Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کتاباں >> جام ساقی دی کتاب توں ٹوٹے۔یحی خانی دور(چوتھی لڑی)

جام ساقی دی کتاب توں ٹوٹے۔یحی خانی دور(چوتھی لڑی)

وچار ڈیسک
May 2nd, 2017

ایوب سرکاردے اخیری دن،ڈھاکے وچ کرفیو،25 مارچ1969گیا ایوب تے آگیا یحی،اک مارشلا توں دوجے ماشلا تک،جام فیر پھڑیچیا گیا،فوج نوں زمیناں دین دی مخالفتاں،فوجی عدالت تے میجر جاویدمجید،انڈیا نال رلن دا بوداالزام،جام لہور وچ تے بنانا پاکستان فیڈرل یونین آف سٹوڈنس دا،پنجسو دا بنانا، باسط میر،
’’لیل و نہار‘‘ مزید لکھدا ہے کہ 8 دسمبر(1968)نوں مشرقی پاکستان وچ طلباء نے ایوب دے ظلمانہ بندوبست تے پلس تشدد خلاف تگڑے وکھالے کیتے۔ پلس نے حالات نوں قابو توں باہر ویکھ کے فائرنگ کیتی جس توں دو بندے مر گئے تے بہوں پھٹرہوگئے۔ پُوترے ہوئے ہجوم نے بہوں ساریاں سرکاری گڈیاں ساڑدتیاں اتے 128 بندے پھڑیچے گئے۔
13 دسمبر نوں چٹا گانگ وچ اک مشتعل ہجوم تے پلس وچ فیر یدھ پیا جس نال 12 بندے مرگئے۔ ایس طراں مشرقی پاکستان وچ پلس نے انّی پا دتی۔ 19 تے20 جنوری(1969 )نوں ڈھاکہ وچ پلس نے مڑ فیئرنگ کیتی جس نال دو بندے مر گئے تے بہوں پھٹرہوگئے۔ مغربی پاکستان دے شہراں،ملتان، ڈیرہ، غازی خان، پشور کوہاٹ، بنوں، لہور تے راولپنڈی وچ جلسے تے جلوس دا سلسلہ دفعہ 144 دے باوجود جاری رہیا۔پلس تے عوام دے درمیان بار بار جھڑپاں ہوئیاں ا تے وڈے پدرتے طالب علماں تے مزدوراں نوں پھڑیچیا گیا۔ 24 جنوری نوں ڈھاکہ دے حالات قابو توں باہر ہوگئے۔بس فیر ڈھاکہ نوں فوج دے حوالے کر چھڈیا تے 24 گھنٹے لئی کرفیو لادتا گیا۔*
شادی دے کجھ سال بعد ہی 1969 وچ جام ساقی اک وار فیر جیل گھل دتے گئے۔ ایس وار جیل وچ انہاں نوں اکلے ہی قید وچ رکھیا گیا۔ ایس توں پہلاں اپریل(1969 )توں جام ساقی نے جنرل ایوب خان دے بعدوں جنرل یحییٰ خان نوں وی چیلنج کرن نال اپنی نویاں سرگرمیاں دا آغاز کر دتا سی۔(یحی خان نے25 مارچ 1969) نوں ایوب دا تختہ الٹدے ہوئے آپ قبصہ کر لتا سی۔)شاہ لطیف بھٹائی دے میلے وچ جام نے ایک پمفلٹ تقسیم کیتا سی جس وچ ایہہ مطالبے کیتے سن۔
۱۔ون یونٹ دا خاتمہ
۲۔فوج توں انعامی زمین واپس لے کے مقامی ہاریاں وچ ونڈی جان۔
۳۔سندھی زبان نوں قومی زبان تسلیم کیتا جائے۔
جام تے انہاں دے چار سجن مہر حسین شاہ، میرتھیبو، علی اکبر بروہی تے اقبال میمن زور و شور نال پمفلٹ ونڈ رہے سن کہ انہاں نوں سپیشل برانچ دا اک سندھی سپاہی مل گیاجس نے دسیا کہ پمفلٹ خفیہ اداریاں دے ہرکاریاں ہتھ وی لگ گیا ہے تے میلے وچ پمفلٹ ونڈن والیاں دی کھوج شروع ہوگئی ہے۔*
میرے تے یحییٰ خان دے غیر قنونی اقتدار دے دوران وی خصوصی فوجی عدالتاں وچ مقدمے چلائے گئے۔ 1969 دے اپریل وچ مینوں ایس بنیاد تے گرفتار کیتا گیا کہ میں ون یونٹ دے خلاف بیجز ونڈے سن۔ میرے تے مئی 1969 وچ اک میجر جاوید مجید دی خصوصی عدالت وچ مقدمہ چلایا گیا سی۔ سی آئی ڈی دے اک گواہ نے عدالت نوں دسیا کہ انہاں نوں اک وائرلیس پیغام ملیا ہے کہ میں سرحد پار کرن دا ارادہ رکھدا ہاں،۔ایس تے مینوں بہوں دکھ ہویا تے میں اپنے جواب وچ جذباتی ہوگیا۔ افسر میرے جذبیاں نوں محسوس کررہیا سی کیونکہ میں اوس نوں مسلسل ویکھ رہیا سی، پر اوس مینوں اک سال قید سخت دی سزا سنا دتی۔*
جام نے طلبا قیادت دے اپنے آخری دور وچ قوماں دے مصنوعی اتحاد دی بجائے طلبا دی اتحاد دی گل کیتی۔ 6 مارچ 1970 نوں جام ساقی لاہور پہنچے جتھے انہاں نے پاکستان فیڈرل یونین آف سٹوڈنس دے قیام دے سلسلے وچ منعقد ہون والی ملک گیر کانفرنس دے افتتاحی اجلاس دی صدارت کیتیی۔ فیڈرل یونین وچ(مشرقی تے مغربی) پاکستان توں طلبا تنظیماں جنج ایسٹ پاکستان سٹوڈنس یونین، بلوچ سٹوڈنس آرگنائزیشن، پختون سٹوڈنس یونین، سندھ نیشنل سٹوڈنس فیڈریشن تے این ایس ایف گروپ شامل سن۔ ساڈے گوروا مین مغل انہاں دناں وچ لاہور توں ہفت روزہ ’’لیل و نہار‘‘ دے نمائندہ سن۔ کراچی توں ایہہ جریدہ فیض احمد فیض، سبط حسن عابدی مل کے کڈھ رہے سن۔ فیڈرل یونین دی لاہور کانفرنس دی روداد امین مغل دے قلم دا نتیجہ سی۔ گورو دا لکھیا ساڈا لکھیا۔ ایس لئی انہاں دی رودا دے بعض حصے انہاں دی نذر کررہے نیں۔ ’’ہم نسل انسانی دے اعلیٰ آورشاں دی خاطر اپنی ساری جسمانی ، ذہنی تے جذباتی توانائیاں وقف کر دین گے۔‘‘
تاکہ ایس دنیا وچ
۱۔ فرد معاشرے لئی ہوئے تے معاشرہ فرد لئی
۲۔فرد معاشرے دا ضمیر ہوئے تے معاشرہ فرد دا جسم*
جام ساقی بے حد پر جوش سن تے ساتھیاں نوں بار بار کہہ رہے سن، ’’ایہہ پنجاب دا اصلی چہرہ۔‘‘اگلے دن تنظیمی اجلاس سی جس دی صدارت پختون سٹوڈنس فیڈریشن دے سابق صدر احمد کمال نے کیتی۔ پنجاب دے مختلف طالب علم نمائندیاں نے تقریراں کیتیاں۔ راولپنڈی دی نیشنلسٹ سٹوڈنس آرگنائزیشن دے پروفیسر راغب نے اپنی تنظیم دے پنجُسو وچ مدغم ہون دا اعلان کیتا۔ عہد نامہ، آئین تے منشور منظور کیتے گئے تے پنجسو دا نتخاب کیتا گیا۔ باسط میر صدر، عباس رضوی سیکرٹری تے لیاقت خزانچی چنے گئے۔ مختلف تعلیمی سیاسی قومی تے بین لاقوامی مسائل تے قرار داداں منظور کیتیاں گئیاں۔ اسی اجلاس وچ کانفرنس دے مہمان تے مبصر حبیب جالب نے اپنی نظمیاں سنائیاں۔ انجمن جمہوریت پسند خواتین دی سیکرٹری جنرل طاہرہ مظہر علی نے وی تقریر کیتی تے ایہہ محض اتفاق سی پر کینا حسین اتفاق سی کہ شام نوں مہمان طلبہ لینن دے صد سالہ جشن دی اک تقریب وچ شریک ہوئے جس وچ حبیب جالب، احمد ندیم قاسمی، ڈاکٹر مبشر حسن، مظہر علی خان تے کمیٹی دے صدر لہور دے دانشور ڈاکٹر نذیر احمد نے گل بات کیتی۔
قرارداداں پاس کیتیا گیاں تے ایہہ طے پایا کہ تِن مہینیاں دے اندر اندر فیڈرل یونین دے انتخابات کرائے جان۔ ایس غرض توں ہر وفاقی یونٹ دے تِن تِن ارکان تے مشتمل پندرہ رکنی تنظیمی کمیٹی تشکیل دتی جس وچ تِن نمائندے مشرقی پاکستان سٹوڈنس یونین توں لین دا فیصلہ کیتا گیا۔ صدر شمس الضحیٰ اپنے خط وچ ایس وفاق دے قیام دی تائید کرچکے سن۔ اجلاس دی صدارت این ایس ایف دے قائم مقام صدر محمد احمد نے کیتی۔ مقررین وچ محمد، جام ساقی، عبدالحئی بلوچ، نثار احمد شنواری (پختون) تے پنجاب دے مندوبین شامل سن۔
شام دے اجلاس دی صدارت پنج سُو دے نو منتخب صدر باسط میر نے کیتی۔ میاں محمود علی قصوری، شیخ رفیق احمد، لطیف افغانی، پیکیجز ورکرز یونین دے الطاف بلوچ تے انجمن جمہوریت پسند خواتین دی نسیم اشرف ملک نے تقریراں کیتا۔ عوامی ادبی انجمن تے پنج سُو دے اشتراک توں ادبی محفل دا انعقاد ہویاجس وچ گل خان نصیر، اجمل خٹک، شیخ ایاز، حبیب جالب دی شاعری دے علاوہ ہر علاقے دے طالب علم شاعراں نے اپنا کلام سنایا۔ محفل دے صدر منیر احمد نے سندھی ادب دی تریخ دا اک جائزہ پیش کیتا۔
link of part 3
http://www.wichaar.com/news/153/ARTICLE/32843/2017-04-26.html


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels