Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> ناول >> لڑھدی پئی نسل >> لُڑھدی پئی نسل(اٹھویں قسط)

لُڑھدی پئی نسل(اٹھویں قسط)

منیر احمد مانک
December 26th, 2007

''کنا وڈا ہرکھ: تعلیمی اداریاں وچ فوجی ٹرک اتے ٹینک کھلوتے ہوئے نیں!''
اوہنے آکھیا۔

''ایہہ تے کوئی وڈی گل نہیں،'' شاہ نے مسکراؤندیاں ہویاں آکھیا،'پاکستان وچ۔ یعنی پاک آستان وچ! جتھے 23 ورہیاں توں لوکائی دیاں روحاں تے فوجی گڈیاں نسدیاں ریہندیاں ہین، جتھے یاراں کروڑ لوکائی نوں 23 ورہیاں توں مارشل لا کورٹاں وچ انڈر ٹرائیل رکھیا گیا ہے۔ جتھے ، سوجھوان بننا موت دی سزا جوگا ہے۔۔۔ ایتھے سندھ یونیورسٹی دے کیمپس وچ فوجی گڈیاں دا آوا جاوی کوئی وڈی گل نہیں، ہے یاں نہیں؟''
''آہو۔''

''ایہنوں آکھیا جاندا ہے اسلامی ڈھنگ۔ اوہ بھرا۔''احمد نے آکھیا۔
''اتے ہاں اک ہور گل، جدوں تیکر اجیہا پاکستان رہوے گا: پنجاب دے سامراجی مفاد رہون گے، پناہ گیراں دا اردو ازم رہوے گا، ایہہ فوج رہوے گی، تے پھیر سب کجھ انجے ہی چلدا رہوے گا۔'' شاہ۔
''ایہہ سب کجھ انجے ہی چلدا رہوے گا؟؟ جیویں چل رہیا ہے؟'' اوہنے آپوں ہی سوال کیتا۔

''بنگالی اوہناں دے نال نبڑ سکدے نیں۔ بنگالیاں نوں بڑی چنگی طرحاںنبڑنا آؤندا ہے، اوہناں دی تحریک ساڈے وانگوں صرف ویر، اکھراں اتے گلاں باتاں تیکر نہیں۔ بلوچ اتے پٹھان وی نبڑ سکدے نیں اتے مگر رہ گئے اسیں سندھی؟ بڑی عجیب صورتحال ہے: کسے حد تیکر نااُمیدی وی ہوندی ہے۔۔۔۔ ساڈے پلے تے ککھ وی نہیں پیندا!۔۔۔'' شاہ مسکرایا۔ اوہدے مونہہ تے نااُمیدی والی مسکراہٹ سی۔''اک گل تے ٹھکویں ہے'' احمد نے آکھیا،''تاریخی سچائی اتے فطری اصول موجب: سندھ رہوے گا۔ سندھی مظلوم ہین۔اتے ہمیشہ مظلوم ہی کامیاب ہوندے نیں،اوہ اپنے حقاںدی جنگ جت جاندے نیں۔ اوہ ایس لئی جت جاندے نیں کیونکہ اوہ حق دی جنگ لڑدے نیں۔۔''

تاریخ ول ایہہ اپڑ(پہنچ)
Mythlael تاریخ کیہہ ہے؟ طاقت، طاقت، طاقت۔ ہور کجھ وی نہیں۔ ریڈ انڈین اصلوں امریکی وسنیک(باشندے) سن، پھیر؟ ہن امریکہ کیہدا ہے؟ ریڈ انڈینز دا، یاں باہروں آکے وسے ہوئے نویں لوکاں دا؟ آسٹریلیا دے اصل وسنیک کتھے ہین؟ توں اپنے ہندوستان نوں ویکھ ''دراوڑیاں(ذات) اتے آرین(ذات) وچ!تاریخ وچ ویکھو کیہہ ہویا سی، اصل گل ایہہ ہے کہ کوئی وی اخلاقی اصولاں تے عمل نہیں کردا۔ بس، Time اتے Space دے اندر اُبھری ہوئی طاقت(Force) ہے اتے اوہ طاقت ہی فیصلہ کُن رول ادا کردی ہے۔ پھیر اوہ Force چاہے نٹشی دی رلویں(انفرادی) فورس ہووے، مارکس دی کلاس فورس ہووے، ہٹلر دی نسلی فورس ہووے۔

بہرحال طاقت،اتے فطری اصول وی ایہہ ہے کہ جیہدے کول طاقت ہے اوہ جیوندہ رہوے گا اتے ماڑا بندہ مرے گا۔ پھیر ہولی ہولی یاں اکوواری، جیوندہ رہون لئی اوہنوں حاکماں دی چاکری کرنی پوے گی۔''''نہیں، میرے آکھن دا مطلب ایہہ نہیں کہ سندھی قوم مظلوم ہے، ایس لئی چپ کرکے بیٹھی ہوئی ہے۔ یاں سندھی قوم عملی جدوجہد کرن دی تھاں تے رولا پاؤندی رہی۔ پر میرے آکھن دا مطلب ایہہ ہے کہ ایہہ جیہڑا ظلم ہورہیا ہے۔ لُٹ مار ہورہی ہے۔ اسلام اتے پاکستان دے ناں تے دھرو اتے تشدد کیتا جارہیا ہے، کیہہ ایہدا تت چنگانکلے گا؟ بنگالی وی تے اوسے ظلم اتے دھرو دی چکی وچ پس کے باغی ہوگئے نیں، اتے اوہناں نے جدوجہد کرن دے دا(گُر،فن) سکھے نیں۔اوہناں دا شعور ودھیا۔ اتے سندھ وچ وی انجے ہی ہووے گا۔ ایہہ فطری گل ہے۔'' احمد نے آکھیا۔

''پر سوہنیا، سندھ دی موجودہ حالتاں جگ توں نیاریاں ہین۔ ایتھے تاریخ دا نواں تجربہ کیتا جارہیا ہے۔نرالہ، انوکھا: وسوں(آبادی) دی
Composition ویکھ۔ نت دیہاڑے اوپریاں دی ودھدی ہوئی گنتی ویکھ۔ثقافتی ڈھنگ ویکھ: پناہ گیر شہراں تے مل مارکے بیٹھے ہوئے نیں۔اوہناں دا سیاسی شعور، ستھاں دا شعور اتے تحریکی شعور اتے اوہناں دے شعور دی وتھ(فاصلہ،دوری) ویکھ۔کلاس کمپوزیشن ویکھ: قومی مسئلے تے سندھی وڈیرے، سندھ دا ویری دے ساہمنے اتے ایتھے آکے وسے ہوئے نویں لوکاں دے ساہمے بونڈو(گانڈو) بن جاندے نیں اتے اوہناں دی مفاد دی راکھی کردے ریہندے نیں اوہ لوکی بھڑوے بن کے اوپریاں دے مفاداں دے رکھوالے بنے ہوئے نیں۔اوہناں دا سرمایہ دار، اتے مزدور ایس معاملے تے اک دوجے دے نال ہین۔

ایہہ اوہناں غیر سندھیاں لئی'نویں' کم کیتے گئے نیں۔ اُکے بکواس ہین۔ دھوکہ ہے، اوہ کدی وی سندھی نہیں بن سکدے۔اوہناں دی تہذیبی وڈیائی اتے سندھ نوں فتح کرن دے احساس نوں ویکھ کے صاف پتہ لگدا اوہ سندھ اتے سندھیاں دے نال کدی وی ڈھڈوں سچے نہیں ہوون گے، اوہ اوپرے لوکی کدی وی سندھ اتے سندھیاں دے نال ہمدردی نہیں کرن گے۔کیونکہ ایتھے مسئلہ مُڈھلے طور تے مفاداں دی ٹکردا ہے۔بولی اتے دوجے اقتصادی فیدیاں دے کرکے پنجاب دے چوہدریاں، فوجیاں اتے پنجاب دے سامراجی فیدیاں دے نال معاہدہ کرن نال اتے اوہناں دے نال سمجھوتہ کرکے اوہ اپنی موجودی حیثیت اتے زندگی نوں برقرار رکھ سکدے نیں،جد کہ سندھیاں دے فیدیاں دی راکھی، مظلوم قومیت دی وچار دھارا اتے اجیہی قسم دی جدوجہد تے منحصر ہے۔

یارو تُسی سارے مینوں اک گل دسو، کیہہ مہاجراں نے کدی وی سندھیاں دے قومی حقاں نوں سمجھن دا جتن کیتا ہے؟ کمیونسٹاں نے وی کدی سندھیاں دے حق سمجھن دے جتن کیتے ہین؟اوہ پہلاں، پناہ گیر، پنجابی ہین، پھیر کمیونسٹ ! اتے ساڈی سندھی مڈل کلاس، مڈل کلاس، جیہڑی قومی تحریک نوں اپنی حیاتی دی قربانی دے کے وی چلاؤندے نیں۔ناں دے بھکھے، لیڈری دے بھکھے۔ صرف اپنی ذات دے نال سچے: اوہناں دی ذہنیت وی بڑی بھیڑی ہوندی ہے۔اوہ ڈرپوک ہوندے نیں۔ لالچی ہوندے نیں۔ صرف بکواس گلاں کردے ریہندے نیں۔ اوہ موقعہ پرست اتے
Vulgar Nationlist ہوندے نیں۔اتے ساڈے سیاسی ورکر، صرف شہراں وچ چاء پی کے اک دو تقریراں کرکے صرف بونگیاں مارن والے، یار، میں تے نااُمید ہوگیاہاں۔'' شاہ نے آکھیا۔

اوہنے ٹیبل تے گھسن ماردیاں ہویاں ویٹر نوں بلایا اتے پانی منگوایا۔''نااُمید ہوون دی گل نہیں۔قومی تحریکاں وچ ایس طرحاں دیاں گلاں ہوندیاں ریہندیاں ہین۔''احمد نے آکھیا،''میں گل نوں بوہتا نہیں ودھاواں گا، پر اک گل ضرور آکھاں گا، سندھ اتے سندھیاں نوں کوئی وی کدی وی مُکا نہیں سکدا۔ خامیاں اتے ماڑا پن اپنی تھاں تے نیں۔ پر مُڈھلی گل ایہہ ہے کہ رلویں (مجموعی) طور تے سندھیاں وچ قومی جاگرتا اتے اپنے قومی وجود دا احساس وی پنگر رہیا ہے۔

تھوڑا گھٹ ہی سہی، جذباتی ہی سہی، کچا پکا ہی سہی، پر اوہ جذبہ تے پنگر رہیا ہے، اوہ بڑی تیزی نال ودھ رہیا ہے اتے باقاعدہ
Resistance form لے رہیا ہے۔ جنہوں ہن کوئی وی مکاری اتے طاقت پھیر چاہے اوہ اسلام یاں پاکستان دے ناں تے کیتی جاوے، اوہنوں دبایا نہیں جاسکدا، اوہنوں توڑیا نہیں جاسکدا اتے اوہنوں مدھیا وی نہیں جاسکدا۔ ایہہ سو فیصدی سچ ہے کہ سندھ دے نیشنلسٹ، واہی بیجی کرن والیاں کساناںدے کول جاون دی تھاں تے وڈیریاں دے پچھے لگے ریہندے نیں، اوہ ہمیشہ وڈیریاں نوں خوش کرن لئی کھجل خوار ہوندے رہے نیں۔اوہناں وڈیریاں نے کدی وی کساناں دے مسئلے حل نہیں کیتے،اوہناں دے کول وڈیریاں دی چاکری کرن لئی تے ویلا ہوندا ہے پر اوہناں دے کول غریب اتے نمانے کساناں دے مسئلے حل کرن لئی ویلا نہیں ہوندا۔اتے اوہ پناہ گیر کامریڈاں دے پٹھو بن کے اوہناں دے پچھے پچھے ٹردے پئے نیںجنہاں دیاں رسیاںکراچی دیاں کالونیاں وچ بنھیاں ہویاں ہین۔

کجھ لوکی تے ایجنٹ بن کے اوہناں لئی کم کررہے نیں۔پیپلز پارٹی والے تے پنجابیاں دے مفاداں دے نال وفاداری دے اعلان کردے پئے نیں، اوہ چیک چیک کے آکھدے پئے نیں کہ پنجابیاں دے مفاداں نال غداری نہیں کیتی جاسکدی۔انج ہوندیاں وی سندھی لوکی اوہناں دے پچھے ٹردے پئے نیں اوہناں دی چاکری کردے پئے نیں۔امی برانڈ جماعتاں تے پہلاں توں ہی سندھ اتے سندھیاں دی ویری جماعتاں ہین۔

تے ہن مڈل کلاس اتے سوجھواناں دے حال سنو: ایہہ سب کجھ سو فیصدی سچ ہے۔ کیہہ ہمیشہ لئی سب کجھ انجے ہی رہوے گا؟ اخیر ایہہ حاکمی اتے غلامی دا سلسلہ سندھ اتے سندھیاں نوں صحیح وچاردھارا دا احساس کدوں کراوے گا۔شعور دین گے، پکیائی دین گے۔ تجربہ دین گے۔ اتے اوہ سب کجھ دین گے یاں اوہ سب کجھ دے سکدے نیں جیہڑا قومی حقاں لئی ضروری ہوندا ہے۔۔۔۔''

''اوہ یار رب دے واسطے ایہہ سیاسی بحث بند کرو ، ہن تے سیاسی گلاں دا پچھا چھڈو، تسیں ہتھ دھوکے اک گل دے مگر پے جاندے ہو'' نواز نے ہتھ بنھ کے ترلے کردیاں ہویاں آکھیا، ''اوتھے لسٹاں بنائیاں جارہیاں ہین اتے ایتھے تسی لوکی ہوٹل وچ ایس طرحاں دیاں خطرناک گلاں کررہے ہو۔۔۔ ایہناں گلاں توں کجھ وی نہیں لبھنا، اج تک کسے نوں وی ایہناں گلاں توں کجھ لبھا ہے۔ صرف گلاں ہی کرسکدے ہونہ؟ چپ کرکے نوکری شوکری دے گل کرو۔ ایہہ بکواس کرنا چھڈ دیو۔۔۔''

''چنگا، ہن سیاسی گلاں نہیں کراں گے، کوئی نویں گل کردے آں۔ بس۔یار میں آکھ رہیاں کہ کوئی نویں گل کرو۔'' احمد نے ہسدیاں ہویاں آکھیا۔
''ہاں جی نویں گل ایہہ ہے کہ ، سگریٹ منگوا۔گلاں تسیں لوکی کردے پئے سو اتے پیڑ میرے سر وچ ہوندی ہے'' نواز نے اوہناں نوں آکھیا۔

احمد نے ولس سگریٹ دی ڈبی منگوائی۔ اوہ سارے سگریٹ چھکدے پئے نیں۔ ٹیبل دے آلے دوالے دھواں ۔ اتے ہر پاسے چپ کھلری ہوئی ہے۔اوہ تھوڑے چر لئی چپ کرکے بیٹھے ہوئے سن اتے شانتی نال ہر کوئی سگریٹ دے کش لارہیا سی۔پھیر۔
''نواز تیری عاشقی دے سلسلے کتھے تیکر اپڑے نیں؟ میں سنیا ہے کہ توں اک نویں ''بھین'' بنائی ہے؟'' شاہ نے شغل لاون لئی آکھیا۔

''یار ساڈے ورگے غریب بندے کیویں عاشقی مشوقی کرسکدے نیں۔ اوہ بس یار انجے ہی دل پشوری کردے ریہندے آں، انجے ہی چنگا ویلا لنگھاون لئی شغل میلا لائی رکھدے آں۔ یونیورسٹی دیاں سوہنیاں کُڑیاں اوہناں مُنڈیاں نوں چاہوندیاں ہین جنہاں دے کول بے حساب دولت، کار اتے بڑی شاندار کوٹھیاں ہوون۔ سماجی حیثیت ہووے۔ اتے آئیڈیل کُڑیاں لئی شہریت ہووے۔میرے کول ایہناں ساریاں شیواں وچوں اک وی شے نہیں۔ایس لئی۔'' نواز نے سگریٹ دا سوٹا ماردیاں ہویاں آکھیا۔

''ہلا، اک گل دسو ایس گل وچ کنی سچائی ہے کہ توں اجکل فری سیکس دا بڑا وڈا پرچارک بن دیا ایں؟ شاہ نے اوہنوں چھیڑن لئی آکھیا۔

''ساڈے نصیب وچ صرف پرچار ہین، یعنی زبانی حوس۔ جنہوں ذہنی عیاشی وی آکھیا جاسکدا ہے۔'' نواز نے چُٹکی وجاؤندیاں انگلاں وچ پھڑے ہوئے سگریٹ دی سواہ (راکھ) تھلی سُٹی، ایتھے فری سیکس لئی کجھ مُڈھلی اتے ضروری شیواں ہین:اک دو بھیناں ہوون جنہاں نوں۔۔۔ بارٹر سسٹم تھلے بدلیا جاسکے۔یاں دولت ہووے یاں ٹیلنٹ اتے گٹس یاں کوئی حیثیت ہووے مثال دے طور تے لیڈری وغیرہ۔ ایس لئی میں صرف اپنے نال ہی فری سیکس کردا ہاں۔'' اوہنے اپنی ہک تے ہتھ ماردیاں ہویاں آکھیا۔ اوہدی گل سن کے سارے ہسن لگ پئے۔ پھیر تھوڑے چرلئی سارے چپ چاپ بیٹھے رہے۔

''اتے پھیر اچن چیتی اوہناں وچوں اک سنگی نے آکھیا، ہن سانوں چلنا چاہیدا ہے۔
اوہناں نے ویٹر نوں سدیا اتے بل دا ٹوٹل کرکے اوہنوں دے دتا۔

(چلدا)


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels