Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کتاباں >> قصہ شاہ حسینؒ دا

قصہ شاہ حسینؒ دا

نادر علی
November 18th, 2014

صدی یارھویں صدی قیامت دی اے۔ حاکم کوڑے تے لوک بھکھے ہن۔ کیہ لہور دا دساں میری سٹھ ورھے عمر ہو گئی اے میں تے لہور اک وار ڈٹھا جے۔ نہ ویکھے جیہا! تن دینہہ تے تن راتاں لگیاں تے لہور اپڑے۔ رات تے چندل ندی کنڈھے رام نگر گھاٹ تائیں اپڑدیاں پے گئی۔ رام نگر گھاٹ جوں دن پر رات اِک میلہ لگا ہووے۔ راوی گھاٹ جوں روز حشر دا اے۔ شاہ جہانگیر دے مقبرے اُتے دس ہزار بندہ کم پیا کردا اے۔ راوی گھاٹ جوں شہر لہور دا ہووے دروازہ۔ شہر گھاٹ توں دو کوہ پینڈا اے۔ سچا ای کسے ناں دھریا اے شاہ درہ۔ در فارسی وچ بوہا ہویا۔
جوں اکھان اے ’’جھنگ مگھیا نے لہور کیہ جانے!‘‘ میں تے لہور نہیں ڈٹھا پترا شاہ حسین نوں کتھے ملنا سی۔ لہور آہدے نیں ست لکھ جی راتی سوندا اے۔ جد دا کال پیا اے ملخ لہور جا ڈُھکیا۔ مندریں لنگر، مسیتیں لنگر تے وڈا لنگر شاہی لنگر، شاہی لنگر لکھ بندہ روٹی کھاندا اے۔ دو ہزار شاہی تندور سُنیدا اے۔ آہدے ہن پئی ادھی رسد صوبیدار دے گھر جاندی اے۔ ایہہ تے ہوئے شاہی کھاتے۔ گجرات شہر تے ایہا کہندے ہن پئی سبھ کوڑ اے۔ لوکیں آہندے ہن ’’پئی شاہ جہانی جوٹھاں، سچ بناون جھوٹھاں‘‘ ایہہ شاہی کھاتے ہن۔ ست لکھ جی لہوریں تے ست لکھ شاہ جہان آباد روزی کھاندا اے۔ اکھے آٹا غزنی جاندا اے! نہیں بچیا لوک ای کھاندا اے تناں ویہاں دا حساب تے میں اکھیں ڈٹھا۔ دَہ ورھے کال تے دَہ ورھے سکال! ایہا رب دا کھاتا اے۔ کال سکال رب ولوں اے۔ رب ولوں ازمائش اے بندے دی۔ مولوی کلیم اللہ ہوراں دی زبانی میں شاہ حسین دا قصہ سنیا۔ مولوی ہوراں جیڈا عالم لہور تائیں نہ لبھسی۔ اوہناں ہمیش کہیا، ’’صحیح اسلام ویکھنا ای دِین محمدا تے لہور جا کے ویکھ شاہ جہانی جھوٹھاں جوں گجراتے سو لہورے پر ایہناں درویشاں لوکاں دا ہور رنگ اے۔ مولوی ہوراں کہنا، ’’رب گھر انصاف اے، علم اے تے حلم اے۔ باتشاہاں دے در تے ظلم اے تے سُقم اے! رب دے گھر نہ ہندو کوئی، نہ کوئی مسلمان اے! ہر جی رب دا بندہ اے تے ہر جی انسان اے! بچیا میں اکبر باتشاہ دا زمانہ اکھیں ڈٹھا اے۔ آکھن نوں آہدے ہن ’’شاہ جہاں جوں رب دی امان!‘‘ پر انج ہے نہیں، اکھے ’’اکبر جیہا باتشاہ نہ ہوسی جہانگیر جیہا زناء نہ ہوسی‘‘۔ سبھ گلاں ہِن لوکاں دی زبانی۔ باتشاہ جہانگیر اکھے روز درشن دینا پر کسے اکھیں نہیں ڈٹھا! باتشاہاں تے لوکاں دیاں اکھیں کھلوندیاں نہیں! روز اوہا تے روز اوہ ہور ہوندے نیں۔ نقارہ وجدا اے تے ہماتڑاں دا موتر نکل جاندا اے! بادشاہ دی دنیا ہور اے۔ آکھن نوں ساڈے وچ، پر اصلی باہر اے۔ اکھے ’ست زمیناں ست اسمان، وچ وسدا اے شاہ جہان!‘ دہ ورھے کال رہیا اے۔ شاہ جہانی جوٹھاں آہدیاں ہن پئی ’’دہ ورھے جگراتا کٹیا اے شاہ جہاں باتشاہ نے!‘‘
مولوی ہوری کہندے سن سبھ کہن دیاں گلاں ہن۔ اکھے ’’باتشاہ بھُکھیں تے نہیں مردا پر دُکھیں مردا اے!‘‘ کہن والے تے ایہہ وی آہدے نیں پئی لوک وی بھُکھے نہیں مردے! دس ورھے کال رہیا اے۔ اکھے ’’دانے کتھے جانے!‘‘ اکھان اے، ’’بیلے چور اے، رزق لہور اے!‘‘ پر اصل لہور دا قصہ شاہ حسین دا اے تے شاہ حسین دا قصہ کال دا ای قصہ اے۔ شاہ حسین دا گاون ساون دے ہار آہا۔ ’’کال ہووے سکال ہووے جیہڑا اوس نوں سُنے نہال ہووے!‘‘ پر حسین دا گاون تے نہال ایس لئی کردا سی پئی اوہ لوکاں ہار جھلدا سی۔ شاہ حسین سید زادہ نہیں سی۔ اوہ باتشاہ سی لوکاں دے دل دا۔ اوہ مویا تے ست لکھ لوک جنازے آیا۔ آہدے ہن مینہ وسیا تن دن تن راتاں۔ راوی ڈھا لائی لہور شہر نوں۔ اکھے رانیاں رون راوی دے کنڈھے مولا شہر لہور نہ ڈوبیں! اج چڑھدے شاہ حسین تے لہندے داتا گنج بخش اے، پر اوسدن اوہ اکبر دے دربار دے لیکھے ’’در حالتِ شراب نوشی لرزد و ریخت دی شب از خانہ اے طوائف و مُرد!‘‘ خلق جاندی آہی ایہہ ’’کوتوالی کوہن‘‘ آہیا! باتشاہ دیاں بندیاںآ پیر نوں چک کے قلعے دی کدھیوں سٹیا۔ بھونچال آ گیا دھرتی تے۔ سارا لہور اٹھ کے گھروں باہر آ گیا۔ کسے آکھیا، ’’شاہ حسین جی مر گئے!‘‘ لوکاں بھونچال نہ ڈٹھا ہوسی۔ قلعے ہل گئے باتشاہی برج ڈھے پئے، تخت دلی دا ہلیا۔ اکھے ’’بھلیا اج نہ رلیا!‘‘ جوں آپ نے گاویاں آہیا۔
اج خلقت شہر لہور تے شہر قصور جیہڑیاں دو باتشاہیاں راوی دے تے ستلج دے کنڈھے ہوئیاں گھر گھر گاون گاوندے ہن شاہ دے۔ لکھاں مندے تے لکھاں پگدے ہن ناں اوس شاہ دا لے کے۔ حسین دا اکلا پتر کر کے سہک دا ناواں رکھیا گھرے والیاں۔ مادھو ناواں رکھیا آپ نے جد لوکاں مہنا دتا ہندو بھاگ شاہ نال دوستانے دا۔ بھاگ شاہ دا پتر مادھو آپدا خلیفہ ہویا۔ بھاگ شاہ تے مادھو لال دوویں مرید آہے آپدے۔ شاہ تے اوہ پیو پتر ساہو کار ہو اکھوائے۔ مٹھّیائی دا کاروبار لہور شہر دا جوں بھاگ شاہ دے ہتھ آہیا۔ اوہا منڈیاں لاوے میدے، مصریاں، مکھانے، ماکھیوں! اکھے، ’’اِکناں مٹھے وِس ولیٹی اِکناں وِس مٹھّیائی! مینوں سمجھ نہ آئی میاں، مینوں سمجھ نہ آئی!‘‘ کہن والیاں ایہہ وی کہیا پئی ایہہ اشارہ اے۔ اجودھن والے پاک پتن دے راکھے بابا فرید الدین گنج شکر ول جیہڑے آپ دے روحانی مرشد آہے۔ حرف تے کوئی کوئی پچھاندا اے اساڈے لوکے کالُوکیاں نُوں مسلمان تے سوائے شاہ ہوراں کیتا۔ اوہا لوکے دے پیر اکھوائے۔ اج ڈیڈھ سو گھر تے دو مسیتاں دووے مولوی کلیم اللہ ہوراں دی برکت۔ ہدایت پڑھائی لکھائی لوکاں نوں آپ سکھائی۔ سوائے شاہ ہوری کدھرے پٹھاناں نال آئے۔ ناں وی خبرے ہور آہیا آل رسول دی رب جانے آہے کہ نہ۔ پر شاہ حسین نے پنجاں ساگراں تے باتشاہی کیتی۔ بیاسیوں ٹر کے سندھ ساگر تائیں لوکاں آپ دا گاون گایا تے راہ رب والا پایا۔۔۔ پر اج جوں اساڈے لوکے ڈیڑھ سو وچ چالیہہ گھر ہندوانے تے چار گھر بالناتھیے ہن، جیہڑے نہ ہندو نہ مسلمان، سو لہور وی ہزاراں بالناتھیے آہے۔ بھاگ شاہ وی بالناتھیا سُنیدا آہیا۔ شاہ حسین تے وی لوکاں سَے تہمتاں ہور تے ایہہ وی لائی پئی آپ دِنے مسلمان تے راتی بالناتھیے آہے؟ آپ حافظ قرآن راجپوت سردار گھرے دے شہزادے۔ پر دل سدا خوش رہن والا اُچاٹ ہویا جد کال لگا۔۔۔ ’’لہور لڑائیاں سیاستاں! سَے ریاستاں‘‘ جوں اکھان اے۔ کال لگا تے اِک کالی رات آہی سندھ ساگروں ٹر کے راوی تائیں۔ ’’ہور کال اے پنڈ گراں تے ہور وسدا اے چندر چنانہہ!‘‘ چنانہوں ٹپ کے اِک پہر ٹرو تے ہور دنیا وسدی اے چٹھیاں دی جوہے۔ ہور دنیا وسدی اے گوندل بار تے ہور دنیا وسدی اے چٹھیاں ورکاں دے پنڈیں! دُلا بھٹی پنڈی بھٹیاں والا پھاہے لگا تے آپ دی ہوش دی گل سی۔ تخت لہور سیاست بدلی۔ ’’دلی آ لہوراں ملی!‘‘ سیانیاں اکھان کیتا۔ اکھے شہر منگتے آواز لاؤندے ہن ’’الٰہی تیری نتھ چُوڑی برقرار رہیں۔‘‘ ایہہ نہ لہور دی بولی نہ لہور دی ورتن۔ دلی دیاں ٹھگاں دی بولی اوہناں دا ای اکھان اے۔ لہور کالوں اگے اِک وسدا شہر آہیا۔ نہ ہندو ساہوکار نہ مسلمان سرکار! اِکو رب دے بندے آپ دے بھانے آہے! پر ’’باتشاہی خلق ونڈائی‘‘ ہوئی۔ جد تہمت کُفر دی لگی تے آپ بالناتھیاں ہار داڑھی مچھ منا چھوڑی۔ گاون سارا ملخ آپدے گاؤندا آہیا۔ آپ نے گھنگرو پائے تے آنچے لال کھوہے دے لاگے۔ بوہڑ تھلے سارے شہر دے لوہڑے کڑیاں کھیڈدے آہے۔ آپ بالاں اگے گاؤنا تے بھاگ شاہ دی ہٹیوں لے چِچیاں کھوانیاں! آپ دھیما بولدے تے سریلا گاؤندے آہے جوں لہور شہر دی ریت آہی۔
اخیر گرفتاری ہوئی۔ کوتوال آپ دا مدرسے دا سنگی آہیا۔ تے قاضی آپدا پرانا استاد۔ باتشاہی حکم آہیا پئی ’’پھاہے لا چھوڑو سیاست کردا اے۔ پِنڈاں تھاواں توں آیاں لوکاں نوں ورغلاندا اے‘‘ پر قاضی صاحب نہ منے پئی گواہاں تے فیصلہ ہوسی۔۔۔ باتشاہی خفیہ والیاں ہور نہ سجھی، اوہناں تہمت مادھو نال ’’بدفعلی‘‘ دی لائی، استغفر اللہ، معاف کریں میرے مولا! سارے شہر مریداں جلوساں وچ عدالت آؤنا۔ تھرتھلی پے گئی! قاضی آکھدا، ’’دس حسین توں مادھو لال حسین کیوں اکھوایا۔ ’’کیوں مادھو ناں دھرایا ہے؟‘‘
اکھے توں کیوں گاویاں! ’’ساڈے اندر باہر لال ہے‘‘
آپ ہسے اکھے ’’میں باتشاہیاں نتھ پائی تے مینوں بھاگاں لالاں نتھ پائی!‘‘
اکھے ’’تیرا مذہب کیہ اے؟‘‘ اکھے، ’’اکا رنگ کپاہی دا مینوں رب لوکے والا چاہیدا!‘‘
’’استغفر اللہ!‘‘ قاضی پڑھیا۔۔۔ آپ نے کہیا، ’’باتشاہاں دا رب ہور اے! قاضی باتشاہاں دا کلمہ پڑھدا اے!‘‘ استغاثے گواہیاں بدفعلی دیاں پائیاں۔ پر شہر اوس رات اِک چپ آہی جوں کجھ ہون والا آہیا۔ سَے سنگتاں قصور لہور بیٹھیاں۔ وڈی سنگت شاہ دے ملنگاں دی پنڈ اِچھرے دے لاگے۔ تھیہہ پنڈ دا علیا جیہڑا آپ دا خاص مرید آہیا تے سیدوں گوّیا بنیا اوس ایہہ وی صلاح دتی پئی مادھو نوں قتل کر چھوڑیئے۔ مادھو آپ حسین دے ناں جند دے چھوڑسی پر ایہہ حسین دی رِیت نہیں، اوس تاں کدی مچھر مکھی نہیں ماری۔ کسے نال اُچا مندا آپ ساری حیاتی نہیں بولے۔ ’’ساڈی سنگت قتل کریسی! ظالموں باتشاہاں دیاں کامیاں ہار ہو گئے او؟‘‘ پیر نے غُصے نال آکھیا۔ ’’شاہ دی تہمت دُھل ونجے میرا خون کر لئے کوئی!‘‘ علیا مڑ بولیا۔۔۔ اکھے، ’’شاہ توں پچھ لوو۔۔۔‘‘ کون پچھے آپ کولوں، کون خوک اکھوائے؟‘‘ علیئے کہیا، ’’میں شاہاں قاضی دی عدالت کہساں میں مادھو نوں مار چھڈیا اے! ویکھاں تاں پیر کیہ آہدا اے؟‘‘
اگلے دن اوس نیڑے ڈھک کے ایہا گل پیر دے کنے پھوکی۔ ’’شاہ جی میں مادھو نوں قتل کر چھوڑیا اے!‘‘ شاہ دے دوہیں ہتھیں ہتھکڑی آہی پیریں بیڑیاں۔ آپ جو کدے اُچا نہ بولے، ساری حیاتی ہتھ نہ چایا دوہتھڑ ماریا علیے دے مونہہ تے! علیا مودھا پرانہہ جا پیا۔ خون اوہدے نکیں مونہوں وگیا۔ عدالت وچ سناٹا آہیا۔ خلقت ’’اللہ اکبر‘‘ تے رام نام ست اے!‘‘ نعرہ لایا۔ قاضی چپ مونہہ ویکھے حسین دا تے تھر تھر کنبے! جلال ویکھیا جو نہیں سی جاندا۔ مسلماناں وکھرا ہندواں وکھرا گاون چھوہیا:
بات مِلن دی کر وو چل میلے تے چلیے
رام نام چِت دھر وو چل میلے تے چلیے
مُڑ ساریاں رل کے گاویاں جُوں شہر لہور ہمیش گاوندے آہے، ’’آخر جانا مر اوئے چل میلے تے چلیے‘‘ قاضی کوتوال عدالت بھُل گئے، باتشاہ باتشاہیاں۔ قاضی اُٹھ کے گھر ٹُر گیا۔ رات ساری سارے شہر گاویاں:
کھیڑیاں دے پِنڈ چلیے، سجن نال میلہ کریئے
بھن قلعے وِچ وڑیئے، سجن نال میلہ کریئے
تے ہور سے گاون جوں شاہ دا ویاہ اے۔ سوار دلی دوڑے پئی لہور بغاوت ہو ویسی! باتشاہ کہیا، ’’چھڈ دیو‘‘ ملکہ سنیا اے ایہہ پُچھیا، ’’پئی دسو اوہ صاحب کرامات اے؟ سوہنا اے؟‘‘ سوار ہماتڑ مرید آہے آپ۔ اوہناں آکھیا، ’’ملکاں! اوس تے نظر نہیں ٹھہردی! اوہ جس ول ویکھے اوہ وی سوہنا تھی ویندا اے!‘‘ ہر کوئی آپو آپنی دسے!
شاہ لال کھوہ چھڈیا۔ آن شاہی محلے کنجریاں کول ڈیرہ لایا۔ کنجریاں گاویں گیت آپدے۔ شرابی پاپی لوکیں جان تے توبہ کر کے شاہ دے گاون گاندے گھر آون! ’’ہیرا منڈی حج اے!‘‘ کسے گاون بنایا، ’’شاہاں پاپ دھون دا چج اے!‘‘ شاہ دے دربارے ہندو مسلمان تے آہیا کوئی نہ۔ ہُن نیک بد نہ رہیا کوئی!۔۔۔ لوکیں! ’’لوک جُڑے باتشاہی ٹُٹے!‘‘ جوں اکھان اے۔ باتشاہ حکم دِتا خفیہ نوں پئی مار چھوڑو۔ اوہناں رات آپ نوں پھڑ مشکاں بنھ قلعے دی کدھیوں سٹیا۔ تِنے پیادے انھے ہو گئے۔ شاہ نوں سٹ کے! مگرے چھالیں مار گئے جُوستی ہو گئے۔
جد ست لکھ مخلوق جنازے آئی تے بھاگ شاہ تے مر گیا آہیا دَہ دِن پہلوں، مادھو شاہ دے جنازے اگے آہیا۔۔۔ اکھیں اتھرواں دِیاں لڑیاں۔ جنازے تے ساری خلقت گاویں:
بوہڑیں وی اج بوہڑیں سائیں
سائیں وے، سانُں بھُل نہ جائیں
جس ڈِٹھا اوہ عاشق مادھو دا ہویا اوس دِن۔ رہندیاں گلاں تد بنیاں۔ مادھو آہیا سوہنا دُوجا عکس سوہنے دا لوکاں آپ دے مُکھ شاہ دا مُکھ ویکھنا۔ باتشاہ دیاں بندیاں شاہ جہانی جھُوٹھاں ایہہ دُھمائی پئی چھوکرا آہیا شاہ دا۔ پر نہ لہور نہ قصور کسے گل کوئی سننی۔ گاون شاہ دے گاون۔ دَو ورھے سکال ہویا شاہ حسین نہ بوہڑیا!
’’آؤ لوکو کرو دُعا کوئی ہور حسین نہ ہووے!‘‘


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels