Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> فیچرز >> لگدا ہے پئی جناح دا پاکستان نہیں بن سکدا۔ترقی پسند مسیحی ایڈیٹر ڈاکٹر کنول فیروز

لگدا ہے پئی جناح دا پاکستان نہیں بن سکدا۔ترقی پسند مسیحی ایڈیٹر ڈاکٹر کنول فیروز

لوک لہر ریڈیوپروگرام
October 1st, 2017

4 اپریل 1938 وچ پرلے پنجاب دے شہر فیروز پور جمے ڈاکٹر کنول فیروز ہوراں نے پاکستان وچ اقلیتاں دے حقاں دی راکھی لئی وی کم کیتا اتے 1950 دے دہاکے توں ترقی پسند لہر نال جڑے رہے۔ انہاں ظہیر کاشمیری اتے خیال امر وہی ورگے پکے ترقی پسنداں نال کم کیتا۔اوہ پاکستان توں مایوس جاپدے نیں اتے انہاں دا آکھنا ہے اک لبرل، ترقی پسند پاکستان جس دا خواب جناح ویکھیا سی اوہ ہن نہیں بن سکدا۔
انہاں دے والد سرکاری نوکری پاروں فوج وچ میڈیکل دے شعبے نال جڑے سن جہناں دا پاکستان بنن توں اک سال پہلاں ہی لہور تبادلہ ہوگیا سی۔ کنول ہوراں دا آکھنا ہے پئی انہاں دے والد نوں چوائس ملی سی اتے اوہ پاکستان رہنا پسند کیتا۔ پر کیہ 3جون توں پہلاں یعنی اگست 1946 تیک ایہہ چوائس کسی سرکاری ملازم نوں گتی گئی سی؟ شگاگو دے کالج آف جرنلز نوں پی ایچ ڈی کرن والے ڈاکٹر کنول فیروز نال مست ایف ایم 103 دے ہر جمعرات نوں ہون والے پروگرام لوک لہر وچ 28 ستمبر 2017 نوں گل بات کیتی گئی۔ ایس گل بات تے کجھ ٹوٹے تساں ایس خبر وچ پڑھو گے اتے سارے پروگرام دا لنک تھلے دواں گے۔

Link of the radio Show...listen by clicking the link below
https://punjabpunch.blogspot.com/2017/10/listen-progressive-inclusive-jinnahs.html

کوثر نیازی ساڈے نال منزنگ لہور دے سکول وچ پڑھدا سی اتے کیونجے ایہہ بہوں گورا سی تاں ایس نوں سب چٹا، چٹا آکھدے سن۔
اوس زمانے وچ پرائمری چوتھی جماعت تیک ہوندی سی۔
ساڈا دادا کھرل سی اتے پنڈی بھٹیاں توں ساڈا تعلق سی۔
ساڈے وڈیاں دا پچھوکڑ کیونجے سیالکوٹ اتے گوجرانوالہ توں سی، تاں مارے وی اسی پاکستان آ وسے۔
جداں 1947 وچ دنگے ہوئے تے 9 سال دا ساں اتے میں گھنے دی ہٹی توں بسکٹ، ٹافیاں لٹیاں سن۔
اسی مزنگ وچ مامے کباباں والے دی پچھلی گلی وچ رہندے ساں۔ میری والدہ لیڈی ہیلتھ وزیٹر سن اتے منزنگ ہسپتال کم کردی سی۔
پنجویں توں دسویں دے وچکار میں پہلے سالویشن آرمی دے سکول (کوئبنز روڈ) تے پڑھیا، فیر این ڈی (نور دین) اسلامیہ ہائی سکول (اچھرہ)، فیر سینٹ جوزف(لہور چھاونی) اتے اخیر مشن ہائی سکول رنگ محل توں میٹرک کیتا۔
والد ڈاکٹر ایس ڈین رٹائر ہوکے کنال پارک (مین مارکیٹ) وچ پریکٹس کردے سن تے اساں کینال پارک آگئے۔ اوس ویلے گلبرگ وچ کھیت ہی کھیت سن، کانے لگے ہوندے سن۔ 1954 دا زمانہ سی اتے ایتھے سپ بہوں ہوندے سن۔ زمین 5 روپے مرلہ ہوندی سی تے کوئی لیندا نہیں سی۔
اوس دور وچ کینال پارک توں اساں گرومانگٹ (گرومانگت یعنی گرو توں منگیا ہویا) جاندے ساں تے اتھے ہر سال بہوں وڈا بسنت میلہ لگدا سی۔
مشن ہائی سکول میرے نال پڑھدے بچیاں وچوں اک بعد وچ میجر جنرل بنیا، اوس دا ناں رونق سی۔ دوجے دو بھرا سن، بدر الزماں تے قمر الزمان،جنہاں بڑا ناں کمایا۔ ایہہ 6 ویں توں دسویں تک میرے کلاس فیلو سن۔ منیر حسین گلوکار وی ساڈے نال سن۔ منیر حسین نوں سکول وچ چڑی کہندے ساں کیونجے اوہ بہوں ماڑا ہوندا سی۔وڈا گلوکار سی اوہ
مشن ہائی سکول وچ سردار خاں ہیڈ ماسٹر ہوندے سن، منظور الہٰی کلاس ہیڈ سن۔ شاہ دین وی سانوں پڑھاندے سن۔ ایم عرفان صاحب ہوندے سن ،بعد وچ پتہ چلیا انہاں نیلے گنبد کول یف سی کالج دے یوئنگ ہال توں چھال مارکے خودکشی کرلتی سی، عشق وچ۔
جس عمارت وچ مشن ہائی سکول ہے ایہہ رنجیت سنگھ دے کسے سردار دی حویلی ہوندی سی۔ پریس بائیٹیرین چرچ والیاں ایف سی کالج وی بنایا اتے ایہہ سکول وی۔ نولکھا وی انہاں دا سی۔
ایہہ ٹرمپ وی ایسے فرقے نال ہے، پریس بائیٹیرین چرچ۔
حضرت عیسیٰ دے آسماناں تے چکن توں 32 سال بعد انہاں دا اک شاگرد سینٹ تھامس (لوکا) ساڈی تھاواں تے آگئے سن ا تے ٹیکسلا آوسے سن کیونجے ٹیکسلا وڈی تہذیباں دا مرکز سی۔
ٹیکسلا دے کھنڈرات توں اک صلیب وی نکلی سی جس نوں سینٹ تھامس ہوراں توں منسوب کیتا جاندا ہے۔ اوہ صلیب کیتھڈرل چرچ (لہور ہائی کورٹ دے سامنے) دے صحن وچ لگی ہوئی ہے۔
پادری برکت اللہ ہوراں سلطنت مفلیہ تے مسیحیت دے ناں توں کتاب لکھی سی جس وچ ساڈی تھاواں وچ مسیحت دی تریخ موجود ہے۔
انگریزاں توں بہوں پہلے گوا وچ لوک مسیحی ہوئے۔ اوہ سب کیتھولک سن۔
انگریزاں وچ تے اجہے وی سن جیہڑے پادریاں نوں کم توں ڈکدے سن۔
1954 وچ میٹرک کرن بعدوں لالیاں (چنیوٹ) چلا گیا کیونجے والدہ دی اتھے ٹرانسفر ہوگئی سی۔ چنیوٹ ضلع جھنگ وچ سی۔ ربوے وچ کالج ہوندا سی جتھوں میں ایف اے کیتا۔
فیر میں نیڑے ہی دے شہر سرگودھے آگیا اتے ہفتہ روزہ ’’پیغام قائد‘‘ نال جڑگیا۔ ایس دے مالک ملک عمردراز اعوان سن۔ اتھے ہفتہ روزہ’’ خودی‘‘ وی نکلدا سی۔ اس دا مالک محمد جمال سی میں اس نال وی جڑگیا۔ سہہ روزہ’’ صلح‘‘ وی نکلدا سی، ہفتہ روزہ’’ ضرب مجاہد ‘‘وی ہوندا سی، ایہہ بھلوال توں نکلدا سی۔ ہفتہ روزہ عقاب وی سی۔ ایہہ سب ضلعی اخبار سن۔ فیر میں کوہستان تے امروز دا نامہ نگاری وی ساں۔
اوس زمانے وچ لیفٹ اتے پابندیاں لگ چکیا سن۔ انجمن ترقی چند مصنفین دا میں ممبرپہلے ہی بن چکیا ساں۔ سرگودھے وچ ایس زمانے وچ لیفٹ دی سیاست نال ڈاکٹر مسعود انصاری، سیدضامر علی حیدری سنے کجھ ہور لوگ وی سن۔
بعد دے زمانے وچ سرگودھے حلقہ ارباب ذوق، جرنلسٹ یونین بناون والیاں وچ میں رلتی ساں۔
سرگودھے اک بہوں وڈے شاعر سن سید الطاف مشہدی، میں انہاں توں بہوں سکھیا۔ انہاں دے ایہہ شعر مینوں یاد نیں،؂
انسان کو بے کار سی شئے جاننے والو
سایوں سے کبھی لپٹ کر فریاد کروگے
اک ایہہ وی سی،
دونگاہیں ملتے ملتے رہ گئیں
شعر ناکامی کی زد میں آگیا
جداں ترقی پسند مصنفین تے پابندی لگ گئی، کمیونسٹ پارٹی تے پابندی لگن توں بعد، فیر میں 1960 وچ لہور آن توں بعد آزاد خیال مصنفین وچ وی رلتی رہیا۔ اوس وچ خیال امروہی، روح العین یزدک اگے اگے سن۔ ایہہ انجمن ترقی پسند مصنفین دا تسلسل سی۔ اوس تے وی پابندی لگ گئی سی۔
اوس دے اجلاساں وچ قتیل شفائی، ظہیر کاشمیری وغیرہ وی آندے سن۔
فیر میں مجلس ارتقا ادب بنائی۔ پابندیاں لگدیاں سن تے اسی ہور تنظیم کھڑی کرلیندے ساں۔ ناں تے پابندی لگدی سی پر بندے تے اسی اوہی ہوندے ساں۔ نواب کالاباغ مجلس ارتقاء ادب نوں 1960 وچ بین کردتا سی۔
ضمیر ملک نے افسانہ پڑھیا سی تے جاوید شاہین نے مضمون۔ مارشلاء تے تنقید اں کیتیاں گیاں سن جس تے بین لگ گیا۔
مجلس دے اجلاس پروگریسو ہائی سکول رائل پارک وچ ہوندے سن۔ ایہہ سکول یسین بمبئی والے دے بالکل سامنے سی۔ اجلاساں وچ صوفی تبسم، ظہیر کاشمیری، قتیل شفائی، سیف الدین سیف، پروفیسر غلام کبیریا راحت ، عبدالحکیم مفاح وغیرہ سنے سب لیفٹ دے لوک آندے سن۔مجلس دے اجلاساں وچ حلقہ ارباب ذوق توں ودھ حاضریاں ہوندیاں سن۔
مجلس تے پابندیاں بعدوں فیر ظہیر کاشمیری ہوراں مت دتی پئی ہن حلقہ ارباب ذوق ووچ وڑجاؤ۔ حلقہ ارباب ذوق تے رجعت پسنداں دا ٹھکانہ سی۔ اساں ادب برائے زندگی دے لوک ساں۔فیر اساں اوس وچ وڑ گئے تے اوس دی شکل بدلن لئی کم کردے رہے۔
اس دوران میں پنجابی فاضل، فارسی فاضل تے اردو فاضل پرائیوٹ کیتا۔
شاہ مکھی پنجابی وچ اوس زمانے نثر دی شئے واں گھٹ سن، زیادہ شاعری ہی سی۔ مسیحی پنجابی جوشوا فصل دین دے افسانے ہوندے سن ا تے’’ ڈھیڈاں‘‘ ناول، بس اوہی اساں پڑھے۔
جو شوا فصل دین پنجابی ایڈیٹر وی سی تے پنجابی نثری لکھاری وی۔ اوہ ’’پنجابی دربار‘‘ رسالے دا ایڈیٹر سی۔ ایہہ رسالہ شاہ مکھی پنجابی وچ ہوندا سی اتے برٹش دور وچ نکلیا سی تے پاکستان بنن بعدوں تیک رہیا۔
اک پنجابی پرچہ ’پنج دریا‘ محمد افضل خاں وی اوس زمانے وچ کڈہدے سن۔ اوہ مولا بخش کشتہ دے پتر سن۔ کشتہ ہوری پنجابی دے وڈے شاعر وی سن تے انہاں دی کتاب پنجابی شاعراں دا تذکرہ 1932 وچ چھپی سی۔
فیر میں رائل پارک لہور توں نکلن والے ہفتہ روزہ پارس دا یڈیٹر بن گیا۔
سی آر اسلم میرے استاد سن، میں انہاں کولوں مارکسزم پڑھیا سی۔ سی آر اسلم دی بیگم تے میری والدہ اکٹھے لیڈی ہیلتھ وزیٹر بنے سن۔ پتہ سانوں دوناں نوں بعد وچ چلیا سی۔
لہور آون توں پہلاں میں فیصل آباد وچ’’ غریب‘‘ اخبار وچ وی کم کیتا جتھے نذیر ناجی ہوری وی ہوندے سن۔ جمیل اطہر وی سن جیہڑے اپنا ناں’’ شورش پاکستانی ‘‘رکھیا ہویا سی۔ ساڈے شفٹ انچارج احمد ریاض ہوندے سن جیہڑے لیل پور دے منے پر منے شاعر سن۔ اساں سب ایڈیٹر ساں۔
1969 توں میں اپنا رسالہ ’’ شاداب‘‘ شروع کیتا۔ شروع وچ ایہہ پندرہ روزہ سی۔ اس پرچے دا ٹیچا ایہہ سی کہ ایہہ اصل نظریہ پاکستان نوں پھیلائے گا جس وچ سب بربر دے پاکستانی ہون اتے مسلماناں تے مسیحاں وچ ڈائیلاگ شروع کیتا جائے۔ بشپ عنائیت مسیحی ہی مینوں ایس کم تے لایا۔ رسالے وچ مسلمان مسیحی لکھاری سب چھپدے سن۔
شاداب اج وی نکل رہیا ہے۔ ظفر اقبال، کرامت بخاری، سید ناصر زیدی، حسن عسکری، سب چھپدے رہے۔
پاکستان جے مذہبی ریاست بناون دی لہر ہوندی تاں فیر اسلامی جماعتاں کیوں ایس دی مخالفت کردیاں؟ فیر کمیونسٹ کیوں پاکستان دی حمائیت کردے؟
جداں پاکستان بنیا تے پنجاب اسمبلی دے سپیکر دیوان بہادر ایس پی سنگا سن۔ انہاں پنجاب اسمبلی وچ پاکستان دے حق وچ ووٹ دتا۔ اوہ بھارت چلے جاندے تاں وی اوہ سپیکر ہی رہندے۔ اوہ پاکستان بنن توں بعد وی سپیکر اسمبلی رہے۔ انہاں توں اڈ، ماسٹر فصل الہٰی، چوہدری چندولعل تے سی گبن نے وی پاکستان دے حق وچ ووٹ دتا۔
انہاں دی خدمات نوں اساں یاد نہیں رکھیا۔ ایتھے کارکنان پاکستان دے ناں توں تنظیم بنی ہے اتھے انہاں دی تصویراں نہیں۔ نصابی کتاباں وچ انہاں دا ناں نہیں۔
اقلیتاں نال سلوک پاروں پاکستانی قوم پرستی نہیں پنگر سکی۔ ساڈے پاسپورٹ وچ مذہب دا خانہ بنادتا گیا ہے۔
سلسل چوہدری نوں ہیرو آکھدے نیں، انہاں نوں گروپ کیپٹن توں اتے ترقی نہیں دتی گئی سی تاں اوس استعفی دے دتا سی۔
میرے بھڑویے دا بھڑویا میجر جنرل جولین پیٹر سی۔ اوہ دس، بارہ سال پہلے رٹائر ہوئے نیں۔ فیر اک ہور میجر جنرل لوئے اسرائیل کھوکھر سن اوہ پچھے رٹائر ہوئے نیں۔
برگیڈئیر، کرنل تے بڑے ہوئے نیں۔
چونڈے دی جنگ وچ کرنل ہر برٹ لڑے سن۔
یوم دفاع تے انہاں لوکاں دا ذکر ہی نہیں ہوندا۔
1947 توں بعد ایتھے کجھ ہندو، سکھ، پارسی تے بہائی خاندان رہندے سن۔ ایم بی بھنڈارا، بہرام ڈی آواری، بیسپی سدھوا، وغیرہ وڈے ناں سن پارسیاں وچ۔
جسٹس کارنیلس اوہ جج سن جس کوئی پلاٹ نہ لتا، جائیداد نہ بنائی۔ ایہہ مثالی گل ہے۔
رانا بھگوان داس تے کل دی گل ہے۔ اوہ ہندو نیں۔
شاداب رسالے تے ضیاالحق پابندی لادتی سی کیونجے اوہ آکھدے سن تساں قائداعظم دئے خیالات دی غلط تشریح کردے ہو۔
اقلیتاں بارے نہ تے سرکاری نصابی کتاباں وچ ذکر ہے اتے نہ ہی پرائیویٹ سکولاں دی کتاباں وچ۔
قائداعظم پاکستان دا پہلا وزیر قنون اک ہندو نوں تے پہلا وزیر خارجہ اک احمدی نوں بنایا۔
جداں پرچے تے پابندی لگی تے اساں جج ذکی الدین پال دی عدالت وچ مقدمہ لے کے گئے۔ عابد حسنی منٹو ہوراں مفت میرا مقدمہ لڑیا اتے پرچہ بجال ہوگیا لہور ہائی کورٹ دے آڈر تے۔
مینوں پہلا ایوارڈ بھٹو دور وچ ملیا، دوجا بے نظیر بھٹو دے پہلے دور وچ اتے فیر 2010 وچ صدارتی تمغہ امتیاز ملیا۔
قائداعظم دا پاکستان بنانابہوں اوکھا پینڈا ہے۔ لگدا ہے ایہہ سفنہ پورا نہیں ہوئے گا۔جو حالات نیں اوس توں جاپدا ہے جناح دا پاکستان نہیں بن سکدا۔
انتہا پسندیاں ریاست خود ودھائیاں نیں امریکہ نے آکے سانوں آکھیا اساں وی خدا نوں منیندے ہاں، تسی وی خدا نوں منیندے ہو، اساں رل مل کے ’’خدا دے مخالفاں‘‘ یعنی روسیاں خلاف لڑئیے۔ ایس نے سانوں بہوں نقصان پہنچایا۔ امریکیاں آکھیا سویت دہریاں خلاف لڑو۔ ایہو لڑائی افغانستان ویلے وی ہوئی۔ ایہو لڑائی ساڈے گل پئے گئی۔
طالبان نوں امریکیاں ہی بنایا سی اتے جماعت اسلامی اگے اگے سی ایس کم وچ۔
سب پاکستانی جداں برادرانہ پدر تے رہن گے تاں پاکستانی قوم پرستی پنگرے گی۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels