دیوبھرے لڑائی کریے، ایہہ توپاں وگن تاں اساں تاں پہلے ہلے وچ ای اُڈجاونا ہے۔ ساڈی طاقت وی نہیں۔ ہتھیار وی نہیں۔ سوتے دا وقت ہے۔ کنور سِنگھ کھانا کھا رہیا ہے۔ نوکر نوں آکھیا ہیس، ''دودھ پلا۔'' اوس دودھ دا گلاس بھر کے اگانہہ کیتا ہے تاں باہروں مہر بہاب سد کے آکھیا ہے،''مہاراجا کنور سِنگھا! پرشاد چھکیا کہ نہ چھکیا۔''ایڈا دانا سِکھ ہویا ہے اوس سدّ کے آکھیا، ''مہر بہاب توں تاں دودھ تے خون رلا رہیا ہیں۔'' نوکر آکھیا، ''اوہ تاں پُچھدا پیا ہے کھانا کھادھا ہے کہ نہیں۔'' اوس آکھیا، ''بے وقوفا! ایس آواز وچ اتنا جوش ہے، ایہہ کِنھاں نوں اشارا ہے۔'' مہربہاب آکھیا، ''دودھ تے خُون اوس ویلے رلیا ہے، جیس ویلے ڈیگ توں دھونسے نوں سٹ مار کے ٹُریا ہیں۔'' اکھے، ''تیرا تاں دُشمن سی۔'' اوس آکھیا، ''لکھ واری دُشمن ہووے پر تیرا میرا کیہڑا سانگا ہے؟'' اتنے تائیں تلوار چل پئی۔ پہلا حملہ ایدوں ہویا۔ توپاں تے قبضہ کر لیا۔ سِکھ اُٹھیا تاں اگوں شے دِسے کائی نہ۔ سِکھ مریون لگ پئے۔ سِکھ ٹر گئے۔ کنور سِنگھ وی بھج وگیا ہے۔ مگروں میر، مَل دے ہتھیں تلوار ہے، چِکی آوندا ہے۔ اوہ نِمانا چل کے ہتھاں نوں آ وڑیا ہے۔ راء میر، مَل دے دی ماں اُٹھی ہے تے اوس آکھیا، ''وے میر! ایہہ نِمانا تاں ہتھاں نوں آ وڑیا ہے، کجھ نہ آکھیں۔'' جُوڑے چوں نپ کے سِر وڈھ سٹیا ہیس۔ ''اماں! جے سپ ہتھاں نوں وڑے تاں چھڈ دیویے۔ ایہہ کوئی ترس دا موقع ہے۔'' اوہ مری گیا۔
ایہہ چاچا بھترئیا آ کے جھامرے بہہ رہن۔ پیو دِھی دا بُوہے تے بُوہا ہے۔ گل کرن لگیاں دولت بیوی آکھے، ''پیو اِنج آکھیا ہا تے بابے اِنج آکھیا ہا۔'' سُنن آلے سمجھ جاندِن۔ پیو سدیندی ہے مہر بہاب نوں تے چاچا سدیندی ہے میر، مَل دے نوں۔ پیو نوں پیو سدنا چھوڑ دتا ہیس۔ گھر آلا کائی آہری گل کروس تاں جھوکھا مہر بہاب تے کرنا ہے، پیو اگے نہیں۔ عید دا دِن آوے ہا تاں محل اُتے چڑھ کھلوونا۔ خیر ہووے شالا، میری پیکی روٹی نہیں پئی آوندی۔

مہر بہاب بیمار ہو گیا ہے۔ بندہ گھلیا ہے دولت بیوی آل۔ اوہ گئی ہے۔ اگانہہ اپڑی تاں مہر بہاب دے آخر ساہ ہن۔ ایہہ روون لگی۔ اوس آکھیا، ''چھوہرے! توہیں روونا ہے، مینوں پتہ ہے۔ آئی چرکیری ہیں۔ میں ہک گل کرنی ہے سارا میلکھ چُپ کر جاوے۔'' پُتراں نوں سدیا ہیس: تُساتھے دِھیاں ہین، ایس چھوہِر تے پُتر ہے، میرا آخری وقت ہے۔ ایہہ نہ جنیائے بابا بے ہوشی وچ ہے تاں ایہہ گلاں پیا کریندا ہے۔ اج تائیں اپنی زبان نال تعریف کدی ناہی کیتی، تُسانوں گل سمجھاون کان گل کرُوہاں۔ خدا دی قسم اپنی ساری زندگی وچ جتنے راٹھاں نال ترکڑ اِچ تُلیا ہاں، ہر راٹھ میتھوں کسا نِکلیا ہے۔ میرے نال ساویں کوئی نہیں تُلیا۔ آپ توں وڈا راٹھ ڈِٹھا ہے تاں ایہہ چھوہِر ہے۔ میرا احسان ایڈا کوئی نہ۔ جے ہا وی تاں ایس دے پیو تے ہا۔ بہوں آدم اپنے بوہے توں بیگانیاں دِھیاں پرنا چھوڑیندا ہے پر ایس چھوہِر دے نال دی چھوہِر کائی نہ ویکھسو۔ جیوندے پیو نوں پیو سدنا چھڈ دتا ہیس تے مینوں پیو بنا لیا ہیس۔ میں مردا پیا ہاں۔ ایس تے چھوہُر ہے تے تُہاتھے چھوہرِیں ہین۔ ایس دا گُڑ ونڈِیندا میں اپنی اکھیں ایس حویلی وچ ویکھی جاواں۔ میں قیامت تائیں تُسا تھے راضی ہاں۔'' آہدِن : اودوں پِٹنے پَے ہوئن تے نال گُڑ ونڈِیندا ودا ہے۔ منگیوا کروا کے مہر بہاب دا رُوح پرواز کر گیا ہے۔

میر، مَل دے دا پچھلا پہرا ہے۔ اکھیں تے موتیا چڑھ گیا۔ صالح سوچیا، میں سو نوکر وی چاچے دی خدمت تے کھلاراں تاں خُدا مینوں ہستی دِتی ہے۔ میں کھلار سکدا ہاں پر چاچے دے دل وچ جاونی ہے میتھے جوں پُتر کوئی نہیں۔ کیوں نہ پیو دی خدمت میں آپ کراں۔ آہدِن صبح شام کھلا رہ جاندا ہا۔ اُٹھاون لگیاں بسم اللہ۔ جُتی پواون لگیاں بسم اللہ۔ موڈھیاں تے چاون لگیاں بسم اللہ۔ قدم بھرن لگیاں بسم اللہ۔ خُدایا! توہیں مینوں توفیق دتی ہے۔ میں اپنے پیو دی خدمت کر رہیا ہاں۔ اُتوں میر، مَل دے دی ڈاکر نِکل جاوے۔ ''او مہر بہاب! خدا تینوں جنت نصیب فرمائے' ایہہ توں بسم اللہ پیا کرینا ں ہیں۔ جیویں میں کرُو ہام، میں تاں کنجر سدیونا ہا۔ میری کاہیں کرنی ہا۔ ایہہ میرے بھرا دا پُتر ہے، جیہڑا بسم اللہ پیا کریندا ہے۔'' بسم اللہ صالح کرے تے دُعائیں مہر بہاب نوں دیوے۔ اِنج میر، مَل دا زندگی گُزار کے لد گیا۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels