Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> فیچرز >> اوسلو وچ صلا ح ا لدین دہاڑے 4 توں 9 مارچ 2009 ء

اوسلو وچ صلا ح ا لدین دہاڑے 4 توں 9 مارچ 2009 ء

خالد حسین تھتھال
March 11th, 2009

نیکی تے نیک کمائی دا پھل سے صدیاں مگروں وی اپنے سارے وادھیاں تے لاگاں سنے اکٹھا ہو کے پرتدا رہندا اے۔ ایہدی مثال صلاح الدین ایوبی جنہوں یورپ تے لہندے والے صلادین دے ناں توں جان دے نیں، لئی اوسلو وچ صلاح الدین دے دہاڑے منائے جاؤن دی اے۔

2008ء ناروے وچ ایتھوں دے اک شاعر Wergeland Henrik ہینرِک ورگیلاند ((1808ط1845) دا ورہا سدیا گیا۔ ایس ورھے جدوں وزارتِ خارجہ دے مل ورتن نال ورگیلاند کانفرنس ہوئی جس وچ دنیا دے کئی دیساں توں ادیب، ودوان ،دھرمی آگو تے دوجے کھیتراں نال جڑے سیانے تے دانے اوسلو آئے۔ صلاح الدین اک بڑے نامنے والا سپہ سالار، منصف تے مصلح آگو ، چوٹیاں دا سوار، سورمے تے تلوریئے دے روپ وچ اگھے نارویجن ادیب تھوروال ستین Thorvald Steen دے دل دماغ وچ ڈیرا لا بیٹھا اہیا۔ ایہدا ثبوت 2004 وچ ایس لاھاری دا صلا دین بارے لکھیا ناول اے۔ کانفرنس و چ اپنی چھیکڑلی گل بات وچ صلا دین بارے او ہ آکھدا اے۔

"جمعہ 2 اکتوبر 1187ء 27 رجب 583 ہجری جدوں مسلماناں نے اپنے پیغمبر دا راتیں بیت المقدس جانا منایا تے صلاح دین کسے ڈک ڈکا توں بزن اس شہر وچ وڑدا اے۔ چھڑا ایہہ ای نہیں، اوہنے آکھیا شہر وچ کسے عیسائی نوں ماریا دھتکاریا ناہ جائے تے جیویں اوہنے چاہیا انج ای ہویا۔ پاک قبر والے گرجے تے دوجیاں غیر اسلامی تھاہراں دی راکھی لئی ا یہناں دوالے پہریدار کھلوائے۔ یہودیاں نوں واپس بلایا، غلاماں نوں آزاد کیتا۔ امیراں کولوں وی آزادی دا کوئی مُل ناہ منگیا۔ اوہدے سنگیاں ایس گل تے بڑا کرودھ پایا پر اوہنے آکھیا، اسیں ایہناں نال جیہڑی نیکی کر چلے ہاں ایہدے کارن عیسائی سانوں ہر پاسے یاد رکھن گے۔"

تھوروال ستین نے صلاح دین جگت د ہاڑ مناؤن دا سجھا دتا، جیہڑا کانفرنس وچ شریک لوکاں نے جھبدے ای من لیا تے جس دے سٹے وچ مارچ 2009 اوسلو دے ادبی ڈیرے،( use Literatureho) وچ ایہہ دیہاڑے وزارتِ خارجہ تے ثقافتی محکمے دے مِل ورتن نال بڑے آہر تے آدر نال منائے گئے۔ بدھ 4 مارچ نوں سویرے دس وجے پریس کانفرنس راہیں صلاح دین دہاڑیاں دے آہری تھوروال ستین Thorvald Steen نے مڈھ رکھیا۔

بدھ 4 مارچ نوں شام 6 وجے اُگھے سوجھوان، سیا سی اُدھمی، کھوجکار، ادیب، تاریخ دے بھومی، بڑی وائی والے بولار طارق علی ہوراں دی گل بات سی۔

بیٹھک دا مڈھ رکھدیاں (Litteraturhuset) ادبی ڈیرے، دے پربندھی اسلک سیرا مِیرہے Myhre Aslak Sira ) نے تھوروال ستین دے حوالے نال گل ٹوردیاں آکھیا پئی ناروے وچ بڑے مسلمان پئے رہندے نیں، ات واد دے سانگے ات وادیاں دے ناں تے روز ای سنن وچ آؤندے رہندے نیں، چنگے ناواں والے مسلماناں دی جان پچھان وی کرائی جائے تے اسیں سوچیا پئی اوہناں دی تاریخ تے وسیب نال جڑے کسے چنگی وائی والے بندے توں بوہنی کریئے تے ایس لئی صلاح دین موہرلی تھانویں آیا اے۔ اوہناں صلاح دین د ی ا یہہ گل دوہراندیاں "اسیں ایہناں نال جیہڑی نیکی کر چلے ہاں ایہدے کارن عیسائی سانوں ہر پاسے یاد رکھن گے۔" آکھیا، اوسلو وچ صلاح دین دے ایہہ دیہاڑے منانا ایس گل نوں ثابت کردا اے۔

طارق علی ہوراں مڈھ بنھدیاں ای آکھیا ، جس ویلے میں انگلینڈ وچ اپنے دوستاں نوں دسیا وئی میں ناروے جا رہیاں تے اوہناں پچھیا خیر تے ہے اجکل ناروے وچ کیہ ہو رہیا اے تے میں آکھیا اوتھے صلاح دین دہاڑے منائے جا رہے نیں ۔ اوہناں نوں بڑی حیرت ہوئی پئی ناروے وچ صلاح دین دیہاڑے ! میں آکھیا آکھو، تسیں وی ریس کرو تے ایتھے وی صلاح دین دہاڑے مناؤ۔ طارق علی ہوراں صلاح دین بارے دسیا پئی اوہ کون سی، اوہدے اپنے ویلے وچلے چڑھدے، تے یورپ وچ اوہدی کیہڑی تھاہر سی تے اوہنوں اج کیویں دیکھیا جاندا اے۔ اوہناں دسیا جو اوہدا سانگا کرد نسل دے عام ٹبر نال سی اوہ تقدیریں ای ودھدا ودھدا سلطان بن گیا۔

اوہنوں اپنے چاچے تے بھرا دے فوج وچوں ہیٹھ اپر لاہمبھے ہوون کارن اوہناں دی تھانویں فوج وچ رلنا پیا۔ اوہ اپنی سیانف، گْن گیان تے شاہسواری پاروں چھیتی ہی اْپرلی ٹیسی تے پُج گیا۔ اوہنے صلیبی لڑائیاں وچ اپنی جِتاں تے بیت المقدس آزاد کراؤن مگروں اسلامی دنیا وچ اپنے آپ نوں بڑا وڈا اکھوایا۔ لہندے دے ادب وچ صلادین دے حوالے دتے، جیویں دانتے دی ڈیوائین کامیڈی د ے انفرنو حصے وچ اوہ جنت وچ دکھایا گیا اے جیہدے وچ مسلماناں وچوں صلاح دین توں وکھ ہور ابنِ رُشد وی ہے، تے ایتھوں صلاح دین دی وڈیائی تے اْچیچتا دا پتہ لگدا اے۔

اوہدے ایس وڈے پن وچ اوس ویلے دی اسلامی رہتل دا وڈا پن سی۔ اوہدا ڈھیر سارا عملہ پھیلہ تے سلاہ کاراں وچ ڈھیر سارے یہودی وی سن۔ اوس ویلے دی اسلامی رہتل دی فلسفے تے علم دوستی ، سائنسی کھوج کاڈھ ،علم دی تانگھ تے شاعری نال شوق ٹھرک دے اثر کارن ہی صلاح دین نے اپنی اک وکھرتا اُساری تے ایسے کارن ہی اوہدا ناں اج وی ایس سخر تے ہے جے اج اوسلو وچ صلاح دین دیہاڑے منائے جا رہے نیں۔ اپنی گل پوری کرن دے اخیر تے اوہناں ایہہ وی کہیا جے ناروے دی نوبل امن انعام کمیٹی نوں صلاح دین نوں امن دا نوبل انعام دینا چاہی دا اے پر ایس گل دا وی ڈر ہے جے اوہ نال رچرڈ نوں وی رلا لین گے۔

کوئی پنج سو بندے ایس اکٹھ وچ سن، چوکھی گنتی مقامی نارویجن لوکاں دی ہی سی۔ ایس سانگے اتنے بندیاں دا ایس بیٹھک وچ آؤنا بڑی گل سی۔

اگلے د ن جمعرات 5 مارچ نوں طارق علی تے تھوروال ستین دے سانجھے لکھے ناٹک دی سٹیج ریڈنگ سی جس دی ہدایت کاری اوسلو دے اوپرا چیف تھوم ریملوو دی اے۔ ایس سٹیج ر یڈینگ دا ٹیچا ایس موہرلی پیشکاری بارے لوکاں دے وچار تے سجھاء سننے سن۔ایہہ ناٹک اوسلو وچ 2010 وچ سٹیج کیتا جاوے گا۔ ایس دے پہلے حصے وچ طارق علی ہوراں دے لکھے نوں کلاکاراں نے پڑھیا۔ ایہدے وچ صلاح دین، اوہدی ٹبری، اوہدا اک صلاحکار، اوہدا اک یہودی ڈاکٹر، واقعات دی جانکاری کراون والی اک ساؤانی سارا سی۔ بولی دا ورتا، بول چال، واپریاں وقوعاں، تے سمے د ے روں رنگت راہیں اوس سمے نوں بولدا تے جیوندا کر دکھایا۔ لاھاری دے ایس جتن نوں ڈھیر سلاہیا گیا۔

دوجے حصے وچ تھوروال ستین دے لکھے ناٹک دی سٹیج ریڈنگ ہوندی اے۔ اس وچ دو پاتر رچرڈ تے لیوپرڈ دے مکالمے نیں تے ایہناں وچ مکالمیاں راہیں تاریخی پچھوکڑدیاں پرتاں کھلدیاں نیں، اک دوجے تے شک شبہے تے گواہی صفائی دے ایس اخیری سمے وچ بڑی خفیم تے کھْندہک نال مکالمیاں وچ سیک، بھخا تے طیش وچ وادھے دا کارن بن دے نیں۔ اخیر تے لوکاں ڈھیر سلاہنا کیتی، سوال پچھے تے اپنے پنے سجھاء وی دتے ایس سانجھی رچی کِرت نوں بڑا سلاہیا۔

جمعہ 6 مارچ شام نوں صلاح دین تے کتاباں لکھن والے تناں لکھاریاں نال پہلے حصے وچ وکھ وکھ اوہناں دے انٹرویو سی، تھوروال ستین( ناروے) طارق علی ( پاکستان/ انگلینڈ) تے جان گوئیلو Jan Guillou(سویڈن)۔ ایہناں نوں سا ؤانی صحافی نے وکھرے وکھرے پکھاں توں سوال پچھے۔ تناں لکھاریاں نے اپنے اپنے پِڑ وچوں اپنی اپنی عقل سیانف دا وکھالا کیتا۔

دوجے حصے وچ اوسے ساؤانی نے تناں نوں اکٹھیاں گل بات تے سوال پچھے جیہدا سانگا تاریخ، اج دے سیاسی حالات، دنیا دی اج دی معاشی صورتحال، عراق تے افغانستان دی جنگ، گذریل امریکی صدر بُش د ا اسلامی دنیا نال نہوے دا پھڈا تے امن دے امکان دے بارے بڑیاں گلاں ہوئیاں۔ تھوروال ستین نے آکھیا، صلاح دین جہے لوک تے انج دا سبھا عالمی امن لئی بہت ضرروری اے پر نال ای ناروے وچ انج دیاں لوکاں لئی انج دے آہر کجھ دھڑیاں نوں بھڑکا وی سکدے نیں۔ افغانستان وچ ناروے دی فوج دا ہونا تے خبراں اخباراں وچ افغانستان وچ ودھد ے سِیر بارے اوہناں اپنی انبھاوند دسی۔

جان گوئیلو نے وی صلاح دین نوں مکھ رکھدیاں اج دی دنیا وچ امن لئی اوہدے کیتے نوں اُچیچتا تے موہرے متھن دی لوڑ تے زور دتا۔ اوہناں افغانستان دی جنگ وچ سویڈن تے ناروے دی فوجاں دی رلت نوں غیر ضروری آکھیا، تے ایہنوں اک ہاری ہوئی جنگ آکھیا۔

طارق علی ہوراں اپنی پہلے دن والی تقریر وچوں سپین دے اسلامی دور دا حوالہ دوہرایا جے اوس ویلے مسلمان، یہودی تے عیسائی تناں مذہباں دے لوک بڑے امن امان نال اکٹھے رہے نیں۔ اج وی انج ہو سکدا اے، فلسطین تے اسرائیل وچ امن ہو سکدا اے پر اج وڈیاں طاقتاں دے ٹیچے ہور نیں۔ مشرقِ وسطٰی وچ تیل والے علاقیاں وچ وسن والے جے بدھ مت دے منن والے ہوندے تے اج ات واد دے وردھ لڑی جاؤن والی لڑائی بدھ مت دے ورودھ ہوندی۔ اوہناں ایہہ وی آکھیا جے اج افغانستان وچ نیٹو دی فوجاں نوں افغان عورت دی راکھی لئی وی دسیا جاندا اے پر ایہہ نہیں دسیا جاندا جے کتنی افغان عورتاں دی عزت نیٹو فوجی برباد کر رہے نیں۔ اوہناں ایہناں فوجاں دی موجودگی نوں چین نال افغانستان دے لگدے بارڈر دی اک وجہ وی آکھیا تے نال ای ایہہ وی دسیا جے چین وی ستے آ کوئی نہیں اوہ جاندا اے پئی کیہہ پیا ہوندا اے۔ اوہناں آکھیا جے نیٹو فوجاں تے امریکا نے اوتھوں نکلن دا کوئی راہ چھڈیا ای کوئی نہیں۔

ایس اکٹھ وچ وی کوئی چار سو بندہ رلیا۔ آہری آپ وی لوکاں دی اتنی رلت تے بڑے حیران سن۔ طارق علی ہوریں وی اوسلو جہے شہر وچ صلاح دین دہاڑیاں تے اتنے لوک دیکھ کے آکھدے سن پئی کمال اے صلاح دین دے ناں تے اتنے لوک آ رہے نیں۔

ہفتہ 7 مار چ نوں سویڈش لکھاری جان گوئیلو نے صلاح دین، صلیبی جنگ تے اسلام دے ورودھ وچاراں بارے گل کیتی۔ اس دن وی ہال بھرے ہوئے سن تے لکھیار نے ایس تے بڑی کھل کھلار کے گل کیتی۔

سوموار 9 مارچ نوں اسرائیلی کپتان پیراشوٹ ڈیوڈ ز ونسھائین David Zonshein جیہڑا Courage to Refuse ، نابری دا حوصلہ ، تنظیم دا آگو اے۔ اوہنے اسرائیل دے فلسطین دے ظلم دھروہ توں اک کے نابری کیتی ۔ڈیوڈ ز ونسھائین نے ایرک دیامنت Arik Diamant نال رل کے Courage to Refuse تنظیم دی نینہہ رکھی۔ ایس تنظیم دے کوئی ست سو پیراشوٹ اسرئیلی فوجی افسر ممبر نیں تے ایہہ تنظیم فلسطین اُتے اسرائیلی قبضے دے خلاف اک ودھدی ہوئی لہر اے۔ اوہناں دا آکھنا اے کہ اسرائیل وچ فوج ساڈے روز دینہہ دا اک وڈا پکھ اے تے فوج دیاں کہانیاں ای کم تے ویہلے ویلے وچ وی دسیاں سنیاں جاندیاں نیں۔ایہناں نے ا سرائیلی میڈیا دی بڑی چرچا کیتی پئی اوہ کیویں اک طرفہ گل کردا تے اکو پکھ دسدا اے۔ اوہناں دا آکھنا اے پئی اپنے وطن دی سیوا دا اک ول ایہہ وی اے جے مقبوضہ علاقیاں وچ حکم دی نابری کیتی جاوے۔ ساڈے آگو وی غلطی کر سکدے نیں۔ساڈے وچار موجب ایہہ آکھن دا ویلا اے جے بڑا ہو گیا اے تے جے ایس گل لئی جیل وی جانا پوے تے اسانوں اوہ وی پُجدا اے۔

سلطان صلاح دین دے دہاڑے اوسلو وچ منائے جانے اک بڑی سلاہن جوگ گل اے، تاریخ دے اک اینے وڈے چنگی وائی والے بھلے کتھے مکھ پاتر نوں ناروے جہے اک دور دراڈے دیس وچ انج بڑے آدر نال تے ایڈے آہر نال دھیانونا بڑی گل اے۔ تے ایہدا پربندھ کرن والیاں نوں جتنی شابس دئیے اوہ گھٹ اے۔ ناروے دی وسیبی تاریخ وچ ایہہ اک سوہنا موڑ اے تے انج ناروے نے ایس راہ دا پہلا پاندھی بن کے دْوجے دیساں لئی پینترے پا دتے نیں۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels