Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> فیچرز >> چنار: کشمیر دا ’شاہی رکھ، ماڑی حالتاں وچ۔ویری رکھاں دے

چنار: کشمیر دا ’شاہی رکھ، ماڑی حالتاں وچ۔ویری رکھاں دے

وچار ڈیسک
June 16th, 2017

اساں بندیاں نوں روندے ہاں تے اوہ ساڈے رکھ وی وڈ رہے نیں کہ چنار توں بغیر کشمیر اینج ہی ہے جنج موہنجو داہڑو، ہڑپہ،مہرگڑھ، ٹیکسلا،کٹاس تے ٹلہ جوگیاں توں بغیر پاکستان۔ پاکستان نوں چاہیدا ہے کہ جے بھارتی چنار دے مگر پئے ہوئے نیں تے اوہ پاکستانی کشمیر تے گلگت بلتستان وچ ایس نوں لان۔وائس آف امریکہ وچ لکھیا ایہہ آرٹیکل دس رہیا ہے کہ بھارت اک پاسے کشمیریاں تے ظلم کر رہیا ہے تے دوجے پاسے کشمیر دے رکھاں نوں وی نہیں چھڈیا۔جے ایہہ رکھ باہروں آیا ہوندا تے وسط ایشیا یاایران وچ وی ہوندا ، پر ایتھے ہر شئے دا حوالہ انگریز دور وچ باہروں جوڑن دی کوڑ ریت چلی سی۔کشمیری ہندو ہوئے یا مسلمان، سکھ ہوئے یا بدھ مت دا سیوک سب لئی چنار دا مقام اپنا کہ قدیمی کشمیری خاتقاواں، مندراں وچ چنار نہ ہوئے، ایہہ ممکن نہیں سی۔پر اج چنار مکدا جا رہیا ہے؟

وادی کشمیر وچ پایا جان والا چنار اپنی جثے تے حلیے پاروں وکھری شان رکھدا ہے۔ کشمیر وچ چنار نوں ’شاہی رکھ‘ آندے نیں۔ عام خیال ایہہ ہے کہ کشمیر وچ چنار دا پہلا پودا 1586 وچ مغلاں دے کشمیر تے قبضے بعدوں فارس توں لیا کے بویا گیا سی۔پر بعض کھوجی کہندے نیں کہ کشمیر وچ سب توں پْرانا چنار 1374 وچ لایا گیا۔ مصنف، شاعر تے سابق ناظمِ اطلاعات خالد بشیر احمد کہندے نیں کہ چنار، کشمیر دا اپنا رکھ ہے کیونجے ایس دا ذکر چودھویں صدی دی شاعرہ لل دید دے کلام وچ وی ملدا ہے۔ حقیقت جو وی ہوئے کشمیر وچ صدیاں توں موجود چنار ایس دی شناخت دا حصہ بن چکیا ہے۔ اس نوں پوری وادی کشمیر دے نال نال بھارت تے پاکستان دے زیرِ کنٹرول حصیاں وچ منقسم ایس جنت نظیر اکھوان والی متنازع ریاست دے کئی دوجے حصیاں وچ وی خوبصورتی پاروں وی لایا جانداہے۔ تاہم وادی وچ پایا جان والا چنار اپنے جثے تے حلیے پاروں وکھرا ہی ہے۔ پر ہن کشمیر وچ انفراسٹرکچر دی ترقی دے نوِیں منصوبیاں پاروں جس طراں سڑکاں دی کشادگی ،سرکاری عمارتاں، ہوٹلاں، تجارتی مراکزاں تے دوجی تعمیراں دے ناں تے یا کسی ہور بہانے نال چناراںں نوں بڑی بے دردی دے نال دھڑا دھڑ وڈھیا جارہیا ہے۔ چنار نوں کشمیر دی شان تے پہچان سمجھ کے ایس نال محبت کرن والے عام شہری، ماحول شناس کارکن تے ماہرینِ ماحولیات اک مک ہو کے ایس صورتِ حال نال ڈاڈھے پریشان نیں۔ اوہ ایہہ خدشہ ظاہر کر رہے نیں کہ کتھے چنار وی تریخ دا حصہ نہ بن جائے۔ سیاحتاں نال جڑ ے لوکاں اتے نجی اداریاں نوں ایہہ فکر کہ ماضی وچ لکھاں سیاحاں نوں اپنی ول کھچن والا ایہہ بلند لمبو رکھ جے ایس طراں ہی کٹدارہیا تے اوہ لوک جو چنار، خاص طور تے موسمِ خزاں وچ ایس دے پتیاں دے بدلدے ہوئے رنگاں نوں، جو اک موقعے تے ایہو جہیاں نظارہ پیش کردے نیں جس طراں درخت وچ اگ لگ گئی ہوئے، ویکھن لئی وادی کشمیر دا رخ کردے نیں ایتھے آنا بند کردین گے۔ِ ماحولیاتی ماہراں دا آکھنا ہے کہ کشمیر ہر سال مجموعی طور تے چنار دے تقریباً ست سو رکھاںں توں وانجھا ہو جاندا ہے۔ 'میجک آف کشمیر' یا 'جادوئے کشمیر' اکھوان والا ایہہ رکھ اپنی ہوند پاروں اک وڈے چیلنج توں لنگھ رہیا ہے۔ خالد بشیر کہندے نیں، "ایہہ ویکھ کے صدمہ پہنچدا ہے کہ ہرے بھرے تے اْچے لمے عالیشان چناراں نوں تخیل توں وانجھی تے حادثاتی ترقیاں پاروں وڈھایا جارہیا ہے۔" ناقداں دا آکھنا ہے کہ چناراں دے خلاف لگدا ہے کہ اک مہم جہی چلائی جارہی ہے جس دا نتیجہ ایہہ نکل رہیا ہے کہ چنارہولے ہولے،چپ چپیتے مکدے جارہے نیں۔ ماضی وچ مغل، پٹھان ، سکھ تے ڈوگرہ حکمراناں چنار نوں کشمیر دی روح تے وجود دا اک وڈا پکھ سمجھدے ہوئے ایس دی بہوں قدر کیتی۔ 1969 وچ چنار نوں قومی ورثہ درخت قرار دے کے ایس نوں بلا اجازت وڈھن ایتھوں تک کہ ایس دی شاخاں نوں کترن تے قنون بناکے پابندی لادتی گئی سی۔پر ایس قنون دی اج کھلے عام دھجیاں اْڑائی جارہیاں نیں تے ایس وچ خود سرکاری محکمے تے ایجنسیاں پیش پیش نیں۔ جداں کہ عام لوکاں وچ شامل خود غرض تے لالچی بندے وی چنار مکاون وچ اپنا حصہ ادا کررہے ہیں۔خالد بشیر دا آکھنا سی، "چنار دے پودے نوں تناور تے جلالی تے سجاوٹی درخت بنن وچ اک صدی لگدی ہے پر ایتھے اوہ درجناں درختاں نوں وڈھ دیندے نیں۔نرے سرینگر وچ درجناں ایہو جہے چنار ویکھو گے جو متعلقہ حکام دی لاپرواہی یا میں ایہہ آکھا گا کہ حکومت دی مجرمانہ خموشی پاروں سک گئے نیں۔" انہاں نے مزید دسیا کہ قنون وچ چنار نوں درختِ شاہی قرار ددتا گیا ہے تے حکومت نے ایس دی راکھی دا ذمہ لتا ہے۔ ایس قنون تے سختی دے نال عملدرآمد ہونا چاہیدا ہے۔" سرکاری حکام اعتراف کردے نیں کہ چنار نوں مختلف وجوہات دی بنا تے "تباہ کن رویے" دا سامنا ہے۔ پر انہاں دا اصرار ہے کہ حکومت نے ایس درخت دی تعداد ودھان لئی سالانہ شجر کاری مہم شروع کر رکھی ہے جس دے واضح مثبت نتائج مستقبل وچ سامنے آن گے۔ محکمہ باغبانی دے اک ترجمان نے وائس آف امریکہ نال گل کردے دسیا کہ شجر کاری مہم دے دوران انہاں دا محکمہ چنار دے پودے مفت تقسیم کردا ہے۔ ایہہ اک نایاب قسم دا پودا ہے جس نوں پختہ ہون وچ گھٹ توں گھٹ پنجی سال لگدے نیں۔" صوبے دے وزیرِ جنگلات و ماحولیات چوہدری لال سنگھ دا آکھنا آکھنا ہے کہ چنار نوں تحفظ دوان لئی ہر ممکن اقدامات چُکے جان گے۔ انہاں نے آکھیا، "صرف ریاست دے جموں خطے وچ ایس مون سون دے دوران چنار دے چالھی ہزار پودے لائے جان گے۔ ایس توں تہانوں اندازہ ہوئے گا کہ حکومت چنار دی راکھی تے پالن دے حوالے نال کس قدر سنجیدہ ہے۔" محکمہ باغبانی دے سابق ڈائریکٹر ڈاکٹر غلام سرور نقاش آکھیا ہے کہ محکمے نے چنار ڈیولپمنٹ سکیم پاروں 2002 وچ اک سروے شروع کیتا سی جو 2008 وچ مکمل ہویا سی۔ ایس سروے دے مطابق بھارتی کشمیر وچ چنار دے 38401 رکھ سن جنہاں چوں 12409 صرف جنوبی ضلع اننت ناگ وچ پائے گئے۔ ایس دے برعکس 1971 وچ جمع کیتے گئے غیر مستند اعداد و شمار دے مطابق وادی وچ اوس وقت 47 ہزار چنار موجود سن۔ غلام سروس نقاش دے بقول وقت گزرن دے نال نال ، آبادی وچ بے پناہ اضافے، اراضی تے زبردستی تے غیر قنونی قبضے، مناسب منصوبہ بندی دے بغیر کیتی جان والی تعمیراں، سڑکاں نوں چوڑا کرنا تے اسی قسم دے دوجیاں ماحول مخالف سرگرمیاں پاروں چنار نوں بالکل اسی طراں زوال دا سامنا ہے جس طراں ساڈے جنگلات نوں تباہ کیتا گیا۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels