Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کتاباں >> دادا جی دی ڈائری (لڑی وار سلسلہ ) : لڑی : 4

دادا جی دی ڈائری (لڑی وار سلسلہ ) : لڑی : 4

نین سکھ
December 9th, 2016

اتوار،5 دسمبر 1948
جیہڑا پاکستان دی سرکاری سیاست دا مخالف، اوہ غدار۔
خان آف قلات دے نِکے بھراء شہزادہ عبدالکریم نوں بغاوت دے جُرم وِچ دس سال قید بول گئی جیہڑا افغان باتشاہ دا جوائی، اوہ قلات نوں پاکستان وِچ رلاون دا مخالف۔ پچھلے سال ایہناں دِناں وِچ ای قلات اسمبلی وِچ غوث بخش بزنجو دو قومی نظریے دی مخالفت کیتی، اوہنوں وی پاکستانی اخباراں غدار لکھیا۔
کجھ مہینے پہلاں خان عبدالغفار خاں تے جی ایم سید رَل کے پیپلز پارٹی آف پاکستان بنائی۔ کوئی اِک پنجابی وی ایس وچ نہ رَلیا۔ خان عبدالغفار خاں تے جی ایم سید نوں وی نوائے وقت غدار لِکھدا۔ غفا رخاں اجکل نظربند۔ اوہدی نظربندی دے خلاف چارسدہ دے نیڑے سُرخ پوشاں بڑا وڈا جلوس کڈھیا۔ خاں عبدالقیوم گولی چلوائی، سرخ پوش اوہنوں جنرل ڈائر کہندے۔ اِک ہور غدار، عبدالصمد خاں اچکزئی وی نظربند جیہدی انجمن وطن پارٹی۔
ایسے سال مارچ وِچ قائداعظم ڈھاکے جلسہ عام وِچ اعلان کیتا کہ پاکستان دی سرکاری زبان صرف اُردو ہووے گی۔ مولوی اے کے فضل الحق بیان دِتا کہ سرکاری زبان دا فیصلہ گورنر جنرل نہیں، عوام کر دی۔ مولوی اے کے فضل الحق نوں غدار لِکھن والے بھُل گئے کہ اوہ اوہنوں شیرِ بنگال لِکھدے رہے۔

ہفتہ، 18 دسمبر 1948
اج شامِیں میں ٹولنٹن مارکیٹ گیا، حمیدہ شاپنگ لئی اندر، میںباہر برانڈے وچ کھلوتا۔ میرا مونہہ وائے ایم سی اے وَل جتھوں کدی چمپا نِکل کے ایدھر آئوندی۔
راتیں کدی ہُن ہم بِستری سمے جے میں جھٹ قائم رہواں، حمیدہ سمجھے کہ میںچمپا نوں انجوائے کر رہیا تے جے ڈِھلا ہوواں، حمیدہ بھانے میں چمپا نوں مِس کراں۔ چمپا بائو ہردیال دی کالج فیلو، اوہ ساڈے گروپ وِچ، اوہ وی ’’پنجلِش‘‘ بولن دا سواد لوے۔ میں کیہ پُورا لہور اوہدا عاشق، اوہ شہر دی بیوٹی کوئین۔ اوہ رلیارام برادرز کیاں دی دھی، اوہدا پیو وائے ایم سی اے ہال چلاوے جتھوں روز شامِیں اوہنے نِکل کے مال روڈ اُتے ریگل چوک تائِیں جانا، ایہہ بہت سارے شوقین فیشنی لہورِیاں دی روٹِین، ایتھوں پرت کے چمپا ٹولِنٹن مارکیٹ تے اوتھوںواپس وائے ایم سی اے۔ اوہنوں فرنچ بروکیڈ دی سفید ساڑھی بہت پھبدی۔ لہور دے سوہنے گھبرو، آئی سی ایس افسر، ایڈورڈ مانگٹ نال اوہدی جوڑی ڈُھکی پر چمپا دے عاشقاں نوں اوہدا جنا وِلن لگے۔ قدرت ولوں اوہناں دِیاں طبیعتاں نہ مِلیاں، وکھ وکھ رہندے، سانوں عاشقاں نوں خُشی ہوئی۔
میں اخباراں رسالیاں دے سٹال اُتے ایویں ورقے پھرولن لگ پیا۔ ادبی رسالہ ’’سویرا‘‘ جیہدے وِچ فیض احمد فیض دی نظم:
یہ داغ داغ اُجالا یہ شب گزیدہ سحر
وہ انتظار تھا جس کا یہ وہ سحر تو نہیں
میں رسالہ خرید لیا۔ گھر آکے میں ٹیلی فون اُتے عاشق بٹالوی نوں ساری نظم سُنائی، اوہدے وی دل لگی۔ اگلے دن لنچ اُتے مِلن د اپروگرام بن گیا۔ تھاں نواں ہوٹل ’’لارڈز‘‘ جیہڑا لِیلا رام دی دُکان والی تھاں کُھلیا۔ عاشق بٹالوی نال مولانا صلاح الدین احمد وی آ گیا۔ سانوں ویکھ کے چودھری نصیر احمد جیہڑا میرا جانُو، ساڈے کول آ بیٹھا۔ میں تے مولانا صلاح الدین احمد جدوں وی مِلدے ’’پنجاب میں اُردو‘‘ بارے بحث کردیاں لڑ پیندے، مولانا میرا پُرانا محلے دار، اوہ گُمٹی لاگے ہنومان سٹریٹ دا، پر اج میں اوہدی لائبریری دا افسوس کردا رہیا جیہڑی 47 دے فساد وِچ سڑ گئی۔ چودھری نصیر اُٹھیا، ’’ایویں کہندے کہ پارٹِیشن ویلے لہور وِچ صرف ہندواں سکھاں نال ظلم ہویا!‘‘ فیر مولانا صلاح الدین وَل اشارہ کر کے ’’ایہہ اوہ مسلمان جیہدی پُوری لائبریری سڑ گئی!‘‘ سارے ہوٹل وِچ بیٹھے نو دولتیے تاڑِیاں مارن لگ پئے۔ ایس توں پہلاں کہ کوئی بُلار جٹ نوں اوہدا ناں پُچھدا، اوہ آپ ای ہیٹ اُتار کے نیوندیاں، لوکاں نوں آپنا ناں لارڈ ملّھی دس رہیا۔
میں گھڑی ویکھی، دِن دے پُورے بارھاں وج رہے۔

جمعرات، 6 جنوری 1949
ہر پاسے پروڈا پروڈا ہو رہی۔ پروڈا کیہ Public and Representation Office Disqualification Act ۔ ایہہ بِل وزیراعظم لیاقت علی خاں اسمبلی وچ پیش کر کے منظور کرا لیا۔ اصل گل ایہہ کہ بلوچ تے پٹھان پہلاں ای نابر، سندھی تے پنجابی زمین دار سیاستدان لیاقت علی خاں دے قابو نہ آ رہے، ایس لئی پروڈا آیا۔ شمسی صاحب تے میں گلاں کر رہے کہ ساجھا ماجھا آ گئے، ’’ایہہ پروڈا ساڈے تے وی لاگُو؟‘‘ میرے مُونہوں نِکلدا نِکلدا رہ گیا کہ پروڈا پُرانے ساجھیاں ماجھیاں اُتے لگا۔
ساجھا تے ماجھا اج کل میرے کلائنٹ۔ ساجھا وڈا بھراء، میاں سراج دین تے نِکا ماجھا، میاں معراج دین۔ ہُن اوہ میاں برادران جیہناں دی پُورے شہر وچ دُھم۔ کدی آپنے محلے وِچ ساجھا ماجھا مشہور رہے۔ ساجھا برف والا پھٹے تے رکھ کے برف ویچدا، ماجھا پَینچراں والا سیکلاں نوں پنکچر لاندا رہیا۔ 47 دی لُٹ مار دے ایہہ وی ہیرو جیہناں دے مُنشی ہُن اُچیچا مالکاں دے ناں لکھواندیاں شروع وِچ میاں تے اخیر وچ دِین دی تھاں الدّین ضرور لکھواندے۔ میاں تے اج کل اِنج پرچلت ہویا کہ ربّ سچا وی ہُن اللہ میاں۔
اللہ میاں برادران اُتے مہربان جِیہناں آرٹ سِلک دے دو امپورٹ لائسنس لئے کیونجے ایہناں کول پنج پنج پاور لُوماں دے دو پرمٹ۔ پنج پاور لُوماں ایس لئی کہ ایس توں ودھ پاور لُوماں تے فیکٹری ایکٹ لاگو ہوجاندا۔ پرمٹ تے لائسنس ایہناں بلیک مارکیٹ وچ ویچے۔ پنجاب گورنمنٹ بناسپتی گھیو دِیاں کجھ فیکٹریاں دی منظوری دین والی، میاں برادران نوں بھِنک پے گئی جِیہناں دے اوہ وی مستحق۔ اوہ اوس بھوئِیں تے ایہہ فیکٹری لائونا چاہندے جیہدا مقدمہ چل رہیا، میں اوہناں دا وکیل۔ میرے کولوں جج دا مُل پُچھن آئے۔
کھانے دا ویلا، ساجھے تے ماجھے میرے دفتر ای کھانا منگوایا، بوٹِیاں نال بھرِیاں پلیٹاں۔ ویکھ کے مینوں اوہ ویلا یاد آ گیا جدوں عام رواج کہ دو بندیاں ساہمنے اِک پلیٹ وِچ دال، یا سبزی دے دو ڈکرے، نال کدی اِک بوٹی وی، بوٹی کوئی اِک کھا لیندا۔
گوشت خوری ودھدی جارہی رب خیرکرے!

جمعرات، 3 فروری 1949
چودھری رحمت علی فوت ہو گیا۔
اوہ 1948 وچ انگلینڈ توں لہور آیا جیہدے پِچھے سی آئی ڈی لگ گئی تے اوہنوں پاکستان چھڈنا پیا۔ قصور ایہہ کہ اوہنے پنجاب دی ونڈ تے قتلام اُتے مسلم لیگیاں دے خلاف انگلینڈ وچ پمفلٹ لکھیا۔
چروکنی گل کہ عاشق بٹالوی لہور وِچ اِک پمفلٹ ونڈدا پھِرے "Now or Never"۔ ایہہ پمفلٹ چودھری رحمت علی کیمبرج یونیورسٹی وچ لکھیا تے مسلماناں دے وکھرے دیس دا ناں پاکستان رکھیا۔ عاشق بٹالوی چودھری رحمت علی د ااودوکا جانُو جدوں اوہ مقدمیاں دی پیروی لئی مزاری نواب دا مُنشی رہیا جیہنوں نواب دا حکم کہ وکیل وڈا پر فیس تھوڑی۔ ایہدے لئی چودھری رحمت علی نوں وڈے وکیلاں اگے مِنتاں ہاڑے کرنے پَیندے۔ چودھری رحمت علی ایچی سن کالج دے جونئیر سٹاف وچ وی نوکر رہیا، ایس لئی اوہ کوئی ایچی سونین وکیل لبھ کے وی کم چلا لیندا۔ اوہدا اک دم اُتے جانا کسے نوں کجھ سمجھ نہ آیا۔ لورینگز وِچ جتھے اوہدا مالک نواب چاہ پِیندا، اوتھے ای اوہدے منشی چودھری رحمت علی دی آئو بھگت ہو رہی۔ بیرسٹری لئی ولایت گیا تے اوتھے جا ایہہ پمفلٹ لِکھیا۔ پ پنجاب، افغان دی الف، کشمیر دی ک، سندھ دی س، تے تان بلوچستان دی، ایہہ پاکستان پر چودھری صاحب دی ایتھے کھلِیہر نہ ہوئی۔ بنگال تے آسام نوں ملا کے بانگِ اسلام، موپلیاں لئی موپلستان تے اِنج ای جتھے کوئی مسلمان نواب ہویا یا کوئی لڑاکا مسلمان اوتھے مسلمان لئی وکھرے دیس دا ناں چودھری دس دِتا۔ اینے ناں اوہنے دسے کہ ہاسا ای پے گیا۔ لہور وچ مسلماناں لئی 23 مارچ 1940 نوں وکھرے دیس دا نقشہ گھڑیا جان لگا پر لفظ پاکستان دا جوڑنہار چودھری رحمت علی اودن کراچی وِچ سُتا رہیا۔




ایہہ ’’مادھو لعل حسین: لہور دی ویل‘‘ (ناول) دا اک حصہ ہے جیہڑ الڑی وار ‘‘وچار’’ لئی لکھاری آپوں دتا جے۔ ایس ناول نوں ڈھاہاں انٹرنیشنل ایوارڈ وی لبھا ہے۔ ناول نیو لائن، لہور چھاپا ہے اتے ریڈنگز (Readings) بکس گلبرگ ، لہور ایس دا ویچن ہار (Distributor) ہے۔ تسی گھر بیٹھے ایس نوں ویب سائٹ (www.readings.com.pk) توں آن لائن خرید سکدے ہو


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels