Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کتاباں >> میجر اسحاق محمد دیاں لکھتاں

میجر اسحاق محمد دیاں لکھتاں

نادیہ خالد
November 12th, 2014

میجر اسحاق محمد 4 اپریل 1921ء نوں پنڈ اکھاڑہ ضلع جالندھر وچ پیدا ہوئے ۔میجر اِسحاق ہوراں نوں نِکی عمرے اِی لکھن پڑھن داشوق سی ایس لئی اوہناں نے سکول وچ اِی اپنی پڑھائی دے نال لکھنا وی شروع کر دِتا۔
میجر اِسحاق محمد ’’مصلّی‘‘ دے دیباچہ وچ لکھدے نیں:
’’سب توں پہلاں میری لکھن دی صلاحیت بارے گل بات اودوں ہوئی جد ٹانڈہ اُڑ مڑ دے ہائی سکول وچ 1935-37ء دے دوران میں اِک مضمون’’ ایبے سینیا‘‘ (حبشہ یا ایتھوپیا) اُتے اِٹلی دے فاشٹاں دی چڑھائی دے خلاف لکھیا۔ سکول وچ ایہدا بڑا چَرچا ہویا۔ میرے اُردو دے اُستاد نے ایہہ ساریاں اُستاداں نوں وکھایا تے آون والیاں کلاساں لئی نمونے دے طور تے رکھ لیا‘‘۔ 1؂
جدوں میجر اِسحاق ڈی۔ اے۔ وی کالج جالندھر وچ ایف ۔اے دے طالب علم سن۔ اودوں 1939-41ء وچ پہلی واری اوہناں دے کئی مضمون فرضی ناں نال چھپے۔
’’میرے اِک مضمون فرضی ناں تھلے لاہور دے روز نامہ ’’احسان‘‘ وچ چھپیا ۔ جیہدا موضوع سی’’ مسلماناں تے سِکھاں دی سانجھ’’ 2؂
اِنج قلم نال اوہناں دا سانگا بچپن توں اِی قائم ہوگیا۔ اوہناں نے اپنی ماں بولی دی بھرویں سیوا کیتی اے۔ اوہ پنجابی بولدے ضرور سن پر اوہناں نوں پنجابی لکھنی نہیں سی آندی۔
اوہناں دے اپنے آکھن موجب:
’’پنجابی وچ تے میں اِک اکھر وی کدی نہیں سی لکھیا۔ اِک سوال سبط الحسن ضیغم ہوراں مینوں آکھیا کہ گوجرانوالے وچ ہون والے وارث شاہ دے سالانہ عرس لئی میں اِک مضمون لِکھاں۔ میں جکّوں تکّوں کرکے حامی بھر لئی۔ اوہناں اِک ہیر دی کتاب وی میرے ہتھ وچ گھت دتی۔ گھر آکے میں لکھ زور ماریا پر پنجابی وچ اِک فقرہ نہ جُڑیا۔ عاجز آکے شاہ ہوراں نوں جواب دے دتا کہ پنجابی وچ لکھناں میرے بس دا روگ نہیں۔ اوہناں تے کئی ہور سجناں آکھیا کہ پہلاں اُردو وچ لِکھ لواں تے پھیر پنجابی وچ اُتار لواں۔ ایہہ گل مینوں کُجھ کُچجی لگی۔ گھر آکے میں پھیر پنجابی لکھت نال گھول کرن لگ پیا۔ تے ایس طرح میرا پہلا پنجابی مضمون ’’اَساڈا بابا شرنارتھی ہوگیا‘‘ لکھیا گیا‘‘۔ 3؂
ایس توں بعد اوہناں نے پنجابی ڈرامے وی لکھے ،پر اوہ اُردو توں وی نفرت نہیں سن کردے تے نہ ای اوہناں نے کسے ہور زبان نوں بھیڑا آکھیا سی۔ اُردو وچ وی اوہناں دیاں کئی لکھتاں چھپیاں نیں۔ اُردو وچ اوہناں نے فیض احمد فیض دی کتاب ’’زنداں نامہ‘‘ دا دیباچہ لکھیا اے، جیہڑا کہ تعریف دے قابل اے۔ ایس توں اڈ اوہ ’’نوائے وقت‘‘ ،’’پاکستان ٹائمز‘‘، ’’لیل ونہار‘‘ ،’’لندن ٹائم ‘‘ تے ’’ڈان‘‘ وغیرہ لئی وی لکھدے رہے نیں۔
ایتھے اسیں پہلے اوہناں دیاں پنجابی لکھتاں دا ویروا دینے آں اوس توں بعد اوہناں دیاں اُردو لکھتاں بارے گل بات کراں گے۔
پنجابی لکھتاں:
اوہناں پنجابی وچار دھارا تے وسیب بارے کئی لیکھ لکھے جیہڑے کئی ادبی رسالیاں وچ چھپے۔ اپنیاں لیکھاں راہیں اوہناں پنجابی ذہناں نوں رُشنایا۔ اوہناں دے ایہہ لیکھ’’ امروز‘‘ ،’’پنجابی ادب‘‘ تے ’’ونگار‘‘ وچ چھپے تے پھیر کئی ہور رسالیاں وی ایہناں نوں بار بار چھاپیا۔
ایہہ لیکھ ’’پنجاب تے پنجابی دے لج پال وارث شاہ بارے کجھ گلاں‘‘ ، ’’ساڈا بابا شرنارتھی ہوگیا‘‘، پنجاب ایہہ عیب چکڑ کیکن دھووے‘‘ تے ’’پنجاب دا نواں رنگ روپ ‘‘نیں۔
مُصلّی:
مصلّی میجر اِسحاق محمددا پہلا ڈراما اے۔ ایس وچ مصلیاں بارے گل بات کیتی گئی اے۔ اوہناں دا ایہہ ڈراما کئی واری سٹیج ہویا اے۔ سب توں پہلے ایہہ ٹوبہ ٹیک سنگھ دے علاقے وچ کھیڈیا گیا۔ ایہہ تن ایکٹ دا ڈراما اے۔ جیہنوں میجراِسحاق ہوراں نے 1971ء وچ جیل وچ لکھیا۔
پہلے ایڈیشن اُتے چھپن ورھا درج نہیں۔ ایہدے صفحے91 نیں۔ دوجا ایڈیشن 1972ء وچ چھپیا ۔ جیہڑا ساندل پبلی کیشنز نے چھاپیا۔ ایہدے 87 صفحے نیں۔
قُقنس:
ایہہ میجر اِسحاق ہوراں دا دوجا ڈراما اے، جیہڑا کہ دُلے بھٹی دی کہانی اُتے وے۔ ’’قُقنس‘‘ پہلی وار 1976ء وچ پنجابی ادبی مرکز ولوں چھپیا۔ ایہہ تِن ایکٹ دا ڈراما اے۔ایہدے 128 صفحے نیں۔
مزدور کسان پارٹی کیہ اے:
ایہہ میجر اِسحاق ہوراں دا کتابچہ اے جیہڑا کہ مزدور کسان پارٹی لاہور نے چھاپیا اے۔ ایہدے 24 صفحے نیں کتاب اُتے چھپن ورھا درج نہیں۔
اُردو لکھتاں:
-1 خانہ آبادی
خانہ آبادی‘‘ میجر اِسحاق ہوراں دا آخری ڈراما اے۔ ایہہ تِن ایکٹ دا اے۔ ’’مصلی‘‘ تے ’’قُقنس ‘‘ اوہناں نے پنجابی وچ لکھے، پر ایہہ واحد ڈراما اے جیہڑا اوہناں اپنی مادری زبان پنجابی دی بجائے اُردو وچ لکھیا اے۔
’’خانہ آبادی‘‘ دا پنجابی وچ ترجمہ پروفیسر شادب نے کیتا۔ ایہدا پبلشرز پاکستان پنجابی ادبی بورڈ لاہور اے۔ ایہہ پہلی واری اگست 1999ء وچ چھپیا۔ کتاب دے کُل 189 صفحے نیں۔
-2 نظریہ اور عمل:
ایہہ تن جلداں وچ اے۔ایہدیاں تِنوں جلداں اِسحاق اکیڈمی’’ فیصل آباد ولوں چھپیاں۔ پہلی جلد دے 208 صفحے تے پندرھاں مضامین نیں۔
دوجی جلد دے 192 صفحے تے 11 مضامین نیں تے ایہہ 24 مارچ 1985ء وچ چھپی۔
تیجی جلد دے 208 صفحے تے پندرھاں مضامین نیں تے ایہہ مارچ 1986ء وچ چھپی۔
-3 حسن ناصر کی شہادت:
میجر صاحب دی کتاب’’ حسن ناصر کی شہادت‘‘ ساندل پبلی کیشنز لائلپور ولوں پہلی واری اکتوبر 1975ء وچ چھپی۔ ایہدے کُل 360 صفحے نیں۔
-4 منشور مزدور کسان پارٹی
میجر اِسحاق ہوراں نے ایہہ 1970ء وچ لکھیا اے۔ ایہہ مزدور کسان پارٹی کراچی ولوں جون 1972ء وچ چھپیا۔ ایہدے 80 صفحے نیں۔
-5 جدو جہد کے پانچ سال
ایہہ مزدور کسان پارٹی دی رپورٹ اے، جیہڑی 12،13 مئی 1973ء وچ شیر گڑھ ملتان وچ ہوئی گل بات تے وچار وٹاندرے مگروں 1973ء وچ ایس نوں چھاپ کے مزدور کسان پارٹی ولوں جاری کیتا گیا۔ ایہدے 64 صفحے نیں۔
-6 مشرقی پاکستان کا المیہ
ایہہ پنجاب مزدور کسان پارٹی ولوں مئی 1973ء وچ چھپی تے ایہدے کُل 55 صفحے نیں۔
-7 ہوتا ہے جادہ پیما، پھر کارواں ہمارا
ایہہ پاکستان مزدور کسان پارٹی لاہور ولوں چھپی۔ ایہدے 85 صفحے نیں۔
ایس توں علاوہ رُودادِ قُقنس ، کسان تحریک پر حملہ ، مزدور کسان پارٹی کیا ہے، پنجاب کا المیہ، کیازرعی اِصلاحات انقلابی ہیں؟ ہمارا موقف ، دستک ، شہری آزادیاں، دُکھیاروں کا دردی، جواب آں غزل کا جواب میجراِسحاق ہوراں دیاں اجیہاں کتابڑیاں نیں جیہناں وچوں بعض دی تفصیل ساڈے کول موجود نہیں۔ ایہناں کتابڑیاں تے کتاباں توں علاوہ میجراِسحاق محمد نے اپنی پارٹی لئی کئی لیکھ ہفت روزہ ’’ آفاق‘‘ ، ’’پارس‘‘، ’’صنوبر‘‘ وچ لکھے جیہناں نوں پمفلٹ راہیں مزدور کسان پارٹی دے کامے ورتاندے۔
حوالہ جات
-1 اِسحاق محمد؛ مُصلّی، لائلپور: ساندل پبلی کیشنز 1972ء ، ص 16
-2 اِسحاق محمد ، مُصلّی، ص 16
-3 اِسحاق محمد، مُصلّی، ص 19


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels