Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> ناول >> لڑھدی پئی نسل >> لُڑھدی پئی نسل(ستویں قسط)

لُڑھدی پئی نسل(ستویں قسط)

منیر احمد مانک
December 25th, 2007

''ہن دسو۔۔'' رفیق نے سارےاں نوں چپ کراؤندیاں آکھیا سی، سانوں آکھنا چاہیدا ہے کہ۔۔۔، مُٹھ مارکے کھبے پاسے ہوکے سوں جاواں گے۔'' اوہدی گل سن کے سارے ہسن لگ پئے سن۔ ہس ہس کے اوہناں دے ڈھڈ وچ پیڑ پے گئی سی۔۔۔۔

روڑی تے کھلوتے ہوئے دو نیانے اتے اوہ دوہیں بڑے میلے سن۔اوہناں وچوں اک نے لمی جیہی میلی بنیان اتے چڈی پائی ہوئی سی اتے دوجے نے صرف تمبی پائی ہوئی سی اتے اوہدی تمبی وی گوڈیاں کولوں پاٹی ہوئی سی۔اوہ دوہیں اک روڑی توں سگریٹ دے پیکٹ اتے تھلیاں چُندے پئے سن۔ اچن چیتی اوہدی نظر اوہناں منڈیاں تے پئی: اوہنے کیہہ ویکھیا کہ اوہ دوہیں منڈے تھلے زمین تے پئے ہوئے پھل نوں تک رہے نیں۔

جیس منڈے نے سب توں پہلاں اوہ پھل ویکھیا اوہ نس کے اوہ پھل چُکن لئی ودھیا اتے اوہدے مگر دوجا وی نسیا پر پہلا منڈا اوہ پھل چُکن وچ کامیاب ہوجاندا ہے۔اتے وچارہ دوجا منڈا حسرت بھری نظراں نال دوجے منڈے دے ہتھ وچ اوہ پھل ویکھدا ہے۔اک وچارہ ہرکھیا ہویا ہے اتے دوجا بڑی خوشی دا وکھالا کررہیا ہے۔مگروں اوہناں نے اک دوجے نوں تکیا، دوہیں اک دوجے دیاں اکھاں وچ تکدے پئے سن۔۔۔

''سائیںجی، اوہ پھل پہلاںمیں تکیا سی۔۔۔'' اک منڈے نے آکھیا۔
''پر چُکیا تے میں ہے نہ۔۔''
''توں مینوں وی ادھا پھل دے'' اوہنے بڑی نمانتا نال آکھیا۔
''نہیں، نہیں۔'' اوہنے بڑی آکڑ نال آکھیا۔
''یار مینوں وی دے،مینوں جو کجھ وی لبھدا ہے میں وی تے تینوں دیندا ہاں۔''
''چل، چل۔ توں کدوں دینا ایں۔''
''یار،میں نہیں دیندا؟۔۔ اپنی واری انج کررہیا ایں؟''
''ہلا، جے پھیر کدی تینوں کوئی شے لبھی تاں توں مینوں ادھی شے دیویں گا؟''
''آہو۔۔۔''

پھیر اوہنے اوہ مٹی نال لبڑیا ہویا پھل مونہہ وچ پاکے اپنے دنداں نال اوہدے دو ٹوٹے کیتے اتے اک ٹوٹا اپنے بیلی نوں دے دتا۔اوہ اوہناں دوہاں منڈیاں دی یاری ویکھ کے ہسن لگ پیا۔اوہنوں اوہناں دوہاں نیانیاں تے بڑا پیار آرہیا سی۔رحم اتے پیار: اداسی، ہرکھ اتے افسوس دا رلواں احساس۔''اوہناں دا مستقبل؟''۔اوہ اوہناں دے بارے سوچ رہیا سی۔

اچن چیتی اوہنوں سگریٹ دی طلب لگی۔اوہ نال دے کھوکھے توں سگریٹ لین گیا۔ اوس پان اتے سگریٹ دے کھوکھے تے یاراں وجے دیاں خبراں سنن لئی بڑے بندے کھلوتے ہوئے سن۔اوتھے کھلوتے ہوئے سارے بندے مہاجر نیں۔ اوہ سارے بڑے چپ چاپ کھلوکے بڑے گوہ نال خبراں سن رہے نیں:''۔۔۔غداراں نوں نہیں بخشاں گے، اوہناں نوں نہیں چھڈاں گے۔ مارشل لا دی ریگولیشن تے ڈاڈھا عمل کیتا جاوے گا۔ نیشنل عوامی پارٹی تے روک لائی جاوے گی۔ چڑھدے پاکستان وچ حالات بڑی چھیتی ٹھیک ٹھاک ہوجاون گے۔''

''ووڈبائن کا ایک سگریٹ دینا۔'' اوہنے دس پیسے کچ دی بوتل تے رکھدیاں ہویاں آکھیا۔ اوہنے اپنے ساہمنے کھوکے وچ لگے ہوئے شیشے تے لکھیاہویا فقرہ پڑھیا :''پان کی قلت کی وجہ سے فی پان ٠٥ پیسے۔ پالک کا پان۔ ایک آنہ۔''
'' چالو ماچس''
''بھائی اب کہاں سے چالو ماچس ملے گا۔ وہ سامنے رسی۔۔''
سگریٹ بالدیاں ہویاں اوہنے کھوکھے والے دی گل سنی۔
''شکر الحمداللہ۔ خدا کے فجل (فضل) سے، پاکستان بچ ہی گیا۔''
''اس سالے، مزیب(مجیب) کو گولی دے بھی جیادہ سجا(سزا) دینی چاہیے۔''
نعپ(نیب) والے بھی غدار ہیں۔''
''اب پاکستان کو بچانا ہے تو ان غداروں کو گولی سے اڑایا جائے۔''
''اب یہ جیئے سندھ والے بھی سدھر جائیں گے۔''
''نہیں بھئی، انکو بھی ملک سے نکالنا چاہیے یا بالکل گولیوں دے اڑانا چاہیے۔ یہہ سالے بھارت کے پکے ایجنٹ ہیں۔''

۔۔۔''میں تو پہلے کہوے دیا۔ اے بھان کا ،لو(فلانہ)۔۔۔۔مزیب ہندستانی ایزنٹ(ایجنٹ) ہووے۔ اے پاکستان نون ختم کریوے۔'' اک چٹی داڑھی والے بُڈھے نے آکھیا۔ ایہہ سب انجے ہی بیکار گلاں کردے ریہندے نیں۔سگریٹ دا کش ماردیاں ہویاں اوہنے اوتھے کھلوتے ہوئے سارے بندیاں تے اک سرسری جھاتی ماری۔اک اجیہی نظر، جیہڑی اپنے پن دے احساس نوں لبھدی ہے۔کسے اجیہی جانی پہچانی شے نوں، جیہڑی اکوہی دھرتی دے وسنیکاں وچ، ذہنی اتے روحانی ساکاں تھلے سانجھ پیدا کردی ہے۔

اوپرا پن۔ گوڑھی توں گوڑھی، وڈی توں وڈی۔''ایس دھرتی دا اتے اوہناں دا واسطہ؟ اتے میں ایس دھرتی دا جمیا ہویا سنیہا: ایہہ تھاں، جتھے میں کھلوتا آں، اوہ میری دھرتی لئی اوپرا ہے؟ یاں ایہہ؟ اخیر سچ کیہہ ہے:پاکستان، اسلام یاں سندھ؟'' پھیر ویلے توں اگے ودھدی ہوئی نظر، اندیشیاں(اندیشوں) دی دھند وچ دھندھلی:اوئے!! کنی بھیانک۔ کنی اذیت ناک۔

احمد دے نال ملن لئی اوہ تلک چاڑھی ول جاندا ہے۔سندھ مسلم کالج دی پچھلی کندھ دے نال یونیورسٹی دی بس کھلوتی ہوئی اے۔غیر۔ ارادی طور تے بس دے اندر جھاتی ماردا ہے۔بس وچ پڑھیا رمنڈے تھوڑے اتے کالج دے اسٹاف دے بندے بوہتے ہین۔ بس ٹرجاندی ہے۔ کراچی ول جاون والیاں کئی بساں کھلوتیاں ہویاں نیں۔ اوہ اگے ودھدا ہے۔۔۔ پر ہن تلک چاڑھی تے ہن اوہ بہار اتے اوہ رنگینی نہیں۔ سورج ڈھل رہیا ہے اتے بندے روڈ تے ٹردے پئے نیں۔ زندگی دی آواجاوی جاری ہے۔ پھیر اوہ سوڑا پیندا ہے، اتے بے رنگ حیاتی دا احساس ودھدا جاندا ہے۔

اوہ اگانہہ نوں ٹردا جارہیا ہے۔
''۔۔۔اوئے۔۔۔ اوہ ہُش ہُش۔'' پچھوں آؤندی ہوئی آواز۔
اوہ مونہہ موڑ کے تکدا ہے: چار بندے کھلوتے ہوئے نیں۔ احمد، نواز، قادر اتے شاہ ہوریں۔
''باوا جی سناؤ کوئی نویں تازی گل، اجکل توں کتھے رہنا ایں؟''
''بس۔ ایتھے ای۔''
''پتہ نہیں، اسیں تے سمجھیا سی کہ توں ۔۔۔''
''جیل وچ ہوویں گا۔''اوہنے آپوں ہی اوہناں دی گل پوری کردیاں آکھیا۔
''آہو۔ چلو جبیس ہوٹل چلیئے، اوتھے چل کے چاہ وی پیاں گے اتے کچہری وی کراں گے۔''
''جیویں تہاڈی مرضی۔''
''اوئے توں کتھے گواچ جانا ایں ، ہن تے تیرے درشن کرن لئی دعاواں منگنیاں پیندیاں ہین۔'' ہوٹل دیاں پوڑھیاں چڑھدیاں اوہدے اک سنگی نے آکھیا۔
''توں میرا مونہہ ویکھ کے کیہہ کرنا ہے؟'' اوہنے ہسدیاں ہویاں آکھیا۔
''تینوں نوکری لبھی؟''
''نہیں۔۔۔''
''آہو یار، سندھیاں لئی تے نوکریاں کتھوں آیاں، سندھیاں نوں دین لئی سرکار دے کول ککھ وی نہیں۔'' رسمی طور تے جیویں ہر سندھی آکھدا ہے اوہنے وی اوہی گل کیتی۔تھوڑے چر توں مگروں اوہنے آکھیا،یونیورسٹی وچ اپلائی کرکے ویکھ، اوتھے تے سارے بندے اپنے ہی ہین۔توں وی تے بالکل بونگا ای ایں۔''
اوس رسمی گل بات دے جواب وچ صرف ہاسے توں اڈ اوہدے کول ہور کجھ وی نہیں۔
ایہہ گل بات کرن توں مگروں اوہ ہوٹل دے اک کمرے وچ جاکے بہ جاندے نیں:
''تسیں سناؤ، یونیورسٹی دا کیہہ حال چال ہے؟'' یار توں وی کیہہ پچھ لیا ہے۔

''یونیورسٹی؟ جیئے سندھ تحریک دا اڈا، جی اے سندھ دا گڑھ!'' نواز بڑ ی زور نال ہسیا۔ اتے پھیر اپنے آلے دوالے تکیا: نکڑ وچ اک بندہ، خاکی رنگ دا سوٹ اتے چٹی شرٹ پاکے بیٹھا ہویا اے۔ اکھاں تے نظر دی عینک۔ اوہدے ول تک کے، سارےاں نوں اوہدی موجودگی دا احساس کراؤندیاں، نموشی نال ہسدیاں، ہولی ہولی آکھدا ہے: اوہ کون ہے؟

''چھڈ یار۔توں تے ہمیشہ ای۔۔ سی آئی ڈی ، بی آئی ڈی دا بندہ نہیں۔ توں چنتا نہ کر۔'' شاہ نے آکھیا۔تینوں کیہہ پتہ،کیہہ توں وی سی آئی ڈی دا انفارمر بن گیا ایں،کہ توں ہر سی آئی ڈی والیاں نوں پچھاندا ایں۔'' نواز نے آکھیا۔اوہدی گل سن کے اوہنوں بڑے وٹ چڑھے۔''ذلیل بے غیرت۔'' پر اوہدا وکھالا نہیں کردا، اوہنے ایہہ گل اپنے دل وچ ہی آکھی سی۔

اوہنوں اچن چیتی کجھ چیتے آیا: ٤ مارچ والی تحریک وچ، جیل وچ رونداسی۔ اوہنوں اپنی بے بے (ماں) یاد آؤندی سی۔اوہ بڑا ہی کلیاں ہوون دا وکھالا کردا سی۔ روندا سی۔''چاہ۔'' اُتے بیرے نوں کھلوتیاں ویکھ کے ، احمد آکھدا ہے۔ چپ۔''ہور کیہہ حال ہے تیرا؟تیری فرسٹریشن دا کیہہ حال ہے؟'' شاہ نے اوہدے کولوں پچھیا۔

''ٹھیک۔'' اوہنے ہسدیاں ہویاںجواب دتا۔''توں سنا، کنہوں کنہوں پھڑیا گیا ہے، اتے کنہاں نوں پھڑیا جاسکدا ہے؟ یونیورسٹی وچ کیہہ ہورہیا ہے؟''
شاہ اتے اوہ اک دوجے نال وچار وٹاندرہ کررہے نیں۔
''ایس ویلے یتکر، پکڑ دھکڑ وچ صرف جی ایم سید نوں پھڑیا گیا ہے۔ باقی سب کجھ شرلیاں ہین کہ سندھ وچ اڈھائی سو دی لسٹ بنائی گئی ہے۔جنہاں وچ سندھی سوجھواناں اتے لکھاریاں، پڑھیاریاں اتے سیاسی کامیاں دے ناں ہین۔ اوہناں نوں پک نال پھڑیا جاوے گا۔''
''اوئے ، چل اوئے۔۔۔''
''ماما، پھیر تیرا ناں وی ہووے گا اوس لسٹ وچ۔توں جیل وچ کدی وی معافی نامہ نہیں دتا ہے؟''
''نہیں۔''
''پھیر تے تیرا وی ریکارڈ ہووے گا۔۔''تیری بھل ہے۔
''پھیر کیہہ ہووے گا؟'' اوہنے پچھیا۔
''ایہہ تے پک ہے، بنگال نہیں رہنا، اتے ہن بنگالی کوئی نہ کوئی فیصلہ ضرور کرن گے۔پھیر چاہے اوہناں نوں کسے قسم دیاں قربانیاں ہی کیوں نہ دینیاں پین۔''
''یونیورسٹی وچ ری ایکشن(
Re-action)؟ اوہنے دوہرایا۔

''پہلاں تے کجھ جوش سی۔ پر جدوں توں کیمپس دے مین روڈ تے فوجی گڈیاںگھم رہیاں ہیں اودوں توں بندےاں وچ اک نواں ڈر پیدا ہوگیا ہے اتے ہر پاسے ڈر ہی ڈر ہے۔اُچیچا ایس لئی کہ ڈھاکہ یونیورسٹی وچ جیہڑی بمباری کیتی گئی ہے اوہدے کرکے ایتھے وی لوکی ڈردے پئے نیں کہ خورے ایتھے وی کوئی چنگی ماڑی گل نہ ہوجاوے۔کئی پڑھیاری ہاسٹل چھڈ کے پنڈاں ول پرت گئے نیں۔

اتے جمعیت طلباء والے لُک چھپ کے فوجیاں دے نال ملدے ریہندے نیں اتے اوہناں نوں جانکاری دیندے ریہندے نیں۔اتے اک گل ہور۔۔۔ کل راتیں کسے نے کمریاں وچ پمفلٹ سٹے نیں۔بنگالیاں دی حمیت وچ اتے فوجیاں دے خلاف۔ اوہ بڑے ڈاڈھے سن۔۔۔''
''کنہے سٹے نیں؟''
''کجھ وی نہیں آکھیا جاسکدا! پر مینوں لگدا ہے کہ، پرو۔ریشن کمیونسٹاں نے سٹے ہوون گے۔''

''آہو، ایہہ اوہناں کامریڈاں دے دھندے نیں، ایہہ کامریڈ ہی اجیہے کم کردے نیں۔ اتے جدوں اجیہا موقعہ آؤندا ہے اتے چوہے وانگوں اپنی کھُڈ وچ لُک جاندے نیں۔ جے اوہناں کولوں پچھیا جاوے تاں پھیر آکھدے نیں کہ: اسیں انڈرگراؤنڈ ہوگئے ہاں۔ پھیر پمفلٹاں دی دھم مچا دیندے نیں۔ اتے دوجیاں نوں انج دسدے نیں۔'' اجے اوہ گلاں ہی کررہے سن کہ نواز نے اوہناں نوں ٹوکدیاں ہویاں آکھیا،'' مینوں چنگی طرحاںپتہ نہیں کہ کنہے آکھیا سی،اوہنے آکھیا سی کہ جے کامریڈاں نوں جلاب دتے جاون تے اوہناں دے پچھواڑے(شرمگاہ) وچوں دست نکلن دی تھاں تے پمفلٹ نکلن گے۔'' اوہ ہسیا۔ اتے سارے ہسن لگ پئے۔''اوئے توں کدی وی نہیں سدھر سکدا۔'' ایہہ آکھ کے اوہ آپوں وی ہسن لگ پیندا ہے،جدکہ اوہنوں اپنے اوس سنگی دی آکڑبازی اتے اوہدا گل کرن دا ڈھنگ وی چنگانہیں لگدا۔

''سچ مچ۔ پرکھ(آزمائش) شرط ہے۔ چاہے تسی کسے کامریڈ نوں جلاب دے کے ویکھو۔'' نواز نے اوہناں نوں ہور ہساون لئی آکھیا۔
ہاسے توں مگروں ہر پاسے چپ کھلرگئی۔اوس چپ وچ، ٹیپ ریکارڈر تے وجدا ہویا کوئی سندھی گیت۔
''شاہ،''ہاں پھیر اوہناں پمفلٹاں دا ری ایکشن کیہہ ہویا؟''
اوہنے چپ توڑدیاں ہویاں آکھیا۔

''ری ایکشن؟ ری ایکشن ایہہ ہویا کہ سارے پڑھیاری اوہناں پمفلٹ سٹن والیاں نوں گاہلاں دے رہے سن۔اوہنے آکھیا: اوہ مرواون گے۔ بوہتا کرکے ہاٹل وچ کوئی وی نہیں ہوندا ، ہر کوئی اوتھوں نس جاندا ہے۔انج لگدا ہے کہ اوتھے جن بھوت وسدے نیں۔اوس چپ وچ، صرف فوجی گڈیاں دیاں آوازاں سنائی دیندیاں ہین۔جناب ایہہ ہوندا جے ری ایکشن۔''

(چلدا)


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels