Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> فیچرز >> گجرانوالے دے چاء دے کھوکھے (انگ 1 )

گجرانوالے دے چاء دے کھوکھے (انگ 1 )

محمود احمد قاضی
May 26th, 2008
5 / 5 (2 Votes)

ایہہ 1958 ء دا سجرا ویلا سی، میں والد صاحب دی ملازمت پاروں نِکیاں نِکیاں قصبیاں وچ تعلیم حاصل کردا تھوڑے کو وڈے قصبے گجرانوالہ دے محبوب عالم ہائی سکول وچ نویں جماعت دے پاڑھو دی حیثیت نال داخل ہویا۔ ایس قصبے دے دِن رات میرے لئی ایس واسطے اوبھڑ ثابت نہ ہوئے کیونجے اک طرحاں ایہہ شہر میری جنم بھومی سی۔ تعلیمی سرگرمیاں توں اڈ اوہنیں دِنیں دوجے شغل گھٹ اِی سن بال ہون پاروں میں شیواں دے اندر جھاکن دا اجے مُڈھ اِی بنھیا سی۔ ایہہ جھاتیاں تے جاری سن لیکن ذہن اجے وی شیواں تے مظاہر دا تجزیہ کرن جوگا نہیں ہویا سی۔ اوسے ویلے ایوب خانی مارشل لاء لگ گیا۔ انج سوچ دے رنگ بدلے، پرکھ دے نویں زاویئے ساہمنے آئے، نویں دوست بنے۔ میں نویں دُنیا دی بھُل بھلیاں وچ وڑ گیا۔ اگے اک حیرت دا جہان سی کیونجے اوہناں دِناں وچ نواں نواں
Teen age foolish love
وچ پھسیا سی تے نال اِی آنہ لائبریری راہیں میرا تعارف حسن منٹو نال ہوگیا سی یعنی سونے تے سہاگہ۔انج مینوں لُور لُور پھرن نے پھڑ لیا۔ ہُن شہر سی، میں سی تے اوس دیاں گلیاں سڑکاں سن۔ 1960ء تائیں میٹرک کردے کردے تے ٹائیپنگ سکھدے سکھدے میں شام نوں روزانہ کدی اکلا تے کدی بیلیاں نال مٹرگشت کرن نکل پیندا۔

ایہہ گھٹ رولے گولے والا پینڈو جیہا قصبہ سی۔ عورتاں دا باہر نکلنا گھٹ گھٹ ہندا سی۔ شہر دیاں سیر گاہاں یاں تفریح گاہاں دو اِی سن۔ شیرانوالہ باغ دوجا کمپنی باغ۔ شیرانوالہ باغ شہر دے بالکل وِچکار واقع سی تے کمپنی باغ تھوڑا کُو پینڈے تے سی۔ شیرانوالہ باغ وچ اسیں سویرے تڑکے ورزش لئی جاندے تے کمپنی باغ وچ امتحاناں دے ویلے وچ گوہ نال پڑھن لئی جاندے سن اسیں ایس باغ وچ لبھورام کلب دی چوکور کلاسیکل عمارت وچ جھاتی ماردے سن کیونجے ایس عمارت دا ڈراؤنا روپ مینوں بوہت بھاؤندا سی (افسوس ہُن ایہہ عمارت مرحوم ہوچکی اے) ہُن شام دی سیراں توں اڈ رات دے کھانے مگروں آوارہ گردی وی شروع ہوچکی سی لیکن ہُن مسئلہ ایہہ آن کھلوتا سی کہ بیٹھیا کتھے جاوے؟

شہر وچ لے دے کے اوس ویلے دو یاں تِن مشہور چاء دیاں دُکاناں سن۔ اک کپورتھلوی طعام گاہ، دوجا ٹی روم جیہڑا ریلوے سٹیشن تے سی ایہہ ریلوے سٹیشن گجرانوالہ ٹاؤن اکھواندا سی۔ دَسیا گیا سی کہ جدوں 1919ء وچ جلیانوالہ باغ دی دُکھانت بھری واپری ہوئی تاں ردِعمل وچ لوکاں نے اپنے مقدس غصے دے کلانویں وچ گجرانوالہ ٹاؤن ریلوے سٹیشن نوں وی لے لیا ایہنوں ساڑ دِتا۔ تد ایس دوجے ریلوے سٹیشن یعنی گجرانوالہ دی اُساری ہوئی۔ پر مُڑ ایس ساڑے گئے ریلوے سٹیشن نوں ورتن جوگ بناگیا سی۔ایتھے اِی ٹی روم سی۔ گڈیاں تے ایتھے بوہتیاں نہیں رُکدیاں سن ایسے لئی مسافر تے ایتھے ٹاواں ٹاواں اِی نظر آؤندے سن پر شہر بھر دے سوجھوان، لکھاری، وکیل، ورکنگ کلاس دے لوک تے سیاسی پنچھی ایدھر اِی ڈیرے لایا کردے سن۔

سویر توں شام تیک ایتھے دھواں دھار گل بات ہوندی۔ گول میز دے دوالے پئیاں کُرسیاں تے منڈلیاں بدلدیاں رہندیاں تے فیر ہنیرا ہُندیاں سار اِی ساری بحث یا گل بات جیہڑی چاء دی پیالی دوالے مچی رہندی سی مُک جاندی اگلے دن مُڑ شروع ہون لئی۔ کپورتھلوی طعام گاہ اوس ٹی روم دے بالکل ساہمنے جی ٹی روڈ دے دوجے بنے ریل بازار دے شروع وچ اک لمے جیہے کمرے تے بنیا چاء دا کھوکھا سی۔ ایتھے دو کندھاں نال لمے لمے بینچ بنائے گئے سن۔ ایہنان بینچاں تے چمڑے دا نرم گدا وِچھیا رہندا سی۔ ایہناں بینچاں اگے لمیاں میزاں سن۔ ایتھے وی آوارہ ، نکمے، کم کاج والے، ورکنگ کلاسیئے، سیاسی سوجھوان، لکھاری،کپڑا مارکیٹ والے وپاری تے دوجے وکھ وکھرے لوک بیٹھیا کردے سن۔

ٹی روم والے ایدھر نہیں بیہندے سن تے کپور تھلہ والے اودھر نہیں جاندے سن۔ ہاں کجھ لوک جیہناں وچ میں وی سی اجیہے ضرور سن جیہڑے دونہاں تھاواں تے بیہنا ٹھیک جانندے سن۔ میں اوہناں دونواں چاء دے کھوکھیاں تے 1963 ء توں بیہنا شروع کیتا۔ دونواں چاء خانیاں توں صرف دو سو گز اگے دکھن ول بالکل جی ٹی روڈ دے کنڈے تے ویسٹ اینڈ ہوٹل سی ایہہ اک خاص طرحاں دے لوکاں دا ڈیرہ سی کیونجے ایہہ پہلے ویلیاں دی گل اے ایس لئی اوتھے چاء دے شوقین حضرات توں اڈ پیکٹر قسم دے لوک وی بیہندے سن ایتھے بنے کیبن نوجوان جوڑیاں دی خفیہ ملاقاتاں دیاں تھاہراں وی سن۔

سیالکوٹی دروازے دی بالکل بُکل وچ جیہدا بوہت وڈا لکڑ دا بوہا سی اوس وقت تیک صحیح سلامت موجود سی مشہور صوفی چاء والا اپنی دُکانداری سجائے بیہندا سی۔ اوہ سر تے قراقلی ٹوپی پاؤندا سی تے پیراں وچ کینوس دے سفید بوٹ بغیر تسمیاں دے پاؤندا سی۔ اوہ دُدھ والی چاء پیالیاں وچ پیش کردا سی۔ اوتھے وکھرے ذوق دے لوک جاندے سن یعنی اوہ جیہناں نوں کالی چاء یاں کڑک چاء پسند نہیں سی۔ صوفی اک صاف ستھرا شخص سی تُسیں آرڈر دیوو اوہ چُپ چپیتے حکم پورا کرے گا۔ میں اوہنوں کِنے چراں توں بولدیاں نہیں تکیا خؤرے بولدا تے ہووے گا لیکن پتہ نہیں کدوں؟

کہندے نیں جد کوئی اوس دے اوس مُنڈے دا ذکر کردا سی جیہنوں اوہنے چاء خانے دی بدولت وکیل بنایا سی تاں اوہ بوہت خوش ہندا سی۔ ایہہ چاء خانہ ہُن نہیں اے۔ اوہنیں دِنیں ایس چاء خانے دے نیڑے اِی جی ٹی روڈ تے اک گودام جیہے کمرے وچ اک نواں چاء دا کھوکھا کھلیا سی میں اوہدا ناں ہُن بھُل رہیا ہاں ایہہ چاء خانہ کجھ چر مگروں اِی بند ہوگیا سی۔ ایتھے وی اک تھوڑے جیہے چر وچ میں اپنے دوستاں خاص کرکے پیجے لمبو دے نال کدی کدی بیٹھیا کردا سی۔ سمال انڈسٹریل اسٹیٹ دے موگھے تے کیفے سرراہے ہویا کردا سی جیہنوں فر فر انگریزی بولن والی مسز ثریا قریشی مینیج کردیاں سن مگروں ایہہ گنزا ہوٹل اکھوایا۔ ایہدےگراسی لان وچ بیہنا تے چاء دے نال سوادی شامی کباب کھانا اک سوادی کم ہوندا سی۔ ایتھے ادبی اکٹھ وی ہویا کردے سن۔

گجرانوالہ ٹاؤن ریلوے سٹیشن جیہڑا مگروں سٹی ریلوے سٹیشن اکھوایا تے جتھے ٹی روم سی اوتھوں تھوڑا کُو اگے اُتری پاسے گوندلانوالہ چوک وچ دو بھیڑے گندے مندے چاء دے کھوکھے سن۔ اسیں لوک دونواں تھاواں تے اِی بیہندے سن۔ لیکن ایہناں چوں اک وچ بوہتا کیونجے اوہ رات دیر تیک یعنی دو تِن وجے تائیں کھلا رہندا سی۔ ایتھے وڈے ہال جتھوں پوڑیاں لنگھدیاں سن اوہناں پوڑیاں دی تھلڑی تھاں وچ اک اندھیری کھولی جیہی شکل اختیار کیتی ہوئی سی ایتھے اک میز تے دو چار کرسیاں ڈھاء دِتیاں گئیاں سن۔ ایہہ عنیتے دا ہوٹل اکھواندا سی۔

اسیں تھوڑے کُو بیلی یعنی رات دے شہزادے ایہناں پوڑیاں دے ہیٹھاں والی میز تے قبضہ کرلیندے ساں۔ میز تے اینی گوڑھی میل جم چُکی سی پئی جد کدی ساڈے چوں کوئی ایس تے ٹکائی ہوئی کہنی چُکدا تاں نال اِی میل دا اک چھوٹا جیہا ٹوٹا وی اکھڑ کے قیمض دی بانہہ نال چمبڑ جاندا۔ ایتھے کڑک چاء ملدی سی۔ ایسے کڑک چاء دے گھُٹ بھردے تے ہارل وچ پھیلے کوڑے کسیلے دھوئیں دے مرغولیاں نوں نگلدے اسیں لوک آن والی سلکھنی سویر تے روشن ویلیاں دے سفنے ویکھیا کردے سی۔

ایتھے وڈیاں بحثاں ہوندیاں سن۔ لڑائیاں وی ہوندیاں۔ لیکن دوجے دِن ایہہ سبھ کجھ بھُل بھُلا کے فیر سارے بیلی مل بیہندے سن۔ ایتھے بیہن والیاں چوں محمد عاطف جیہڑا ہُن محمد عاطف علیم اکھواندا ہے افسانے لکھدا ہے تے اک اخبار وچ اجکل کالم لکھ رہیا ہے رلتی سی۔ ایس توں اڈ افضل فاروقی، ارشد بسمل، ساغر شیدائی جیہڑا ہُن پروفیسر ڈاکٹر ہے تے مقامی کالج وچ پڑھاندا اے، شاعری کردا ہے، میرے سَنے ایہہ سارے لوک " ایم کے پی( مزدور کسان پارٹی) " دے غیر لکھتے ممبر سن۔

ایتھے اِی اکادمی ادبیات توں انعام یافتہ کتاب "سمر سامر" دے لکھاری سیلبرٹی تے ساڈے بیلی اسلم سراج الدین وی بیہندے سن۔ اوہناں دِناں اوہناں دا اک اکھان مشہور سی پئی کوئی شریف آدمی رات گیاراں باراں وجے گھر وچ نہیں ملدا۔ ویاہ مگروں سگوں اوہناں دا ایہہ کیہنا غلط ثابت ہون لگا۔ مرزا حنیف فلم سٹوری رائٹر مختار گیلانی تے میوزک سنٹر والا سلیم رنگو وی ایتھے بیہندے سن۔ رات دے ایہہ پنچھی کئی وار ریلوے سٹیشن دی پوڑیاں دے نیڑے " کیفے ڈی پیراں بھار" ( ایہہ ناں ساڈا اِی دِتا ہویا سی) وچ وی بیہندے سن۔ ایہہ نتھو دا ویلے سر چاء دا کھوکھا سی جیہڑا سٹیشن نال جی ٹی روڈ دے اک بنے تے ہر رات نوں اُسریا کردا سی تے سویرے تڑکے توں پہلے ڈھیہہ وی جایا کردی سی پئی ایتھے سارے اسیں صفاں یعنی پھوہڑیاں تے چارپائیاں تے بیٹھیا کردے سی۔

نتھو کول پتھری کوئلیاں نوں بالن لئی اک انگیٹھی سی جیہدے کوئلیاں نوں اوہ اک چھوٹی جیہی مشین راہیں جیہنوں ہتھ نال گھُما کے چلاون والا چھوٹا جیہا پکھا لگا ہویا سی، بھانبڑ دا سی۔ تُسیں آوو تے بیہہ جاوو تھاں صفاں تے نہیں اے تاں فیر تہانوں چوکڑی مار کے بیہنا پوے گا۔ اوہ تہانوں دوروں آؤندا ویکھ کے دیگچی وچ جیہڑی چلھے تے مستقل رہندی سی دُدھ دی اک پیالی تے چاء دی پتی نال کنڈیاں تیک بھریا اک وڈا چمچ تے ضروری تھوڑ برابر چینی پا دیندا سی چاء تیار ہون تے تہاڈے اگے دھر دتی جاندی سی۔ ایہہ چاء اینی سوادی ہندی سی کہ نتھو بارے ایہہ مشہور ہوگیا سی کہ اوہ چاء وچ پوست دے ڈوڈے ورتدا ہے۔ اُنج ایہہ گپ وی خؤرے ساڈے چوں کسے نے اُڈائی سی۔

ایتھے عجیب وغریب قسم دے لوکاں دا اکٹھ رہندا جیہناں وچ کن تُٹے، تانگہ چلاون والے، شاعر، ادیب، اخبار نویس وغیرہ سارے ہوندے یعنی اک رلیاملیا جیہا اکٹھ ہوندا سی لیکن ایہہ ساڈے ورگیاں دی ایس شہر تے لتھی رات لنگھاون، گپاں مارن، زبانی انقلاب لیاون دی اخیرلی تھاہر ہوندی سی پئی اوس ویلے سبھ اِی چاء دے کھوکھے بند ہوچکے ہوندے سن۔ نتھو دا ہوٹل یاں چاء دا کھوکھا عام طورتے تڑکے تائیں چلدا سی۔ ایتھے رات دے گشت تے تعنیات پلس دے سپاہی وی آؤندے سن۔ کار خاص والے ایہہ وی ٹوہ لین آؤندے جاندے سن۔ بڑے مزے دی گل ایہہ ہے کہ ساڈے تے اوہناں دے سانگے عام طور تے چنگے اِی رہندے سن۔ بس کدی کدی اوہ وارننگ دے دیندے سن پئی اسیں اپنا ہتھ ہولا رکھیئے اُنج وی اوہ جدوں رپورٹ کردے سن تے لکھ دیندے " بندہ بے ضرر اے یاں ایہہ کہ بندہ مشکوک ناہ ہے"۔ لیکن فیر ویلے بدلے، ناموافق ہواواں چلیاں تے کئی وار سانوں بھوگنا وی بھوگنا پیا۔ خیر ایہہ تے پارٹ آف دی گیم ہے تے انج تے ہوندا اے انج دے کماں وچ۔
(چلدا)

بشکریہ: عوامی جہوری فورم
اُلتھا: جیوے پنجاب

Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels