Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> وچھوڑے دے داغ >> وچھوڑے دے داغ: لکھائی پڑھائی (دوجا انگ)

وچھوڑے دے داغ: لکھائی پڑھائی (دوجا انگ)

شمشیر سنگھ
February 13th, 2008

سکول وچ پہاڑیاں تے بڑا زور ہُندا سی۔ پہلی جماعت وچ وی دس تک تے فیر ١٦ دے پہاڑے طوطیاں وانگ رٹّے جاندے سن۔ تیجی چوتھی وچ ادھے، پونے، سوائے، ڈیڈھ، ڈھائی دے پہاڑے ہی رٹّے جاندے سن۔ پر ایہناں دے نال نال مُنہ زبانی سوال کڈھنے سوکھے ہُندے سن۔ اوکھے سوال وی چھیتی حل ہو جاندے سن۔ جیومیٹری سکھن لئی مِٹی گُنھ کے ہر قسم دیاں شکلاں بنائیاں جاندیاں سن۔ مُنڈیاں نوں پسند آؤندا سی تے جیومیٹری دا شوق پیدا ہو جاندا سی۔

١٩١٨ وچ لہور دے وڈے پادری نے عیسائیاں دے مُحلے کول مُنڈیاں دا دُوجا سکول کھول دِتا۔ کمرہ اکو لما حال سی پر بلڈنگ گرجے ورگی اُتّے صلیب وڈے دن لئی ایہہ گِرجے دا کم دیندا سی۔ ہر دھرم دے مُنڈے ایتھے پڑھدے سی۔ ١٩٤٧ وچ کُڑیاں واسطے وی داخلہ شروع ہویا۔ اودوں تک کوئی وی عیسائی کُڑی نہیں سی لکھ پڑھ سکی۔ صرف سمّیں دی دھی دو سالاں واسطے مشنریاں دے خرچے تے لہور پڑھن گئی۔ گھر دی کھچ نے اوہنوں واپس لے آندا۔


چار سال مِشن سکول (١٩٤٢-٤٦)
مشن سکول وچ (
discipline) بڑا کرڑا سی تے چوتھی دے نتیجے وی چنگے ہُندے سن۔ اس کرکے میرے پیو نے مینوں اوتھے داخل کرا دتا۔ پر کمرے وچ کُربل کُربل ہُندی سی۔ چارے جماعتاں اک دُوجی دے کول بیٹھدیاں سن۔ شور وی بڑا تے حُقّے دا دھواں وی بڑا۔ سکول دے کول کھیڈاں دا میدان کوئی نہیں سی۔ تفریح ویلے مُنڈے چھپڑ دے آلے دوآلے ٹپدے، دوڑدے تے خرمستیاں کردے۔ سکول وچ صرف تِن عیسائی کُڑیاں پڑھدیاں سن۔ کُجھ رنجائی دے مُنڈے وی پڑھدے سن۔ بہُت سارے میرے جماعتی میرے نالوں اُچے لمے تے ودھ عمر دے سن کیونجے اوہناں کئی واری سکول چھڈ دینا تے فیر آ جانا۔

جدوں توں سکول کُھلیا سی اودوں توں وریام چند ماسٹر لگّا ہویا سی۔ حُقّہ بڑا پیندا سی۔ ہر فقرے بعد اوہنے گُڑ گُڑ کرنی۔ مُنڈے اوہنوں گُڑ گُڑ ماسٹر کہندے سن۔ وریام چند ہر مُنڈے ول باز وانگر ویکھدا رہندا سی۔ بڑا سخت سی۔ جاں تُسیں پڑھ جاندے سی تے جاں نس جاندے سی۔ جدوں کدی کِسے مُنڈے نوں ڈاہڈی سزا دینی ہُندی سی تاں اوہنوں کہندا سی کل میرے واسطے سوزک لے کے آئیں۔ بڑیاں عجیب قسم دیاں سزاواں دیندا سی۔ پر کُٹ کُٹ کے پڑھا ضرور دیندا سی۔ ماں پیو خوش سن۔

رنجائی دا مُراد علی میرا اک جماعتی سی۔ بڑا لما اُچا سی۔ اوہنوں سزا دین لئی ماسٹر مینوں آکھیا کہ توں ڈاکٹر ایں تے مُراد تیرا مریض اے۔ مُراد نوں دوائی دی بڑی سخت لوڑ اے۔ مینوں دوات دیویں تے آکھے اس دے وچ دوائی اے۔ اس نوں مریض دے مُنہ وچ ڈولہہ۔ میں روواں، کیونجے مینوں پتہ سی کہ باہر نکل کے مُراد مینوں کُٹّے گا۔

بچیاں دی گِنتی ودھن دے کارن، لہور توں مشنریاں نے دُوجا ماسٹر وی بھیج دتا۔ اوہ عیسائی سی تے امیر بخش اوہدا ناں سی لہوروں آیا امیر بخش ایہہ سمجھے کہ جویں سکول میرا اے بھاویں وریام چند وڈا ماسٹر سی۔ اس کرکے وریام چند نوں بڑی کھجھ چڑھدی سی۔

امیر دی نِکی جہی کُڑی، امیل ناں دی، سکول وچ وی پڑھدی سی۔ لہوروں آئی پیو نوں پاپا تے ماں نوں مما کہہ کے بُلاؤندی سی۔ پنجابی وچ پتّے نوں پاپا کہندے نیں عورتاں دے تھناں نوں ممّا۔ وریام چند نے امیل نوں پُچھنا تیرا پاپا، پِپل دا پاپا اے کہ بوہڑ دا؟ وچاری کُڑی نوں سمجھ نہ آؤنی تے دوہاں ماسٹراں نے مُنڈیاں دے ساہمنے ہی گرمی کھا جانی۔

بھاویں سکول وچ رولا رپا رہندا سی پر پڑھائی بڑی ودھیا ہُندی سی تے نتیجے وی چنگے۔ چوتھی جماعت توں بعد میں نویں نویں شروع ہوئے خالصہ ہائی سکول وچ داخل ہویا۔ ایتھے تھاں وی کُھلا تے ہر قسم دی کُھل ڈُل سی۔ کھیڈا سکھاؤن والا اک وکھرا اُستاد ہُندا سی۔ میری جماعت وچ اک خوبصورت مُنڈا مُراد (مُراد علی) پڑھدا سی۔ اوہدی آواز کوئلاں نوں وی مات کردی سی۔ ربّوں ہی بڑا سوہنا گاؤندا سی۔ افسوس ہے کہ سال بعد ہی دیش دی ونڈ ہو گئی۔ قصہ ختم ہو گیا۔ سُریندر سنگھ


مشن ہائی سکول : چرچ آف سکاٹ لینڈ (
Church of Scotland) نے ١٩١٠ وچ ڈسکے ہائی مُنڈیاں دا مشن ہائی سکول کھول کے شعور دی نویں نیہہ رکھ دتی۔ ساری تحصیل وچ ایہہ پہلا ہائی سکول سی۔ چھیتی چھیتی ہی ایہہ نویں پڑھائی دا مرکز مشہور ہویا۔ ودھیا ڈسپلن، ودھیا اُستاد، ودھیا بلڈنگ تے سوہنے ڈیسک۔ اس سکول نے علا قے دی کایا بدل دتی۔

سکول دا بیگ پائپ بینڈ مشہور سی۔ میل تک بِیناں دی آواز گونجدی سی۔ جدوں بِین دی آواز آؤنی تاں دری والیاں مُنڈیاں نے دوڑنا شروع کر دینا۔ سویرے پہلوں گراؤنڈ وچ مارچ ہونا، فیر سکول دے پھُلاں نال سجے حاطے وچ حاضری لگنی، ہیڈ ماسٹر نے بائیبل چوں اک پینسج پڑھناں تے دُعا آکھنی۔ فیر مُنڈیاں آپنی آپنی جماعت نوں لائن وچ تُر پینا۔

سکول دا پرنسپل ہمیشہ سکاٹ لینڈ توں آیا مشنری ہُندا سی۔ پر ہیڈ ماسٹر پنجابی عیسائی۔ سینئر ماسٹر ہندو ہُندے سی پر باقی دے ماسٹر عام طور تے پنجابی عیسائی ہندے سی۔

جے پڑھن والے مُنڈے سن تاں، پڑھان والے وی سارے آدمی سن۔ اک واری انگریزی دا ماسٹر، مسٹر زیگج بڑا بیمار ہو گیا۔ اوہدی چھوٹی بھین لہور توں خبر لین آئی تے جناں چر ٹھیک نہیں ہویا اوہدے کول ہی رہی۔ اوہنے سوچیا کہ بھرا دی تھاں آپ انگریزی پڑھا دیوے تاں جے جماعت دا ہرج نہ ہووے۔ اک دن اچن چکے، سُنیہری ساڈی والی، نیلے رنگ دی ریشمی ساڑھی پائی اک نوجوان عورت جماعت وچ آ وڑی۔ مُنڈیاں دے طوطے اُڈ گئے۔ مُنڈے دل لا کے انگریزی پڑھدے تے دِتی ہوئی لکھائی وی پُورا کر لیاؤندے۔ جدوں اوہ سوال پُچھے تاں شرمسار مُنڈے اوہدے مُنہ ول نہیں سی ویکھدے۔ ہفتے بعد جدوں اوہ واپس لہور چلی گئی تاں مُنڈیاں دے مُنہ مُرجھا گئے۔

نوویں جماعت وچ انگریزی دی پوئٹری پرنسپل پڑھاؤندا سی۔ مُنڈیاں نوں کدی سزا نہیں سی دیندا۔ گرمیاں وچ جدوں کسے مُنڈے نوں نیند آ جانی تاں اوہ جاں کے چُونڈھی وڈھدا سی۔ مُنڈیاں نے ہمیشہ کہنا کہ ایہہ ساڈا قصور نہیں، ایہہ تیز گرمی دا اے۔ پرنسپل نے کہنا کے سورج نوں الزام نہ دیو۔ سکاٹ لینڈ وچ تاں سانوں سورج گھٹ ہی نظر آؤندا اے۔ مُنڈے سُن کے حیران ہوون کیونجے اوہناں دی سمجھ مطابق سورج تاں اسمان وچ ہر اک نوں دِسدا ہے۔ دسویں وچ ہیڈ ماسٹر آپ انگریزی پڑھاندا سی۔ جدوں اوہنے ویکھیا کہ مُنڈے بڑے پِچھے رہ گئے ۔ اوہنوں مِٹھ بولڑے سرافی تے غصہ تاں آیا پر مُنڈیاں توں وادھو کم تاں ہُن ضرور کرنا سی کیونجے دسویں آخری جماعت سی۔ ہیڈ ماسٹر نے ہر روز بید نال لے کے آؤنا۔ مُنڈیاں نوں سِدھا تیر کر دِتا۔

سکول وچ نویاں نویاں کھیڈاں جویں کہ جمناسٹک تے فُٹ بال والی بال تے نویاں (activities) جِویں کہ سکاؤٹنگ وی آ گئیاں۔ جدوں سائیکل آئے تاں سائیکلاں دیاں کھیڈاں وی آ گئیاں۔ دو مُنڈے وڈیاں گلوٹیاں دا سُندر بھاٹ تے چھوٹیاں گلوٹیاں دا کرتار، بڑے مشہور ہو گئے۔ ایہناں اک سائیکل توں دُوجے رڑھدے تے چھال مار کے چڑھ جانا، اکھاں تے پٹی بنھ کے سِدھا لائن تے سائیکل چلانا، مُنہ پِچھے نوں کرکے سائیکل چلانا، ست جنیاں اک سائیکل تے چڑھ جانا تے ہور کئی قسم دیاں کھیڈاں کرنیاں۔ لوکیں دنگ رہ جاندے۔ اوس ویلے سائیکل کسے ورلے کول ہی ہُندا سی۔ چلانا وی نہیں سی آؤندا۔


سکولوں کھِسکو
روہڑا باہمن (روڑ مل، پنڈت) آپنے گھر دے ساہمنے منجی تے بہہ کے چھوٹے مُنڈیاں نوں بڑیاں دلچسپ کہانیاں سُناؤندا ہُندا سی۔ چار جنے اِکٹھے ڈسکے سکول پڑھن جاندے سن تے واری واری چارے ہی کِر گئے۔ اوہدیاں کُجھ کہانیاں ایہہ سن :

اسیں ہولی ہولی تے مساں مساں چوتھی جماعت پاس کیتی۔ ہائی سکول وچ ڈسکے پنجویں وچ داخل ہو گئے۔ اسیں شہر دے جماعتیاں نالوں لمے وی تے عُمروں وی وڈے ہُندے ساں۔ عام شہریاں وچ تاں اینی ہمت ہی نہیں سی ہُندی کہ فیل ہو کے وکھان۔ کلاس وچ چھُٹکو مُنڈیاں نال بہنا سانوں چنگا نہیں سی لگدا۔ اُتوں سانوں ماسٹر لمبو کہہ کے آواز ماریا کرے۔ ساڈا جی کرے کہ ماسٹر نوں کُٹ دئیے پر ہیڈ ماسٹر دے بیداں توں ڈر لگدا سی۔ اسیں پڑھائی وچ پِچھے پے گئے تے کئی کرتوتاں شروع کر دِتیاں۔

ہر مہینے دے شروع وچ سانوں پنج چھ آنے سکول دیاں فیساں دین واسطے ملدے سن۔ اک واری پُرانے ڈسکے چوں لنگھدیاں سانوں تازہ جلیبیاں نِکلدیاں دی خوشبو آئی۔ اسیں حلوائی دی دُوکان تے کھلو گئے۔ جھٹ ای فیساں ہڑپ کر گئے۔ پر فیساں تاں دینیاں سن۔ اگلے دن اسیں مُنہ ہنیرے اُٹھے۔ رستے وچ اک کھکھڑیاں دے کھیت وچ چُپ چاپ کھکھڑیاں توڑ کے آپنیاں لنگوٹیاں وچ پنڈاں بنھ لئیاں تے سِدھے منڈی جا رُکے۔ اوتھے ریہڑی والے نوں سستے بھاء خربوزے ویچے تے جا کے فیساں دِتیاں۔

تُر کے ساڈھے ٣ میل سکول جانا تے فیر تُر کے واپس آؤنا۔ واپسی تے سانوں بڑی بُھکھ لگی ہُندی سی۔ اس کُھوہ تے اُچے تھاں تے بھڑولی بنی ہوئی سی۔ اوہدے وچ کاڑھنی پئی ہُندی سی۔ جدوں کوئی نیڑے تیڑے نہیں سی تاں اساں کاڑھنی نوں چُک کے گرم گرم دودھ پی لینا۔ ملائی نوں نہ چھیڑنا۔ بِلیاں دودھ پین لگیاں ملائی نوں نہیں کھاندیاں۔ کساناں دیاں ووہٹیاں آؤنا، ویکھنا کہ ادھی کاڑھنی خالی اے۔ اوہناں اُچی اُچی بولنا بھڑولی دی کُنڈی بند اے۔ فیر بِلی کس طرحاں اندر وڑ کے دودھ پی گئی۔ وچاریاں نوں وڈیاں بِلیاں دا کیہ پتہ سی۔

روڑے نے ایہو جہیاں کہانیاں سُنا کے مُنڈیاں نوں کہنا کہ سکولوں کدی نہ کھسکو۔ میرے ول ویکھو۔ میں ہُن اک غریب ٹانگا ڈرائیور ہاں۔
کئی مُنڈیاں نے کھسکن دی اک دن پہلوں ہی صلاح بنا لئی ہُندی سی۔ ترلوک عام تُر کے سکولوں جاندا سی تے ڈسکے توں کرتار دے سائیکل تے بیٹھ کے آ جاندا سی۔ جدوں کدی سکولوں کھسکن دا ارادہ ہووے تاں گھروں گھوڑی لے جانی۔ کرتار نوں وی نال لا لینا۔ اوہدا سائیکل آپنیاں کُڑاں وچ لُکا دینا تے گھوڑی تے چڑھ کے سکول چلے جانا۔ اک پیریڈ بعد ہی سکولوں کھسک جانا تے ڈسکے دی نہر تردے رہنا۔ جدوں سکول دے بند ہون دی گھنٹی وجنی تاں ایہناں واپس پنڈ دا راہ پھڑ لینا۔ پڑھائی وچ قُدرتی پِچھے پے گئے۔ گھر دوہاں نوں مار پئی۔ ترلوک نوویں جماعت وچ سکول چھڈ گیا۔ کرتار نے پیو دے غُصے تے ڈنڈیاں توں ڈردیاں ١٩٣٧ وچ مساں کدھرے دسویں پاس کر لئی تے لہور کالج داخل ہو گیا۔

سکول وچ پچھڑے ہوئے مُنڈیاں نوں عام مار پیندی سی۔ چھوٹیاں جماعتاں وچ چپیڑاں پیندیاں سی تاں کن پھڑائے جاندے سن۔ وچکارلیاں جماعتاں وچ ڈَیسک اُتے کھڑے کرنا تاں عام رواج سی تانجے اوہناں نوں شرم آوے۔ وڈیاں جماعتاں وچ بید وجدے سن۔ بائیبل دی جماعت وچ کدی وی مار نہیں سی پیندی۔ جہڑا وی سکول لیٹ پہنچے اوہنوں گیٹ تے ہی بید پے جاندے سن۔ کئی مُنڈے ڈردے مارے سکول وی نہیں سن جاندے۔ شہر دے مُنڈے تاں گھٹ ہی وچوں سکول چھڈدے سی پر پنڈاں دے مُنڈیاں چوں ادھے ہائی سکول ختم کرن توں پہلوں ہی کِر جاندے سن۔

عیسائی مُنڈیاں واسطے فیساں تے بورڈنگ دا خرچہ معاف ہُندا سی۔ ہندو تے سِکھ مُنڈیاں واسطے اک نِکّا جیہا بورڈنگ ہاؤس سی کیونجے بوہتے گھر واپس چلے جاندے سی بھاویں پنڈ دُور ہووے۔ تفریح ویلے شہر دے مُنڈے گھر دوڑ جاندے سن پر کُجھ وچوں ریہڑی والے توں چھولے بھٹورے جاں چھولے چول خرید کے کھا لیندے سن۔ پِنڈاں دے مُنڈیاں کول کیش پیسے نہیں سی ہُندے۔ اوہ گھروں پراؤنٹھے، روٹیاں سبزی تے اچار پونے وچ بنھ کے نال لے آؤندے۔ کئی ساہمنے سڑکوں پار اصطبل دیاں پوڑیاں دے اُتے بیٹھ کے روٹی کھا لیندے جاں ٹاہلیاں تھلے بہہ جاندے۔

١٩٤٥ تک سکول وچ ٣٠٠-٣٥٠ مُنڈے پڑھدے سن۔ ہر سال ٢٥-٣٠ دسویں پاس کر لیندے سن۔ ایہناں وچ کوئی ٤٢% ہندو، ٣٢% سکھ، ١٦% مُسلمان تے ١٠% عیسائی ہُندے سن۔ پاس ہون والیاں چوں تیجا حِصہ کالجاں وچ داخل ہو جاندے سی تے باقی دے نوکریاں کرن لگ پیندے سن۔


اصطبل
سرکاری اصطبل وچ اک سٹڈ گھوڑا تے دو سٹڈ کھوتے ہُندے سن۔ ایہہ وڈے، تکڑے تے موٹے ہُندے سن۔ گھوڑیاں، کھوتیاں نوں گربھ ہُندا ویکھنا، سمجھو پشو پالنا نوں سکھن والی گل سی۔

اصطبل وچ دو گول چکر بنے ہوئے سن۔ صاف سُتھرے، وچکار کھُرلی ہُندی سی۔ پنڈاں توں لوک گھوڑی جاں کھوتی نوں لے کے آؤندے تے کھرلی نال بنھ دیندے۔ کُھرلی وچ تازہ پٹھے پا دیندے۔ اصطبل دا انچارج سٹڈ نوں لیاؤندا۔ آلے دوالے چکر لواؤندا۔ سٹڈ پِچھا سُنگھدا۔ جے اوہدا من بن جائے تاں ہُشیاری آ جاندی۔ گھوڑی کھوتی دا مالک، آپنے جانور نوں تھاپڑا دیندا تے دھون نوں جپھی پائی رکھدا تانجے ہِلے نہ۔ چڑھن توں پچھوں جدوں سٹڈ اُتردا تاں خوش خوش مالک اوہنوں چھولیاں دا چارہ کھواندا تے انچارج نوں خوشی دا اک روپیہ دیندا۔ سرکاری اصطبل ہون کرکے فیس کوئی نہیں سی ہُندی۔

کئی واری مِلن پُورا نہیں سی ہُندا۔ جدوں سٹڈ سُنگھن لگے تاں گھوڑی کھوتی دُلتے ماردی۔ پرانہہ ہو میرا جی نہیں۔ فیر کِسے ہور دن مِلان دی کوشش کیتی جاندی۔ پنڈاں دے مُنڈیاں واسطے ایہہ نظارہ کوئی عجوبہ نہیں سی کیونجے کُتے کُتیاں تاں گلیاں وچ ہی لگے ہُندے سن۔ بول پئیاں مجھاں نوں عام طور تے ٹاہلی نال بنھ کے سانڈھاں نال مِلایا جاندا سی۔ فیر وی اکھاں دا سواد بڑی چیز اے۔ وڑدے نِکلدے دا سواد اصطبل وچ کوئی وی لے سکدا سی۔

خالصہ ہائی سکول : ڈسکے پیدل تُر کے جانا آؤنا سوکھا نہیں سی۔ کِسے کِسے کول ہی سائیکل ہُندا سی۔ کُڑیاں تاں چوتھی تے پِچھوں کدھرے وی نہیں سن جا سکدیاں۔ ایہناں مشکلاں دا اکو حل سی کہ پنڈ وچ ہائی سکول کھولیا جائے۔ بڑی لگن توں بعد ١٩٤٦ وچ پنڈ خالصہ ہائی سکول کُھلیا۔

سر: دیوان سنگھ ٹھیکے دار مینیجنگ کمیٹی (Managing Committee) دے پردھان مقرر ہوئے۔ آپ نے کوشش کرکے اک مشہور کھلاڑی تے تجربے کار ماسٹر نوں پنڈ ہیڈ ماسٹر دے طور تے آؤن واسطے ونگاریا۔ ایہہ سن سر: کرتار سنگھ جو گھرجاکھ پڑھاندے سن۔ دوہاں نے رل کے کُجھ چُن کے ماسٹر آندے۔ اوہناں نوں رہن دی تھاں دِتی تے ٢٥-٣٠ روپئے مہینہ تنخواہ۔

سکول چھیتی ہی ترقی کر گیا۔ ہر پاسیوں مُنڈے دوڑے آئے۔ سال دے اندر اندر ہی سو مُنڈے کُڑیاں داخل ہو گئے۔ آس سی کہ اگلے سال ہور دُونے ہو جاون گے تے ١٩٤٨ وچ پنجاب یونیورسٹی دی منظوری مل جائے گی۔ جج صاحب بھگت سنگھ دا ہتھ پِٹھ تے سی۔ پر ونڈ دے کارن ١٩٤٧ وچ ایہہ باب مُک گیا۔ آساں رُڑھ گئیاں۔

کالج : بھاویں ہور شہراں وچ وی کالج سن پر لہور کالجاں دا گڑھ سی۔ پنڈ دے بوہت مُنڈے لہور ہی پڑھے سن۔ آؤن جان دا کرایہ تے وقت بوہت لگدا سی۔ فیساں تے رہائش دا خرچہ ٣٠ توں ٥٠ روپئے مہینہ ہُندا سی۔

اینا خرچ درمیانے درجے دے آدمی وی گھٹ ہی کر سکدے سن۔ ماں پیو دیاں اکھاں تو اوہلے، پنڈاں توں گئے بچیاں دا جیون پنڈاں ورگی کُھل والا نہیں سی ہُندا۔ اس کرکے لمیاں چُھٹیاں ہُندیاں سار ہی پڑھیار پنڈاں نوں دوڑدے سن۔ ماواں کدی وی کالج ویکھن نہیں سن گئیاں۔ پیو سال وچ دو چار واری پیسے، گھیو تے پِنّیاں دین ضرور جاندے سن۔

چھوٹیاں گلوٹیاں دا پڑھائی دے نال اینا ڈونگھا لگاؤ سی کہ بوہت سارے بچے کالج پڑھ گئے۔ کئی پنڈاں وچوں کُڑیاں تاں لانبھے رہیاں، اک وی مُنڈا کالج نہیں سی گیا۔ پنڈ نوں بڑا مان سی کہ پنڈ دے پاہڑیاں نے پنڈ دا ناں اُچا کیتا تے خانداناں نوں چار چند لائے۔ بھگت سنگھ نے چوتھی توں لے کے لا (Law) ڈگری کرن تک وظیفے جِتے تے فیر ٢٢ سال دی عمر وچ جج دا عہدہ حاصل کیتا۔ پڑھائی وچ ہور اگے ودھن والیاں چوں سن ڈاکٹر دیوان سنگھ کالیپانی، اندر سنگھ وکیل، لال سنگھ (ایم. اے.) اوتار سنگھ (جو کینیا چلا گیا)، کرتار سنگھ (انجنیئر)، درشن کور (ڈاکٹر)، جوگندر سنگھ (کیمسٹ) غُلام نبی ُشکر دین۔ پہلا مُسلمان گریجویٹ۔ ایہناں دا کالج دا حال ایتھے نہیں لکھیا کیونجے ایہہ پنڈ دی حد توں باہر دُوردُریڈا سی۔ ایہناں بارے پنڈ دے کن تاں کُجھ سُن لیندے سن پر اکھاں گھٹ ہی ویکھدیاں سن۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels