Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کتاباں >> زبیر احمد دی وچار دھارا(کتاباں دی پڑچول)

زبیر احمد دی وچار دھارا(کتاباں دی پڑچول)

ویروا کتاب: اعجاز
March 27th, 2017

’’وچار لیکھ‘‘ زبیر احمد دیاں لکھتاں دی پنجویں پوتھی اے۔ ایس توں پہلاں اوہ پنجابی سُلیکھ نوں آپنی شاعری دے دو پراگے’’دم یاد نہ کیتا1996ء‘‘، ’’سد2012ء‘‘ تے دو کہانی سنگریہہ ’’مینہہ بوہے تے باریاں 2001ء‘‘ ، ’’کبوتر بنیرے تے گلیاں2013ء‘‘ بھینٹ کر چُکا اے۔
زبیراحمد نہ صرف آپنیاں سچجیا ں، نویکلیاں تے معیاری لکھتا ں پاروں اجوکے پنجابی ساہت دے پہلی صف دے لیکھکاں ، سوجھواناں ، کہانیکاراں تے شاعراں وچ سرہیوں دے پھل وانگ نتریا اے بلکاں اوہ اک عرصے توں انگریزی دا استاد تے لکھیار ہوون دے ناطے۔۔انگلش نوں تیاگ کے آودی ماں بولی دا جھنڈا اُچا کرن وچ رُجھیا ہویااے۔ اوہ لمے چِر لہور توں ’’کتاب ترنجن‘‘ دے ناؤں ہیٹھ اک اشاعتی ادارے نوں وی چلاندا رہیا اے۔ ایس ادارے دی چھتر چھاویں کئی کتاباں تے رسالے چھپ کے چوکھی نامنا کھٹ چُکے ہَن۔ زبیر اک بھلے مانس سپتر وانگ نگھے تے مِٹھے سبھاء نال پنجابی دی سیوا وِچ رُجھیا ہویا اے؛ اوہ کسے طرحاں دی سرکاری ہلاشیری دی تھاں آپنی مدد آپ دے تحت پنجابی دی اگانہہ ودھو تحریک دے کامیاں نال مسلسل موڈھے نال موڈھاجوڑی کھلوتا اے۔ ایس وچالے کئی اُتار چڑھا وی آئے نیں، پر اوہدا اُدم تے جذبے کدے مَٹھے نہیں نیں پئے۔ اوس کسے ہمے دعوے توں بغیر آپنے آپ نوں پنجاب، پنجابی تے پنجابیت نال جوڑی رکھیا اے۔
آپنی نویں رچنا(وچار لیکھ) بارے اوہ آپ گل کُجھ اِنج چھوہندااے:
’’ایہہ خبرے سن 2006ء دا پوند سال سی پئی واشنگٹن بیٹھے منظور اعجاز ہوراں شاہ مُکھی دی پہلی ویب سائٹ بنائی۔ ایس توں پہلاں اوہ جاوید بُوٹا تے سفیر اراما دی سانجھ نال ’اپنا‘ ناں دی اک بھرویں پنجابی ویب سائٹ چلاون آلیاں دے موہریاں وچوں سن۔ پر پنجابی دی پہلی ویب سائٹ وچار ڈاٹ کام www.wichaar.com منظور دا آپنا آہر سی تے اوہ سارے ماں بولی دے لکھیاراں توں ہنگارا پئے منگدے سن پئی ایس وچ آپنا سیر پاون تے ایس وچ کئی لکھاریاں سیر وی پایا تے چنگے سوہنے کالم تے لیکھ لکھے۔ ایہناں وچ مشتاق صوفی، مقصود ثاقب، عامر ریاض، مظہر ترمذی، زبیر رانا، سلیم پاشا، جسپال سنگھ، خالد حسین تھتھال، مسعود منور، جمیل اختر، جاوید بُوٹا تے ہور کئی سجن رلے۔ منظور جی آپوں وی ایس پنجابی ویب پیج توں پریرے ہوئے سن تے سجناں نوں ای میل راہیں یاں ٹیلی فوناں راہیں آکھدے رہندے سن پئی آپنا کالم گھلو۔‘‘

زبیر احمد نے ایس ویب سائٹ (وچار ڈاٹ کام)لئی کئی کالم تے لیکھ لکھے نیں ۔ اصلوں’’وچار لیکھ‘‘ اوہناں کالماں تے لیکھاں دی پہلی پوڑی اے۔ ایس وچ کُجھ اوہ لیکھ وی شامل ہَن جیہڑے لیکھک نے اڈو اڈ موقعیاں سمیں مختلف اکٹھاں، اخباراں ، رسالیاں یاں کتاباں بارے لکھے نیں۔
’’وچار لیکھ‘‘ نوں لیکھک نے وکھووکھ ست وڈے خانیاں وچ ونڈیااے ؛ جیہناں وچ سلیکھ، اُڈیا بھور، تھیا پردیسی، رہتل سیاست، وار، اُلتھے، سیاست تے کتاب جھات ناں دے اڈو اڈ ست حصے ہَن۔ ایہناں نکے وڈے خانیاں وچ گھٹ ودھ 51لکھتاں نوں مناسب تھاں دتی گئی اے۔ کتاب دا پہلا حصہ پنجابی دے کلاسیکی سلیکھ بارے وے جس وِچ کُل چھے لکھتاں شامل ہَن جیہناں وچ کیہڑے صوفی تے کیہڑی مت، بابا نانک1539-1469، بُلھے شاہ تے پنجاب دی وار، چیتے دیاں کنڈھیاں دے اُتے، پنجاب وچ سورج پُوجا تے سورج شاعری اَ تے مارو بچیا! کیہڑے شہر چ آگئے آں۔۔۔ ناں دیاں لکھتاں شامل نیں۔ایس حصے وچ اک پاسے جتھے پنجابی دے کلاسیکی شاعراں دی شاعری بارے گل کتھ کیتی گئی اے دوجااوتھے ای پنجابی زبان تے ایہدے موڈھی شاعراں نال ہورہے دھرو نوں وی وشے بنایا گیا اے۔’بُلھے شاہ تے پنجاب دی وار ‘ وِچ زبیر پنجابی نال ہورہے دھرو نوں کُجھ اِنج اُلیکیا اے:
’’ساڈی بولی نال دو دھرو ہوئے نیں۔ اک تاں ساڈی بولی لوکاں توں کھس لئی گئی، پڑھائی لکھائی دا وسیلہ نہ بنن دتی گئی۔ دفتروں کچہریوں کڈھ دتی گئی تے سانوں گونگے تے بولے بنا دتا گیا تے دوجا دھرو ایہہ کیتا پئی ساڈی لوک شاعری نوں صوفی بنا دتا گیا۔ اٹھ سو ورھیاں دے سارے شاعر صوفی ہوگئے۔ تے صوفی دا مطلب وی اوہ لیا گیا جیہڑا حاکماں نوں وارا کھاندا سی یعنی ساڈے شاعراں دا لوکاں نال کوئی سانگا نہیں سی ایہہ اللہ لوک سن ، دُنیا نال ایہناں دا کوئی لینا دینا نہیں سی۔ ایہہ بزرگ ہستیاں سن تے ایہہ لوک رب دے خاص بندے سن۔ کوئی پچھے جے ایہہ اِینے خاص بندے سن تاں پھیر بُلھے شاہ دا جنازہ پڑھن توں ملوانیاں انکار کیوں کیتا تے شاہ حسین نے آپنے آپ نوں ملامتی کیوں آکھیا۔‘‘
کتاب دے دوجے کھیتر (اُڈیا بھور، تھیا پردیسی )وچ سورگ واسی پنجابی پیاریاں نوں یاد کیتا گیا اے۔ ایس وِچ تن لیکھ شامل نیں جیہڑے پروفیسر شریف کنجاہی، شفقت تنویر مرزا تے ڈاکٹر جتندر جولی بارے نیں۔
وچار لیکھ داتیجا اہم حصہ رہتل سیاست بارے وے۔ ایس وچ لہور لٹریری فیسٹیول تے پروفیسر منظور احمد نال کجھ سوال جواب کیتے گئے نیں۔ایس توں اگلا خانا’ وار‘ ناؤں دا اے، جیہڑا چوکھا سلاہن جوگ اے۔ ایس وچ کُل 7موتی ڈلھکاں پئے ماردے نیں؛ جیہناں وچ کیہڑا سکندر‘ کیہڑا پورس، پنجاب دی وار کون لکھسی تے گوریاں دے بال جلیانوالہ قتلام بارے پڑھسن۔
ایتھے ایہہ گل دھیان جوگ اے کہ اسیں اج توڑی جیہڑی وی وار پڑھی اے اوہ ساری گوریاں دی لکھی ہوئی اے یاں فر اوہناں لوکاں دی جیہناں دا ناڑو پنجاب وچ نہیں نیں دبیا ہویا۔ شاید ایسے پاروں اج ساڈے بال راجا پورس،دُلا بھٹی، رائے احمد خان کھرل تے بھگت سنگھ
شہید جیہے سورمیاں دے کارنامیاں توں واقف نہیں نیں۔ پھیر اوہناں سبھناں وار کاراں آپنے آپنے وچاراں راہیں اوہو کُجھ ہی چتاریا اے جیہڑا اوہناں نوں وارا کھانداسی ۔یاں پھیر جیہدے نال اوہناں دے آودے مفاد جُڑے ہوئے سن۔ ایس لئی پنجاب دی وار اصلوں لکھی ہی نہیں گئی۔ ہُن ایس دوران زبیر دا ایہہ سوال کرنا وی بن دا اے کہ پنجاب دی وار کون لکھسی؟ پنجاب دی وار لکھن لئی سانوں پچھلے اک ہزار ورھیاں دے پنجاب دے سُلیکھ نوں وار نال جوڑ کے لکھن دا آہر کرنا پئے گا۔ جیہڑا کہ دل گردے تے مشقت دا کم ایں۔ایس بارے زبیر دے وچار سلاہن جوگ نیں:
’’پنجاب دی وار دا سبھ توں وڈا سوما ساڈا سلیکھ اے ساڈے اک ہزار ورھیاں دے لوک شاعر جیہناں نوں اسیں صوفی شاعر آکھ کے ٹھپ دیندے آں۔ پر کوئی ایس شاعری نوں پڑھے تاں سہی تے پھیر ایس نوں اوس ویلے دی وار نال جوڑ کے پرکھے تے ایس دا ویروا کرے۔ اک وڈا رولا ایہہ اے ساڈے وارکار پنجابی سُلیکھ نوں مونہہ نہیں لاندے تے ایس توں بناں ساڈی وار نہیں لکھیجن ہونی۔‘‘
اک ہور تھاں زبیر پنجاب وِچ سیاسی بدلاؤ تے انقلاب دی گل کردیاں لکھیا اے:
’’ دیس پنجاب اندر بدلی دا کوئی سُفنا، انقلاب دی کوئی گل ، بابے وارث شاہ دی بولی نوں چھڈ کے پوری نہیں ہونی۔ تن سو ورھیاں توں بابا وارث شاہ سوٹی پھڑ کے کھلوتا ہویا اے تے اوس ساڈی بولی مرن نہیں دتی تے اک اجیہی کہانی کر گیا اے جیہڑی بندے دے ہوون دی کہانی اے۔ ‘‘
’’اُلتھے‘‘ ناں دے سرناویں ہیٹھ کتاب وچ 7مضمون شامل نیں۔ جیہناں نوں لیکھک نے انگریزی یاں ہورناں زباناں توں پنجابی وچ ترجمایا اے۔ ایس وچ گبرئیل گارشیا مارکیز دا فیدل کاسترو بارے تے مجید شیخ دا لہور دے گواچے میلیاں بارے لیکھ شامل نیں۔ ایس وچ جگت دُھمے فلسطینی شاعر محموددرویش تے کیرن آرمسٹرونگ دی وی اک اک لکھت سانوں پڑھن لئی ملدی اے۔
کتاب دے اخیری حصے ’کتاب جھات‘ توں پہلاں ’سیاست‘ دے سرناویں ہیٹھ جیہڑیاں 14لکھتاں ’وچار لیکھ‘ دا اٹوٹ انگ ہَن اوہناں وچ نِرا ساڈے خطے دی صدیاں پُرانی تاریخ ، لوک سیانف ، معاشرت یاں سیاسی صورتحال بارے سانوں جانکاری ہی نہیں ملدی بلکاں ایس دے نال نال زبیرسانوں ست سمندر پار وسن والے امریکیاں دے حکم نامیاں، ہیوگو شاویز دی ماڑیاں نال جُڑت، مزدور دیہاڑ، امریکا، اوباما تے اجوکے گلوبل ویلج بارے وی آپنے قیمتی وچاراں نال نواز دا اے۔
مُکدی گل ایہہ کہ کتاب دی دَکھ ودھیا اے ۔ ایس وچ شامل لکھتاں آپنے سجرے ، نویکلے تے نروئے پن دی ٹیسی تے کھڑیاں وکھالی دیندیاں نیں ۔ بولی دا ورتارا وی سوہنا اے۔ ساڈے پاسے پنجابی وچ اجے تک اجیہی کوئی کتاب نہیں لکھی گئی جیہدے وچ اِکسار صوفی مت ، گلوبل ویلج، سیاست ، بولی تے اجوکی شاعری یاں ساہت بارے لکھیا گیا ہووئے ۔ جے دو چاراجہیاں کتاباں لکھیاں وی گئیاں نیں تاں اوہناں وچ زیادہ تر کتاب تبصرے ، لسانی تے معاشرتی لوڑاں تھوڑاں نوں وشے بنایا گیا اے۔ اُمید اے پئی آئندہ کسے نویں ایڈیشن وچ کتاب وچلیاں املاء دیاں غلطیاں توں وی جان چھڈا لئی جاوے گی۔
ایہہ کتاب سانجھ پبلشرمزنگ روڈ،صفانوالہ چوک،لہور نے چھاپی ہے جس دا مل چار سو روپیے ہے۔
اعجاز علی لیل پور دے وسنیک نیں اتے اج کل گوجرے وچ گورنمنٹ ڈگری کالج وچ پڑھاندے نیں۔اوہ آپ پنجابی دے لکھاری نیں تے وچار لئی انہاں دی لکھتاں چھپدیاں رہندیاں نیں۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels