Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> ناول >> لڑھدی پئی نسل >> لُڑھدی پئی نسل، تیرویں قسط

لُڑھدی پئی نسل، تیرویں قسط

مُنیر احمد مانک
August 12th, 2008

اوہ ساری رات نہیں سوں سکیا، ساری رات اکھاں ہی اکھاں وچ لنگھ گئی۔

جنگ مُک گئی ہے۔

اج اینے دناں توں مگروں، دریا خان دے خیالی ناں (فرضی نام) والا بندہ راہ جاندیاں ہویاں اوہنوں لبھا ہے۔ گڈیاں دے محکمے وچ۔ اک بُک اسٹال کول۔ پہلاں توں بدلیا ہویا: ٹیٹران دے بادامی رنگ دی پینٹ، چٹے رنگ دا کُڑتا۔ اجرک دے کپڑے ورگی ٹائی، اکھاں تے لائٹ رنگ والا وڈا چشمہ، وال، قلماں تے مُچھاں نویں فیشن والیاں لمیاں لمیاں مُچھاں۔

"ہیلو ڈیئر، اجکل کتھے رہنا ایں؟"

"ایتھے ہی۔ تیری بادشاہی وچ۔" اوہنے آکھیا۔

"اجکل کیہہ کررہیا ایں؟"

"کجھ وی تاں نہیں۔"

پھیر چُپ ہوگیا۔

"چنگا، اپنی اوس Resistance Moment دا کیہہ ہویا؟

اوہدے بارے کجھ دس۔

"اوس توں مگروں کوئی ہور میٹنگ نہیں ہوئی؟" اوہدے سنگی نے اوہدے کولوں پچھیا۔

"بس یار۔ کیہہ ہونا اے۔ سندھی کدی وی نہیں سُدھرن گے، اوہ کدی وی نہیں سُدھر سکدے۔ ایہہ ذلیل تے مری ہوئی قوم ہے۔۔۔"

"اخیر اسیں وی تاں ایس ہی قوم دے بندے ہاں،" اجے اوہدی گل پوری نہیں ہوئی سی کہ اوہنے آکھیا، "میں تاں صرف تیرے کولوں اوس موومنٹ دے بارے پچھ رہیاں۔"

"آہو، لالا، اوس توں مگروں کوئی ہور میٹنگ نہیں ہوسکی۔ مینوں نوکری لبھ گئی ایس لئی میں مجبور ہوگیا ساں۔ پچھے رہ گیا اوہ اپنا کامریڈ مولانا، اوہ اپنی ہائی کمانڈ دے حکم تے میں سُنیا ہے کہ ہاریاں دی فرنٹ تے لگا ہویا ہے۔ تے اوہ موومنٹ مُک گئی۔۔۔"

کجھ گھڑیاں لئی چپ چاپ کھلوتا رہیا۔

"اخیر سندھ دا کیہہ ہووے گا؟ بنگالیاں نے تاں اپنی جان چھڈا لئی ہے، اوہ ایس رپھڑ توں بچ گئے نیں۔ قربانیاں وی تاں عظیم دتیاں نیں اوہناں نیں۔" اوہنے آکھیا۔

کیہہ ہووے گا؟ کجھھ وی نہیں ہووے گا۔ ساڈے جی ایم سید دیاں گلاں چنگیاں نیں، پر اوہ صرف وڈیریاں دے پچھے لگا ہویا ہے۔ بھٹو پنجاب دے فیدیاں نال غداری کرنا چاہوندا ہے۔ کمیونسٹ: اک پناہ گیراں دے پٹھو، جنہاں دیاں واگاں کراچی دیاں کالونیاں وچ بیٹھے ہوئے پناہ گیر کامریڈاں دے ہتھاں وچ نیں۔ دوجے، دن نوں سیاسی لائناں چلاوندے نیں، دوپہر نوں سرمایہ داراں تے وڈیریاں دے نال کچہریاں کردے نیں تے راتیں دھرتی دیاں ملکانیاں تے محنت کردے نیں۔ اوہ بھرا، کیہہ ہووے گا، کجھ وی تاں نہیں ہونا۔"

 

اوہ ہسن لگ پیا۔ پھکا پھکا ہاسا، "اخیر اسیں سندھی جواناں نوں، سانہوں ہی تاں سندھ لئی کجھ نہ کجھ کرنا ہے۔"

"بکواس ہے یار، کیہہ کیتا جاسکدا ہے، ایس مری ہوئی قوم لئی کیہہ کیتا جاسکدا ہے۔ حالت ایہہ ہے کہ۔۔۔۔ توں اوہ نعت سُنی ہے: شالہ مدینے دا کُتا ہندا تے مدینے دیاں گلیاں وچ گھمدا ریہندا!۔۔۔ سندھی مسلمان، اپنی دیس دی دھرتی دے، آزادی، وقار تے خودمختاری نال رہون دی تھاں تے مدینے دا کُتا بننا بوہتا پسند کردے نیں۔ تے بندے توں کُتا بن کے مدینے دیاں گلیاں وچ گھمن نوں بوہتی عزت والا کم سمجھدے نیں! اوہ سوہنیو، اسیں نااُمید ہوگئے آں۔"

 

ایس معاملے تے ہور گل بات کرن لئی اوہدا من نہیں چاہوندا۔ اوہنے گل ولاون لئی اپنے سنگی کولوں پچھیا:

"یحییٰ خان بھٹو نوں اقوام متحدہ توں بُلوایا ہے۔ تیرا کیہہ خیال ہے؟"

"اوہ اقتدار اوہدے ہتھ پھڑاوے گا۔ ٹھیک ہے یار، پھیر وی اپنا سندھی ہے۔"

اوہ اپنے سنگی دا مونہہ تک رہیا ہے۔

"ٹھیک ہے، چنگا ڈیئر۔ میں چلدا ہاں، گُڈبائے۔ (جیوے سندھ آکھن دی تھاں تے اوہنے گُڈ بائے آکھیا) جاون توں پہلاں اوس بندے نیں اوہدے نال ہتھ ملایا۔

"ہلا، تینوں کیہڑی نوکری لبھی ہے؟"

"الیکشن افیسر دی۔ کلاس ٹو دی پوسٹ ہے۔ چنگا۔۔۔"

بڑے جوش نال ہتھ ملاکے اوہدا سنگی ٹرجاندا ہے۔

 

صبح دے ساڑھے دس وج رہے نیں۔ گڈیاں دا محکمہ۔ اوہ سارے ایرانی دے ہوٹل تے بیٹھے ہوئے نیں، کیفے پرشن وچ۔ احمد، شاہ، نواز تے اوہ آپوں۔ شیشے دے وڈے بوہیاں وچوں باہر ویکھ رہے نیں۔ آون جاون والیاں گڈیاں نوں۔ حیدر چوراہے (یاں) جیوے سندھ چوراہے تے۔ فیصلہ نہیں ہوسکیا۔ کجھ دن ریہندے سن، جدوں یونیورسٹی دیاں کلاساں اولڈ کیمپس وچ ہُندیاں سن، ایہہ ہوٹل کامریڈ سیاسی کامیاں دا اڈہ ہُندا سی۔۔۔"

اوہ کسے گوڑھی سوچ وچ گواچا ہویا اے۔

اخیر اوہنوں کیہہ چاہیدا ہے؟ نواز نے ہوٹل دے ساہمنے کوآپریٹیو بینک دی پیلی رنگ دی کندھ ول اشارہ کردیاں ہویاں آکھیا۔ سارے اودھر تکن لگ پئے نیں۔ جتھے، پہلاں لکھیا ہویا سی: ایوب شاہی مردہ باد۔ ہن لکھیا ہویا ہے: ایوب خان کو واپس لاؤ۔ پہلاں لکھیا ہویا سی کہ: مجاحد اسلام، یحییٰ خان، ہن لکھیا ہویا ہے: یحییٰ خان کو پھانسی دو۔ پہلاں: مجیب غدار اور ہندوستان کا ایجنٹ ہے۔ ہن لکھیا ہویا ہے: اقتدار مجیب کے حوالے کرو۔ تے، ہمیں سندھی نہیں، پاکستانی صدر چایئے۔ سندھ کو دو لسانی صوبہ تسلیم کرو۔ سندھ کی سرکاری زبان۔ اردو۔

 


اوہناں نوں ہور کجھ نہیں، صرف لُٹ مار لئی سندھ دی بھوئیں چاہیدی ہے۔ ایہہ سارے ڈھکوسلے صرف ایسے لئی نیں۔"

شاہ نے آکھیا: بھٹو مُڈھلے طور تے اوہناں پناہ گیراں تے پنجابیاں دے فیدیاں دا راکھا ہے۔"

"تاں کیہہ توں سمجھدا ایں کہ بھٹو سندھیاں دے فیدیاں نال غداری کرے گا؟" نواز نے جارحانہ ڈھنگ نال پچھیا۔

"میرے خیال وچ، مسلم لیگیاں، جماعت اسلامی تے پیپلز پارٹے وچ کوئی مُڈھلا فرق نہیں۔" شاہ نے اوسے ویلے ہسدیاں ہویاں آکھیا۔

"بکواس کررہیا ایں،" نواز نے ڈاڈھیاں آکھیا، "میاں جی! ایہہ بھٹو ہی ہے، جنہیں تسیں سندھیاں نوں نویں حیاتی دتی ہے۔ پنجی ورہیاں تیکر جی ایم سید نے کیہہ کیتا ہے؟ صرف توڑ بھن، تخریب۔ کدی کوئی ترقی دا کم وی کیتا ہے اوہنے؟ ایہہ بھٹو ہی ہے، جنہیں طوفان وانگوں سندھ دے گھر گھر وچ اپڑ کے سُتے ہوئے لوکاں نوں جگایا ہے، جتھے جی ایم سید ہوریں نے پنجی ورہیاں وچ کجھ نہیں کیتا۔ ایہہ بھٹو ہی ہے، جیہدی سیاست دے کرکے ہی تاریخ وچ پہلی واری سندھی صدر بنیا ہے۔ گورنر، وزیر سندھی بنے نیں۔ افیسر سندھی ہی بنے نیں۔ سندھی، سندھ دی اکوہی سرکاری بولی بن گئی ہے۔ تسیں تاں ایہہ گلاں سفنے وچ وی نہیں تکیاں ہوون گیاں۔۔۔۔۔"

 

مہربان تھوڑی ہولی جیہی بول۔ تقریر نہ کر۔ ایہہ ہوٹل ہے۔ تے اسیں صرف چار بندے بیٹھے ہوئے آں۔ احمد نے نواز نوں جگت (ٹوک بازی) ماردیاں ہویاں ہولی ہولی آکھیا۔

نواز توں بناں، تریوے ہسن لگ پئے۔

"نہیں، میں اج ایہدے نال بحث کرکے صفائی پیش کراں گا۔" نواز نے آکھیا۔

"توں بھاویں صفائی پیش کریں، ہر وچار نال، ہوٹل وچ بیٹھے ہوئے آں۔ ہن سلسلہ چلدا رہوے۔ آہو، پھیر اوہناں نے بحث شروع کیتی۔ احمد نے اوسے طرحاں جُگت ماردیاں ہویاں آکھیا۔

"بس، میں ہن کجھ نہیں بولاں گا۔" نواز نے پانی دا گلاس چُک کے پانی پیندیاں ہویاں آکھیا۔

"توں بہہ کے تکدا رہویں، پیپلز پارٹی سندھ دے فیدیاں نال غداری کرے گی۔ سندھ دی اکوہی سرکاری بولی سندھی نہیں ہووے گی۔ تے بولی دا ایہہ بل تاں، سرکاری بولی بناون لئی نہیں، سگوں ترقی وغیرہ لئی ہے۔ اتے سندھی بولی قومی بولی وی نہیں بن سکے گی۔ نہ پوری طرحاں صوبائی خودمختاری مان سکدی ہے۔ پیپلز پارٹی سندھیاں توں بوہتی پنجابیاں تے پناہ گیراں دے فیدیاں دا خیال رکھے گی۔ پچھے تسیں رہ جانا، تے تہاڈے ورگے مورکھ سندیاں نوں راضی کرن لئی اک دو منگاں کُتے نوں پائی ہوئی ہڈی وانگوں پورا کردیاں ہویاں تے مُڈھلے مسئلیاں توں پچھا چھڈاوے گی۔ تیرے پلے کوئی گل پئی ہے؟ توں میری گل سمجھی اے یاں نہیں۔" شاہ نے اپنی گل تے زور دیندیاں ہویاں آکھیا، پچھے رہ جاوے گا جی ایم سید! اوہ بچارہ پاکستان دے اندر اپنی حیاتی دا ادھا حصہ جیلاں وچ نظر بند رہیا ہے۔ اوس توں اڈ اوس بچارے نے ہور کجھ کیتا ہے، اوہدے کرکے ہی اج تیرے کول سندھی حقاں، سندھیت دی سُجھ (شعور) ہے، میریا سوہنیا۔"

ایہہ تاں ٹھیک ہے، جی ایم سید نظریاتی پکھ توں سندھی نیشنلزم دی سُجھ (شعور) دتا ہے۔ پر اوہناں نے ستھ، تحریکی طور تے طریقہ کار وچ مُڈھلیاں بھُلاں کیتیاں نیں۔ مثال دے طور تے قومی تحریک وچ ہاریاں توں بوہتا وڈیریاں تے پیراں فقیراں تے بھروسہ کرنا۔ تے ہاریاں دے مسئلیاں نوں اکھوں اوہلے کرنا، یاں۔۔۔۔۔۔" احمد نے آکھیا۔

"ایہہ ہوسکدا ہے۔ پر ایس دا مطلب ایہہ نہیں کہ جی ایم سید غدار ہے۔" شاہ۔

"بالکل نہیں۔ کوئی وی سندھی انج نہیں آکھ سکدا۔" احمد۔

"بکواس ہے۔" نواز نے آکھیا۔ "جی ایم سید تخریب تے پاڑ کھلارن توں اڈ ہور کجھ وی نہیں کیتا ہے۔"

"ہاں، ایہہ لے پانی پی۔" شاہ نے اوہدے ول پانی دا گلاس ودھاؤندیاں ہویاں آکھیا، تینوں بڑا جوش چڑھ گیا ہے۔"

"پانی نہیں، سگریٹ پیا۔" نواز نے آکھیا۔

احمد سگریٹ منگواون لئی ویٹر نوں ہک ماری۔ تے پھیر نواز نوں چھیڑن لئی اوہنے آکھیا، نواز،ایہہ بالکل سچ ہے کہ، سندھیاں دی حکومت ہے۔ صدر وی سندھی ہے۔ پھیر وی سندھ وچ اوہی پنجابی افیسر، چوہدری، سندھ دیاں زمیناں پہلاں وانگوں پنجابی فوجیاں نوں لبھیاں ہویاں نیں۔ میں تاں ایہہ وی سُنیا ہے کہ، بلوچستان وچوں دوجے صوبیاں دے افیسراں دی چھٹی کیتی جاوے گی۔ تے ایتھے ساڈے کول ایس طرحاں دی کوئی وی گل نہیں۔ ایہہ کیہہ گل ہے؟"

"یار رب دے واسطے میرا سر نہ کھاؤ، تسیں مورکھاں وانگوں کھپ پائی ہوئی اے۔ بلوچستان وچ تاں اوہی تیرے نیب والے نیں، جنہاں نے بولی دے مسئلے تے سندھیاں دے نال غداری کیتی ہے۔ تے اپنے منشور توں مُکر گئے سن۔

نواز نے آکھیا۔

"ایہدا مطلب ہے کہ جی ایم سید دا نظریہ ٹھیک ثابت ہویا ہے: سندھ دی مخصوص حالتاں ہیٹھ، ہر، آل پاکستان مُڈھ تے بنی ہوئی سیاسی پارٹی، سندھیاں نوں کدی وی دھوکہ دے سکدی ہے۔ کیونکہ اوہناں آل پاکستان دی مُڈھ تے پارٹیاں دا بوہتا کرکے دھیان یاں تے پناہ گیراں نوں یاں پنجابیاں نوں بوہتا کرکے دوہاں نوں خوش رکھن ول ریہندا ہے۔ تے سندھ دے فیدے اوہناں دی Contradiction وچ نیں۔ تے کیونکہ اوہ سندھ دی اقتصادیات، تہذیب تمدن تے جغرافیائی وسیلیاں دی لُٹ مار کرن والے نیں۔ تے سندھی اوہناں دے ہتھوں لُٹدے جارہے نیں، آکھن دا مطلب ایہہ ہے کہ اوہ سندھیاں نوں ٹھگ رہے نیں۔۔۔۔۔۔

سندھیاں دی یاداشت کنی ماڑی ہے تے وچار کنے اُچے نیں: کل سندھ نوں پنجاب دے نال ملاون والا ایوب کھوڑو غدار سی۔ تے اج پنجاب دے فیدیاں دی کھلم کھلی راکھی کرن والے سندھیاں دا ہیرو!! اخیر ایس قوم دا کیہہ حشر ہووے گا۔۔۔" شاہ بولدا جارہیا ہے۔

"یار، رب نوں منو،" نواز اوہناں دیاں گلاں سُن سُن کے اک گیا سی، اوہنے ہتھ بنھ کے اوہناں نوں آکھیا، "ہن سیاست بند کرو۔ میرے پلے ایہہ گل نہیں پیندی، میں ایہہ گل نہیں سمجھ سکدا کہ، اسیں سندھی، عملی طور تے کجھ وی نہیں کردے تے چھڑا بہ کے سیاسی گلاں کردے ریہندے آں تے اک دوجے دی نکھیدی کردے ریہندے آں۔ میں کنی واری، ایس گل تے سنجیدہ ہوکے سوچیا ہے تے فیصلہ کیتا ہے کہ اج توں مگروں سیاست دے بارے کوئی گل نہیں کراں گا۔ پر تسیں ایسے حرام دے ہو، کہ گھما پھرا کے سیاسی بحث شروع کردیندے ہو۔ ہن کوئی ہور گل کرو۔ نہیں ماما جی؟ اوہ جیہڑا ایس ویلے تیکر چپ بیٹھا سی، اوہدے ول مونہہ کرکے اوہنوں تک رہیا سی۔

"ایہہ دور ہی ایہوجیہا ہے، اوہنے آکھیا، ہر بندے نوں سیاست وچ حصہ لینا پیندا ہے۔ سندھیاں دی ایہوہی ماڑا پن ہے: گلاں بوہتیاں تے عمل گھٹ۔"

"کیونکہ توں پولیٹیکل سائنس دا پڑھیاری ایں، ایس لئی آکھدا ایں کہ، ہر بندے نوں سیاست وچ حصہ لینا چاہیدا ہے۔" نواز نے آکھیا۔

تھوڑا جیہا ہسیا۔"حالتاں دا نیاں (تقاضہ) ایہہ ہے۔ تے سندھ دی ایس نسل نوں تے، سندھ دے مستقبل دے بارے فیصلہ کرنا ہے۔ اخیری تے قطعی فیصلہ۔ ظاہر ہے کہ سیاست وچ حصہ لینا ہی پوے گا۔ چھڑا گلاں نہیں کرنیاں، عمل وی کرنا ہے، منصوبہ وی بناونا ہے۔ کیونکہ سیاست، قوماں دے وچکار فیدیاں دی جنگ ہے۔ تے سیاست دی حد علم، نعرے تے معاہدے توں لے کے رائفل دی گولی تیکر ہے۔"

"تے سندھیاں نوں ہن گولیاں تے بندوقاں چُکنیاں چاہیدیاں نیں؟" نواز نے اوہنوں ہور تنگ کرن لئی حرام دیاں والی گل کیتی۔

"نہیں۔ میرا ایہہ مطلب نہیں، جیویں توں آکھ رہیا ایں۔" اوہنے آکھیا، "پر میں جنرل گل کیتی ہے: قومی حقاں دی تحریکاں وچ ایہوہی مرحلہ بوہتا کرکے یقینی ہندا ہے۔ ریہندہ ویلا، ویلے دی گل ہے۔"

 

(چلدا)


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels