Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> فیچرز >> خودکشیاں روکن لئی سچیت جتناں دی لوڑ

خودکشیاں روکن لئی سچیت جتناں دی لوڑ

ڈاکٹر سنجیو بجاج
September 11th, 2008

عالمی خودکشی روکو دیہاڑ تے اچیچا

ہر سال 10 ستمبر نوں عالمی پدھر تے خودکشی توں بچاؤ لئی اک وعدہ اتے کم کرن لئی عالمی خودکشی بچاؤ دیہاڑ منایا جاندا ہے۔ روزانہ پورے سنسار وچ 3000 دے قریب لوک خودکشی کردے ہن اتے ہر اک خودکشی پچھے 20 ہور خودکشی دی ناکام کوشش وی کردے ہن۔ انٹرنیشنل ایسوسی ایشن فار سوسائیڈ پریوینشن (آئی. اے. ایس. پی.) دی ہتھ ونڈائی نال عالمی صحت ستھ اتے ہور بھائیوال ستھاں خودکشی دی ناکام کوشش کرن والیاں دی پیروی دے اپرالے کردیاں ہن۔ اس سال آئی. اے. ایس. پی. دی پہل تے عالمی صحت ادارے دی ہتھ ونڈائی نال منائے جان والے اس دیہاڑ دا موضوع ہے عالمی پدھر تے سوچو، پربندھ کرو تے سکیماں الیکو تے مقامی پدھر تے کم کرو۔ ایہو موضوع پہلاں کدے ماحول نوں بچاؤن لئی چلائی گئی مہم لئی چنیا گیا سی، جو کہ اس مہم لئی وی ڈھکواں ہے۔ اس سال دا ٹیچا سماج دے ہر ورگ عام لوکائی، سماج سیوک ستھاں، کھوجیاں، ڈاکٹراں، سیاستداناں، پالیسی گھاڑیاں، اتے خودکشی کر چکیاں دے دکھی خانداناں نوں نال لے کے عالمی صحت ادارے اتے آئی. اے. ایس. پی. ولوں اکٹھیاں کم کرنا ہے۔

عالمی صحت ادارے موجب پورے سنسار وچ ہر سال قریب 10 لکھ لوک خودکشی نال مردے ہن، جس نال سالانہ 5٫14 دے حساب نال 1 لکھ دی در بیٹھدی ہے۔ سچائی ایہہ ہے کہ ہر منٹ وچ دو موتاں خودکشی کارن ہندیاں ہن۔ ترقی یافتہ دیساں دے نوجواناں وچ موت دا مکھ طور تے دوجا جاں تیجا کارن خودکشی ہے۔ ہر عمر ورگ وچ موت دا 13واں کارن خودکشی ہے۔ خودکشی نال ہوئیاں موتاں توں علاوہ لکھاں ہور لوک اس توں پیدا ہوئے ذہنی دباؤ کارن خودکشی دی کوشش کردے ہن۔ وکھ وکھ ملکاں وچ اس دی در وکھ وکھ ہے۔ بھاویں کہ کافی ملکاں وچ اس دی تلنا کرنی بہت اوکھی ہو جاندی ہے کیونکہ اوتھے پورے انکڑے موجود نہیں ہندے۔ عالمی صحت دے ادارے موجب پوربی یورپی ملکاں وچ اس دی در سبھ توں ودھ ہے۔ لیوتھانیا، ایستونیا، بیلاروس اتے روسی میڈیٹرورین یورپ، لاطینی امریکہ دے کیتھولک ملکاں (کولمبیا، پیراگوئے)، ایشیا (فلپائین) اتے مسلم ملکاں (پاکستان) وچ اس دی در سبھ توں گھٹ مطلب 6 فیصدی اک لکھ ہے۔ اتری امریکہ دے ترقی یافتہ دیساں، یورپ اتے آسٹریلیا وچ اس دی در مدھم مطلب 10 توں 35 ہے۔

امریکہ اتے دکھنی امریکہ دے کافی ملکاں دے اس بارے انکڑے نہیں ہن۔ آئی. اے. ایس. پی. 2009 وچ اس مسئلے نوں اہمیت دین لئی مونٹیوڈیو، اروگاے وچ 25ویں انٹرنیشنل کانگرس دا مُڈھ رکھن جا رہی ہے۔ سنسار وچ زیادہ تر خودکشیاں ایشیا وچ ہندیاں ہن۔ اک گویڑ موجب ایہہ انکڑا ساریاں خودکشیاں دا 60 فیصدی ہے۔ تن دیساں بھارت، چین اتے جاپان وچ وسوں زیادہ ہون کرکے سارے سنسار دیاں 40 فیصدی خودکشیاں ایتھے ہندیاں ہن۔ ایہہ وارداتاں زیادہ تر شرم، جرم اتے سزا پکھوں ریکارڈ وچ نہیں آؤندیاں، جس کارن صحیح انکڑے ملنے اوکھے ہو جاندے ہن۔

خود کشیاں دے خلاف لوکاں نوں جگایا جاوے


انکڑے اکٹھے کرن لئی پچھے جہے تامل ناڈو راج وچ اک سروے کیتا گیا جس وچ ماہراں ولوں قریب
39000 موتاں تے اوہناں دے ٹبراں نال گل بات کیتی گئی۔ سٹے وچ پایا گیا کہ عالمی صحت ادارے نوں حکومتی روپ وچ رپورٹ کیتیاں گئیاں موتاں توں 10 گنا ودھ موتاں خود کشی کارن ہوئیاں سن۔ جیکر ایہی انکڑے دوجے ملکاں تے وی لاگو ہون تاں پہلاں دسے اک سال وچ 10 لکھ موتاں توں کتے ودھیرے خود کشی نال موتاں ہوئیاں ہون گیاں۔ آئی. اے. ایس. پی.، عالمی صحت ادارے تے دسی گئی ریاست جہیاں کئی انٹرنیشنل سماج سیوک اداریاں نے اس مسئلے نوں روکیا جان والا مسئلہ گردانیا ہے۔ اک گویڑ موجب بھارت وچ قریب 50 فیصدی خود کشیاں زہر نگلن نال ہندیاں ہن۔ اجیہے ہی نتیجے ہور ملکاں وچ ملے ہن۔ چین وچ قریب 60 فیصدی اتے سری لنکا وچ 70 فیصدی خود کشیاں زہراں دی ورتوں نال ہی ہندیاں ہن۔ ایہناں ملکاں وچ ہر سال قریب 20 لکھ مریض زہر نگلن کرکے ہسپتالاں وچ داخل ہندے ہن کیونکہ ترقی پذیر دیساں وچ کھیتی باڑی وچ اجیہے کھانیاں دی ورتوں بہت زیادہ ہندی ہے اتے سوکھے ہی مل جاندے ہن۔ جیکر اسیں زہراں دی یوگ ورتوں تے قابو پا لئیے تاں کافی حد تک اس مسئلے تے قابو پایا جا سکدا ہے۔

خود کشی دی در سنسار وچ وکھ وکھ ہے کیونکہ ہر ملک اتے کلچر وچ اس دے کارن وکھ وکھ ہن۔ اس سال 17 ملکاں دے 85000 نوجواناں اپر خود کشی دے کارناں بارے سروے کیتا گیا، جس وچ ودھیرے کرکے ذہنی وگاڑ ہی ساہمنے آیا۔ ٹبراں دے چھوٹے ہونا، لڑائی ہونا، پڑھائی دا بوجھ، معاشی اُچ نیچ، کنوارے پن دا احساس خود کشی ول لے جاندا ہے۔ دسن جوگ ہے کہ امیر گھرانیاں وچ ذہنی تناء زیادہ پایا جاندا ہے۔ سنجیدہ ذہنی تناء، ڈپریشن، نشہ خوری، گھٹدے وچار وٹاندرے اتے خود کشی کرن لئی ورتوں وچ آؤن والیاں شیواں (زہریلیاں دوائیاں، اسلحہ وغیرہ) دا عام مل جان کارن اس در وچ وادھا ہو رہیا ہے۔

1996 وچ عالمی صحت ادارے نے سفارش کیتی کہ وکھ وکھ ملکاں نوں خود کشی دے وکھ وکھ کارناں موجب آپنیاں پالیسیاں گھڑنیاں چاہیدیاں ہن۔ ایسے کرکے ہی عالمی پدھر تے اپنائیاں پالیسیاں موجب سرکاراں نے کم کرنا شروع کیتا ہے، جس وچ خود کشیاں دے کارناں دا ویروا، عالمی جاگروکتا، بچاء لئی قانون (اسلحے وغیرہ تے کنٹرول) اتے ودھیرے فنڈ وغیرہ شامل ہن۔ پر اس دے نال نال سیاسی عزم ہونا ات ضروری ہے۔ عالمی پدھر تے مکھ طور تے ہیٹھ لکھے طریقے اپنائے جانے ضروری ہن۔

* خود کشی لئی ورتی جاندیاں شیواں تے روک۔ * ذہنی تناء توں بچاء اتے علاج لئی میڈیکل پریکٹیشنراں نوں ٹریننگ دینی اتے * ڈپریشن بارے شعور پیدا کرنا۔ * خود کشی دی کوشش کرن والیاں دا ملامت، علاج اتے پیروی کرنی۔ * گنبھیر روپ وچ ذہنی روگیاں لئی ذہنی صحت سہولتاں پیدا کرکے سانبھ سنبھال کرنی۔ * نازک آبادی وچ اچیچے اپرالے کرنے۔ * خود کشی بارے میڈیا نوں باشعور کرنا۔ * شراب اتے ہور نشیاں تے قابو پاؤنا۔ * سکول دے بچیاں اتے نوجواناں تے خاص نظر رکھنی۔ * متاثر ٹبراں دی مالی مدد کرنی۔

عالمی پدھر تے پروگرام الیکن لئی عالمی صحت ادارے ولوں سفارشاں موجب اک کمیٹی دا گٹھن کیتا جانا چاہیدا ہے، جو کہ ودھیرے کرکے ملکاں نے نہیں کیتی۔ فن لینڈ وچ قومی پدھر دی بنی کمیٹی نے مقامی قانون مطابق سخت قدم چکے ہن، جنہاں نوں کافی ہیٹھلے پدھر تے لاگو کرن نال خود کشی دی در وچ بھاری گراوٹ آئی ہے۔

عام طور تے بے شک قومی پدھر دیاں کمیٹیاں انٹرنیشنل مدعیاں تے غور کردیاں ہن اتے میڈیا رپورٹنگ، ملٹری، پولیس اتے جیل شعبے وچ خود کشیاں، ادھکھڑ عمر وچ خود کشیاں کرن والیاں دے متاثر ٹبراں دی مدد وغیرہ لئی سفارشاں موجب کم کردیاں ہن۔

اس سال دا وڈا ٹیچا خود کشیاں روکن لئی قومی سکیماں نوں مقامی پدھر تے لاگو کرنا ہے جاں پھر جتھے قومی سکیماں نہ الیکیاں گئیاں ہون، اوتھے اس دے بچاء لئی کم کرنا ہے۔ عالمی خود کشی بچاء دیہاڑ خود کشی دے ویہار دی اوکڑ لئی مقامی، صوبائی اتے قومی پدھر تک شعور پیدا کردا ہے۔ ہر آدمی اس وچ ہیٹھ لکھے موجب آپنا حصہ پا سکدا ہے ۔

* اس وچ نویاں پالیسیاں شروع کیتیاں جان۔ * تعلیمی ورکشاپاں اتے کانفرنساں کیتیاں جان۔ * اخباراں، میگزیناں لئی مقامی، صوبائی اتے قومی پدھر تے لیکھ لکھے جان۔ * پریس ملنیاں کیتیاں جان۔ * ویب سائیٹ اُپر لوڑیندی جانکاری مہیا کروائی جاوے۔ * ریڈیو اتے ٹیلی وژناں اُپر ماہراں نال گل بات کروائی جاوے۔ * خود کشی کر چکیاں دی یاد وچ پروگرام الیکے جان۔ * قومی پدھر دے سیاستداناں نوں ذہنی صحت، جسمانی صحت اتے خود کشی توں بچاء لئی اچیچے اعلان کرن لئی بینتی کیتی جاوے۔ * ذہنی دباؤ بارے شعور لئی عام تھاواں تے پروگرام الیکے جان۔ * اس بارے کلچرل پروگرام، میلے اتے نمائشاں لگائیاں جان۔ * اشتہار اتے پوسٹر ونڈے جان۔ * سائنس، میڈیکل، تعلیم، نرسنگ، قانون اتے ہور موضوعاں تے اداریئے لکھے جان۔ * خود کشی روکن اتے ڈپریشن بارے ٹریننگ کورس شروع کیتے جان۔

Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels