Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کتاباں >> تصوف دا مُڈھ (پہلی قسط)

تصوف دا مُڈھ (پہلی قسط)

ڈاکٹر ایس علی عمران
December 3rd, 2016

تصوف یا اسلامی تصوف نے ساڈے پنجاب دی رہتل، کلچر تے بڑا گوڑھا رنگ چھڈیا اے۔ تسیں پنجاب دے کسے وی پنڈ، قصبے یاں شہر وچ ٹُر جائو تہانوں تھاں تھاں بزرگاں دےمزار ملن گے۔ ایہہ اللہ والے ہور تے کدھروں کدھروں ہوکے ایہناں تھاواں تے آ کے وسے لوکاں نوں اپنے علم تے عمل دے نال جُہل دے ہنیریاں وچوں کڈھ کے ایمان تے یقین دے چانن نال روشن کر دتا۔
ایہہ اک حقیقی گل اے کہ خیال دی گہرائی اتے مضمون دی گرفت صرف سانوں پنجابی صوفی شاعراں وچ لبھدی اے اوہ اردو تے انگریزی زبان دی شاعری وچ نہیں سگوں پنجابی دی غیر صوفی شاعراں وچ وی نہیں۔ میرے خیال موجب ایہدی سب توں وڈی وجہ ایہہ ہے کہ صوفی شعرا دے علم تے حکمت دا منبع ( Source) اوہ آفاقی علم ہے جیہڑا ایس کائنات نوں بناون والے دا علم اے۔ بندہ رب نوں تک نہیں سکدا پر اوہدی ہوند نوں محسوس کر سکدا اے۔ بالکل ایویں جسراں اسیں محبت، غصہ، خوف، خوشی ورگیاں کیفیتاں نوں تک نہیں سکدے پر محسوس کر سکدے آں۔ ایس احساس نوں عمومی طور تے وجدان کہیا جاندا اے اتے رب نوں سیانن لئی بندے دے کول عقل ، شعور تے حساسیت ہوندیاں نیں۔ اوہناں نوں ورت کے رب دیاں آیتاں سیہان وچ آ جاندیاں نیں۔ ایہہ آیتاں 3 طرح دیاں نیں اتے ایہناں وچ کسے تے وی غور کرن نال بندہ رب نوں پہچان لیندا اے۔

1آیات آفاقی
ایہہ رب دیاں اوہ نشانیاں نیں جیہڑیاں ساڈے آل دوالے کھلریاں ہوئیاں نیں۔ اسیں سورج، چن، تارے، آسمان، اوس خلا تے کہکشاواں ول تکنے آں تے سانوں ایہہ گل سمجھ آ جاند اے کہ ایہہ سارا نظام اک دوجے دے نال جڑیا ہویا اے۔
تسیں غور کرو کہ جس طرحاں ساڈی زمین Counter clockwise گھمدی اے۔ ایسے طرحاں ساڈی ساری glaexy وی Counter clockwise گُھم رہی اے۔ ایس نظام نوں جو اک دوجے نال جڑ کےچلدا اے اِک unity یا واحدانیت دا نظام کہندے نیں۔ غور کرو کہ حاجی وی کعبے دے دوالے Counter Clockwise ہی چکر لاند ےنیں ۔ ساڈے اندر تے باہر دی دنیا دا نظام اکو طرح کم کردے نیں کیونکہ ساڈا وجود وی ایسے طرح زمین دی Chmistry دے نال تخلیق ہویا اے۔ ایس واسطے ساڈے جسم دے اک اک ذرّے تے وی ایہو قانون لاگو ہوندے نیں۔ جس طرح پھُل دا تعلق سورج نال ہوندا اے۔ سبزے دا بادل نال، ایسے طرح ہر شے دی کسےدوجی شے نال جُڑدی ہوندی اے۔ ایہہ اکو زبان وچ گل کر رہے ہوندے نیں۔

2 آیات نفسی
ایہہ رب دیاں اوہ نشانیاں نیں جیہڑیاں ساڈے وچوں وی کھرلیاں ہوئیاں نیں۔ ساڈے جسم دا اک اک حلیہ Cell ساڈے وچ آن توں پہلوں ای اپنے اپنے کم وچ لگیا ہویا اے۔
ایس جسم دے اک اک ذرّے نوں پتا ا ےکیہ کرنا ایں۔ اسیں بھاوی سوویے یا جاگیے، ایہہ اپنے کم لگا رہندا اے۔ ساڈے جسم دے غدود ساڈے جانے بغیر سورج تے چن دے چکر دے نال Align ہو کے ساڈے جسم دا نظام کنٹرول کر رہے ہوندے نیں۔ اک اک خلیے یعنی (Cell) دے اُتے پوری پوری لائبیریاں بھریاں ہوئیاںنیں۔ ایہہ تمام علم ایہناں ذرّات نوں کس طرح آیا؟ ایس سوال تے غور کرن والا رب دا سفر شروع کر لیندا اے۔

3 آیات کتابی
عزیزانِ گرامی! جدوں علم دا مسافر آیات آفاقی یا آیات نفسی توں اپنے پندھ نوں شروع کردا اے تے ہولی ہولی اوہ رب ول سفر شروع کر لیندا اے۔ ایس طرح دے مسافر نوں تصوف دی زبان سالک کہندے نیں تے ایس راہ نوں سلوک دا راہ کہیا جاندا اے۔
لیکن آیاتِ آفاقی تے آیاتِ نفسی تے غور کر کے سانوں اک رب دا احساس تے ہو جاندا پر اوس رب دی پہچان نہیں ہو سکدی۔ نا ای ایہہ پتا لگدا اے کہ اوہ رب کون اے؟ ساڈے نال اوہدا کیہ سمبندھ اے تے ساڈے کولوں کیہ چاہندا اے۔ ایہناں سوالاں دے جواب دین واسطے رب دی کتاب آوندی اے۔ ایس کتاب دا علم فیر بندے نوں دسدا اے کہ ایہہ آیات آپس وچ کس طرح جُڑدیاں نیں۔
اگر تسیں غور کرو تے پنجابی صوفی شاعری دا مرکزی خیال یعنی (Central Theme) ایہو ای اے۔ ایہہ کلام سدھا ساڈے دل تے (یا قلب تے) ایس واسطے آ کر لگدا اے ہ ساڈے آلے دوالے کھلریاں آفاقی آیات، ساڈے اندر دی نفسی آیات نوں کتابی آیات نال جوڑ کے ساڈے اندر دے سوالاں دا جواب دیندا اے۔ ایہہ اوہ آفاقی Language اے۔ جو ساڈے وجود دی زبان اے۔
اگر اسیں ایس گل نوں انج آکھیے کہ ایہہ ساڈی فطرت دی ترجمانی کردا اے تے سانوں گل سمجھ آ جائے گی۔


اگلیاں قسطاں وچ اسیں کوشش کراں گے کہ صوفی شاعراں دا مقبول کلام ایہناں بنیادی گلاں دی روشنی وچ سمجھیے۔ کیونکہ جدوں تک ایہہ Central Theme ساڈے پلّے نہیں پیندا، سانوں اوہناں دے کلام دی رمزاں سمجھ نہیں آئیاں۔(چلدا)


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels