Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کتاباں >> ظلم دی کہانی اتے سندھ وچ ضیا مخالف لہر۔۔جام ساقی دی کتاب دے ٹوٹے (7ویں لڑی)

ظلم دی کہانی اتے سندھ وچ ضیا مخالف لہر۔۔جام ساقی دی کتاب دے ٹوٹے (7ویں لڑی)

وچار ڈیسک
June 11th, 2017
3 / 5 (1 Votes)

میر تھیبو دی کہانی،قوم پرستاں دے وادھے، گھاٹے، ہارڈ لائنر کون؟، ڈسپلن تے انچارج،گھپے کیمونسٹ گروپاں دے، جمال نقوی تے الزام، نذیر عباسی قومی مسئلہ نوں نہیں مینیدا،پرولتاریہ نوں قوماں وچ ونڈنا غلط، بالا دست قوم دا پرولتاری کدی مظلوم قوم دے پرولتاری دا استحصال نہیں کردا، کیمونسٹاں دا قوم پرستاں دا دم چھلا بننا،ملزم کیمونسٹاں دا اسرائیل خلاف لڑن جان دی درخاست،ظلم دی کہانیاں

میں 1972 وچ سیاست چھڈ کے پِنڈ چلا گیا سی۔ نذیر بھٹو دے دور وچ کمیونسٹ پارٹی (نازش گروپ)وچ رل گیا سی اتے سندھ نیشنل سٹوڈنس فیڈریشن (SNSF) وچ کم کردا سی۔ اک دفعہ میرے پِنڈ آیا۔ تاج جویووی جی ایم سید دی ہدایت تے کسی سروے لئی آیا سی۔ رات نوں بحث ہوگئی۔ مینوں موضوع چنگی طرح یاد نہیں پر کجھ کمیونسٹاں تے قوم پرستاں دی لڑائیاں بارے سی۔ میری رائے سی کہ کمیونسٹاں تے قوم پرستاں دی لڑائیاں بڑیاں نقصان والیاں ہوندیاں نیں۔ ایہہ کمیونسٹ پارٹی دی ڈیوٹی ہے کہ اوہ قوم پرستاں نوں اپنے نال ملائے رکھن۔ ماضی وچ جی ایم سید کمیونسٹ پارٹی دے اتحادی رہے سن۔ نذیر نے کوئی خاص رائے نہیں دتی کیوں کہ اوہ ہلے حال ہی وچ کمیونسٹاں دا اتحادی بنیا سی۔ اوہ صرف بحث سن رہیا سی۔ مینوں ایس وقت ایہہ احساس نہیں ہویا کہ نذیر آگے چل کے Hard liner بنے گا۔*

1978 وچ اک دل وکھان والا واقعہ مینوں یاد ہے۔ انٹرنیشنل ہاسٹل دے میدان وچ جیے سندھ دے فنکشن وچ نذیر دے وال پُٹے گئے تے ماریا وی گیا۔ جس بعد مینوں اوہ سندھ یونیورسٹی کیمپس وچ ملیا سی۔ مینوں ایس نے آپ نہیں دسیا سگوں SNSF دے اک طالب علم نے دسیا سی۔ میں ایس توں ایس گل دی تصدیق کیتی تے ایس نے آکھیا ’’ہاں‘‘۔*

میں 1979 وچ فیر توں پارٹی (نازش،جمال کیمونسٹ گروپ)وچ شامل ہوگیا۔ ایس وقت پارٹی وچ زیادہ ڈسپلن سی تے جمال نقوی دی ہی زیادہ تر چلدی سی۔ نذیر پارٹی وچ جس توں سب توں زیادہ متاثر سی تے اوہ جمال نقوی توں ہی متاثر سی۔ ایس لئی مینوں نذیر نے دسیا کہ پارٹی نے طے کیتا ہے کہ کیونکہ تُوں پارٹی چھڈ کے مڑ رلتی ہویا ہیں، ایس لئی تِینوں بٹھانے ہاں تے تیرا گروپ صالح نال بناندے ہاں کیونکہ تُسی دونوں اک ہی سیاسی محاذ تے کم کررہے ہو۔ ایس دا انچارج نذیر آپ بنیا۔ ایس وقت نذیر مرکزی کمیٹی دا ممبر تے سندھ صوبائی کمیٹی دا سیکرٹری سی۔ مینوں پہلے ایس دا احساس نہیں سی کہ نذیر اینی جلدی اُوپر تک پہنچ گیا ہوئے گا۔ اوہ انچارج ہوندے ہوئے وی اپنے آپ تے ڈسپلن لاگو کردا سی تے دوجیاں تے وی ایس حوالے نال سختی ورتدا سی جداں کہ دوجے انچارج صرف دوجیاں تے ڈسپلن لاگو کرواندے سن۔*

سندھ دی صوبائی کمیٹی وچ اوس ویلے چار ممب سن۔جاوید شکور، دوجے چاچا مولابخش، تِیجے رمضان میمن تے چوتھا میں۔ نذیر ایس کمیٹی دا سیکرٹری سی۔ پورے سندھ دی پارٹی دے کل ممبر 50 سن۔ ویسے وی پارٹی دا سارا کم نذیر کیتا کردا سی۔ نذیر عام زندگی وچ جیناں نرم دل سی اینا ہی پارٹی معاملات وچ سخت ہوندا سی کہ پارٹی دے لحاظ نال اپنی بیوی بچیاں دے نال وی رعایت نہیں کردا سی۔*

پنجاب وچ نذیر دی پروگریسوجیے سندھ والیاں نال قومی مسئلہ تے بحث ہوئی۔ پروگریسو دے بلاریاں سندھ وچ آکے آکھیا نذیر عباسی تے قوماں دے مسئلہ نوں منیندا ہی نہیں۔ نذیر نے آکھیا کہ میں تے بابائے پاکستان دے بعد جمیا ساں، ایس لئی پاکستانی ہاں۔ نذیر ایس گل تے یقین رکھدا سی کہ ہر مسئلے نوں مزدور طبقے دے نقطہ نگاہ نال ویکھنا چاہیدا ہے۔ بالا دست قوم دا پرولتاری کدی مظلوم قوم دے پرولتاری دا استحصال نہیں کردا۔ ایہہ پرولتاریہ دی پارٹی ہے، مزدوراں نوں قوماں وچ تقسیم نہیں کرنا چاہیدا۔ اک موقعے تے ایس این ایس ا یف دے طلبا نے فیصلہ کیتا کہ جیے سندھ سٹوڈنس فیڈریشن دی مخالفت دے باوجود سندھ یونیورسٹی آڈیٹوزیم وچ کامریڈ حیدر بخش جتوئی ڈے منایا جائے۔ ایس موقعے تے کراچی توں جاوید شکور وی پروگرام وچ رلت کرن اوتھے آئے تے آکے دسیا کہ پارٹی دا ایہہ فیصلہ ہے کہ میں ایتھے تقریر کراں گا۔ جس تے نرنجن کمار تے امداد چانڈیو نے مخالفت کیتی کہ ایتھے قوم پرستی ول اْلارہے۔ اسی کسی مہاجر نوں تقریر نہیں کرن دیاں گے۔ جیے سندھ والے ہنگامہ کردین گے۔ کجھ دن بعد نذیر اُتوں دی فیصلہ لے کے آیا کہ پارٹی تہاڈے کولوں جواب منگدی ہے ا تے سخت تنقید کردی ہے کہ قوم پرستی دے سیلابی بہاؤ وچ بہہ گئے ہو۔ امداد خموش ہوگیا تے الٹا ایس گل تے ڈٹ گیا کہ اسی کیہڑا غلط کم کیتا ہے؟ اسی درست ہاں۔*

21 اگست 1980 تک گرفتاریاں مکمل ہوچکیاں سن۔ پر اک سال توں زیادہ عرصہ لنگھ جان بعد مقدمہ دی کاروائی 31 دسمبر 1981 نوں شروع ہوئی۔ 20 نومبر 1984 نوں پروفیسر جمال نقوی دا ناں ملزماں دی فہرست چوں کڈھ دتا گیا۔ ایہہ مقدمہ سپیشل ملٹری کورٹ نمبر 5 کراچی وچ چلیا۔ عدالت دے صدر کرنل عتیق سن جداں کہ افتخار جلیس تے سی ایم حبیب اللہ بھٹو ممبر سن۔ انور شیر تے امداد علی قاضی سرکاری وکیل سن جداں کہ دفاع دے وکیلاں وچ بیرسٹرایس اے ودود، علی محمد ایڈووکیٹ، اختر علی تے شفیع محمدی ورگے وڈے ناں سن۔ مقدمے دا آغاز کردے ہوئے سرکاری وکیل نے اپنے بیان وچ آکھیا کہ ’’ایہہ لوگ، افغان، سوویت نقطہ نظر دی تبلیغ کردے نیں تے گھٹ تنخواہ والے ملازماں نوں بھڑکاندے نیں۔‘‘ کمیونسٹ پارٹی نے ایس مقدمے توں بھرپورسیاسی فیدہ چکیا۔ مقدمے دی سماعت دے دوران کدی کدی تے اینج جاپدا سی کہ حکومت نے ایس مقدمے نوں چلا کے دراصل گھاٹے دا سودا کیتا ہے۔ ملزمان دی فہرست وچ اگرچہ مرکزی حیثیت جام ساقی نوں حاصل سی۔ مقدمے دی سماعت دے مطبوعہ تراشیاں تے اک نظر پان توں وی اندازہ ہوجاندا ہے کہ پاکستان دی تریخ وچ سیاسی اعتبار توں ایہہ مقدمہ کینا اہم سی، خصوصی طور تے ترے سو توں وادھو مطبوعہ بیاناں پاروں کمیونسٹ پارٹی دے کم تے ناں نوں چار چن لگ رہے سن۔*

ایس روز خصوصی فوجی عدالت وچ ڈیمو کریٹک سٹوڈنس فیڈریشن پاکستان دے وائس چیئر مین امرلال، احمد کمال وارثی تے شبیر شر نے اک درخاست پیش کیتی تے فوجی عدالت توں استدعا کیتی کہ ایہہ درخاست چیف مارشل لاء ایڈمنسٹریٹر نوں گھلی جائے۔ ایس درخاست وچ تِینوں نے آکھیا کہ انہاں لبنان گھلیا جائے تاکہ فسلطیناں دے نال یکجہتی دا اظہار کردے ہوئے لڑن۔ اوہ اسرائیل تے امریکی جارحیت دا مقابلہ کرن گے جے زندہ بچ گئے تے وطن واپس آکے خود نوں حکومت دے حوالے کرداں گے تے مقدمہ لڑاں گے۔ عدالت وچ جام ساقی، پروفیسر جمال نقوی، امر لال، احمد کماوارثی تے شبیر شر دے گواہ موجود نہیں سن۔ واضح رہے کہ انہاں نے اپنے ساتھی نذیر عباسی شہید دے قتل دی تحقیقاں کران تے ایف آئی آر تے عمل درآمد کران دے حق وچ احتجاجاً اپنے وکلاء نوں ہدایت دین توں انکار کردتا سی۔ 24 جون نوں جام ساقی پروفیسر جمال نقوی تے انہاں دے ساتھیاں نوں خصوصی عدالت نمبر 5 وچ پیش کیتا گیا۔ جام ساقی نے عدالت وچ درخاست پیش کیتی کہ اوہ اسرائیلی جارحیت دے خلاف فلسطینی بھراواں لئی یکجہتی دے طور تے اپنے خون دا عطیہ دینا چاہندے نیں۔ عدالت نے انہاں دی درخاست منظور کردے ہوئے آکھیا کہ ایس لئی مناسب انتظام کرلتا جائے گا۔*

21 اکتوبر نوں پروفیسر جمال نقوی دی حالت وگڑن تے انہاں نوں جناح ہسپتال منتقل کردتا گیا۔ دو مہینے پہلے انہاں تے فالج دا حملہ ہویا سی تے ایس سارے عرصہ وچ انہاں دی حالت خراب توں خراب ہوندی گئی سی۔ ڈکٹراں نے معائنے دے بعد دسیا کہ انہاں طبی سہولتاں فراہم نہ کرن دے باعث انہاں دی صحت دا مسئلہ سنگین صورت اختیار کرگیا۔ ممتاز ترقی پسند سیاسی رہنما غوث بخش بزنجو، تحریک بحالی جمہوریت (ایم آر ڈی) دے سیکریٹری خواجہ خیرالدین نے انہاں نوں فوری رہا کرکے بیرون ملک علاج لئی گھلن دا مطالبہ کیتا گیا۔*

27 اکتوبر نوں ایمنسٹی انٹرنیشنل نے اپنی رپورٹ جاری کیتی جس وچ آکھیا گیا کہ سیاسی مخالفین دے خون نال نہ کھیلیا جائے۔ 13 نومبر نوں حسن ناصر شہید دی برسی دے موقع تے وی انہاں مطالبیاں دی گونج سنائی دتی جائے۔ 21 نومبر نوں استغاثہ دے آخری گواہ ڈی ایس پی ممتاز برنی دے بیان تے جرح دا سلسلہ شروع ہویا۔ 20 نومبر نوں پرفیسر جمال نقوی دا ناں ملزماں دی فہرست نال خارج کردتا گیا، پر انہاں دی رہائی عمل وچ نہ آئی۔ البتہ جناح ہسپتال وچ انہاں دا علاج جاری رہیا۔*

’’جداں حکومت دا سربراہ (تے ملک دا وی) ملتان مزدوراں دا قتل عام کروادتا ہے۔ چونویں وزیراعظم جناب ذولفقار علی بھٹو نوں قتل کروادتا تے حمید بلوچ نوں پھانسی تے لٹکا دتا ہے تے نوجواناں دے رہنما ’’نذیر عباسی‘‘ نوں اذیتاں دے کے شہید کروادتا ہے تے ایس دے بعد قتل معمول بن جاندے نیں۔ ایہو وجہ ہے کہ کراچی دی سی آئی اے، غلام حسین، عطا محمد تے دوجیاں نوں اذیتاں دے کے قتل کردی ہے۔ پتوکی دی پلس محمد سرور نوں اذیتاں دے کے ہلاک کردیندی ہے تے صغریٰ دی عصمت نوں لُٹ کے اوس نوں ننگا کرکے نچاندی ہے۔ سانگلہ ہل پلس ماسٹر اصغر نوں اذیتاں دے کے ماردیندی ہے۔ لہور چھاؤنی دی پلس کئی بے گناہ افراد نوں ظلم و تشدد کرکے ماردیندی ہے۔ دادو پلس کالو برہمانی نوں اذیتاں دے کے ہلاک کردی ہے۔ جیکب آباد پلس جمعہ پٹھان نوں تادم مرگ زودوکوب کردی ہے۔ بنوں جیل دے حکام اسلم خان نوں اذیتاں دے کے قتل کردے نیں۔ کورنگی پلس محمد داؤد نوں بے پناہ تشدد کرکے ہلاک کردیندی ہے اتے دودا پور پلس اللہ ڈنہ نوں تشدد کرکے مار دیندی ہے۔
چوہڑ کانہ منڈی، لہور پلس مس شہناز تے فیضان نوں تھانے وچ بلا کے ننگا نچاندی ہے۔ سرحد پلس سید کامران رضا نوں اذیتاں دے کے قتل کردیندی ہے۔ گوجرہ پلس صحافی اشفاق حسین قریشی نوں تشدد دے بعد مار دیندی ہے۔ تلہار (سندھ) پلس شاہ محمد قریشی نوں اذیتاں دے کے قتل کردیندی ہے۔ ایس توں اڈ کون جانے ایسے کینے دوجے واقعات ہوئے جو نرے سینسر شپ دی وجہ توں پریس وچ نہیں شائع ہوسکے۔‘‘
Link of Part 6
http://www.wichaar.com/news/153/ARTICLE/32971/2017-05-15.html


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels