Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> وچھوڑے دے داغ >> وچھوڑے دے داغ: ویاہ شادیاں

وچھوڑے دے داغ: ویاہ شادیاں

شمشیر سنگھ
April 16th, 2008

ویاہ دے رنگ ڈھنگ، آن شان دے نال، ٹھاکے توں لے کے مکلاوے تک ترتیب وار کئی مہینے تردے رہندے سن۔ ہر ٹبر آپنی فرصت دے مطابق، پیسے تے پھلاں نوں مینہہ وانگ کیردا سی۔ مذہبی رسماں ہر مذہب دیاں وکھریاں وکھریاں سن پر پتا پرشی لیکاں تے چلدیاں آؤندیاں وکھاوے دیاں روایتاں چارے مذہباں و چ تقریباً اکو جہیاں سن۔ کئی ریتاں دی اہمیت تے مطلب لوکاں نوں پتہ سن پر کئی روایتاں کدوں تے کیویں شروع ہوئیاں ایہہ بیتے ہوئے ویلیاں دا راز سن۔ ہو سکدا اے کہ وقت تے دریاواں دیاں وتھاں کرکے بدل وی گئیاں ہون۔ ایتھے صرف پنڈ و چ مشہور تے مذہباں دیاں سانجھیاں ریتاں دا ہی ذکر اے۔


تیل چونا: جی آیاں آکھن دا اک نگھا طریقہ تیل چونا سی۔ جدوں کوئی ساک لے کے آوے جاں نواں رشتے دار پہلی واری گھر آوے تاں گھر دیاں زنانیاں اکٹھیاں ہو کے سردل تے سروں دا تیل چوندیاں سن۔ لاڑا ووہٹی تاں گھر دے اندر پیر نہیں سن رکھ سکدے جدوں تک ہسدیاں ہسدیاں کڑیاں تیل نہیں سن چو لیندیاں۔


لاگ: رسماں نوں نبھاؤن ویلے، ہر پیر تے لاگیاں نوں لاگ دینا ضروری سی۔ لاگ پیسیاں دا ہندا سی۔ نہ دیو تاں لاگی وٹر بہندے سن۔ کاجاں دا نبھا اوہناں دے ہتھ وچ ہندا سی۔ موقعے مطابق، ایہہ پیسے، مراسن، نین، مراسی جاں نائی نوں دتے جاندے سن۔ صرف لاڑے دے گھوڑی چڑھن ویلے، ساریاں بھیناں نوں وی واگ پھڑائی دے پیسے دتے جاندے سن۔

ٹھاکا: ور لبھن لئی رشتے داراں تے دوستاں متراں نوں پچھیا جاندا سی۔ جے کدھرے دس پے جائے تاں کڑی دا پیو جاں کوئی چاچا تایا منڈا ویکھن جاندا سی۔ جے گل بندی نظر آوے تاں منڈے دی ماں کڑی ویکھن وی جاندی سی۔ منڈا کڑی گھٹ ہی اک دوجے نوں ویکھدے سن۔ جے رشتے داراں وچ رشتہ ہووے تاں وکھری گل سی۔ جے گل بن جائے تاں کڑی دا پیو جاں ٹبر دا کوئی ہور اُگھا جی منڈے دی تلی تے چاندی دا روپیہ رکھ دیندا سی۔ بس ٹھاکا ہو گیا۔ منڈا روک لیا۔ دوویں پاسے ویاہ دیاں تیاریاں شروع ہو گئیاں۔ رشتہ کران والے نوں وچولا (وچولی) کہندے سن۔
منگنی : پہلاں وہار منگنی ہندا سی۔ کڑی دا پیو، بھرا سمیت شگن لے کے منڈے دے گھر جاندا سی۔ رسم توں بعد، منڈے دے منہ نوں چھوہارا لاؤندا سی تے اوس دے منہ و چ لڈو پاؤندا سی۔ شگن دی تھالی و چ پتاسے تے پیسے وی رکھے ہندے سن۔ کڑم جپھیاں پا کے ملدے۔ سارے ودھائیاں دیندے۔

ہور رسماں: ویاہ توں پہلوں کئی رسماں ہندیاں سن۔ منڈے دی ماں کڑی دے گھر جا کے کڑی نوں چنی چڑھاندی۔ ویاہ توں ہفتہ دس دن پہلوں دوہاں گھراں وچ شام نوں گیتاں لئی زنانی کڑیاں اکٹھیاں ہندیاں۔ اک شام نوں مراسن منڈے نوں تے کڑی نوں مہندی لاؤندی۔ ہور زنانیاں تے کڑیاں منڈے وی مہندی لواؤندے، لاؤندے۔ ویاہ توں اک دن پہلوں منڈے نوں تے کڑی نوں کھارے پایا جاندا تے وٹنا مل کے نہایا جاندا۔

جنج: ویاہ دا سبھ توں رنگیلا شو جنج ہندی سی۔ جس دن جنج ترنی ہووے، منڈے والیاں دے گھر بینڈ والا سویرے ہی شروع ہو جاندا سی۔ پیو پتر نوں سہرا بنھدا سی۔ سڑبالے نوں وی سجا دیندے سن۔ عورتاں گیت گاؤندیاں سن۔ فیر لاڑے نوں گھوڑی تے چڑھایا جاندا سی۔ بھیناں واگاں گند دیاں سن۔ جنج تردی سی تاں پیو لاڑے دے سر تے پیسیاں دی چھوٹ کردا سی۔ بچے دوڑ دوڑ کے پیسے چکدے سن۔ جنج صرف آدمیاں دی ہندی سی۔ جنج نوں وداع کرکے عورتاں گدھا تے ککلی پاؤندیاں گیت گاؤندیاں، مشکریاں کردیاں، ہسدیاں، کھیڈ دیاں۔

کڑی والے گھر جنج دے سواگت دی تیاری زور شور نال ہندی۔ سویرے سویرے مامے کڑی نوں چوڑا چڑھاؤندے۔ جنج شام نوں پہنچدی۔ آدر تے مان دے نال سواگت کردے۔ ملنی ہندی۔ ڈُھکن ویلے پنڈ دیاں زنانیاں سٹھنیاں دیندیاں۔ کئی کجھ اُچا نیواں کہندیاں۔ ایہہ وی شغل ہندا سی۔ رات نوں جنج ڈھکدی، آتش بازی چلائی جاندی۔

ویاہ مسلماناں تے ہندواں دے ویاہ دی رسم نجی طریقے نال ہندی، عیسائیاں دی دھیرج نال تے سکھاں دی دوپہر توں پہلوں شو نال ہندی۔ کھانا پینا چلدا رہندا۔ گھر دے اندر داج وکھایا جاندا۔ منڈے والیاں نوں بہت کجھ کیہا جاندا۔ فیر ڈولی تورن دی تیاری شروع ہو جاندی۔
ڈولی کہار ڈولی سزا کے سڑک تے رکھ دیندے۔ ویاہ دا درد بھریا حصہ شروع ہو جاندا۔

ڈولی چڑھدیاں ماریاں ہیر چیکاں

نویں جوڑی گھروں وداع ہوئی۔ لاڑا اگے اگے۔ بھیناں تے سہیلیاں و چ گھری ہوئی لاڑی پچھے، اکھاں اتھرواں نال دھوتیاں ہوئیاں، ہولی ہولی ڈولی کول پہنچدیاں۔ نین جاں مراسن جس نے نال جانا سی چپ کرکے ڈولی و چ بیٹھ گئی۔ کڑی ہر اک نوں جپھی پا کے اُچی اُچی روندی۔ ماں وی روئے، بھیناں وی رون، سہیلیاں تے گوانڈھناں وی۔ پیو تے بھرا وی اکھیاں پونجھن۔ آخر کڑی نوں ڈولی وچ بٹھایا جاندا۔ چار کہار ڈولی چک لیندے۔ لاڑا اگے اگے تے ڈولی پچھے۔ کڑی سوہریاں دے پنڈ نوں روانہ ہو جاندی۔ پچھے گھر و چ گہما گہمی دی تھاں چپ ورت جاندی۔

ڈولی چوں اتر کے جوڑی گھر ول تری۔ دروازے کول منڈے دی ماں پانی وارن واسطے کھڑی ہندی، کڑیاں تیل چون واسطے کھلوتیاں ہندیاں۔ اندر جوڑی کجھ چر واسطے پلنگھ تے بیٹھے۔ فیر گھر والا چلا گیا۔ کڑیاں، دیور اتے زنانیاں نے ووہٹی دا منہ ویکھن واسطے جھرمٹ پا دینا۔ سبھ ووہٹی تے ساتھن (Lady-in-waiting) اکٹھیاں کول کول سوندیاں۔ اگلی سویرے دوویں واپس پیکے گھر مڑ آیاں۔

مکلاوا کجھ دناں بعد گھر والا ووہٹی نوں لین آؤندا۔ ووہٹی نوں پیکے گھروں کپڑیاں، لڈواں، مٹھائیاں، نال لد کے توریا جاندا تے جوڑی گھر پہنچ جاندی۔ نویں ویاہی جوڑی دا اکٹھیاں رہن دا سلسلہ شروع ہو جاندا۔ مکلاوے والی پہلی رات دا نقشہ پنجاب دے لوک گیت گوہڑی طرحاں بنھدے نے۔ ہفتے دس دن واسطے ووہٹی نوں کجھ گھر دا کم نہیں سی کرنا پیندا تانجے پورا دھیان گھر والے نوں دیوے، جوانی مانے۔ فیر ووہٹی نوں چونکے چڑھایا جاندا۔ ہن اوہنوں پوری کھلھ سی کہ روٹیاں پکاوے، ہتھ ساڑے تے دل وی ساڑے۔ اگوں تیرے بھاگ لچھیئے!

چادر پاؤنی: پرانے ویلیاں توں رواج چلیا آ رہیا سی کہ جے خدا نخواستہ کوئی عورت جوان عمر وچ بیوہ ہو جاوے تاں اوہدے جیٹھ جاں دیور نوں حق سی کہ اوس دے اُپر چادر پا لوے مطلب ویاہ کر لوے۔ اس دا فائدہ ایہہ سی کہ گھر دی عزت گھر وچ ہی رہندی سی۔ ٹبر وکھ نہیں سی ہندا تے جائیداد کٹھی رہندی سی۔ بیوہ نوں ڈر ہندا سی کہ جے جیٹھ جاں دیور ویاہیا ہووے تاں کیہ پتہ سونکن دے نال نبھے جاں نہ نبھے، ایہہ وی ڈر ہندا سی کہ کدھرے اوہدی جائیداد نوں ہڑپ کرن دی چال تاں نہیں۔ ایہناں سوالاں دا جواب تاں وقت نال ای ملدا سی۔ پر چادر پاؤن دا عام رواج سی۔
رسم بڑی سادہ جہی ہندی سی۔ دوویں نالو نال دو چوکیاں تے بیٹھدے سن۔ گھر دیاں زنانیاں اوہناں دے سراں دے اپر چادر پھڑ کے کھلوندیاں سن۔ گیت گاؤندیاں سن، چول وار کے سٹدیاں سن۔ آدمی کوئی نہیں شامل ہندا۔ رسم ختم ہون تے دوویں جوڑی سمجھے جاندے سن۔ سماج تے کچہریاں ایہناں ویاہاں نوں قبول کردیاں سن۔ اس نوں (
Customary Law) سماج دا قانون کہندے سن۔

داج: ویاہ ویلے لین دین نوں داج کہندے سن۔ اصل وچ اس دے تن روپ ہندے سن۔ داج، وٹا تے الٹا داج۔ ویاہ ویلے جو کجھ دھی نوں تے اوس دے سوہرے گھر نوں دتا جاندا سی۔ اوس نوں داج کہندے سن۔ داج دی بھاویں کنی وی آس ہووے، اس دی کوئی منگ نہیں سی کردا۔ نہ ہی کوئی ووہٹی نوں طعنے ماردا سی کہ توں داج گھٹ لیاندا اے۔ داج دیاں منگاں تاں پڑھیاں لکھیاں نے شروع کیتیاں نیں۔ ایہہ پرانی سبھیتا و چ نیچ پُنا گنیا جاندا سی۔ اس وچ زیور، سوٹ، کھیس، تلائیاں، رضائیاں، دریاں، برتن تے روز ورتن دا ہر قسم دا سامان ہندا سی۔ کئی واری چرخے، پلنگھ تے پیسے وی ہندے سن۔ سس تے نناناں تے سوٹاں ول خاص دھیان دتا جاندا سی۔ سوہرے دا گھٹ ہی فکر ہندا سی۔ گوٹا کناری بڑا ورتیا جاندا سی۔ کڑی دے ہتھاں دیاں بنائیاں ساریاں چیزاں داج و چ رکھیاں جاندیاں سن۔ ایہہ خیال رکھنا پیندا سی کہ داج کڑی دے ٹبر تے سوہرے ٹبر دی حیثیت دے برابر دا ہوئے۔ جے گھٹ ہوئے تاں گلاں ہندیاں سن۔

جدوں وی کڑی پیکے گھر آؤندی سی تاں ہر قسم دا سامان نال لے کے جاندی سی۔ ماواں دی کوشش ہندی سی کہ دھی دا گھر بن جائے تے سس خوش رہے۔

وٹا: غریب گھر والیاں نوں منڈے لئی ساک لبھنا بڑا اوکھا ہندا سی۔ ہر ماں پیو نوں فکر ہندا سی کہ دھی سوہرے گھر جا کے کیہ کھائے گی تے کیہ ہنڈھائے گی۔ غریب خانداناں کول اس دا حل سوکھا سی۔ آپنی کڑی دے دیو تے دوجے دی کڑی لے لوو۔ دوویں منڈے ویاہے گئے تے دوویں کڑیاں۔ ایہہ بڑا سوکھا برابر دا وٹاندرا (even exchange) ہندا سی۔ کڑیاں نوں سساں دکھی کرن توں کتراؤندیاں سن۔ پر جے اک کڑی، دوجی نالوں بوہتی سچجی تے سوہنی ہووے تاں وی رپھڑ پے جاندا سی۔ بڑا خیال رکھیا جاندا سی کہ جتھوں تک ہو سکے، وٹا برابر دا ہووے۔

الٹا داج: ضرورت مند ٹبراں و چ عام سی کہ جے منڈا بوہتی عمر دا ہو گیا ہے تے رشتہ نہیں ملیا تاں اوہ کڑی والیاں نوں پیسے دے کے منڈا ویاہ لیندے سن۔ پنڈ وچ کئی کانڈ سن جنہاں وچ کڑیاں ویچیاں وی گئیاں تے خریدیاں وی گئیاں۔ کئی کامیاب سن تے کئی ناکام۔

پنڈ وچ سبھ توں مشہور الٹا داج سوہن سنگھ دے گھر دا سی۔ اوس دیاں پنج دھیاں تے اک نکا پتر سی۔ زمین گہنے پئی ہوئی سی تے گزارا اوکھا سی۔ قرضہ بڑا سی۔ اوس نے واری واری پنجاں دھیاں دے ویاہ پیسے لے کے کر دتے۔ قرضہ لہہ گیا۔ زمین چھٹ گئی۔ برادری میہنے ماردی سی پر اس نے کوئی پرواہ نہ کیتی۔ رب دی مہر، پنجے دھیاں آپنے گھراں و چ خوش سن۔ سوہن سنگھ دی جوائیاں نال وی چنگی بندی سی۔ قرضے لہہ جان توں بعد، سوہن سنگھ دی ووہٹی دن دہار کڑیاں نوں گھر سددی رہندی سی۔ سردا پجدا کجھ نہ کجھ دے وی دیندی سی۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels