Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> ناول >> لڑھدی پئی نسل >> لُڑھدی پئی نسل (ناویں قسط)

لُڑھدی پئی نسل (ناویں قسط)

منیر احمد مانک
July 13th, 2008

سویر دے ساڈھے اٹھ وجے ہوئے سن۔

جنرل پوسٹ آفس تے ریڈیو پاکستان دے وچلے روڈ تے چٹے رنگ دی کار کھلوتی ہوئی ہے۔ نال ہی اک وردی والا فوجی افیسر نے اک اسکوٹر چلاون والے منڈے نوں پھڑیا ہویا سی اوس منڈے نے چٹے رنگ دی پینٹ تے گلابی رنگ دی ٹی شرٹ پائی ہوئی سی، اوہ منڈا تھلے جھکیا ہویا سی، اوہناں توں دور دور، فٹ پاتھ تے، پریس کلب دے بوہے کول کھلوتے ہوئے، ڈرے ہوئے، تماشبین، میں، یونیورسٹی دے اولڈ کیمپس ول جارہیا سی، اوتھے کھلوتے ہوئے تماشبیناں دے نال تماشبین دی حیثیت نال کھلوگیا، ویکھ رہیاں۔

 

بس سر، Excuse Me، نوجوان ہتھ بنھ کے بڑی نمانتا نال آکھدا ہے۔

" نو نو۔ مرغا بنو۔" فوجی افیسر نے سوٹی ہوا وچ پھیراؤندیاں ہویاں آکھیا۔

"سر۔۔۔"

"کیہہ گل ہے۔" نال ہی کھلوتے ہوئے اک بندے کولوں پچھیا۔ جیہدے چہرے دا رنگ اُڈیا ہویا سی۔

"اوہ اسکوٹر والا، فوجی افیسر دی کار توں اگانہہ نکل رہیا سی۔ ایس لئی۔ اوہنے آکھیا۔

"اوس منڈے نے چُست پینٹ پائی ہوئی ہے، بھلا اوہ کُکڑ کیویں بن سکدا ہے، اوس ویچارے دی تاں پینٹ ہی پاٹ جاوسی۔" اوتھے کھلوتے ہوئے کسے ہور بندے نے ایہہ گل آکھی۔

نوجواں، فوجی افیسر نوں ترلے پارہیا ہے۔ پر فوجی افیسر نے اکوہی رٹ لائی ہوئی ہے۔ "نو،نو۔ جلدی کرو جلدی۔"

فوجی افیسر ہوا وچ اپنی سوٹی گھما رہیا ہے۔

اوہدا لوں لوں کمب گیا۔ سیکنڈریٹ سٹیزن۔ نہیں۔ اوہدے توں وی تھلے۔

"اچھا چل بے۔
"اوس فوجی افیسر نے نوجوان منڈے دی بُنڈ تے سوٹی مارکے اوہنوں دھکا دیندیاں ہویاں آکھیا۔ تے مگروں کار وچ بہہ کے دھڑل کرکے بوہا بند کرکے، ٹر جاندا ہے۔

اسکوٹر والا نوجوان، بنا ایدھر اودھر ویکھدے، اسکوٹر تے بہہ کے یونیورسٹی ول ٹرجاندا ہے۔

تماشبین، چپ چاپ بنا کسے نوں کجھ آکھے، اپنے بے جان تے جمے ہوئے وجوداں نوں ہل چل کراون لگ پیندے نیں۔ اوتھے کھلوتے ہوئے بندیاں نے چپ تے مرے ہوئے انداز وچ صرف اپنی اپنی منزل ول جاندیاں ہویاں اک دوجے دے مرے ہوئے چہریاں ول تکیا۔ اوہناں دیاں اکھاں وچ کجھ وی نہیں سی۔ چہریاں تے وی ککھ وی نہیں سی۔ جیون دی ماسا کو ساری نشانی وی نہیں سی۔ نہ موت! اوہ وی اگے رڑھدا ہے۔ اوہنے سوچیا کہ جے میں اوس منڈے دی تھاں تے ہندا تاں پھیر؟ پھیر اوہنے اپنے آپ نوں اوس منڈے دی تھاں تے کھلوتا ہویا ویکھیا۔ میں اوہنوں جواب دے دیندا۔ پھیر چاہے کنی وی بے عزتی کیوں نہ کردا۔ بوہتے توں بوہتا سوٹی نال ماردا نہ، یا بندیاں دے ساہمنے کُٹدا ہویا فوجی کورٹ وچ گھل دیندا۔ اوہ اپنے آپ نوں روڈ تے مار کھاندا ہویا سوچ رہیا ہے، بندیاں دے ساہمنے اپنے آپ نوں پھیٹی چڑھدیاں ہویاں ویکھ رہیا ہے، بندے اوہدے ول گھور گھور کے تک رہے نیں: بے عزت، ذلیل، بے شرم۔ ہر کوئی اوہنوں رحم بھری نظراں نال تک رہیا سی۔

اوہ اگانہہ نوں ودھ رہیا ہے۔ اوہدے کولوں وردی والے دو فوجی سپاہی لنگھے۔ اوہ اوہناں فوجیاں نوں تکدا ہے۔ یونیورسٹی دے گیٹ تے اپڑ کے اوہنوں پتہ لگدا ہے: بوہا بند ہے، فوجی سپاہی کھلوتے ہوئے نیں۔ یونیورسٹی فوج دا اڈا بنی ہوئی ہے۔" مین گیٹ دیاں سلاخاں وچوں اندر ویکھدا ہے: ہر پاسے جن بھوت ہوون دا احساس۔ فوجی سپاہی پارک وچ نیں، کجھ سُتے پئے نیں، تے کجھ تاش کھیڈ رہے نیں۔ کجھ فوجی رائفلاں چُک کے ٹر رہے نیں۔

اوہ روٹی کھا کے لک سدھا کرن لئی لما پیندا ہے۔ اوہدی بھرجائی نیانیاں دے نال سوں رہی ہے۔ اوہدا وڈا بھرا وی اپنی منجی تے سوں رہیا ہے۔ بتی بند۔ ہر پاسے چپ کھلری ہوئی اے۔

"اوہناں۔۔۔۔۔۔۔ یونیورسٹی وچوں پکڑ دھکڑ کیتی ہے کیہہ؟

ہنیرے وچ اوہدے بھرا نے اوہدے کولوں پچھیا۔

"جی؟۔۔۔۔ ہاں۔ لیکچرار تے پڑھیاری۔"

اوہدا بھرا چپ ہوگیا۔ لگدا ہے کہ اوہنے انجے ہی سوال پچھیا ہے۔

تھوڑے کو چر توں مگروں اوہدا وڈا بھرا آکھدا ہے: توں دھیان رکھیں۔ کدھرے توں وی نہ ایس پھڈے وچ نہ پھس جاویں۔"

اوہ چپ چاپ اپنے وڈے بھرا دیاں گلاں سُن رہیا ہے۔

اوہدے بھرا نے اک واری پھیر آکھیا۔ "سندھ تے ٹھیک ہے نہ، پر ویلے نوں تکنا چاہیدا ہے۔ ہن اوہ ویلا نہیں۔ تے ہن اوہ فوجی وی نہیں۔ انج وی توں ایہناں جیئے سندھ والیاں کولوں کیہہ منگیا ہے؟ یاں اج تیکر اوہناں نے تینوں کیہہ دتا ہے؟ اسیں غریب بندے۔۔۔۔۔"

چنگا لالا، ٹھیک ہے۔ اوہنے جان چھڈاون لئی ہولی جیہی آکھیا۔

"پنجابیاں دا ظلم تے برابر ہے۔ پناہ گیر وی ملک نوں مدھ کے رکھ دتا ہے" اوہدا بھرا اجے وی اوہنوں سمجھاون دے موڈ وچ ہے، پر اوہناں نوں ایتھے سندھ وچ کنہے لیاندا؟ اوہ وی تے سندھی نیں۔ یاں کوئی ہور نیں؟ ون یونٹ ٹٹیا، کئی سندھی افیسر آئے نیں، کیہہ ہویا؟ میاں غریب دا کوئی وی نہیں ہندا۔۔۔۔ اوہ بولی جارہیا ہے۔ اوہناں اپنے وڈے بھرا دیاں گلاں بالکل وی چنگیاں نہیں لگ رہیاں۔ اوہنوں بڑے وٹ چڑھدے پئے سن۔ پھیر وی چپ چاپ لما پیا ہویا اے۔

"اج کسے نے پان والے نوں دن دیہاڑے بھرے بازار وچ پھینٹی چاڑھی ہے، دو آنیاں دی ماچس، چار آنے وچ ویچ رہیا سی۔ اینے وڈے سیٹھ لوکاں نوں بلیک میل کردے نیں، افیسر وڈھی خور نیں، اوہناں نوں تے کوئی کجھ وی نہیں آکھدا، اوہناں کولوں تے کوئی کجھ وی نہیں پچھدا۔ باقی اک غریب بچڑیوال(بال بچوں والا)۔۔۔۔۔۔۔ تے اک سندھی پینڈو نوں چوراہے تے ڈانگاں نالہ ماردے نیں، اوہدی پگ لاہ کے مُچھاں پُٹ کے اوہنوں بڑا بے عزت کیتا نیں۔ اک بندے کندھ دے کول بہہ کے موتر رہیا سی۔ اوہدا بھرا اجے تیکر بولدا جارہیا ہے، بڑا بھیڑا ویلا آگیا ہے۔ کسے غریب دی نہ عزت راکھویں (محفوظ) ہے نہ ہی جان۔۔۔"

اوہ اپنے بھرا دیاں گلاں اک کن توں سن رہیا ہے تے دوجے کن توں کڈھدا جارہیا ہے۔ اوہ تھوڑے چر لئی اکھاں میچ کے سکوں نال سوں جانا چاہوندا ہے۔ اوہ نیندر لئی بے چین ہے۔

 

 

Crush-India۔ ہندوستان نوں مدھو (کچلو)۔ سڑک تے فوجی ٹرک جارہے نیں جنہاں وچ فوجی وردی پاکے بیٹھے ہوئے نیں۔ فوجی ٹرک چکر لارہے نیں۔ "ہماری اک افواج۔ زندہ باد۔" "پاک افواج کے جانباز۔ زندہ باد" لوکاں نے فوجی ٹرک، جیپاں کھلاریاں وہیاں سن۔ اوہناں نوں پھلاں دے ہار پوا رہے سن۔ اوہناں نوں گلدستے دے رہے سن۔ مٹھائیاں دے ڈبے۔ اوہناں نوں مان سمان دیندیاں ہویاں فوجیاں دے ہتھ چُم رہے سن۔ "نعرہ تکبیر۔ اللہ اکبر۔" "نعرہ تکبیر۔ اللہ اکبر"۔ "پاکستان زندہ باد۔" "پاکستان زندہ باد۔" ہندوستان سامراج کو۔ کچل دیں گے۔ "فتح! فتح! فتح!"

"وہ جا رہا ہے سوئر کا بچا۔" "مگ لڑاکا ہے۔"۔۔ "نہیں چھوڑیں گے۔ ابے آواز سُن رہے ہو؟۔ اینٹی ائر کرافٹس گن کی ہے۔ اپنی ہے۔" ، مادرچو۔۔۔۔۔۔ کیسی گولیاں دھڑا دھڑ لگا رہا ہے۔ "بھاگ گیا۔"۔۔۔ "نعرہ تکبیر۔ اللہ اکبر۔"۔۔۔ "ابے آواز نہ لگاؤ۔" "یہ سائرن والا الو کا پٹھا سوگیا کیا؟" "نہیں بے۔ اب دوسرا راؤنڈ کرے گا۔"۔۔۔۔۔۔

"او بھرا! اوہ لالا! اپنی گڈے نوں اک پاسے کرکے کھڑا کردے۔ سائرن وج گیا ہے۔

ڈھگے گڈے والے نے اوہناں دی گھل تے دھیان نہ دتا، اوہدے کن تے جوں نہ سرکی، اوہ سبزیاں نال لدیا ہویا گڈا لے کے اگانہہ ودھ رہیا سی۔ گڈے وچوں بڑے زور دیاں چیں چیاں دیاں آوازاں نکل رہیاں سن۔ اوہ لالا، اوہ سائیں۔۔۔۔" سڑک دے دوہیں پاسیاں تے کھلوتے ہوئے بندے اوہنوں ہکاں ماری جارہے نیں۔ پر اوہ ڈھگے گڈے والا سب توں بے پرواہ سی۔ رضاکاراں دا ٹولا اوہدے ول ودھیا۔ اوہناں نے زور دھگانے اوہدا گڈا کھلاردیاں ہویاں آکھیا۔ "یہ سندھی کیسے چوتیئے ہیں!"۔۔۔

"اوئے میرا راہ نہ ڈکو۔۔۔"

"چوہدری واحب، سائرن وج گیا ہے۔ ہندوستانی جہاز آرہے نیں۔ جے توں ساڈی گل نہ منی تاں پھیر توں تے تیرا گڈا (بیل گاڑی) ہندوستانی جہازاں دے بماں دا نشانہ بن جاؤ گے۔ اپنے ڈھگے اک پاسے کرکے کھلار دے۔ اک رضاکار نے اوہنوں سمجھاؤندیاں ہویاں آکھیا۔

"اوئے میرا راہ نہ ڈکو۔ ہندوستانی جہاز آرہے نیں۔ تہاڈا موتر وگ رہیا ہے۔

اوہناں نے زوری اوہدے گڈے نوں اک پاسے دھرو کے لے جاندے نیں۔

(اوہ سوچدا ہے۔ سندھی ایس جنگ وچ کنے بے گانے نیں۔ سب توں وکھ تے نر پکھ (غیر جانبدار) نیں!!)

ہائے اوئے۔ رضاکاراں دیاں ڈانگاں، تے سوٹیاں دیاں آوازاں۔ "بتی بجھاؤ۔ بتی بجھاؤ۔ روشنی آرہی ہے۔ یہ سالا کوئی عوامی لیگی ہے۔ اوئے۔ لائٹ باہر آرہی ہے۔ یہ سندھی کا گھر ہے نا؟ یہ لوگ پاکستان سے سچے نہیں ہیں۔"

فتح! فتح! فتح! ہر محاذ پر فتح! ہماری افواج نے دشمن کے چھکے چھڑا دیئے۔۔۔

۔۔۔۔ سیکٹر پر دشمن کے مکارانہ، بزدلانہ حملے کو پسپا کردیا۔ حوصلے بُلند۔۔۔

دس بھرا۔ اوہ کتھے اپئے نیں؟

۔۔۔ سنیا ہے کہ عمر کوٹ ول ودھ رہے نیں۔

۔۔۔ایہہ رفتار رہی تاں پھیر حیدرآباد دور نہیں۔

۔۔۔آہو۔

۔۔۔یار چھیتی آون تے ساڈی جان چھٹ جاوے۔

۔۔۔تینوں انج نہیں سوچنا چاہیدا۔ اخیر اوہ ساڈے ویری نہیں۔

۔۔اسیں سندھیاں تے کیہڑا فرق پیندا ہے! اک غلام قوم لئی ایہہ ضروری نہیں کہ اوہدے حاکم کون نیں۔ اوتھے گھٹ توں گھٹ جمہوریت تاں ہے۔ ساڈی قومی Identity (پچھان) نوں تے مدھیا یاں مُکایا نہیں جاوے گا۔ سندھی۔۔۔۔

۔۔۔بکواس نہ کر۔ نیشنلزم دی کوئی وی سیما (حد) نہیں ہندی۔

۔۔۔ایہہ حد کیہہ ہندی ہے؟ پیارا چیتے رکھیں، ایہہ پنجابی فوجی، بنگالیاں نوں ماارن توں مگروں ساڈے تے تہاڈے ول ودھن گ ے۔

۔۔۔ٹھیک ہے۔ میں کسے ہندو دے ہتھوں مرن دی تھاں تے، پنجابی مسلماناں دے ہتھوں مرنا پسند کراں گا۔ اخیر اوہ مسلمان تے ہین۔

کنواری بنگالی مُٹیاراں دے کیمپ۔ اک ٹوئے (کھڈے) وچ سیکڑے لوتھاں۔ الشمس البدر دے رضاکاراں۔ پنڈاں نوں ساڑدتا سی۔ تتے تتے، تپدے ہوئے تیل دیاں کڑاہیاں وچ بنگالی ماواں دے ساہمنے بالاں نوں کوہ کے (ذبح کرکے)۔۔۔۔۔ بنگالی ہندوستان دے پناہ گیراں دے کیمپاں وچ۔ ودھدی ہوئی گنتی۔ بنگالی سوجھواناں نوں مار کے دبیا گیا۔ اوہناں دیاں لوتھاں۔ بھگوڑے پاکستانی فوجیاں دی وردیاں وچ اُچیچے قسم دے پرفیوم لگے ہوئے۔ شراب دیاں بوتلاں۔ میداناں وچ کٹھیاں کرکے چھریاں تے ٹوکیاں نال وڈھیاں گیاں۔ انہے واہ بمباری۔

بی بی سی۔ تے آکاش وانی ویری دے ریڈیو اسٹیشن نیں۔ اوہناں تے بھروسہ نہیں کرنا چاہیدا۔

۔۔۔ دسو جی۔ توں بڑیاں مٹھائیاں کھا رہیا ایں۔

۔۔۔بس یار ٹکا خان آرہیا ہے۔ ایس لئی میں سوچیا کہ کھا لواں۔

۔۔۔!؟۔۔۔

۔۔۔اصلوں گل ایہہ ہے کہ جیویں ہی میں سنیا کہ ٹکا خان نوں سندھ وچ لایا جارہیا ہے، مینوں پک ہوگیا کہ میری موت پکی ہے۔ ایس لئی میں سوچیا کہ کھا پی کے مریا جاوے۔ زندگی نکی جیہی ہے۔۔۔۔

۔۔۔پر توں کیوں ڈر رہیا ایں!!؟ توں تے سیاست چھڈ دتی ہے نہ؟

۔۔۔پتہ نہیں، عجیب وخت ہے، ایس ملک وچ پتہ نہیں کیہہ ہندا ہے، کدی کالج تے یونیورسٹی دے زمانے وچ سیاست وچ حصہ لیا سی۔ اوہدے توں مگروں وی دو واری پولیس والے میرے گھر آئے سن تے مینوں پھڑ کے تھانے تے لے گئے سن۔ یار، کوئی سیکورٹی نہیں۔ تے ہن ٹکا خان آوے گا۔ ایس حالت وچ تاں ایتھے وی بنگال وانگوں چُن چُن کے بندے مارن گے۔

کل سویرے میں ٹکا خان دے آون دی افواہ سُنی سی۔ دوپہریں ہوٹل وچ بیٹھیاں ہویاں مینوں بڑا عجیب جاپ رہیا سی۔ بس یار تینوں کیہہ سداں۔ میں اوس احساسس نوں Express نہیں کرسکدا۔ اوس گھڑی توں لے کے ایس ویلے تیکر میں کئی واری بڑی بھیانک تے اذیت ناک ڈھنگ نال مرکے تکیا ہے: کدی ویکھدا ہاں کہ کوئی میرا ڈھڈھ پاڑ کے میریاں آندراں کڈھ رہیا ہے۔ کدی لگدا ہے کہ کوئی تیز چھرے نال میری کھل لاہ رہیا ہے۔ کدی لگدا ہے کہ کوئی میریاں اکھاں کڈھ رہیا ہے۔ کدی تکدا ہاں کہ کسے نے میرے گھر وچ بم سُٹ کے مینوں میرے گھر سنے اُڈا دتا ہے تے میں ساری عمارت دے ملبے تھلے دبیا ہویاں۔ میں جیس وی داڑھی والے پناہ گیر نوں تکدا ہاں تاں مینوں پک ہوجاندی ہے کہ ایہہ الشمس یا البدر دا رضاکار ہے۔ مینوں سندھی نوں ویکھ کے ایسے ویلے خنجر کڈھ کے میرے ڈھڈ وچ مار کے مینوں جانوں مار دیوے دا۔ جدوں وی میں ایہناں گلاں بارے سوچدا ہاں تے میرے مونہہ دا رنگ اُڈ جاندا ہے تے میرا مُڑھکا وگن لگ پیندا ہے۔ تے جدوں وی کسے پنجابی فوجی نوں تکدا ہاں تے مینوں لگدا ہے کہ بس ہنے ای اوہ میرے ول ودھے گا۔ تے پھیر میرے ہتھ وڈھ ٹک دیوے گا۔ میرا دماغ میرے سر وچوں باہر کڈھ دیوے گا۔ میرے مونہہ نوں تیز چھرے نال چیر دیوے گا۔ میری جیبھ باہر نکلی ہووے گی۔ عجیب گلاں میرے ذہن وچ آرہیا سن۔

 

(چلدا)


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels