Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کتاباں >> رکشا پھس گیا

رکشا پھس گیا

افضل توصیف
November 12th, 2014

ریل دی پٹڑی شہر دے وِچکاروں لنگھدی اے۔ شہر دی اِک وڈی سڑک پٹڑی نوں کراس کر کے اگے نِکل جاندی اے۔ کراسنگ اُتے پھاٹک لگے ہوئے نیں۔ ایسے کر کے ایہ پھاٹک والا چوک وی کُہاؤندا اے۔ ایس تھاں شہر دے تے شہروں باہر دے لکھّاں لوکی وی اِک دُوجے نُوں کراس کر کے شمال جنوب ول جاندے نیں۔ عجیب گل اے لوکی آپ اِک پاسے رہندے نیں۔ اوہناں دے رِشتے دار دُوجے پاسے۔ گھر مکان لَینا پار اے تے کم کاری دی تھاں لینا آر۔ ایسے کر کے سارا دِن آوا جائی لگی رہندی اے۔ ایہو تھاں اے جِتھے آ کے لوکی اِک دوجے نال کھہہ بھاویں جان پر ویکھدے گڈیاں ول نیں۔ ایسے طرحاں آپ ریل گڈیاں اِک دوجی نوں ویکھ لیندیاں نیں۔ گڈیاں جو مشرق مغرب ول آؤندیاں جاندیاں لوکاں نال بھریاں ہوندیاں نیں۔ پر کدے نِرا مال اسباب وی لدّ کے لیاؤندیاں۔ ریلوے نے اَپنے سِگنل لائے ہوئے نیں۔ گڈی آؤن والی ہووے تاں سِگنل ڈاؤن ہو جاندا اے تے دوہاں پاسیاں دے پھاٹک بند کر دِتے جاندے نیں۔ لوکی اپنی بولی وِچ سِگنل نُوں سَنگل کہندے نیں۔ ایہ سَنگل اَپ ہووے تاں پھاٹک کھُلا رہندا۔ اوس ویلے لوکاں دی ندی اِک سار وگدی اے۔ سَنگل ڈاؤن ہووے تاں پھاٹک بند ہو جاندے نیں تے ندی کٹھی ہو کے سمندر وانگ ٹھاٹھاں مارن لگ جاندی اے۔ ایہ تاں روز روٹین دی گل ہوئی۔
پر اج دی گل ہور طرحاں اے۔ اج تاں ویلا اَپنی پٹڑی توں ای اُتر گیا لگدا اے۔ خورے پنجیواں گھنٹا شرو ع اے یاں زیرو آ گیا اے۔ خورے وقت دے گولے نُوں کدھرے چوبھا پے گیا۔ اُپروں ویکھن وِچ کوئی خاص گل نہیں لگدی۔ بس اِک رکشا پٹڑی تے پھس گیا اے تے اِک پاکستانی اَپنے دیس دی خاطر امریکا چھڈ کے آیا اے۔ کوئی انوکھی گل ہے تاں ایہو۔ کیوں جو اج کل امریکا جان دا رواج اے۔ مُڑ کے آؤن دا نہیں۔ فیر اِک جوان جہیان آدمی۔ ایہ مُڑ کے آؤن والا اِک محب الوطنی پشتون اے۔ بڑا سوہنا سنکھا، پڑھیا لکھیا۔ اوتھے امریکا وِچ اوہدے ساہمنے اِک ودھیا خوشحال زِندگی پیلاں پاؤندی سی۔ اِک وفادار گرل فرینڈ وی لبھ گئی ہوئی سی۔ ویاہ دی تاریخ کِسے ویلے وی پکی ہو سکدی سی۔ پر نہیں خان بھائی دے دِل وِچ اچن چیتی دیس دا پیار جاگ پیا۔ ہُن پتا نہیں اوہ پیار سی کہ کوئی ہور خیال۔ اوہناں دِناں وِچ امریکی میڈیا پاکستان دے خلاف بڑا کُجھ بولدا سی۔ سُندے تاں سارے ای سی پر امریکا چھڈن دا فیصلا کرنا کِسے دے وس دی گل نہیں سی۔
خان نے بِسترا کسّ کے بنھّ لیا تاں اوہدی گرل فرینڈ نے روکن دی بڑی کوشش کیتی۔ اوتھے تیرے دیس وِچ حالات بالکل ٹھیک نہیں۔ تیرا جانا وی ٹھیک نہیں۔ اگے تیری مرضی۔ خان نُوں اَپنی دِلدار دی گل وچوں امریکی تعصب دی بدبو آئی۔ آکھن لگا ’’خوچا ہم اَپنے لوگوں کے پاس جاتا ہے۔ حالات کُو ٹھیک کرنے میں اُن کی مدد کرے گا۔ میرے وطن کُو آج میری ضرورت ہے۔ ہم مِٹی کی پکار کُو سن سکتا ہے۔ مگر تم اس بات کُو کیسے سمجھو گی۔‘‘
خان دی گل سُن کے امریکن کُڑی نے اِک واری فیر سمجھایا تیرے ملک وِچ تاں لوکی اِک زمانے توں موئے پئے نیں کدی اوہناں دی کوئی اَواز ای نہیں سُنیندی خان تے ایس گل دا وی کوئی اثر نہ ہویا۔ سگوں ماڑا جہیا غُصّا آیا۔ بڑے جوش وِچ بولیا جویں ہم کُو معلوم ہے ہمارا سبھ لوگ زِندہ و پائندہ ہے۔ اور وہ سب زندوں والا کام بھی کرتا ہے۔‘‘
’’کیہ کم کردے نیں اوہ۔ کوئی مثال کوئی دلِیل؟ کُڑی نے پُچھیا۔ تاں خان تکھا ہو کے بولیا اوہو سارے کم جو زندہ قوماں دے لوکی کردے نیں۔ کھانا پینا، عشق مُحبت، شادی مادی، بال بچا، کمائی شمائی خان نے وضاحت نال گل کیتی۔
پر ترقی وِچ تے ذرا وی اگے نہیں ودھے۔ اوہناں وی نہیں جِنا کُو ہور پچھڑے ملک ’’کیوں نہیں خان بولیا‘‘ ابھی دیکھو کیسا جمہوریت بنایا اے۔ ایٹمی دھماکے کتنے زور سے کیا۔ اور بچے تو بہت زیادہ پیدا کئے ہیں۔ ابھی دیکھو آبادی کتنا بڑھ گیا۔ پچاس سال کے اندر خود کفیل سے بھی آگے چلا گیا۔ ادھر یورپ میں انگریز نے کیا کیا، جرمن اور خود امریکا بھی باہر سے کالے لوگ منگوا کر فیکٹری میں مین پاور بناتا اے۔ اودھر ہمارا ملک بندے سپلائی کرنے کی پوزیشن میں آ گیا۔ گلف میں دیکھو، یورپ امریکا میں بھی ہر جگہ ہمارا جوان جاتا اے۔ ہم کُو دیکھو، خان نے اَپنی گرل فرینڈ دی گلھ تے اپنا ہتھ رکھیا، گرم ہے نا۔ تم سمجھتا اے ہم زندہ نہیں ہے۔ بے تمہاری وجہ سے تھوڑا لیٹ ہو گیا۔ اَپنے دیس کی عورت ہوتا تو ابھی تک پانچ بچہ کم از کم ضرور بنا لیتا۔ خیر اب ہم فرض کی خاطر جاتا ہے۔‘‘
ایس طرحاں خان صاحب پاکستان پہنچ گئے۔ ایئرپورٹ توں آؤندے ہوئے مونہہ دا مزا تاں پہلاں ای کوڑا کسیلا ہو گیا سی۔ پہلاں سامان دی چیکنگ ویلے اگلیاں نے چھل لاہن دی کوشش کیتی۔ فیر ٹیکسی والے نے جھم جھم کردے سوٹ کیس ویکھ کے ڈالراں دے حساب نال کرایا منگ لیا۔ پاکستان وِچ ڈالر سکینڈل اوہنے امریکا وِچ سُن لیا سی۔ پر ریلوے کراسنگ تے آ کے تاں ہوری تماشا ویکھن نُوں مِلیا۔ گڈی آؤن والی سی۔ گیٹ بند سنگل ڈاؤن ہو چکا سی۔ سڑک دِیاں سواریاں دی ندی ہُن رُک کے سمندر بن رہی سی۔ لوکاں دا تے گڈیاں دا بہت وڈا ہجوم سی۔ لائن وِچ لگ کے کھلونا تے انتظار کرنا ایتھے لوکاں نُوں کدے چنگا نہیں لگدا۔ ایس طرحاں دا کوئی ڈسپلن اوہناں تے لاگو ای نہیں ہویا۔ ایہ کوئی پنجاہ ورھے پہلاں دی گل اے جدوں ایتھے اَزادی دا مطلب کُجھ ایس طرحاں دا سمجھ لیا گیا سی۔ اج دی پیڑھی دے وڈا روواں نے ایتھے اَزادی دا اعلان سُن کے لُٹ مار کیتی سی۔ ایس بھیڑ واسطے اوہناں نُوں کوئی سزا ملی، نہ کِسے نے جھاڑیا جھنبیا سگوں بڑی بے فکری نال لٹ مار دا مال ہنڈھاندے رہے۔ خان اوس ویلے اَپنیاں جیوندیاں جاگدیاں اکھاں نال اَپنے لوکاں دی زِندگی دا نظارا کر رہیا سی۔ اچن چیتی اوہنوں خطرے دا احساس جہیا ہویا۔ اوہنے لوکاں ول ویکھیا۔ اوہ سارے تھلے ویکھ رہے سی۔ بیڑا غرق! ہن اوہ کیہ کرے۔ اوہدی اَپنی سواری گڈیاں دی میل کُو لمی لائن وِچ پھسی ہوئی سی اِکو لائن تے ریل گڈی اِک نہیں دو آ رہیاں سی دو! دُوجے پاسے دا سِگنل وی ڈاؤن سی اینا ای نہیں ریل دی پٹڑی تے اک رکشا وی پھسیا ہویا سی۔ رکشے دا ڈرائیور مندے حال پسینا پسینا ہویا اپنے رکشے دا پہیا کڈھ لین دی ٹِل لا رہیا سی۔ وچارا کدے اگے ویکھدا جدھروں مسافر گڈی آؤن والی سی۔ کدے پِچھّے نگاہ ماردا جتھے اِک مال گڈی لئی سگنل ڈاؤن ہو چکا سی۔
ایس نظارے نال خان دا لہو تپ گیا۔ غُصّا تے غیرت دوہاں نے اندروں زور ماریا۔ ’’حد ہے یار! ایک اکیلا اَپنے رکشے کُو نکالنے کی تگ و دو کر رہا ہے۔ اوہ یہ سب؟‘‘ خان نے سامنے ویکھیا چار کُو لکھ آدمی جمع ہو چکے ہون گے پچھے وی گھٹ ودھ اینے ای ہون گے۔ سارے ای کھڑے بِٹ بِٹ ویکھ رہے سی۔ کِسے نُوں وی اینی توفیق نہیں جا کے رکشے والے دی مدد کرے جو کلم کلا بھاری مشکل نال لڑ رہیا اے۔ گل کیہ اے؟ اینا ساریاں نُوں دِسدا کیوں نہیں۔ حالت کڈی خطرناک ہوئی کھلوتی اے۔ سگنل دوہاں پاسیاں توں ڈاؤن اے۔ پٹڑی اُتے رکشا پھسیا کھڑا اے۔ گڈیاں تے آپس وِچ بھڑ جانا اے۔ شک دی گل ای کوئی نہیں۔ ایہ رکشا تے اُکا سینڈوچ ہو جانا اے۔ اوہ مسافر جو آون والی ایکسپریس چُک کے لیا رہی اوہناں دا کیہ بنے گا؟ ایہ سبھ کُجھ کِسے نُوں محسوس کیوں نہیں پیا ہوندا؟ کِتے اوہ بدبخت دھیان (گرل فرینڈ) ول گیا ٹھیک ای تے نہیں سی کہندی۔ خان نُوں اوہدی گل یاد آئی۔ تیرے دیس دے لوکی تاں مردا ہو چکے نیں۔ اوہناں دے مُونہہ تے کوئی شے اجہی ہیگی ضرور سی۔ زِندگی ورگی نہیں موت ورگی۔ اکھاں وچ وی سدّھراں دی چمک جِویں کِتے برف وِچ لگی ہووے۔ دُھپ بڑی تیز سی پر اوہناں دے ساہ وی ٹھنڈے ٹھنڈے جاپدے سی۔ اُنج ہتھاں پیراں وِچ جان ہے سی۔ کِسے نے کار دا سٹیئرنگ ویل گھُٹ کے پھڑیا ہویا سی۔ کوئی متھے دا پسینا پونجھ رہیا سی۔ کوئی کوئی ہتھ مکھی اُڈاؤن لئی وی ہلدا سی ایسے طرحاں اوہناں دے پیر اجے پتھر نہیں سی ہوئے لگدے۔ سارے وجود دا بوجھ چکی تِل تِل اگے ودھ رہے سی۔ اگے تھاں مُک گئی ہوئی سی۔ گیٹ بند، گڈی آؤن والی تے خورے کوئی خوفناک حادثا وی ہون والا سی۔ پر لوکاں دا ہجوم اندرلی بے چینی نال بے بس جہیا ہو کے اگے اگے جھک رہیا سی۔ ہزاراں لوکی اِک دُوجے دی پٹھ تے بوجھ پائی جا رہے سی۔ اِک دُوجے دی کہنی وچ کہنی پھسا کے کھچا تانی کر رہے سی۔ مونہوں بولدا کوئی وی نہیں سی پر سمجھدے سی اوہ اگے ودھ رہے نیں۔
بیڑا غرق! اِکو واری خان نُوں لگا حالات بہت بے قابو ہون والے نیں، لکھاں لوکی اِک دُوجے نُوں دھکدے گیٹ اُتے سارا زور پا رہے سی۔ چنگا خاصا پُرانا تے معمولی جہیا گیٹ کِنا کُو سہار سکدا۔ کریش ہو گیا تاں بندیاں دا ہڑ۔۔۔!!! خدایا یہاں کیا ہونے والا ہے! اودھر گڈیاں دی سیٹی خطرے دے سائرن وانگ وج رہی اے ایدھر پٹڑی اُتے رکشا پھسیا کھڑا اے۔ وچارا رکشے والا اَپنی ہستی کولوں ودھ کوشش کر رہیا اے۔ ماڑی جان خوراک تے خون دی گھاٹ دا شکار وی لگدا اے۔ پر ایہ لکھاں بدھی مخلوق اِک دُوجے اُتے اَپنا بوجھ سٹ رہے نیں پر ایہناں وچوں کوئی وی اوس کلے دی مدد کرن واسطے نہیں سوچ رہیا۔ پر کیوں؟ ایتھے آ کے خان صاحب نُوں سارے اُلجھا دا سِرا لبھ گیا۔ سوچ۔۔۔ ایہ سوچ دے مردہ ہون دی گل اے۔۔۔ ایس طرحاں دی حالت نوں کیہ آکھدے نیں؟ جدوں لوکی صرف اَپنی دیہ نال تاں جیوندے ہون۔ پر سوچ نال مر چکے ہون۔ ایس طرحاں دی حالت وِچ کیہ کرنا چاہیدا اے؟ ایہ تاں بہت وڈا مسئلا نکل آیا۔
بیڑا غرق! خان نُوں لگا جویں اوہدی اَپنی سوچ وی مرن والی ہووے ’’ایس وقت مجھے سوچنے کی بجائے رکشے والے کی مدد کرنی چاہئے۔ بے چارا اکیلا اپنی مدد آپ کرتے ہوئے ہلکان ہو رہا ہے۔‘‘ ایس خیال دے آون نال ای خان دے جُسے وِچ بجلی ورگی لہر چل گئی۔ اِکو واری اوہ ٹیکسی توں باہر نکل آیا۔ فیر لوکاں دے موڈھیاں توں چھالاں ماردا ریلوے لائن تے اُتر کے اوس تھاں اپڑ گیا جتھے رکشا پھسیا کھلوتا سی۔ پٹھان نُوں اَپنے ہتھاں دی طاقت اُتے بڑا مان سی۔ ہونا وی چاہیدا اِک جوان جہیان رتا لال ڈشکرا مرد۔ محنت کش خاندان وِچ جمیا پلیا۔ امریکا جا کے وی کثرت کرنا کِتھے بھُلیا۔ اوہدا خیال سی پھسے ہوئے رکشے نُوں کڈھ لینا اوہدے اِکو ہتھ دا کم اے۔ بس کھبا ہتھ کم کر جاوے گا۔ پر نہیں ایتھے گل بڑی کسوتی سی۔ سجا کھبا دوویں ہتھ ٹِل لا بیٹھے رکشا اَپنی تھاں توں ہلیا وی نہ۔ ہن تاں اوہ دوویں رل کے اَپنے چار ہتھاں دی طاقت ورت رہے سی۔ پنجابی ہتھاں دے نال پٹھان ہتھ وی رل گئے۔ پر رکشا اوسے تھاں اڑیا رہیا۔ گل کیہ اے؟ ہُن سوچن واسطے ویلا تنگ ہو چکا سی۔ سگنل ڈاؤن گڈیاں دے انجن کوکاں ماردے اگے ودھ رہے سن۔ خان نے اَپنا آخری زور رلا کے فیصلا کر لیا پئی ہن اوہ رکشے نُوں اوسے طرحاں چھڈ کے رکشے والے نُوں کڈھ کے لے جاوے گا۔ پر جاندے جاندے بے خیالی وِچ اوہنے رکشے اندر جھاتی جہی ماری۔ اوہدی حیرانی دی حد نہ رہی۔ اندرو دو بھارے بھارے وجود ٹھس کے بیٹھے ہوئے سن۔ بیڑا غرق! خان دے مونہوں نکلیا ’’یہ دونوں کون وجوش ہیں؟‘‘ رکشے والے نے بتایا کہ وہ دونوں بھائی ہیں۔ ایک کا نام اعظم ہے دوسرے کا اعلیٰ ’’وہ تو ٹھیک ہے مگر یہ خانہ خراب باہر نکل کر تمہاری مدد کیوں نہیں کرتے‘‘ سمجھا ان کی بھی سوچ مردہ ہے۔ صرف جسم زندہ ہے‘‘ نہیں خان ایہناں دا جسم وی بہت زندہ نیں۔ لہو تھوڑا چربی بہتی ہون کر کے ایہ بھارے ہو گئے ہوئے نیں۔ اَپنی تھاں توں ہل نہیں سکدے۔ رکشے والے نے گل سمجھائی تاں پر خان کول اِک ہور سوال بچ گیا سی۔
’’یہ دونوں بھائی نیم مردہ جسم رکشے پر چڑھ کیسے گئے؟‘‘
ایہ آپ نہیں سی چڑھے۔ لوکاں نے چُک کے چڑھا دِتے۔ رکشے والے نے دسیا۔ لوگوں نے ان کُو غریب کے رکشے پر چڑھا دیا؟ اور اب تم ان کُو بچانے کے لئے اَپنی جان خطرے میں ڈال رہے ہو؟
نہیں، میں ایہناں لوتھاں نُوں نہیں، اَپنے رکشے نُوں بچاؤن دی کوشش کر رہیا واں مگر اب تم اَپنی جان کی فِکر کرو۔ خان نے رکشے والے دا ہتھ پھڑ لیا۔ پر رکشے والا اَڑ گیا۔ میں کلا بچ کے کیہ کراں گا۔ اودھر تاں ویکھ گیٹ وی ٹُٹن والا اے۔
میں ایہ سبھ کُجھ اکھیں ویکھ کے جی نہیں سکدا۔ مینوں وی نال ای مر جان دے۔‘‘
’’یارا جی! مرنے میں کیا رکھا ہے۔ زِندگی کی فکر کرو نا‘‘ خان بولا۔
میں سدا زِندگی دی فکر کیتی اے۔ پر ہُن ایہ سارے موت دے گھیرے وچ نیں۔ میں اَپنے لوکاں دی گل کر رہیا جو ایس ویلے موت زِندگی کِسے نُوں وی نہیں ویکھ رہے۔
’’اسی لئے بولا موت کے سامنے سے ہٹ جاؤ‘‘ خان نے اوہنوں دھکا دے کے پرانہہ کیتا۔ ’’پر میں کلا کیہ کراں گا‘‘ رکشے والا بولیا۔
’’نہیں ہم دونوں آخری وقت کے گواہ بن کے رہیں گے۔‘‘
ساڈی گواہی کِس نُوں درکار اے خان، توں تاں جھلیاں والی گل کردا پیا ایں۔‘‘
’’ایسے وقت میں عقل کی بات کون کر سکتا ہے برادر!‘‘
چنگا چل فیر بے عقلی دی گل کرئیے۔ آ جا اِک وار گیٹ بچاؤن دی کوشش کر لئے۔ پنجابی نے خان دی بانہہ پھڑ لئی ہن اوہ دوویں لوکاں دے موڈھیاں اُتوں ٹپدے گیٹ کول پہُنچن دی کوشش کر رہے سی۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels