Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> وچھوڑے دے داغ >> وچھوڑے دے داغ: کپڑا لیڑا تے کھانا پینا(باب دو، دوجا انگ)

وچھوڑے دے داغ: کپڑا لیڑا تے کھانا پینا(باب دو، دوجا انگ)

شمشیر سنگھ
January 26th, 2008
4 / 5 (1 Votes)

کپّڑا لیڑا : ہر بندہ، زنانی صدیاں توں چلدا آیا گھر دا کھدر پاؤندا سی۔ بس کُھلا کُڑتا تے لنگوٹی۔ زنانیاں کئی واری لنگوٹی رنگ لیندیاں سن۔ ململ دا دُپٹہ ہر اک نے نیڑے تیڑے جاں موڈھے تے رکھیا ہُندا سی۔ کوئی وڈا وڈیرا آ جاوے تاں سر تے اوڑھ لیندیاں سن۔ نویاں ویاہیاں ووہٹیاں وڈیاں تے اوپریاں دے ساہمنے چُنی نک تک کھچ لیندیاں تے کئی واری سارا مُنہ وی ڈھک لیندیاں سن۔ ایس طرحاں دوجیاں نوں عزت وی دیندیاں سی تے آپنی عزت نوں وی بچا کے رکھدیاں سن۔ انگی پاؤن دا رواج نہیں سی تے کوئی وال وی نہیں کٹدی سی۔ کُڑیاں تے مُٹیاراں پراندی پاؤندیاں سن۔ عام زنانیاں ایویں ہی گُت کر لیندیاں سن۔ خاص موقعیاں تے لک توں گِٹیاں تک ول کھاندی گھگری پائی ہُندی سی۔ اُپر چولی ہُندی سی جو انگی دا وی کم کردی سی۔ چولی نوں بہت چھوٹی کر دیو تاں سمجھو برا بن گئی۔

جدوں ١٦٩٩ وچ خالصہ پنتھ دی سرجنا ہوئی تاں سِکھی نے پہراوے وچ بڑی بدلی لیاندی۔ ہر سِکھ بندے اتے زنانی نے کچھہرا پاؤنا شروع کیتا۔ کئی بندے کچھہرے دے اُتے لنگوٹی وی بنھ لیندے سن۔ کساناں نوں ایہہ بدلی بڑی سُوت آئی۔ لنگوٹی کم کرن، دوڑ بھج وچ اڑیچ پاؤندی سی۔ سِکھ زنانیاں ستارہویں صدی دے شروع وچ ہوئی شلوار قمیض پاؤن وچ موڈھی سن۔ شلوار قمیض دا چھیتی ہی رواج ہو گیا کیونجے سوکھی وی تے اصلی وی سی۔ مسلمان زنانیاں نے بہت چر مگروں شلوار قمیض پاؤنی شروع کیتی۔ ویاہ شادیاں اتے سوگ ویلے زنانیاں گھگرا ہی پاؤندیاں سن۔ کُڑیاں ونگاں دیاں بڑیاں شوقین سن۔ پھیری والے گلیو گلی ہاکاں ماردے ہی رہندے سن۔ چوڑیاں لے لؤ، ونگاں چڑھا لؤ۔

چُنیاں تے چادراں ویچن والے سال وچ دو تِن چکر لاؤندے۔ ساہمنے بیٹھ جو رنگ تے جو ٹھپا چاہو لوا لوو۔ ویاہ شادیاں تے رنگ دار گھگرے تے کڈھائی والی چولی، سیاپیاں تے سادہ کالے گھگرے دا رواج سی۔ گھگرے تے ٧ توں ٩ گز کپڑا لگدا سی۔ دُوجے پنڈ نوں جان لگیا تیویاں نے گھگرا موڈھیاں تے سُٹیا ہُندا سی تے پنڈ دے نیڑے جا کے پا لیندیاں سن۔ کئی واری ول چھیتی نہیں سن ہُندے۔ بولی مشہور سی کہ میرا گھگرا راس نہ آوے تے سوہریاں دا پنڈ آ گیا۔ ناچ کرن والیاں ہمیشہ ہی موتیاں نال جڑیا گھگرا جاں گھگری پاؤندیاں سن۔

ویاہ شادیاں تے سادگی بھُل جاندیاں سن۔ جِناں وی سونا ہووے سارا ہی پا لیندیاں سن۔ اگے پِچھے اوہ پٹاری وچ وی لکو کے رکھیا جاندا سی۔ بندے ریشمی پگّاں بنھ دے سی۔ ہولی ہولی ململ دیاں پگّاں شروع ہو گئیاں۔ ایہہ سر توں کھِسکدیاں نہیں سن۔ کچا پکا رنگ کرنا وی سوکھا سی۔ بالاں نوں وساکھی تے نویں کپڑے مِلدے۔ مسلمان بچیاں نوں عید دے موقعے اُتے۔ باقی مہینے ایہناں دے نال ہی گُزارنے ہُندے سن۔

٢٠ ویں صدی دے شروع وچ جدوں مِلاّں دے کپڑے دا رواج پیا تاں فیشن بدلنے شروع ہو گئے۔ زنانیاں نے سبھ توں پہلاں مشینی کپڑے نوں اپنایا۔ ایہناں دے رنگ پکے تے نمونے ودھیا سن۔ مولویاں نے کُلے دے دوالے مایا والی پگ بنھنی شروع کر دتی۔ ہندو تے سِکھ دُکانداراں نے کُڑتا پجامہ پاؤنا شروع کر دتا۔ ١٩٣٠-٣٧ وچ مِلاّں دا کپڑا سستا تے عام ہو گیا۔ پھیری والے ہر گلی وچ ہر کپڑے دے ڈھائی آنے گز دا ہوکا دیندے سن۔ چُنی تے چادراں ویچن والے سال وچ دو تن واری پنڈ وچ پھیری پاؤندے سن۔ دُوجی لڑائی توں مگروں ریان تے نائیلون دا کپڑا شروع ہو گیا۔ سردے پُجدے نے پیراشُوٹ دا پکا کپڑا لے آندا۔ ونگی ودھ گئی۔

انگریزی تعلیم، شہراں نوں آواجائی، فوجی تے سرکاری نوکریاں وچ وادھا ہون نال کپڑے لیڑے وچ نویں بدلی آئی۔ پڑھیاں لکھیاں وچ بُوٹ، جُراباں، نِکراں، پتلوناں دا رواج ہو گیا۔ مُسلمان تے عیسائی زنانیاں نے شلوار قمیض نوں اپنا لیا۔ سبھ دے کپڑے اکو جہے ہون کرکے پتہ چھیتی نہیں سی لگدا کہ عورت دا دھرم کیہ اے؟

کھانا پینا : کھانا سادہ تے نروا ہُندا سی۔ کہاوت مشہور سی کھاؤ دال جہڑی نبھے نال۔ جو کُجھ پنڈ وچ اُگدا سی اوہی سارے کھاندے سن۔ دال روٹی تے دُدھ دہی مکھن گھیو دا رواج سی۔ سویرے پرؤنٹھے، دہی، لسی، مکھن ہُندا سی۔ دوپہر ویلے روٹیاں، دال جاں موسم دی سبزی، اچار تے لسی ہُندی سی۔ گرمیاں وچ کدو دے رائتے دا وی رواج سی۔ دوپہر دے ڈھلن توں پِچھوں، بھٹھی تے بھُجے ہوئے دانے تے موسم مطابق تراں، مُولیاں، گاجراں، عام کھاہدھیاں جاندیاں سن۔ چاہ کوئی نہیں سی ہُندی۔ رات نوں روٹی، دال سبزی وچ گھیو تردا تے پِچھوں گُڑ دی ڈھیلی۔ موسمی سبزیاں وچ شامل سن ساگ، بتاؤں، گونگلو، گاجراں، بھنڈی، کریلے تے کدو۔ لوکیں سون لگیاں مٹھے گرم دُدھ دا گلاس ضرور پیندے سن۔ کہندے سن ایس نال نیند چنگی آؤندی اے۔ ہر کسے دیاں نظراں تیوہاراں تے لگیاں ہُندیاں سن کیونجے اودوں خاص خاص چیزاں کھان نوں ملدیاں سن۔ ساؤن مہینے دے ہر ایتوار نوں پُوڑے، ویاہواں شادیاں ویلے ہر قسم دے کھانے تے مٹھائیاں کھُلیاں کھان نوں ملدیاں سن۔ کسے ١٠٠ سال دے نیڑے تے بزرگ دے مرن توں پِچھوں کٹھ ہُندا سی۔ بہت کُجھ کھان نوں ہُندا سی تے مُحلے تے بھائیچارے وچ کڑاہ ونڈیا جاندا سی۔

گوشت، کُکڑ تے آنڈے مہنگے ہُندے سن۔ کدی کدائیں ہی کوئی کھاندا سی۔ وساکھی تے لوہڑی نوں سکھ ٹبر رل کے بکرے دیاں ڈھیریاں، ونڈ لیندے تے سارا دن راہڑ کے رات نوں کھاندے۔ مُسلمان عید نوں بھیڈ وڈھدے تے خوشی نال کھاندے۔ جدوں کدی کوئی خاص پروگرام آئے تاں کُکڑ بنایا جاندا سی۔

لوکیں کھیر، کڑاہ تے ہور مٹھیاں چیزاں بہت کھاندے سن۔ پر پھل تے میواجات گھٹ ہُندے سن۔ پر بھُجی ہوئی مونگ پھلی تے کھیل عام ملدی سی۔ گرمیاں وچ متِیرے، خربوزے تے جامن عام ہُندے سن۔ سردیاں نوں ہر کوئی گنے چُوپدا سی سوائے بُڑھیاں توں۔ ملھاں دے بیراں دا رواج سی۔ توت ہر تھاں تے سن پر کوئی گھٹ ہی کھاندا سی۔ باہروں آئے پھل تے میواجات جویں کہ انب، کیلے، انگور تے پستہ بادام، سؤگی گھٹ ہی ملدے سن۔ سیب تے ناکھاں کدی ہی نظر آؤندیاں سن۔

امیراں تے غریباں دے کھانے وچ وڈا فرق ایہہ سی کہ سردے پُجدے دُدھ، گھیو، مکھن تے گُڑ دوجیاں نالوں ودھ کھاندے سن۔ ہر تیجے گھر کول آپنی مجھ نہیں سی ہُندی۔ گھراں چوں لسی عام ونڈی جاندی سی۔ پنج سیر دُدھ رڑکیا ہووے تاں کئی ٹبر لسی پی سکدے سن۔ پانی پا کے لسی جِنی مرضی ہور ودھا لوو۔ لوکیں کہندے سن لسی تے لڑائی دا کیہ اے جِنی مرضی ودھا لوو۔ دُدھ ویچن دا رواج نہیں سی۔ گھیو عام وکدا سی۔ پنڈ وچ صرف بھتو نے بکریاں رکھیاں ہُندیاں سن تے گڑوی گڑوی دُدھ ویچدا سی۔

پین دا پانی گھڑیاں وچ رکھیا جاندا سی۔ پنڈ وچ ٢٠ کھوہیاں سن۔ کُجھ سانجھیاں تے کُجھ گھراں وچ۔ زنانیاں ایہناں چوں پانی بھردیاں سن۔ گھراں والے وی دن ویلے کسے زنانی جاں بچے نوں پانی بھرن توں نہیں سن روکدے۔ پنچ دے نال لگدے کھوہاں توں وی پانی بھریا جاندا سی۔ زنانیاں سویرے سویرے ایتھے نہاؤن وی آؤندیاں سن۔ اوس ویلے روایت موجب بندے دور ہی رہندے سن۔ دوپہر مگروں، گھر دے کم کاج کرکے فیر کپڑے دھون وی آؤندیاں سن۔

گرمیاں وچ ٹھنڈے پانی واسطے کئیاں نے جھجریاں رکھیاں ہُندیاں سن۔ ریتلی مِٹی دیاں ہون کرکے ایہناں چوں ذرا ذرا پانی سمدا رہندا سی۔ جدوں ہوا نال پانی اُڈدا تاں جھجری دے پانی نوں ٹھنڈا کردا سی۔ گرمیاں وچ لوکیں ستّو، کانجی تے سردائی پیندے سن۔ جواں نوں بھُن کے تے پیس کے دو چمچے ستّو تے اک دو چمچے شکر جاں کھنڈ نوں ٹھنڈے پانی وچ گھولو تاں سوادی، طاقت بناؤن تے ٹھنڈ پاؤن والا جام بن جاندا سی۔ کانجی لال تے کالیاں گاجراں توں بنائی جاندی سی۔ پانی دے گھڑے وچ صاف کرکے تے کُٹ کے سیر کُو گاجراں سُٹّو، وچ رائی پاؤ، دو چار چمچ ہور مسالے پا کے دو ہفتے لئی رکھ دیو۔ کدی کدی گھڑے نوں ہلا دیو۔ جدوں خمیر بننا شروع ہووے تاں کانجی تیار۔ چھوٹے وڈے نوں اس دا بڑا سواد ملدا سی۔ سردائی بادام، مغز، لاچیاں نوں رگڑ کے فیر کھنڈ تے پانی پا کے بنائی جاندی سی۔ اس نوں کوئی کدی کدائیں بنایا جاندا سی۔ پیسن تے چر لگدا سی۔ نہنگ سنگھ جدوں کدی پنڈ آؤندے، گُردوارے بیٹھ کے سردائی ضرور رگڑدے، بھاویں گرمی ہووے تے بھاویں سردی۔ بھائی صاحب اوہناں نوں کُجھ سُکھا صاحب (بھنگ دے پتے) وی دے دیندے سی، پی کے موجاں مانندے سن۔

وِرلے وِرلے بندیاں نوں شراب بناؤنی وی آؤندی سی۔ کُجھ آپنے پین لئی کُجھ ویچن لئی تے کُجھ دین دوان لئی۔ چوری چوری بنائی جاندی سی۔ ایہنوں رُوڑی برانڈ وی کہندے سی۔ انگریزاں نے آ کے انگریزی شراب دے لائیسنس دینے شروع کر دتے۔ سرکار نوں ٹیکس مِلدا سی تے لوکاں نوں سواد پے جاندا سی۔ ایہہ دوکاناں افیم وی ویچدیاں سن۔ پر پنڈ وچ شرابی تے افیمی گھٹ ہی سن۔ اسلام دے نال حُقہ آیا۔ مسلمان آدمی اکٹھے بیٹھ کے حُقے دی سانجھ کردے۔ سِکھاں لئی تماکو دی مناہی سی۔ اوہ نیڑے وی نہیں سن جاندے۔ کُجھ ہِندو حُقہ پین دے عادی ہو گئے۔ چلم پین دا گھٹ ای رواج سی۔

اگ بالن واسطے گھراں وچ گوہے، منچھٹی تے لکڑاں ورتیاں جاندیاں سن۔ بھٹھی وچ عام طور تے پتے جھوکھے جاندے سن۔ چانن لئی دیوے سرہوں دے تیل نال جگائے جاندے سن۔ مِٹی دا تیل آؤن توں مگروں لالٹین دی ورتوں وی شروع ہو گئی۔ ویاہ شادیاں ویلے ڈسکے توں تنبُواں والے گَیس دے لیمپ وی لے آؤندے۔ بڑا چانن کردے سن۔ گھراں وچ دن دی لوئے ای روٹی پکائی تے کھاہدی جاندی سی۔ لکھائی پڑھائی وی بوہتی دنیں ہی ہُندی سی۔

لوکیں کھوہاں، ہلٹی تے کھوہیاں تے تازے پانی نال ہر روز نہاؤندے سن۔ گرمیاں وچ دو واری۔ سر کھٹی لسی جاں کھٹے دہیں نال دھوندے سن۔ اس دے نال میل وی نکل جاندی سی تے وال وی ملیم رہندے سن۔ جے کدی لمے وال جم جان تاں کھارے سوڈے نال دھوندے سن، خاص طور تے بچیاں دے وال۔ سر دھو کے، سُکا کے ہر کوئی آرام نال تیل لواؤندا سی تے کنگھی کردا سی۔ سِکھ بچیاں دے لمے والاں وچ آپ اٹکاں پے جاندیاں سن تے وال واہن لگیاں اوہ چیکاں وی ماردے سن۔ کپڑے دیسی صابن نال دھوندے سن پر جے کپڑے بوہتے میلے ہون تاں کھارا سوڈا ورتدے سن۔ بھانڈے چِٹی سواہ نال مانج کے جاں پُونجھ لیندے سن تے جاں دھو لیندے سن۔

Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels