Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کتاباں >> جام ساقی دی کتاب توں کجھ ٹوٹے(پاکستان دی ترقی پسند لہر) پہلی لڑی

جام ساقی دی کتاب توں کجھ ٹوٹے(پاکستان دی ترقی پسند لہر) پہلی لڑی

وچار ڈیسک
April 24th, 2017

امام علی نازش گروپ،باقر سنائی،کامریڈ غلام محمد لغاری ، مہر حسین شاہ،یونس کھتری ، اسمعیل اڈیجو، بیزن بزنجو ،آصف مرزا، حیدر آباد سٹوڈنس فیڈریشن ،پاکستانی مادری زباناں بارے دادا فیروزالدین منصور دا باکمال پمفلٹ،بھٹو نال سانگا،تاشقند معاہدے تے بھارت نال ہزار سالہ جنگ تے اعتراض پر بھٹودے جلسے دا بندوبست، کامل راجپر،ون یونٹ دی مخالفتاں پر بھٹو دا ایس نال اتفاق نہ کرنا۔
جام ساقی دی ایہہ کتاب سندھ وچ سیاسی جدوجہد دی داستاں وی ہے، ترقی پسنداں دے سیاسی جوڑ توڑ دا حوالہ وی،پی پی پی نال پیار تے لڑائیاں دا قصہ وی۔ایہہ کتاب جمہوری پبلیکیشنز،لہور تے چھاپی ہے۔ایس کتاب دے لکھاری احمد سلیم تے نزہت عباس نیں۔بریکٹاں وچ دتی لکھت کتاب وچ رلتی نہیں ۔

لوکل بورڈ سکول چھاچھرو توں1962 وچ میٹرک کرن بعدجام حیدر آباد گئے جتھے انہاں نے گورنمنٹ کالج کالی موری وچ فرسٹ ائیر آرٹس وچ داخلہ لے لیا۔ ہن اپنے اک استاد باقر سنائی دے ذریعے انہاں دا کمیونسٹ پارٹی(امام علی نازش گروپ) نال رابطہ ہوگیا۔ چھیتی ہی انہاں نوں روپوشی دی زندگی دا تجربہ ہویا۔ اک دن باقر سنائی نے انہاں نوں آکے دسیا کہ اک روپوش ساتھی نال ملانا ہے۔ *
کمیونسٹ پارٹی دے رابطے دے نال جام طبقاتی سیاست وچ دلچسپی لین لگے سن۔ انہاں دناں وچ مدیجی وچ کسان کانفرنس ہوئی، جتھے انہاں دی ملاقات سینئر ترقی پسند رہنما کامریڈ غلام محمد لغاری نال ہوئی۔ جام ساقی نے انہاں نوں آکھیا کہ اوہ اک طلبا تنظیم بنانا چاہندے نیں۔ کامریڈ لغاری ایہہ سن کہ بہوں خش ہوئے۔ انہاں نے ہر قسم دا تعاون تے مدد دا وعدہ کیتا۔ ایہہ ملاقات انہاں دی زندگی وچ اک نواں مور بن گئی ۔ چند سالاں بعد اوہ جیل گئے تے اوتھے کامریڈ لغاری تے مہر حسین شاہ وی سن۔ کامریڈ لغاری نے جام نال مہر حسین شاہ دا تعارف کرایا جیہڑا زندگی بھر دا نظریاتی سانگابن گیا۔*
1964 وچ مدیجی ہاری کانفرنس توں واپسی تے جام نے یونس کھتری ، اسمعیل اڈیجو، بیزن بزنجو تے آصف مرزا دے نال مل کے حیدر آباد سٹوڈنس فیڈریشن قائم کیتی۔ انہاں دناں وچ جام تے انہاں دے ساتھیاں نوں دادا فیروز الدین منصور دا 1953دا لکھیا ہویا اک کتابچہ ملیاجیہڑا پاکستان وچ قومی(مادری) زباناں بارے بحثاں کردا سی۔(ایہہ پمفلٹ 1952 وچ لکھیا گیا سی اتے ایس نوں پنجم ،پنجابی رسالہ تے پبلشر،دے مقصود ثاقب ہوراں مڑ چھاپیا سی۔ ایہہ پمفلٹ ترقی پسنداں دے رسالے عوامی جمہوری فورم دی29ویں اشاعت وچ چھاپیا گیا سی اتے ایس دا لنک اخیر وچ دتا جارہیا ہے تانجے تساں اک پنجابی ترقی پسند دی لکھی ایس تواریخی لکھت نوں آپ پڑھ سکو۔) ایس پمفلٹ نوں پڑھ کے جام ہوری بہوں متاثر ہوئے۔ ایس کتابچے نوں بنیاد بنا کے جام نے اردو تے سندھی وچ اک نواں پمفلٹ لکھیا، جنوں سائیکلو سٹائل کر کے چھاپیا گیا سی۔ وسائل توں محروم سیاسی کارکناں دا ایہہ مقبول طریقہ سی۔ ایس پمفلٹ وچ مطالبہ کیتا گیا سی کہ’’ بنگالی، بلوچی، سندھی، پشتو، تے پنجابی ساڈی قومی زباناں نیں۔ انہاں نوں تسلیم کیتا جائے تے سرکاری سطح تے رائج کیتا جائے ا تے اردو نوں سرکاری زبان دی تھاں رابطے دی زبان قرار دتا جائے۔‘‘ چنگی خبر ایہہ سی کہ ایہو پاکستان کمیونسٹ پارٹی دی وی پالیسی سی۔ ایس کتابچے دی اہمیت دا اندازہ ایس گل توں لایا جاسکدا ہے کہ ایس نوں یکم مئی نوں جاری کیتا گیا سی۔(ذرا غور کرو، اوس ویلے تیک کیمونسٹ پارٹی آف پاکستان نوں ایہہ پتہ نہیں سی کہ ایتھے کوئی ’’سرائیکی‘‘زبان وی ہے حلانکہ پارٹی وچ ملتان سنے جنوبی پنجاب دے سجن وی سن پر اوہ سب اپنی زبان نوں پنجابی ہی آکھدے سن۔ حتاکہ1957توں1970تک کم کرن والی نیشنل عوامی پارٹی نے وی سرائیکی دی گل نہ کیتی۔انہاں سب دی پاکستانی زباناں تے وڈی نظر سی۔پر 16دسمبر1971 بعدوں اک ہور ایجنڈا آگیا جس پاروں پنجاب نوں توڑنا وڈا ٹیچا بنایا گیاکہ بقول جمعہ خان صوفی ایس دا فیصلہ کابل بیٹھ کے ایس گروپ کیتا)*
1966 لنگھدا جارہیا سی، پچھلے چند مہینیاں وچ اک زبردست سیاسی دھماکہ ہوچکیا سی۔ کشمیر دے چیمپئن تے ہندوستان نال اک ہزار سال تک جنگ لڑن دا دعویٰ کرن والے ذولفقار علی بھٹو تاشقند معاہدے تے اختلاف دی بنیاد تے کابینہ توں باہر آچکے سن تے پورے ملک دا دورہ کرکے عوام نال ملاقاتاں کردے رہے سن۔ انہاں دناں وچ حیدر آباد سٹوڈنس فیڈریشن دے سالانہ کنونشن لئی ساڈی اک میٹنگ ہوئی جس وچ عنایت کاشمیری تجویز پیش کیتی کہ ایس کنونشن وچ بھٹو صاحب نوں آن دی دعوت دتی جائے۔ سارے دوستاں مہر حسین شاہ، مقصود علی شاہ، نثار عباسی، علی اکبر بروہی، غلام نبی مغل تے دوجے دوستاں ایس تجویز نوں پسند کیتا۔ ایس بعد مہر حسین شاہ تے جام ساقی بھٹو صاحب نال ملاقات کیتی۔ *
بھٹو صاحب نے ساڈے کنونشن وچ آن تے تقریر کرن دی حامی بھر لئی۔ انہاں نے کنونشن وچ شرکت لئی 13 دسمبر( 1966)دی تریخ دتی۔ ہن زور و شور نال کونشن دیاں تیاریاں شروع ہوگیاں۔ جام ساقی لاڑکانہ میڈیکل کالج (LMC) وچ اپنے دوست کامل راجپر نوں ملے تے آکھیا کہ بھٹو صاحب دے استقبال لئی بساں دی لوڑ ہے۔ ایس نے حامی بھر لئی۔ ہن جام تے دوجے ساتھی جامعہ عربیہ دی انتظامیہ نال ملن گئے تاکہ اوہ اپنے میدان وچ جلسہ کرن دی اجازت دے دین۔ انہاں نوں بھٹو صاحب دے آن دا یقین نہیں سی پر انہاں جامعہ دے میدان وچ جلسہ کرن دی اجازت دے دتی۔
13 دسمبر نوں کامل راجپر بساں لے کے ٹیشن اپڑ گیا۔ اوتھے ہی استقبال دے دوران جام ساقی تے انہاں دے سیکڑیاں ساتھیاں ون یونٹ خلاف نعرے لائے جس تے نہ صرف کامل راجپرسگوں بھٹو صاحب نے وی ناراضگی دا اظہار کیتا تے ایس تے جام نے ہس کے آکھیا، ’’کامل، وقت بڑا حرامی جانور ہوندا ہے توں ساڈے نعریاں دی پروا نہ کر۔ تسی اک شخص دے پچھے ہو تے اسی منزل دے مسافر ہاں۔‘‘
اقتدار توں باہر ہون بعد بھٹو صاحب دا ایہہ پہلا جلسہ سی۔*
(پی پی پی دے شیخ رشید، بابائے سوشلزم اپنی سوانح ’’جہد مسلسل‘‘ وچ ایوبی اقتدار توں نکلن بعد بھٹو ہوراں دی پہلی پبلک میٹنگ دا ذکر حوالیاں نال کیتا ہے اتے ایہہ تواریخی جلسہ(پیپلز کنونشن) لہور دے وائے ایم سی ہال وچ 28مئی1966نوں ہویا سی اتے ایس وچ بہوں سارے پنجابی ترقی پسنداں سنے مختار رانا رلت کیتی سی جنہاں دے ناں شیخ ہوراں دتے نیں۔)
Link of pamphlet about Pakistani mother tongues written by Punjabi comrade Dada Ameer Haider of Communist Party of West Pakistan written in 1952, reproduced in Left journal Awami Jumhori Forum in its 29th issue especially design for mother tongues
http://ajfpk.org/show-art.php?artid=&bname=AJF-29&type=Art%207&image_id=1
Link of an introductory article of Jam Saqi book
http://www.wichaar.com/news/153/ARTICLE/32817/2017-04-22.html


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels