Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> اکبر کہانیاں >> اکبر کہانی : عبدالحق

اکبر کہانی : عبدالحق

اکبر لہوری
March 20th, 2008

عبدالحق

اوس جدوں ہوش سبنھالی سی تے اوس جدوں اکھاں اگھیڑیاں سن تے اوہنوں اوس سمے دی جیہڑی پہلی گل یاد سی، ایہہ سی پئی اوہدا پیو تھڑے اتے بیٹھا حق اللہ ، حق اللہ، اللہ ، اللہ ہو پیا کرداسی۔ اوہدا پیو مدرسے پڑھانداسی تے اوہ پنڈ وچ اپنے کچے کوٹھے وچ رہندے سن۔ ایس کوٹھے وچ صرف دو کوٹھڑیاں سن۔ اک اندرلی کوٹھڑی جیہدے وچ پرانا مال اسباب تے دانیاں دا بھڑولا سی تے نالے اوہدی ماں نے اوہنوں دسیا ہویا پئی ایس اندر وچ ڈین رہندی اے۔ اوہ ڈین دے ڈر توں ہمیشہ ماں دے آکھے لگیا کرداسیتے ماں اوہنوں بیبا پتر آہندی ہندی سی۔ اندرلی کوٹھڑی توں اگیرے مؤکلی کوٹھڑی سی اوہدے وچ سارا ٹبر رہندے بہندے تے سوندے سن تے ایسے کوٹھڑی وچ اک گٹھے اک تھڑاسی جیہدے اتے کھجور دا مصلا پاکے اوہدے پیو ہوری فجرے تے راتیں نماز پڑھدے تے نماز پڑھن تون پہلاں تے نماز پڑھن توں پچھے ڈھیر چر حق اللہ حق اللہ ،ہوحق کیتا کردے سن۔
دوجی گل جیہڑی اوہنوں ڈاڈھی یادسی پئی اوہدی بے بے نے اوہدے پیو نوں آکھیاسی ویکھاں نمبردار ہوراں کچا کوٹھاہ ڈھاہ کے سوہنا پکا مکان پایا اے۔ تسیں وی تنخواہ وچوں کجھ پیسے اگاؤ لے کے کیوں نہیں پکا کوٹھا چھت لیندے ۔ میراتے ایس کچے کوٹھے توں ڈاڈھا
جی سڑ گیا اے۔ ہر ویلے چھتوں مٹی کر کر کے سرتے پیندی رہندی اے۔ کھان پین والیاں چیزاں ڈھکدی پھاوی ہو جانی آں ۔ تن من دی کوئی سرت ، لیڑے لتے وی کوئی شو وی نہیں رہندی۔ پیونے آکھیا مینوں کیہڑا تنخواہ وچ بک روپیاں دا لبھدا اے پئی اوہدے وچوں کجھ اگاؤ لے لواں تے جے میں اپنا تے اپنے بال بچے دا ڈھڈ وڈھ کے کجھ روپیا کڈھاوی لواں تے مینوں ایتھے پکا کوٹھا چھتن دا حق کس دینا ای۔ "
ماں نے آکھیاسی تے کیہ سانوں ایتھے پکا کوٹھا چھتن دا حق نہیں ؟"
پیو نے آکھیاسی اسیں پنڈدے چودھریاں وچوں نہیں نا ! اسیں تے پنڈ دے کمیاں وچوں آں۔ اسیں لوک کوٹھے دے ملبے دے ای مالک آں، اٹ وٹے تے لکڑ کاٹھ دے مالک تے بھوئیں دے مالک تے چودھری ہوئے نا۔ ماں نے ڈاڈھے غصے تے اندر وہ نال آکھیاسی۔
کیہ تسیں پڑھ لکھ کے تے سکول دے نکے ہیڈ ماسٹر ہوکے وی کمیں دے کمیں رہے تے نکیاں پڑیاں تے پاٹی لکدی والا چودھری راٹھ دا راٹھ ای رہیا۔ "
پیونے آکھیاسی بھلیے لوکے ! سرکاری نوکر ہوکے سگوں اسیں دوہرے کمیں ہوگئے آں۔ سرکار دے وی کمیں تے پنڈ دے وی کمیں ۔"
ماں نے آکھیاسی تسیں تے چودھری دے وڈے منڈے دے استاد وی اوتے سنیا اے چودھری دے پیونے تہاڈے پیو بہشتی کولوں رب داناں وی پچھیا ہویاسی تے لوک تہاڈے حالی وی تہانوں کمیں سمجھدے نیں؟ تے ایتھے پکا کوٹھا چھتن دا حق نہیں دیندے۔ "
پیو جواب دتاسی بھانویں توں کہہ پئی آکھ ، سانوں ایہہ حق نہیں مل سکدا جیہڑا ایس پنڈدے جٹاں زمینداراں دا حق اے۔ "
تے ماں ایہہ گل سن کے چپ ہوگئی سی۔ پر حق حق دی ایہہ مہارنی اوہدے کناں وچ ہمیشہ توں کھڑکدی رہندی سی۔ اصل وچ اوہ مڈھ توں اجیہا بچہ سی جیہنوں لوک ہنڈر ہیل آہندے نیں۔ اوہنوں نکے ہندیاں توں لے کے ہر نکی نکی گل ٹھیک ٹھیک یادسی۔ اوس جدوں وی کوئی گل کرنی ہووے اوہنوں انج چھوہنداسی پئی جدوں نکے ہوندے ساں ایہہ اوس ویلے دی گل اے یاں نکیاں ہندیاں توں ایہہ گل ویہندے ٹرے آئے آں۔ ذرا ہور سیانا ہویاتے حق نہیں دے بارے اگانہہ دی سوچن لگ پیا۔ انج پئی ایہہ میرا حق اے تے ایہہ میرا حق نہیں تے ایہہ دوجے بندے دا حق اے تے ایہہ دوجے بندے دا حق نہیں ۔ یاں ایہہ کسے دا حق نہیں ۔
اوہدا اک وڈا بھرا وی سی جیہڑا مدرسیوں نس گیاسی تے چٹا ان پڑھ رہ گیا۔ ویاہیا وریا سی تے شہر وچ بھانڈے قلعی کرداسی۔ رب دی رضا نال پیو ہوری اگلے جہان ٹرگئے تے وڈے بھرانے اوہنوں شہر سدلیا۔ اوہدی مرضی تے ایہہ سی پئی اوہنوں وی اپنے نال ہٹی تے بہا لواں تے بھانڈے قلعی کرنے سکھا دیاں۔ پرایس آکھیا تسیں میرے وڈے بھرا او، پیوواں دی تھاں۔ پنڈوں شہر سد گھلن داتے تہاڈا حق اے، پر ایہہ حق اگانہیں پئی تسیں اپنے وانگوں مینوں وی چٹا ان پڑھ ای رکھو۔ مہربانی کرکے مینوں مدرسے پاؤ۔ تاں جے میں وی پڑھ لکھ کے پیو بہشتی ہوراں وانگوں کتے استاد جالگاں۔ "
وڈے بھرانے اوہنوں مدرسے پا دتا تے اوہ مدرسے پڑھن لگ پیا پر وڈا بھرا جیہڑا کولیاں ، تھالیاں ،چمچے تے دیگچیاں قلعی کرکرکے تے نشادر دا دھواں پھک پھک کے مساں مساں دس دس تے ویہہ ویہہ ٹیڈی پیسے جوڈداسی ہمیشہ اوہدیاں کاپیاں ، کتاباں تے پنسلاں اتے بدھے روپیے خرچ کرن لگا جھسی کھانداسی۔ اودھروں شہر تھاں دا مدرسہ ۔ ماسٹر نت نویں چندے منگدے سن۔ کدی ریڈ کراس دا چندہ ۔ نت روز دیاں چندیاں توں بھرا ہوری تتے کاہلے ہوندے رہندے سن تے اوہ اوہناں نوں آہندا رہنداسی جدوں تسیں آپے مینوں پنڈوں سد گھلیا اے تے ہن پڑھان لئی خرچہ دیندیاں جھسی کھان داتے موڑا دین دا تہانوں کیہ حق اے ؟ پر بھرا ہوراں نوں اپنی آمدنی دا حساب بھرجائی نوں دینا پیندا سی۔ جیہڑی ہر ویلے خرچ پٹھے دا نکھیڑا کردی رہندی سی پئی اینے پلیے کتھے تے اینے پسیے کتھے لگے پئی آیا کیہ تے بچیا کیہ؟ ایسے لئی اوس کاپیاں کتاباں تے فیساں دے خرچ توں اڈ جد کوئی ہور منگ کرنی، گھر وچ چوکھی بحث چھر جانی تے وڈے بھرا ہوراں واسطےنکے بھرا دی پرھائی خاطر پنجاہ پیسیاں دا ضمنی بجٹ پاس کرانا ایڈا اوکھا کم ہو جاندا سی جویںکسے سرکار دے وزیر تعلیم لئی جیہدے حمایتیاں تعے مخالفاں دی گنتی وچ اکا اک دو دا فرق رہ گیا ہووے۔
گھر دی کل کل توں سوڑیاں پے کے اوس اپنے استاد ہوراں مال لرائی چھوہ دینی۔ جدوں اوہناں کوئی نواں چندہ منگنا ایس اٹھ کے ساری جماعت ساہمنے آکھ دینا پئی تہانوں فیس جو دے چھڈی اے، ہن تہانوں نت نویں چندے منگن دا حق اے؟استاد ہوراںاک دو واری تے اوہدی گل من لئی۔ کنگال سمجھ کے اوہنوں چندے دی چھوٹ دے چھڈی پر اوہنوں نہ دیندیاں ویکھ کے سوکھے گھراں دے منڈے نت چندے دین توں انکاری ہون لگ پئے تے اوہناں وچوں کجھ تے اجیہے چندرے نکلے پئی گھوں چندے لے کے آون تے مدرسے دے بوہے تے جا کے اوہ پسیے خرچ لین تے اتھ کے استاد ہوراں نوں آکھ دین تہانوں فیس جودے چھڈی اے ہن تہانوں نت نویں چندے منگن دا کیہ حق اے؟
استاد ہوراں جدوں ڈٹھا پئی ایہہ کم تے ڈاڈھا چوڑ ہو گیا اے۔ اک جمھی سارا جل گندا کر دتا اے۔ اک دن جدوں ایس مڑ چندے بارے استاد ہوراں کولوں پچھیا پئی چندہ لین دا تہانوں کیہ حق اے؟ تے استاد ہوری غصے نال کپڑیاں توں باہر ہوگئے۔ اوہدے کن پٹ کے اوہنوں بہا دتا تے آکھیا بہہ اوئے توں وڈا عبدا لحق کتھوں آگیا ایں۔ عبدالحق دا ناں سندیاں ای ساری جماعت وچ ہاسا مچ گیا تے سبھ منڈے اوہنوں عبدالحق ای آکھن لگ پئے۔
استاد ہوراں جدوں ڈٹھا پئی اوہناں دے مکھ شریف توں نکلیا ہویا نوں سر تے چایا اے تے اوہ وی اوہنوں عبدالحق کر کے کوان لگ پئے۔ پر کن پٹا کے اوہنوں ابھا سر کے ہور گل کرن دی ہمت تے نہ پئی پر دل ای دل وچ سوچن لگ پیا۔ پر استاد ہوراں نوں میرا ناں وٹۤن دا کیہ حق اے۔ جماعت دے ساتھیاں نال اوہ جدوں ایس نویں ناں تے لڑدا جھگڑدا تے اوہ سگو ں اپنی گل تے پکے ہو جاندے تے اوہنوں عبدا لحق توں بنا ہور کسے ناں نال نہ بلاوندے۔ ہندیاں ہندیاں اوہدا ناں عبدالحق پے گیا تے گھر دیاں دا رکھیا ہویا ناں ہر کسے نوں کیہ اوہنوں آپ نوں وی بھل گیا۔ پر ایس ناں توں چڑدیاں ہویاں وی اوہ حق دی گل توں پچھانہہ ہٹن والا نہیں سی تے ہن جدوں اوہ کوئی گل کرن لئی اٹھدا سی، استاد ہوری اوہنوں جھرک کے بہا دیندے سن تے اوہدی گل نہیں سن سندے۔ اک دن اجیہا ای معاملہ ہویا تے اوس استاد ہوراں دے آکھن تے بہہ جان تے گل نہکرن دا حکم منن توں انکار کر دتا تے آکھیا تہانوں شاگرداں دے مونہہ تے جندرے مارن دا کیہ حق اے؟استاد ہوری غصہ کھا کے ایہہ آہندے ہوئے اٹھے اوہ بہو اوئے اسیں اوہ مونہہ ای بھن چھڈاں گے تاں جے ایتھے جندر ے مارن دی لوڑ نہ رہوے۔ تے ایہہ آکھ کے استاد ہوراں اوہنوں چنگی تونی لائی۔ اوہ آہندا ای رہیا تہانوں مارن دا کیہ حق اے۔ پراستاد اوہنوں ماردا ای رہیا تے منڈے عبدالحق نوں مار پیندی ویکھ کے دند کڈھدے تے کچھاں و جاندے رہے۔اگلے دہاڑے توں عبدالحق مدرسے نہ گیا۔ بھرا نے جدوں اوہنوں اپنی مرضی نالمدر سیوں اٹھدیاں ویکھیا تے دل وچ شکر دا کلمہ پرھیا۔ اوہدا نواں ناں مدر سیوں نکل کے بازار وچ وی آھیا سی تے ہن عبدالحق ہوری اپنے بھرا نال بھانڈے قلعی کردے تے نشادر دا دھواں پھکدے سن۔
اک دن چونک وچ جلسہ ہویا تے اوس اک مشہور قومی لیڈر دی تقریر سنی۔ لیڈرصاحب نے آکھیا سی:
ہورناں دا کیہ حق اے پئی اوہ ساڈا حق مارن۔ اسیں اپنے حق دی آپ حفاظت کراں گے۔ اسیں اپنے حق لئی جان دے دیاں گے۔"
لیڈر دی اک اک گل اوس گل دا اک اک حرف عبدالحق دے دل وچ اتر گیا تے اوہدے ہڈیں لہہ گیا۔ لیڈر دی پہلی تقیر سندیاں سار ای اوس اپنے دل وچ اوہنوں اپناگورو تے آگو دھار لیا۔ دل وچ آہندا سی سن اوئے عبدالحق جے ایس مرد دے پچھے نہ تریوں تتے تینوں دھر در گاہ دا دھکا۔ ایہہ تیری بولی بولدا اے تے تیرے دل دی گھنڈی کھولدا اے تیرے من پسند دی گل کردا اے، اوہدے مگر لگیاں تیرا بیڑا پار اے۔ "
لیڈر صاحب اک اخبار کڈھدے سن، جیہدا ناں سی ـ"حق "۔ ایس اخبار دی سرکار نال کھڑبا کھڑبی رہندی سی تے سرکار نے ایس اخبار دے ایڈیٹر نوں کئی وار جیل گھلیاسی۔
لیڈر صاحب دی طبیعت ذرا خراب رہندی سی۔ ہمیشہ اپنے اخبار تے ایڈیٹر تے مالک دی تھاں تے کسے ہور بندے دا ناں لکھدے آوندے سن تے ایس طرح حق دی حمایت وچ کئی بندیاں نوں جیل ٹور بیٹھے سن۔
عبدالحق دا جدوں اوہناں نال بہتا بہن کھلون ہوگیا۔ اوہناں اوہنوں اک دن آکھیا "بیلیا! میرا اپنا جی تے ایہہ چاہندا اے پئی میں حق حمایت وچ پھانسی دے رسے نوں چم کے اپنے گل وچ پالواں پر میری طبیعت ذرا خراب رہندی اے تے نالے جے میں جیل جاواں تے میری گھر دی رو رو کے اپنی جان گوالے گی تے میتھوں اوہدا تسیہا نہیں ڈٹھا جانداتے میں اپنے اخبار "حق " وچ حق بات لکھن توں وی نہیں رہ سکدا۔ کیوں جے ہزاراں لوک میرا خبار پڑھدے نیں ، اخبار حق دے حمایتی نیں۔ ایس لئی میں ہمیشہ کسے ہور بہادر دا ناں ایڈیٹر دی تھاں اخبار وچ لکھناواں۔ ہن سجنا ! گناہ تیرے تے پے گیاای۔ ـ"
لیڈر نے کجھ ہور گلاں وی کیتیاں تے الگے دہاڑے عبدالحق ہوراں دا ناں خبار دے حق دے پہلے صفحے تے ایڈیٹر تھاں ڈلھکاں مارن لگ پیا۔ بھر جائی نے جدوں ڈٹھا پئی عبدالحق عبدالحق خیرنال ایڈیٹر بن گیا اے تے اوہنوں چھٹدیاں اینی تنخواہ ملن لگ پئی اے جیہڑی اوہدے قلعی گر بھرا دی آمدن توں بہت تھوڑی نہیں، تے اوس ہور اڈیک کیتیاں بنا عبدالحق نوں اپنی سکی بھین دا ساک لیا دتا تے ہن دونویں بھراسکے بھرا ہون توں ودھ کے سکے سانڈھو وی بن گئے۔
"حق "اخبار ہر معاملے وچ سرکار توں اڈگل لکھداسی۔ ایتھوں تیک پئی سرکار جے آکھے سچ بولنا چنگا اے ۔ ایس اخبار وچ چھپنا پئی ساڈا بیڑا جدوں غرق ہونا اے ایس سچ ہتھوں ہونا اے۔ ساڈے ویری جھوٹھے نیں۔ اسیں سچ بول کے جھوٹھے دا مقابلہ نہیں کر سکدے۔ جھوٹھے نال سچ بولنا پرلے درجے دا پاگل پن اے۔ ساڈے ویری جے ماسا جھوٹھ بولن گے تے اسیں جھوٹھ دی پنجیری اوہناں دے تالو وچ ماراں گے۔
"حق " اخبار پڑھن والیاں دیاں کھوپڑیاں حق اخبار دے سانچے وچ ڈھل گئیاں سن تے حق اخبار اینا چوکھا وکداسی پئی اخبار دا اصلی مالک کوٹھی وچ رہنداسی تے موٹر تے چڑھداسی تے اوہدی سوانی وڈے وڈے افسراں دیاں سوانیاں دی سہیلی سی۔ عبدالحق نوں ایڈیٹر دی تھاں لکھان دی تنخواہ ویلے نال مل جاندی سی۔ اوہدے دن رات نویں ویاہی ووہٹی نال ڈاڈھے خوشی نال پئے لنگھدے سن۔
اچن چیتی دیس وچ چوناں دے ڈھول وچ گئے تے حق اخبار نے سرکار دی ہر نیکی نوں بدی تے ہر کم نوں شیطانی کم لکھنا شروع کردتا۔ ایہہ گل وہار دی اے پئی ہور سمے سرکار مخالف دھڑے دیاں جیہڑیاں گلاں ہس کے سہ جاندی اے اوہ چوناں ویلے نہیں سہہ سکدی۔ ایس لئی حق اخبار دے ایڈیٹر نوں حوالات لے گئی۔ حوالاتوں جیل اپڑن وچ اٹھوارے توں ودھ سمانہ لگا۔ آہندے نیں جیل دی کوٹھڑی وچ بھوئیں تے سوں کے، جیل دیاں بھانڈیاں وچ کھا پی کے بندے دی عقل چمک اٹھدی اے تے چوداں طبق روشن ہو جاندے نیں۔ ایس لئی جیل دیاں اچیاں کندھاں پچھے عبدالحق نت سوچداسی پئی جیہڑا مضمون اوس اپنے ہتھیں نہیں لکھیا اوہدے لئی اوہنوں قید کرن دا کسے نوں کیہ حق اے پر نال ای اوہدے اندروں کوئی آہنداسی پئی تینوں ایہہ گل اودوں سوچنی چاہیدی سی جدوں اخبار دے متھے اتے تیرا ناں ایڈیٹر دی تھاں تے چھپداسی تے ایسے گل دی تینوں تنخواہ ملدی سی۔
دھیان بھرجائی دی سکی بھین ول گیاتے اوہدا دل دکھ نال تے اکھاں ہنجوواں نال بھر گئیاں۔ کیوں جے جیل وچ اوہنوں سارے ملن آئے سن پر اوہدی ووہٹی ملن نہیں سی آئی۔ جیل وچ بیٹھیاں اوس سنیاسی پئی اوہ آہندی اے جے توں قیدای ہوناسی تے مینوں کاہنوں جھلایاسی۔ انج تے اوہ اپنے ویاہ نوں "جھلا"تے ویاہ توں اگلے دن ای آکھن لگ پئی سی پئی جیہڑی گل جیلوں باہر سن کے تے اوہ ہس چھڈ داسی اوہوگل جیل دے اندر سن کے اوہدے سینے وچ تیر لگداسی تے اوہ سوچداسی پئی ہچھا جدوں قیدوںچھٹاں گے اودوں تیریاں میریاں گلاں ہون گیاں۔
جیلوں چھٹا تے سدھا ساہورے گیا۔ کیوں جے اوہدے قید ہون پچھوں اوہدی ووہٹی اک دہاڑی وی اوہدے گھر نہیں سی رہی ۔ اوہدے قید ہون دی خبر سندیاں ای چیز وست لے کے پیکے ٹر گئی سی پر پھیر دی اوہ سوچداسی پئی جیلوں نکلاں گاتے پھیر اوہنوں گھر لے آواں گاتے بیتے سمے پھیر مڑ آون گے۔
پر جدوں اوہ ساہو ریاں دے ویڑھے وڑیا اوہدی ووہٹی جھونا پئی چھڑدی سی۔ اوہنوں ویہندیاں ای جھونا چھڑنا چھڈکے موہلی اکھلی وچ رکھ کے انج کھلو گئی جیویں اکھاں نال آہندی ہووے پئی نیڑے آ تینوں چولاں وانگوں چھٹ سٹاں۔
ایس اگانہہ ودھ کے اوہنوں بانہوں جا پھڑیا تے اوہ بانہہ چھڑا کے دور جا کھلوتی ۔ ایس آکھیا "توں "میری ووہٹی ایں تینوں میرے کولوں نسن دا کیہ حق اے ۔ "پر اوہ تیر کھادی شیرنی وانگوں پلٹی تے ٹھبی مار کے اوہنوں سر پرنے اکھلی وچ ڈیگ دتا۔ عبدالحق دا سر اکھلی وچ پھس گیا، ٹنگاں اسمان ول ہوگئیاں ، تہمتی لہہ گئی۔ زنانی نے دوہتھڑ اوہدی کنڈ اتے مار کے آکھیا "دفع ہو جا جوٹھ زمانے دی ، آگیا اے کتھوں حقے وانگوں حق حق کردا۔ "
تے عبدالحق اینا کو حق جھولی پا کے ساہورے گھر دے بوہیوں نکل آیا۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels