Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کتاباں >> پابندی

پابندی

مدثر بشیر
October 2nd, 2014
5 / 5 (3 Votes)

’’اوئے ملک چھڈ اوئے۔ اج ہوا وی پُرے دی ہے۔ اج تینوں نسن نہیں دیونا۔‘‘ مُلاں نے آپنے کوٹھے توں ہیٹھاں ویہندیاں ہوئے ملک نُوں واج ماری۔ ملک جیہڑا کہ فِلماں کرائے تے دیون دا کم کردا سی۔ اوس سمے آپنی ہٹی وِچ اُچی واج نال لگے مناڈے دے گانے وِچ گواچیا پیا سی۔ مُلاں دی واج اوس دے کناں وِچ ہولی جیہی پئی جیہنے اوہنوں سُتیوں جگا دِتا۔ مُلاں دی واج تے ملک نُوں دُوروں ای تھڑکا دیندی سی پر اوس ویلے مُلاں دی واج دا زور کُجھ وکھرا جیہا ای سی۔ ملک آپنی ہٹی توں باہر نِکلیا تے سبھ توں پہلاں اوہنے پُورب ول مُونہہ کر کے متھے اُتے ہتھ رکھ کے سارے اسمان دا نقشہ ویکھیا۔ چارے پاسے کئیں رنگاں دِیاں نِکیاں وڈِیاں گُڈیاں اُڈدِیاں پئیاں سن۔
’’ہوا تے ڈاڈھی سوہنی ہے۔ سواد آ جاوے گا۔ اج میں وی تینوں بھجن نہیں دیونا۔‘‘ ملک نے ہولی جیہی واج وِچ آپنے آپ نال گل کیتی تے پھیر ہس کے اُچی واج وِچ مُلاں نُوں آکھیا، ’’اوئے وڈیا پتنگ بازا پِچھلی وار میں تیریاں تِن جھاڑیاں سن۔ اوس ویلے تے نس گیا سیں۔‘‘
’’اوہ تے میرے پروہنے آ گئے سن۔ اج تیرا سارا حساب برابر کر دیواں گا۔‘‘ مُلاں اُتوں ای بولیا۔
اوہناں دوہاں دِیاں گلاں سُن کے صابر گاندھی دی بیٹھک وِچ بیٹھے شعیب، منشا، تارا تے پپو رنگساز باہر سڑک تے نِکل کے بھا کالے دی ہٹی تے جا کھلوتے۔ آپنی ہٹی دے باہر کھلوتے مُنڈے ویکھ کے بھا کالا وی اندروں آپنیاں عینکاں صاف کردیاں باہر آ گیا۔
’’بھا جی! پِچھلی واری مُلاں ملک دے ہتھ تھلے سی۔ جس دا ملک نُوں بڑا ای وادھا سی۔‘‘ تارا سگریٹ لاؤندیاں بولیا۔
’’چنگا۔ اوہ تے تیری گل ٹھیک ہے یار اوس دیہاڑی ملک نے پیچ وی ڈاڈھے سُتھرے کیتے سن۔ نالے ہُن اوس دا ہتھ وی بُہت سِدھا ہو گیا ہے۔‘‘ بھا کالا بولیا۔
’’جی بھا جی۔ ایہہ گل تے ٹھیک ہے۔ اُنج وی ملک تہانوں آپنا اُستاد مندا ہے۔‘‘ شعیب بولیا۔
’’یار ایہہ تاں اوس دی مہربانی ہے۔ اوئے مانے باہر سٹول لے کے آ نال وَٹی وی پھڑا، میں اُسترا تیز کر لواں۔‘‘ بھا کالے نے ہٹی دے اندر دھیان ماردیاں ہوئے آکھیا۔
’’بھا جی پِچھلی واری ملک نے اِک دو واری ہتھ کِھچ وی لِتا سی۔‘‘ پپو اسمان ول ویہندیاں بولیا۔
’’یار پپو کِھچ تاں نہیں سی۔ اینے کُو ہتھ نُوں اُستاداں نے وی جائز منیا ہے۔‘‘ بھا کالا وی سگریٹ لاؤندیاں بولیا۔
اِچراں نُوں مانا وَٹی تے اُسترا لے آیا۔ بھا کالے نے آپنے کھبے ہتھ دی پہلی اُنگل اُتے چمڑے دا خول چڑھایا تے اُسترے نال شہتیر سِدھے کرن لگ گیا۔ دُوجے پاسے ملک وی آپنے کوٹھے اُتے چڑھ گیا سی۔ اوہناں دوہاں نُوں ویکھ کے اگلے محلّے وِچ جگو چمیڑو وی آپنا تندی والا گُڈا لے کے آپنے گھر دی ممٹی اُتے چڑھ گیا۔ جگو آپنے پورے علاقے وِچ جگو چمیڑو تے لُٹیرے دے ناں توں جانیا جاوندا سی۔ ملک دے پتنگ سِدھے کرن توں پہلاں مُلاں نے تِن چار پتنگاں تناواں پا کے، اُڈا کے ویکھ لِتیاں سن۔ ملک نے پتنگ چھڈی تے مُلاں نے وی پتنگ کُجھ ہور لمی کر لِتی۔ پیچا تے ایہناں دوہاں دا لگدا پیا سی پر بزار وِچ کئیں تھاواں اُتے بندے کھلو کے پیچا ویکھن لگ گئے۔
’’بھا جی۔ ملک دی پتنگ تے پنج گِٹھی دِسدی ہے تے مُلاں دی لگدا ہے ساڑھ چوگِٹھی ہے۔‘‘ تارے نے آکھیا۔
’’نہیں یار ہیگی تے مُلاں دی وی پنج گِٹھی ہے پر ہیگی نِکے ہتھ دی ہے۔‘‘ بھا کالا گوہ نال ویہندیاں بولیا۔
’’بھا جی لگدا ہے۔ دوہاں نے اَٹھ چین نال اُڈائیاں نیں۔‘‘ پپو بولیا۔
’’نہیں یار ہوا کُجھ تیز ہے تے پتنگاں وی وڈِیاں نیں۔ لگدا ہے دو پانڈا جاں پاکستانی دو رِچھ ہونی ہے۔‘‘ بھا جی بولے۔
’’بھا جی مُلاں دی بسنتی ہے تے ملک نے خبرے سلارا چھڈیا ہے۔‘‘ شعیب بولیا۔
’’اوئے مانے ٹوکا پھڑ تے شہتیر وڈھ۔ وِچوں کمانیاں تے گز وکھو وکھ کر لویں۔‘‘ ایہہ آکھ کے بھا جی نے شعیب ول دھیان ماریا۔
’’شعیب ہُن تُوں وی عینک لوا لے۔ چلو مُلاں دی پتنگ تے پیلے رنگ ہے۔ ایسے کارن بسنتی اکھوائی جاوے گی پھیر جے تُوں دھیان ماریں تے ملک دی پتنگ وِچکاروں اِک رنگ دی ہے تے سجے کھبے ہور رنگ نیں۔ ایس پتنگ نُوں تِیرا آکھاں گے تے سلارے دی نشانی ایہہ کہ سارا کاغذ چار اِنچی پٹی دے جوڑ نال بندا ہے۔‘‘
’’اوہو بھا جی معاف کریا جے۔ اِک مینوں ایہناں دی پُچھان ہمیشہ بُھل جاوندی ہے۔ خیر چھڈو۔ تُسیں ویکھو اَدھی اَدھی گوٹ توں اگانہہ ہو گئیاں نیں تے اجے تِیکر میل نہیں ہویا۔‘‘ شعیب بولیا۔
’’ہو جاوے گا میل، ہوا پُرے دی تے نال تیز وی ہے۔ ایس وِچ پیچ سِدھے ای ہوندے نیں۔‘‘ بھا کالا ایہہ آکھ کے مانے نُوں شہتیر دی کٹائی سمجھاون لگ گیا۔ بھا کالا پنجاہ ورھیاں دا اِک سمجھدار تے جانُو بندہ سی۔ اوس دی پتنگاں دی آپنی ہٹی سی۔ اوہ ساریاں پتنگاں آپنے ہتھیں بناوندا سی۔ اوہنے پتنگ بناون دی جاچ آپنے دادے کولوں لئی سی۔ پہلاں اوہ پتنگاں آپنے شوق پاروں بناوندا سی تے پھیر مگروں ایسے کم نُوں روزی روٹی من لیا۔ پِچھلے کئی ورھیاں توں اوس دی ہٹی تے وڈے وڈے اُستاداں دی آوا جاوی سی۔ بھا کالے دی ہٹی دے نال ای صابر گاندھی بیٹھی سی۔ جس وِچ اوس دے یار ہر ویلے تاش دے پتیاں نال رنگ جاں منگ پتہ کھیڈدے رہندے سن پر جس ویلے وی محلّے وِچ کوئی چنگے پتنگ باز پیچا لاوندے سن تے اوہ سارے یار سنگی بھا کالے دی ہٹی اُتے کٹھ کر لیندے سن۔
’’بھا جی مُلاں نے پتنگ تھلے لا لئی ہے۔ جس ویلے قینچی پینی ہے تے ملک دی پتنگ چھتل ہو جاوے گی۔‘‘ صابر گاندھی بولیا۔
’’لوو بھا جی میل ہو گیا اے، تے جے پتنگاں سِدھیاں رہیاں تے چھتل کوئی نہیں ہونی۔‘‘ شعیب بولیا۔
’’اوہ یار اجے اِک اِک دو دو وَل تے پے لیون دیوو تے پھیر ویکھاں گے۔‘‘ بھا جی نے شہتیراں نُوں اگ اُتے سیکدیاں ہوئے آکھیا۔
’’گاندھی جی دوویں پُرانے جانُو نیں تے اُتوں دوہاں دی آپس وِچ ٹیں پٹاس وی ہیگی ہے۔‘‘ تارا بولیا۔
’’لوو بئی جوانو! جیہڑا وی اندرلے گھر پتنگ ٹورے گا اوہ وڈھ لوے گا۔‘‘ بھا کالے نے آکھیا تے کُجھ چِر مگروں ہویا وی اُنج ای۔ ملک آپنی پتنگ نُوں آپنے گھر وِچ ٹوردا رہیا۔ جد کہ مُلاں اگلے گھر ای پتنگ ودھاندا رہیا۔ ایسے کارن اوہ بچیا نہ۔ ملک نے پتنگ وڈھدے ای اُچی واج وِچ بڑک ماری ’’آ کاٹا۔ بو۔ کاٹا۔ بو کاٹا۔ آ۔ آ۔ پُھڑ پُھڑ۔ ہُن دوڑیں نہ۔‘‘
’’میں نہیں دوڑدا۔ بس مگروں ڈور اَڑ گئی سی۔‘‘ مُلاں ڈور کِھچدیاں بولیا۔
’’چل اگلے پیچ وِچ چاہ لا لویں۔‘‘ ملک نے آکھیا۔ کُجھ چِر مگروں مُلاں نے جیہڑی پتنگ چھڈی۔ اوس وِچ کانٹے دا نشان سی تے اِنج دا ای نمونہ اُساریا گیا سی۔
’’واہ واہ سُبحان اللہ۔ بھا جی کِڈا سوہنا سُہراب اُڈایا سُو۔‘‘ صابر گاندھی بولیا۔
’’آہو یار۔ ہُن تے سہراب بس بشیر سائیکلاں والا ای بناندا ہے۔‘‘ بھا کالا شہتیراں نُوں سیکدیاں بولیا۔
’’ٹھیک آکھیا جے۔ بھا جی ایہہ وانس کِدھر دے نیں۔‘‘ تارا بولیا۔
’’یار جدوں تِیکر تے ڈھاکے توں آؤندا سی۔ اوس ویلے بُہت سستا سی۔ کوڈِیاں دے بھاء وِکدا سی ہُن تے کئی ورھے لنگھ گئے نیں۔ ہُن تے بُہت مہنگا ہے۔ ایہہ وانس لنکا توں آیا ہے۔‘‘ بھا جی اِک لمی آہ بھر کے بولے۔
’’آہو بھا جی۔ وِچھڑ کے کدے کوئی وَسیا جے۔ وکھ بھاویں گھراں وِچ ہوون جاں ریاستاں دے۔‘‘ صابر گاندھی وی سگریٹ لا کے بولیا۔
اِنج ای گل ہوندی رہی تے شام دِیاں بانگاں توں پہلاں ملک تے مُلاں وِچ پنج پنج پیچ ہو گئے۔ اج وی ملک نے میدان تِن دو توں مار لیا سی۔ بانگاں ہوندے ای دوہاں نے پتنگاں لا لِتیاں۔ پھیر دوہاں نے مسیتے جا کے کٹھی نماز پڑھی تے اُنج ای ہسدے کھیڈدے گھراں نُوں پرت گئے۔ اگلی سویر بھا کالے نے آپنی ہٹی ودھائی تے نالے ای اوتھے شہباز عرف گڈو بھٹی وی باہر تھڑے اُتے آن کے بہہ گیا۔ اوس دے ہتھ وِچ اِک فائل سی۔ جس دے اُتے فضیلہ قاضی دی فوٹو لگی ہوئی سی۔ شہباز دے گھر توں کُجھ اگانہہ فضیلہ دا گھر سی۔ فضیلہ تے شہباز دوویں نِکی عُمریوں ہانی تے محلّے دار سن تے نالو نال اِک دُوجے دی راہ وی ویہندے سن۔ فضیلہ دا ناں تے شکل دوویں ٹی وی دی اِک پرسدھ ناٹک کار نال رلدی سی۔ ایسے کارن شہباز کول اوس ناٹک والی دے کئی چِتر سن۔ شہباز روز سویرے ای بھا کالے دی ہٹی تے آ جاندا سی۔ اوہ کالج جاون توں پہلاں اوتھے بہہ جاوندا سی۔ فضیلہ دے کالج جاون دا ویلہ وی اوہو ای سی۔ جِس سمے اوہ آپنے کالج دی ویگن تے بہہ کے جاندی سی تے اوسے سمے اوہ اِک نِگاہ شہباز تے پاندی تے اوہو اِک نِگاہ شہباز دے اگلے کُجھ گھنٹیاں واسطے بُہت ہوندی سی۔ بھا کالا، مانے نال کھلو کے ہٹی دی صفائی کرواندا پیا سی۔ صفائی ستھرائی کروا کے اوہ باہر نِکلیا تے شہباز نُوں گلی ول دھیان ماردیاں ویکھیا۔
’’شہباز پُتر ہر ویلے اوس دا دھیان من وِچ ہوندا ہے کہ کُجھ پڑھنا وی ایں۔‘‘
’’بھا جی۔ پڑھاں گا تے چنگی نوکری لبھے گی تے جدوں چنگی نوکری ہووے گی تے پھیر ای ۔۔۔‘‘ شہباز بولیا۔
’’اوئے مانے۔ پھٹہ سِدھا کر۔ پہلاں اوہنوں کپڑا مار تے پھیر اِک تونبہ تیل دا لا کے سارے پھٹے نُوں وَتر کر۔‘‘ بھا کالا ہٹی دے اندر کم کردے مانے نُوں ویکھ کے بولیا۔ اینے وِچ فضیلہ دی ویگن لنگھی شہباز دا من چھاتی توں باہر آن ڈِگا تے اوس دا ساہ اُتانہہ ہیٹھ اوتھے ای رہ گیا تے جِس سمے فضیلہ نے آپنے گُلابی دوپٹے نُوں پرانہہ کر کے آپنیاں موٹیاں موٹیاں اَکھیاں نال شہباز نُوں ویکھیا تے شہباز دی حالت اُسری۔ اوس مگروں شہباز ویگن نُوں اوس ویلے تِیکر ویہندا رہیا۔ جدوں تِیکر ویگن اگلی گلی بھوں نہ گئی۔
’’بھا جی۔ اِک رقم میرے واسطے پتنگاں دی تیار کر چھڈیا جے۔‘‘ شہباز بولیا۔
’’پُتر تُوں بس دھیان نال پڑھ تے نالے جس کمّے تُوں لگ گیا ایں اوس وِچ تے تیرے کولوں اِک پتنگ وی نہیں اُڈنی تے پوریاں باراں پتنگاں دی رقم کِتھوں اُڈاویں گا؟‘‘ بھا جی نے ہس کے آکھیا۔
’’نہ بھا جی۔ سچ آکھنا واں۔ ایدکی بسنت تے میرے گُجراتوں پروہنے آنے نیں نال اوتھے باجی شازیہ دے سوہرے وی نیں۔‘‘
’’واہ بئی واہ فضیلہ دی وڈی بھین تیری وی باجی بن گئی ہے۔‘‘ بھا جی سگریٹ لاؤندیاں بولے۔
’’اوہو چھڈو جی۔ بس میں ہُن جاواں۔ پہلا پیریڈ تے روز وانگوں اج پھیر لنگھ گیا ہے۔ کِدھرے دُوجا وی نہ لنگھ جاوے۔‘‘ شہباز نے آپنے بودے سِدھے کردیاں آکھیا۔
’’جا۔ تیرا رب راکھا۔‘‘ بھا جی ہٹی دے اندروں سٹول باہر لیاوندے ہوئے بولے تے شہباز دوڑدا بس سٹاپ ول ٹُر گیا۔
’’اوئے میرے پُترا تینوں روز اِکو ای گل سمجھاونی پیندی ہے۔ اوئے مانے پہلاں پورا اڈا سِدھا کریا کر۔ پھٹے اُتے دھاگے دا گولا ول۔ پھیر اوس دی اِک نُکر تے لیوی دا ڈونگا رکھ تے دُوجے پاسے کوڈا، سپی، قینچی تے سُنبا رکھ۔‘‘
’’بھا جی ساریاں شیواں رکھ دِتیاں نیں تے سُنبا کیہ ضرور رکھنا ہے۔ کل اینے وڑے ٹِکے بنا تے لِتے سن۔‘‘
’’پُتر شیواں ساریاں پوریاں ہونیاں چاہیدیاں نیں۔ بھاویں اوہناں دی لوڑ نہ ہووے۔‘‘
’’چنگا بھا جی۔ جیویں تُسیں آکھو۔‘‘ مانے نے ایہہ آکھ کے شیواں کٹھیاں کرنیاں شروع کر دِتیاں تے باہر اسمان ول بھا کالے نے اِک گُوڑھی نِگاہ پائی تے پھیر کُجھ چِر ایویں ای سوچدا رہیا پھیر ہوا وِچ سوہنی کبوتراں والے دے اَڈے توں اُڈدے کبوتر دِسے۔ بھا دی نظر پھیر اِک واری اسمان ول ٹُری۔ اِچراں نُوں صابر گاندھی آپنی بیٹھک توں مسواک کردیاں باہر نِکل آیا۔
’’بھا جی ہوا دی لس ویہندے پئے ہو۔‘‘ صابر گاندھی بولیا۔
’’آہو یار۔ کل تاں پُرے دی ہوا سی پر ایس ویلے تے ہلکی تے کِدھرے کِدھرے بُھلہے دی ہوا ہے۔ اِنج لگدا ہے کہ لوڈھے ویلے ہوا چنگی تے تیز ہووے گی۔‘‘
’’ٹھیک آکھیا جے بھا جی۔ پتنگ دے پیچ دا سواد وی برابر دی ہوا وِچ ہوندا ہے۔‘‘
’’ایہہ گل تاں ٹھیک ہے۔‘‘
’’اوئے مانے۔ پُتر جائیں ذرا یوسف کول۔ میرا ناں لے کے اِک گلاس لسّی دا لے آ نال عارف خان کولوں دو کُلچے وی پھڑی لے آویں۔‘‘ بھا کالے نے بوجھے چوں پیسے کڈھے تے مانے نُوں ٹوریا۔ صابر گاندھی وی کڑولیاں کرن لگ پیا۔ مانا جدوں لسّی لے آیا تے اوس دے مگر مگر حاجی دھوبی وی آ گیا۔ حاجی دھوبی دی ہٹی بھا کالے دی ہٹی دے ساہمنے سی۔ اوہنے روز ای اَدھا کُلچہ بھا کولوں منگ کے کھانا ہوندا سی تے جس دِن کِسے کارن اوہ نہ آؤندا تے اوس دیہاڑی بھا نُوں وی سواد نہ آوندا سی۔ بھا دی ہٹی کُھلدے ای صابر گاندھی دی بیٹھک وِچ رونق لگ جاندی سی۔ روز وانگوں تارا، شعیب دوویں آ گئے تے اوہناں دے مگر بھنگا رکشے والا وی آ جاندا تے جس سمے چار جی پورے ہو گئے تے پھیر رنگ دی بازی شروع ہو گئی۔ پھیر بیٹھک وِچوں ایہو جیہی واجاں آندیاں رہیاں۔
’’چل پیہہ‘‘
’’اوئے کوٹ ہو گیا۔ اوہ باوا جی ہُن سنبھلو۔‘‘
’’اوئے رنگ بول کے کوٹ کھا لیا ای۔ اوئے باوا جی ایہو ای تے سینس اے‘‘ ایس وِچ اوتھے لسّی دا کوپ پھڑ کے منشا وی آ گیا۔ اوہ بھا دا پُرانا یار سی تے نالو نال اوہناں دِیاں ہٹیاں دا مالک وی سی اوہ وی بھا نال باہر بنچ تے بہہ گیا۔
’’بھا جی۔ اج کل گُڈی ڈور دا کم بُہت ودھ گیا ہے۔‘‘ منشا لسّی پیندیاں بولیا۔
’’یار ایہہ گل تاں ٹھیک ہے پر ایسے گل نے ای مینوں چِنتا لائی ہوئی اے۔‘‘ بھا کالا اِک گُوڑھی سوچ نال بولیا۔
’’آہو جی۔ ہُن تے ایہناں دی ہٹی اُتے گڈیاں والے آؤندے نیں۔‘‘ حاجی دھوبی وِچ بولیا۔
’’بھا جی تہانوں کاہدی چِنتا ہے؟‘‘ منشا حیرانی نال بولیا۔
’’یار منشا گل ایہہ ہے کہ جدوں وی کوئی شے نو دولتیاں کول گئی ہے پھیر اوس دی اخیر بھیڑی ہوئی ہے۔‘‘ بھا جی سگریٹ لا کے بولے۔
’’بھا جی گل سمجھ نہیں لگی۔‘‘ حاجی دھوبی نے پُچھیا۔
’’یار گل بڑی سِدھی ہے۔ ایس سڑک اُتے کھلو کے کِسے دُوجے دے پیچ توں سواد لینے آں۔ جدوں آپ وی پیچ کرئیے تاں تد وی پیچ دا سواد لینے آں۔ پتنگ آپنی کٹی جاوے جاں دُوجے دی۔ ایس نال کوئی فرق نہیں پیندا پر یار ہُن ایہہ وڈِیاں وڈِیاں گڈیاں والے پیچ دا نہیں جِت دا سواد لیندے نیں۔ اگلے دی پتنگ وڈھی جانی چاہیدی ہے۔ اوس مارے جِنا مرضی پیسہ لگ جاوے۔ یار ایہو ہی گل چنتا دی ہے۔‘‘ بھا جی سگریٹ دا اِک لما سُوٹا بھر کے بولے۔
’’بھا جی ہُن تے وڈِیاں کمپنیاں نے وی بسنت مناون دے میلے لائے ہوئے نیں۔ اوہناں کارن کم تے ولائیت تِیکر ٹُر گیا ہے۔‘‘ صابر گاندھی بولیا۔
’’ایہہ گل اوس توں وی ودھ چِنتا والی ہے۔ پیسے نال ہمیشہ شوق مُکیا تے کاروبار ودھیا ہے۔‘‘ بھا نے آکھیا۔
’’اوئے بھرا۔ تیریاں گلاں تُوہِیں جانیں۔‘‘ حاجی دھوبی ایہہ آکھ آپنی ہٹی ول ٹُر گیا۔ جِتھے اِک گاہک اوہنوں اُڈیکدا پیا سی۔ کُجھ چِر مگروں سکول دی چُھٹی دا ویلہ ہو گیا تے بچے وی ہولی ہولی اوس دی ہٹی تے آون لگ گئے۔ بھا آپنیاں پتنگاں آپنے ہتھیں بناوندا سی پر بچیاں واسطے گُڈے، شرلے تے نِکی پریاں مانا بناندا سی۔ بھا نُوں بالاں نال خاص پیار سی۔ بھا نے بالاں واسطے سستی ڈور دِیاں گِٹھاں وی رکھیاں ہویاں سن۔ ایس ڈور نُوں بال پُٹھیاں دی ڈور آکھدے سن۔ بھا کالے دے آپنے دو جوان مُنڈے سن۔ جیہڑے آپنی گھر والیاں دے نال دُبئی وَسدے پئے سن۔ اوہناں دوہاں نُوں بھا دی کوئی لتھی چڑھی نہ سی تے اُنج ای اوہناں دوہاں دی بھا نُوں وی کوئی پرواہ نہیں سی۔ اوس دی حیاتی تے بس گُڈی ڈور وِچ رُجھی پئی سی۔ بھا نے ہٹی دی اِک نُکر تے گُڈے تے دُوجی نُکر تے پریاں ٹنگیاں ہوئیاں سن۔ اج بھا آپنے گھر توں وی کُجھ گُڈے پریاں لے کے آیا سی۔
’’چل بئی مانے گاہکی ودھدی پئی ہے۔ تُوں ذرا گُڈے پریاں سِدھیاں کر لے۔‘‘
’’جی بھا جی اوسے ونڈ نال رکھاں۔‘‘
’’اُنج ای پُتر پر پھیر وی اِک واری سمجھ لے۔ سبھ توں اگانہہ اڈا پونا، اوس دے مگر پونا تاوا، پھیر تاوا تے اوس دے مگر ڈیڑھ تاوے، ڈھائی تاوے لا دے تے باقی پھپھڑدان تے بھائی کندھ اُتے ٹنگ دے۔‘‘
’’ٹھیک ہے بھا جی اِنج ای پریاں۔‘‘
’’اوئے میرے سوہنے اِنج ای لکھنؤ کاٹ وی۔ ایہناں سبھ دی ونڈ ایہناں دے وجود راہیں ہوندی ہے۔‘‘ بھا کالا بولیا۔
مانا ہٹی اندر وڑ کے گُڈیاں نُوں تاگے لویٹن لگ گیا۔ تے اِچراں نُوں شہباز وی بھا دی ہٹی اُتے آ کے بہہ گیا۔ بھا اوہنوں ویکھ کے ہسن لگ پیا۔ بھا دے ہاسے نُوں ویکھ کے شہباز تھوڑا جیہا شرما گیا تے پھیر اندر ٹنگے گُڈے گُڈیاں ویکھ کے بھا نال گلاں کرن لگ گیا۔
’’بھا جی ایہہ پتنگ تے کُپ وِچ کیہ فرق ہے؟‘‘
’’کیوں گڈو بھٹی ایہہ گل فضیلہ نے پُچھی ہے؟‘‘
’’نہیں بھا جی تُسیں دَسو۔‘‘
’’گُڈو بھٹی صاحب جیہڑا پیچا لا کے بیٹھے ہو۔ اوس ول دھیان رکھو۔ کِدھرے کوئی ہور ہتھ نہ مار دیوے جاں کوئی دُوجا کانٹی پا لوے۔‘‘
’’اوہو بھرا جی۔ چیزا نہ لاوو۔‘‘
’’تُوں پُتر ایس پتنگ دی ڈولی ول دھیان مار۔‘‘ بھا نے اِک ڈبے دے نمونے وانگوں اُساری پتنگ ول ویکھ کے آکھیا۔
’’بھا جی اوہ تے خیر جدوں میرے عشق دی ہوا نُوں جدوں لوڑ پئی تے تُہاڈے ساتھ دا بُرج میرے ناں دا ای اُڈے گا۔‘‘ شہباز نے وی اگوں ہس کے آکھیا۔
’’پُتر ساڈا بُرج تے ہر ویلے تیار ہے۔ تُوں بس ایس دے ہیٹھ پریم دی بتی بالی رکھ۔‘‘ بھا جی نے سگریٹ لاندیاں آکھیا۔
’’بھا جی اوہ تے تُہاڈی دُعا نال جاگدی پئی ہے تُسیں بس مینوں اج پتنگ تے کُپ دا فرق دَسو۔‘‘
’’چنگا جے ہُن تُوں ضِدی پے گیا ہیں تے پھیر دھیان نال سُن۔ کُپ دا حساب اِنج دا ہے کہ جیویں ساڈے سماج وِچ مرداں دا ہے جد کہ پتنگ اِک زنانی وانگوں ہے۔‘‘
’’اوہ کِنج؟‘‘ شہباز حیرانی نال بولیا۔
’’پُتر کُپ پنج گِٹھی وی ہووے تے چھ گِٹھی پتنگ نال لڑدا ہے پر پتنگ جے پنج گِٹھی ہووے تے اوہ پنج گِٹھی کُپ نال نہیں لڑ سکدی۔ ایہہ گل تاں پیچ دے حساب نال ہے، بُنتر دے حساب نال تینوں کُکڑ تے مُرغابی چیتے وِچ لے آؤنیاں پین گِیاں۔‘‘
’’اوہ کیویں بھا جی؟‘‘ شہباز نے پُچھیا تے بھا دے نال مانا وی سٹول تے آ کے بہہ گیا۔
’’پُتر کُپ دا اُتلا حصہ یعنی پیٹا کُکڑی دے انڈے وانگوں گول ہوندا ہے تے پتنگ دا مُرغابی دے انڈے وانگوں ہوندا ہے۔‘‘ ایہہ آکھ کے بھا جی نے اِک لما ساہ لِتا۔
’’بھا جی کیہ اِنج دا ای فرق پیندی وِچ وی ہوندا ہے۔‘‘ مانے نے پُچھیا۔
’’فرق تے بُہت ہے پر اُنج دا نہیں۔ ایس نُوں جانن پاروں تہانوں اکھر ’’ن‘‘ تے ’’ب‘‘ چیتے وِچ لے آونے پین گے۔ کیوں جے کُپ دی پیندی اکھر ’’ن‘‘ وانگوں ہوندی ہے۔ تے پتنگ دی پیندی اکھر ’’ب‘‘ وانگوں ہوندی ہے۔‘‘
واہ بھا جی تُہاڈا جواب نہیں۔ کِنج ساری گل سمجھائی ہے پر ایہہ مرد تے زنانی والی گل کیہ دسی ہے۔‘‘ شہباز گُوڑھی سوچ نال بولیا۔
’’پُتر ایہہ ونڈ سانوں شہتیراں وِچ وی لبھدی ہے۔‘‘
’’اوہ کِنج بھا جی۔‘‘ مانے نے پُچھیا۔
’’اوئے مانے ذرا ہولی بولیا کر۔ پُتر گُڈا ہووے بھاویں پتنگ ہووے گُڈی دی ہر قسم وِچکارلا شہتیر نَر ہوندا ہے تے نالدے، ہیٹھلے شہتیراں نُوں مادی آکھیا جاندا ہے۔ واہ میرے مولا ایتھے وی نرمائی سوانی دے ہتھ وِچ ہے۔‘‘ بھا جی نے اسمان ول دھیان مار کے آکھیا۔
ایس وِچ دُوروں فضیلہ دی ویگن آؤندی دِسی۔ شہباز نے چھیتی نال کنگھی کڈھی تے بودے سِدھے کر کے ہٹی تے باہر آن کے کھلو گیا۔ ویگن لنگھی تے روز وانگوں فضیلہ نے اِک نِگاہ پائی تے پھیر آپنا دوپٹہ سِدھا کر لِتا تے شہباز اوس ویلے تِیکر ویہندا رہیا جدوں تِیکر ویگن فضیلہ نُوں اوس دے گھر لا کے اگانہہ نہ ٹُر گئی۔ اوس دے مگر شہباز وی بھا جی نُوں سلام کر کے ٹُر گیا۔ کُجھ چِر مگروں بانگاں ہوون لگ گئیاں بانگاں دے نال ای بھا جی نماز پڑھن ٹُر گئے۔ نماز پڑھ کے پَرتے تے ملک ہٹی اُتے پہلاں دا ای بیٹھا ہویا سی۔
’’بھا جی مینوں بھئیاں دے مُنڈے نے واج مار دِتی ہے۔ تُسیں مینوں اِک جوڑی شِسترواں دی اِک جوڑی دباز تے دو جوڑیاں شطرنج دِیاں دے دیوو۔‘‘
’’جا اوئے مانے ایہہ پتنگاں پِچھوں گودام توں کڈھ لیا۔‘‘ بھا جی نے مانے نُوں ہٹی دے پِچھے گودام وِچ گھل دِتا۔ کُجھ چِر مگروں مانا پتنگاں لے آیا۔
’’ہاں بئی ملک اِک جوڑی دباز دی، دو جوڑیاں شطرنج دِیاں تے اوئے مانے تیرا دماغ پِھر گیا ای۔ ایہہ شِسترواں دی تھاں تے پریاں پھڑ لے آیاں ایں۔ تینوں ہزار واری دسیا ہے کہ جس پتنگ دا پیٹا تے پیندی وکھو وکھ رنگ دی ہووے تے اوہنوں شِسترو آکھدے نیں۔‘‘
’’چلو چھڈ بھا جی اِک جوڑی پریاں ہی دی دے دیوو۔‘‘ ملک نے پتنگاں پھڑیاں تے پیسے دے کے ٹُر گیا۔ کُجھ چِر مگروں بھا دی روٹی گھروں آ گئی سی۔ بھا جی روٹی کھا کے باہر آپنے سٹول تے آن کے بہہ گئے۔ جدوں باہر آئے تے ملک نے آپنی پتنگ سِدھی کیتی ہوئی سی۔ ملک دی پتنگ نُوں ویہندے ای جگو تے اوس دے نِکے بھرا نے آپنے آپنے تندی والے گُڈے اُڈا لِتے۔ پتنگاں سِدھیاں ہوندے ویکھ کے بھا جی دی ہٹی تے پھیر اِک واری رش لگ گیا۔ صابر گاندھی، بھنگا، تارا، شعیب، سونی، پپو رنگساز سارے کٹھے ہو گئے سن۔
’’اوئے مانے مینوں قینچی پھڑا۔ میں ایہناں مچھلیاں دِیاں پُونچھاں بنا لواں تے تُوں میرا پُتر اندر مینڈھے گُڈیاں نُوں اکھاں، موڈھے، ٹِکے لا تے کلّی میں آپ ای لاواں گا۔‘‘
’’جی بھا جی۔‘‘
اِچراں نُوں بھئیاں دے مُنڈے نے وی پتنگ سِدھی کر لئی۔ اجے پیچے دا وَل پین ای لگیا سی کہ بھئیاں دی پتنگ دا نُکا پاڑ گیا۔ دوہاں نے پتنگاں پرانہہ کر لِتیاں۔ بھئیاں نے آپنی پتنگ لا کے نُکا جوڑیا تے پھیر پتنگ نُوں ٹوریا۔
’’بھا جی ہُن جے اینے نُکا جوڑیا ہے تے پتنگ کنی ضرور کھاوے گی۔‘‘ تارا بولیا۔
’’یار ویکھ ہاں اوہنے پہلاں ای دھاگے نال ہلکی جیہی بنھ دِتی ہے۔‘‘ بھا جی سگریٹ لا کے بولے۔ بھئیاں دے پتنگ نُوں ٹھیک کرن وِچ ملک نے آپنیاں دو تِن پتنگاں نُوں تناواں پا کے اُڈا کے ویکھ لِتا۔ پھیر جدوں دوہاں نے آپنیاں پتنگاں سِدھیاں کیتاں تے محلّے وِچ اِنج لگیا کہ جیویں اِک میلہ لگ گیا ہووے۔ کُجھ بندیاں دا من کردا سی کہ ملک پتنگ وڈھے تے کُجھ بندیاں دا من کردا سی کہ بھئیاں دا مُنڈا پتنگ وڈھے پیچا ٹُردے نال ای اُچی اُچی واجاں دا رولا پے گیا۔
’’اوئے ملک گوت مار کے باہر نُوں کڈھ۔‘‘ گاندھی بولیا۔
’’ملک جی لمے ہتھ دی ڈور لاوو۔‘‘ تارا بولیا۔
’’اوئے آپنے گھر نُوں پتنگ ٹور۔ اوئے کیہ کرنا پیا ایں بھئیے۔‘‘ شعیب بولیا۔
’’اوئے گُھٹ کے ڈور لا نہیں تاں چھتل ہو جاوے گی۔‘‘ مُلاں بولیا۔
’’اوئے بھئیے چھبی ڈور مار۔ مار اوئے، انگوٹھا روک کے۔‘‘ تارا بولیا۔
’’لوو بئی جے ملک نے گوت مار کے ڈور روک لِتی تے سمجھو بھئیے ہوریں فارغ۔‘‘ بھا جی اِک نواں سگریٹ لا کے بولے۔ پھیر کُجھ چِر مگروں پیچ وی اِنج دا ای ہویا۔ ملک نے لمے ہتھ ڈور چھڈ کے گوت ماری تے پتنگ نُوں آپنے گھر نُوں کڈھ کے ڈور روک لِتی۔ اوسے ویلے ای بھئیاں دی پتنگ باہر نُوں نِکلی تے وڈھی گئی۔ ملک نے پتنگ وڈھدے ای ’’کاٹا‘‘ دا نعرہ ماریا تے بڑے حساب نال دھمیاں دے کے پتنگ نُوں سِدھا کر لیا۔ اوس دیہاڑی خبرے بھئیاں دی بھیڑی لِکھی ہوئی سی۔ ملک نے اُتوں رتی اوہدیاں پنج پتنگاں لا دِتیاں تے شاماں دِیاں بانگاں ہوندے ای دوہاں نے پتنگاں لا لِتیاں ملک نماز پڑھ کے بھا جی ہوراں کول شاواشی لیون آ گیا۔
’’سلام بھا جی۔‘‘
’’وعلیکم اسلام! اشکے بئی اشکے۔‘‘ بھا جی بولے۔
’’واہ ملک صاحب اج تے کمال ای کر دِتا جے۔‘‘ مانا بولیا۔
’’بس مانے ایہہ سبھ کُجھ بھا ہوراں دِیاں جُتیاں دا صدقہ ہے۔ ایہناں دے نیڑے کھلو کھلو کے پتنگ سِدھی کرنی سِکھی ہے۔‘‘
’’نہیں یار ملک اِنج دی گل نہیں۔ اُنج وی تیرا ہتھ بُہت نرم تے سِدھا ہو گیا ہے۔‘‘
’’بس بھا جی تُہاڈی دُعا چاہیدی ہے نالے اج چِیرے وی بُہت آئے نیں۔‘‘
’’یار اوہ کیہڑی چِنتا دی گل ہے۔ تینوں اِک اُپا دسیا تے ہویا ہے۔ کوسے پانی وِچ لُون رلا کے دوویں ہتھ اوس وِچ کُجھ چِر واسطے اندر رکھ۔ ساریاں شیشیاں آپنے آپ نِکل جاون گِیاں۔ مگروں دوہاں ہتھ اُتے چنگی طرحاں ویسلین مل لیویں۔‘‘
’’جی بھا جی اِنج ای کرا ں گا۔‘‘
’’ملک جی تُسیں وی پیچے مگروں پتنگ کِسے دُوجے بندے کولوں سِدھی کرا لیا کرو۔‘‘ مانا بولیا۔
اینے وِچ صابر گاندھی دی بیٹھک توں سارے بندے باہر آ گئے سبھ نے ملک کولوں چاء دی فرمائش کر دِتی۔ اوس دا کارن ایہہ سی کہ ملک نے اوس دیہاڑی اِک پتنگ وی نہیں وڈھائی سی۔ صابر دی بیٹھک وِچ اِک بندے نے اُچی واج وِچ ڈیک اُتے انگریزی گانا لا دِتا۔ گانے دے نال ای مائیکل باہر نچدا آ گیا۔ مائیکل دا اصل ناں شیخ نعیم سی پر ناچ دا چنگا جانُو سی ایسے کارن اوس دا ناں مائیکل پے گیا سی۔ باہر سبھ نے تاڑیاں مارنیاں شروع کر دِتیاں۔ ملک نے ساریاں واسطے چاء منگائی۔ بھا دی ہٹی اُتے رش ویکھ کے شہباز وی اوتھے کھلو گیا۔
’’اوئے گڈو بھٹی تیرے ویاہ تے وی اِنج ای نچاں گے۔‘‘ مائیکل دے نال ناصر موٹا وی بھنگڑا پاندیاں بولیا۔
اوس دے مگر گُڈو بھٹی زندہ باد، گُڈو بھٹی زندہ باد دے نعرے لگ پئے تے شہباز اوہناں ساریاں وِچ کُڑیاں وانگوں شرمائی جاوے۔
کُجھ دیہاڑاں مگروں بسنت دا رولا پے گیا۔ بسنت دِیاں تیاریاں دس کُو دِن پہلاں ای شروع ہو گئیاں سن۔ کُڑیاں مُنڈیاں نے پِیلے رنگ دے کُرتے سوا لِتے۔ جیہڑیاں کُڑیاں منگِیاں ہوئیاں سن اوہناں دے ماپے دیہاڑ گھلن واسطے گجریلے دا پربندھ کرن لگ گئے۔ کوٹھیاں اُتے وڈِیاں بتیاں جگ پئیاں۔ شہروں باہروں آئے پروہنے وی اُتے کوٹھیاں تے آ گئے۔ پورے لہور وِچ میلہ لگ گیا۔ بھا جی دی ہٹی اُتے وی ساری دیہاڑی رش لگیا رہیا۔ نِکے بال باراں نمبر دی ڈور لے جاندے رہے تے وڈی عُمراں دے بندے گُڈے پتنگاں نال۔ پنج نمبر، پنج پانڈا، اَٹھ پانڈا، پاکستانی دو نمبر تے پاکستانی اَٹھ چین دی ڈور لے جاوندے رہے۔ کُجھ سہندے بندے پنجاہ گھوڑا تے اٹھ کیمل ورگیاں چوکھے پیسے والیاں ڈوراں لئی جاوندے رہے۔ کوٹھیاں اُتے ڈھول واجے والے وی سن۔ شہباز وی سویر توں آپنے کوٹھے اُتے چڑھیا ہویا سی۔ اوس دا سارا دھیان فضیلہ دے گھر ول سی۔ جِتھے باجی شازیہ تے اوہناں دے سوہرے گُجراتوں آئے ہوئے سن۔ سارے شہر دے گھراں وِچ تے گھراں توں اُتے اسمان وِچ دوہاں پاسے رنگ ای رنگ سی۔ صابر گاندھی نے وی آپنی تاش دی گَڈی اوس دیہاڑی کوٹھے اُتے رکھی ہوئی سی۔ بسنت دے دیہاڑ پتنگ بازی دا کوئی اصول ضابطہ نہیں سی۔ کِتھے کوئی ہتھ ماردا پیا سی تے کِدھرے کوئی پیچے وِچ داء مار کے ڈِھل پاوندا پیا سی۔ کئی گھراں وِچ لُونے، مِٹھے چولاں دی دیگاں پکیاں ہوئیاں سن تے کھاون والیاں نے کڑوڑی دے چول وی مُکا چھڈے سن۔ ہوا وِچ شُرلیاں، پٹاخیاں دے نالو نال کِدھروں کِدھروں پکے فائراں دِیاں واجاں وی آؤندیاں پئیاں سن۔ مُلاں تے ملک دوویں اِکو ای کوٹھے تے چڑھے ہوئے سن۔ بھئیاں نے آپنے کوٹھے اُتے رِچھ والا وی چڑھایا ہویا سی۔ اوہناں دے مقابلے وِچ مُلاں کوٹھے اُتے اِک کھوتے نُوں لے آیا سی۔ جس سمے اوہ پیچ وڈھدے تے کھوتے نُوں اِک ہولی جیہی ڈانگ مار دیندے۔ پھیر کھوتا اُچی واج وِچ ڈھینچوں ڈھینچوں کردا تے اوس دے مُونہہ اگے سپیکر دا مائیک کر دیندے۔ جس کارن چارے پاسے ہاسے پے جاوندے۔ چار چوفیرے نِکیاں نِکیاں خُشیاں سن پھیر جس سمے کُجھ چِر نُوں بتی چلی جاندی تے اِنج لگدا کہ سارے جگ نُوں چُپ لگ گئی ہووے۔ اِنج ای بسنت دا دیہاڑ لنگھ گیا۔ کِتھے کِتھے ماڑی موٹی ٹیں پٹاس وی ہوئی۔ کُجھ کوٹھیاں اُتے گانا وجاونا وی شروع ہو گیا۔ جگو لُٹیرے نے گُڈیاں پتنگاں چموڑ چموڑ کے گھر وِچ اِک ڈھیر لا لِتا۔
اگلی سویر بھا جی آپنی ہٹی اُتے بیٹھے تے صابر گاندھی تے تارا وی آ گئے تے اخبار ویکھنا شروع کر دِتا۔ جس وِچ سارے پاسے بسنت بارے ای لِکھیا گیا سی۔ کئی تھاواں اُتے مُنڈے کوٹھیاں اُتوں ڈِگ پئے۔ کئی تھاواں اُتے لڑائیاں وی ہوئیاں۔ کُجھ لوکاں نے آپنے گھراں وِچ شراب تے پریاں دا پربندھ کیتا ہویا سی۔ جِتھے پُلس والیاں نے چھاپے وی مارے سن۔ ایہو جیہی خبراں پڑھ پڑھ کے بھا جی دے من نُوں ہول پینے شروع ہو گئے۔
’’یار گاندھی ایہہ کم بڑے ماڑے نیں۔‘‘ بھا جی بولے۔
’’بھا جی اسیں کر وی کیہ سکنے آں۔‘‘ گاندھی بولیا۔
’’یار جس ویلے کِسے کم وِچ اِنج دا رولا پے جاوے تے اوس دی اخیر بھیڑی ہوندی ہے۔‘‘
’’کیہ مطلب بھا جی؟‘‘ تارے نے پُچھیا۔
’’یار ایہناں کماں دی سمجھ تے نہیں آؤندی پھیر وی ایہہ کم ٹھیک نہیں ہیگے۔ ہُن مُنڈے کیمیکل ڈور منگدے نیں۔ جس دے نال چِیرے دا زخم نہیں بھردا۔ لوک ہُن اُنج دے نہیں رہے۔ لوکاں نے شوق نہیں آپنے شوق نُوں انکھ وِچ بدل دِتا ہے۔ یار ایہہ ساڈی ہزاراں ورھیاں پُرانی رِیتی ہے۔ اِنج ویکھ کے ہُن جی گھابردا ہے۔‘‘
’’بھا جی ایہہ اخبار وِچ لِکھیا ہے کہ پتنگ بازی چین توں شروع ہوئی سی۔‘‘ گاندھی بولیا۔
’’یار ہو سکدا ہے پر میرا دادا اِک ہور کہانی سُناندا سی۔‘‘
’’اوہ کیہ بھا جی سانوں وی سُناؤ۔‘‘ گاندھی تے تارا اکٹھے بولے تے اندروں مانا وی باہر تھڑے تے آن کے بہہ گیا۔
’’یار اوہ لمی گل ہے۔ فیر کدے سہی۔‘‘
’’نہیں بھا جی ہُنے سُناؤ۔‘‘ سارے ضِدی پے گئے۔
’’چنگا یار سُنو۔ مُلک یونان وِچ اِک بڑا وڈا فلسفہ دان افلاطون رہندا سی۔ اِک دِن باتشاہ اوس توں وِگڑ گیا تے اوہنے اوس نُوں قلعے وِچ قید کر دِتا اوہ باتشاہ اوس دے اُستاد سقراط دی بڑی عزت کردا سی۔ اوسے کارن اوہنے افلاطون دِیاں اِک دو گلّاں من لئیاں۔ اوہنے اوس نُوں وانس، کپڑا تے سُوتر دِتا۔ افلاطون کُجھ دیہاڑ سوچدا رہیا اِک دِن اوہنے دو وانساں نال اِک وڈا گُڈا کپڑے نال بنایا۔ پھیر وانساں نُوں پھڑ کے دوڑدا ہویا قلعے توں چھال مار گیا۔ پھیر اُڈدیاں قلعے دے نال وگدے دریا وِچ لتھ گیا تے اِنج اوہنے پہلی گُڈی بنائی سی۔ باقی رب سوہنا ای جانے کہ ایہہ گل کِنی کُو ٹھیک ہے۔‘‘ بھا نے ایہہ آکھ اِک لما ساہ لِتا۔
’’بھا جی ایہہ لوک آکھدے نیں کہ ایہہ ہندواں دی رسم ہے۔‘‘ تارا بولیا۔
’’یار کیہ رسم رِیت دا وی کوئی دھرم ہوندا جاں دھرم وِچ رسم رِیت ہوندے نیں۔ ساڈے وڈے آکھدے سن کہ پہلی وڈی جنگ توں پہلاں پوری دُنیا دا سبھ توں وڈا میلہ کابل شہر وِچ ہوندا سی۔ اوتھے کیہڑے سارے ہندو وَسدے سن نال ایہہ اخبار والے آکھدے نیں کہ ایہہ چین وِچ شروع ہوئی سی پھیر چین تے یونان دا ہندوستان نال کیہ ساک؟‘‘
’’بھا جی ہُن ایہہ وی جو کُجھ ہوندا پیا ہے۔ ایہہ وی کُجھ ٹھیک نہیں۔‘‘ مگروں آیا ہویا پپو رنگساز بولیا۔
’’یار ایہو ای تے میں کلپنا پیا واں کہ ایہہ سبھ کُجھ نہ صرف غلط ہے نالو نال بھیڑا وی ہے۔ ساڈے بزرگ تے اِنج بسنت نہیں مناؤندے سن۔‘‘
بھا جی ایہہ گلاں کردے پئے سن کہ مائیکل نے آن کے دسیا کہ کیرم دی ہٹی اُتے لڑائی ہو گئی ہے۔ اوس دی گل سُن کے سَنے بھا جی سارے اُٹھ کے کیرم دی ہٹی ول ٹُر گئے۔ اوتھے اوہناں ویکھیا کہ یوسف دُدھ دہی والے دا پُتر بھنگا رکشے والا ملک جابی نال لڑ رہیا سی۔ دوویں اِک دُوجے دے ہتھیں پئے ہوئے سن۔ بھا جی نے جا کے دوہاں نُوں وکھ کیتا۔ دوویں بھا جی دا من توں آدر کردے سن۔ پھیر بھا جی دوہاں نُوں آپنی ہٹی اُتے لے آئے۔
’’تہانوں ساریاں نُوں میں آکھیا سی کہ ایہہ کیرم تے بلیئرڈ دے اڈے اصل وِچ جوئے دِیاں تھاواں نیں۔ ایہناں نُوں آپنے محلّے وِچ کُھلن نہ دیوو پر تُہاڈے چوں کِسے نے میری گل نہ منی۔ پھیر ہُن ویکھ لیا جے۔‘‘
’’بھا جی میں کوئین پاون لگیا سی۔ ایہنے میرا ہتھ ہلا دِتا۔ نہیں تاں سارا پھٹہ جِت لیا سی۔‘‘ جابی بولیا۔
’’بھا جی میں تاں بس اِک اُباسی لِتی سی کہ ہتھ وج گیا۔‘‘ بھنگا بولیا۔
’’ایہناں گلّاں دا مینوں کوئی پتہ نہیں۔ بس تُسیں دوویں بھرا گل لگو تے دِلوں صلح کریا جے۔ من وِچ کوئی کرودھ نہ رہوے۔ ساریاں نُوں میں چاء پیاواں گا۔‘‘ بھا جی نے ایہہ آکھ کے مانے نُوں خان دے ہوٹل گھلیا۔ مگروں گاندھی نے دوہاں دی جپھی پوائی۔ پھیر ساریاں نے تاڑیاں ماریاں اِنج بھا جی نے گل نبیڑ دِتی۔
بسنت دے میلے مگروں موسم دا رنگ بدل گیا۔ پالا گرمی ول ٹُری جاوے باگاں وِچ بہار آئی سی تے اِک پُرانا آکھان سبھ دے ساہمنے آئی جاوے ’’بسنت پالا اُڑنتھ۔‘‘ ویلا اگانہہ ودھدا گیا۔ گرمی دے نالو نال ساون وی آ گیا۔ اِک دیہاڑی شہباز بھا جی دی ہٹی مٹھیائی پھڑ کے لے آیا ’’سلام بھا جی‘‘ شہباز بھا دے گوڈیاں نُوں ہتھ لا کے بولیا۔
’’وعلیکم اسلام! پُتر ایہہ کس گل دی مٹھیائی اے۔‘‘ بھا جی نے سِر تے ہتھ پھیر کے آکھیا۔
’’بھا جی میں بی۔اے وِچ پاس ہو گیا واں۔ میرے اُستاد آصف صاحب نے پہلاں توں اِک دوائیاں والی کمپنی وِچ میری گل کیتی ہوئی سی تے کل توں میری نوکری وی شروع ہو جاونی ہے۔‘‘ شہباز نے خُشی نال ساری گل دسی۔
’’واہ بئی واہ! شاواش ائے جوانا۔ مبارکاں ہوون۔ تینوں رب ساری حیاتی خُشیاں نصیب کرے۔ اوئے گاندھی ذرا باہر تے نِکل۔‘‘ بھا جی نے گاندھی دی بیٹھک ول دھیان مار کے آکھیا۔
’’کیہ گل ہے بھا جی۔‘‘ گاندھی نے باہر آن کے پُچھیا۔
’’یار آپنا گُڈو بھٹی بی۔اے وِچ پاس ہو گیا ہے۔‘‘ بھا جی نے آکھیا۔
’’اوہ مبارک ہوئے گُڈو۔‘‘ گاندھی نے شہباز نُوں گل لا کے آکھیا۔
’’اوہ مبارکاں ہوون۔ ودھائیاں ہوون گُڈو بھٹی۔‘‘ مائیکل وی اندروں نچدا ہویا بولیا۔
’’بس بھا جی ہُن تُسیں میرے ابا جی نال گل کرو۔‘‘ شہباز بھا جی نُوں گل لا کے بولیا۔
’’ہاں کیوں نہیں یار۔ ہُن تاں تیری نوکری وی پکی ہو گئی ہے۔ اُتوں اوہ وی تے میری دِھی ہے۔‘‘
’’بھا جی ہُن تُسیں اوہنوں آپنی نونہہ بناون دا پربندھ کرو۔‘‘ شہباز ہس کے بولیا۔
’’تُوں چِنتا نہ کر۔ پہلاں مینوں تیرے ابے نال گل کر لیون دے۔ پھیر اوس دے گھر والیاں نال وی گل کراں گا۔‘‘ بھا جی نے ایہہ آکھ کے تھوڑی جیہی مٹھیائی کھادی تے باقی گاندھی دی بیٹھک وِچ گھل دِتی۔ اوتھے پہلاں توں حاجی دھوبی، بھنگا، منشا، پپو رنگساز سارے کٹھے ہوئے سن۔ شہباز دی گل سُن کے صابر گاندھی نے آپنا واجا کڈھیا۔ تارے نے میز وجانی شروع کر دِتی تے پپو رنگساز نے رفیع تے لتا دے گانے گانے شروع کر دِتے۔ اِنج ای ہسدیاں کھیڈدیاں شاماں دِیاں بانگاں ہو گئیاں۔ بھا جی دے نال سارے جی نماز پڑھن مسیت ٹُر گئے نماز مگروں بھا جی شہباز دے ابے نُوں آپنی ہٹی تے لے آئے۔ اوہنوں ساری گل دسی۔ اوہنے پہلاں کُجھ ہاں نہ کیتی تے پھیر بھا جی دے سمجھاون مگروں من گیا۔
’’جناب تُسیں وی بھٹی تے اوہ وی بھٹی نیں۔ اِکو ای برادری تے نالو نال محلّے داری وی شروع توں اے تُسیں دوویں اِک دُوجے دے گھراں آلیاں نُوں چنگا جاندے ہو۔‘‘
’’بھا جی پِچھلے ورھے تے اوہناں شازیہ دا ویاہ کیتا ہے۔‘‘
’’تے پھیر۔۔۔؟‘‘
’’بھا جی اسیں شہباز دا ویاہ بُہت چھیتی کرنا ہے۔ اوس دی ماں ڈِھلی ماٹھی رہندی ہے۔‘‘
’’جناب ایہہ سبھ مگروں دِیاں گلاں نیں۔ پہلاں ساری گل بات پکی ہو لیون دیوو۔ ایہہ سبھ کُجھ ویکھیا جاوے گا۔‘‘
’’چنگا بھا جی مینوں کاہدا اعتراض۔ گُڈو تُہاڈے ہتھاں وِچ ای وڈا ہویا ہے۔‘‘ ایہہ آکھ کے گُڈو دا ابا گھر نُوں ٹُر گیا۔ عشاء دی نماز مگروں بھا جی نے فضیلہ دے ابے نال وی گل کیتی۔ اوہ وی اَدھی پچدھی ہاں کر گیا۔ اوس مگروں بھا جی نے کئی دیہاڑ ہولی ہولی گل ٹوری رکھی۔ پھیر اخیر دوہاں گھر والیاں نے آون والی بہار وِچ ویاہ مِتھ لِتا۔ ایس وِچ بھا دی ہٹی اُتے اُنج ای رونقاں لگدیاں رہیاں ایس نال بھا جی کیرم تے بلیئرڈ دِیاں ہٹیاں اُتے روز دیہاڑی ہوون والے جھگڑیاں توں اَک گئے سن۔ بہار توں پہلاں اِک واری پھیر بسنت دا میلہ سجیا پھیر ایدکی رُت وِچ بھا جی دے متھے توں پسینہ نہ گیا۔ اوس سمے بھا جی دی چِنتا ہور ودھ گئی۔ جدوں بھا جی کول دو تِن وڈی وڈی کمپنیاں والے آپنیاں ناواں دے چھپے کاغذ لے آئے کہ اوہناں دے ناواں والے گُڈے بنائے جاون۔ بھا جی نے اوہناں دا کم پھڑ تے لیا پر چِنتا کارن سگریٹ اُتے سگریٹ پیوی جاون کہ اوس سمے تارا آ گیا۔
’’بھا جی کیہ ہویا ہے۔‘‘ تارے نے پُچھیا تے اوس دے مگر منشا وی آن کے کھلو گیا۔
’’یار منشے ہُن ایس کم دی اخیر ہو گئی ہے۔‘‘
’’کیہ مطلب بھا جی۔‘‘
’’یار ہُن لگدا ہے کہ لہوروں ایہہ پتنگ بازی مُک جانی ہے۔‘‘
’’بھا جی ایہہ کیہ مخول کردے پئے ہو۔ پتنگ بازی کیویں مُک جانی ہے۔‘‘
’’یار ایہہ اِک وسواس ہے کہ ایہہ مُک جاونی ہے۔‘‘
’’بھا جی ایہہ تے ایتھوں قیامت تِیکر نہیں مُکنی۔‘‘
’’یار قیامت ہی تے آ گئی ہے۔‘‘
’’کیہ مطلب بھا جی۔‘‘ منشا حیرانی نال بولیا۔
’’یار روز دیہاڑی موٹر سائیکلاں اُتے جواناں دے گاٹے وڈھے جاوندے پئے نیں تے نال عام بندے دی گل وڈے سرمایہ کاراں کول ٹُر گئی ہے۔ ہُن اخیر نیڑے ہے۔‘‘
’’بھا جی ایہہ گل تے ماڑی ہے ایہہ کم تے نہیں مُکنا چاہیدا۔‘‘
’’یار ہُن ایہہ مُک ای جاوے تے چنگا ہے۔ تھوڑا گند پے گیا ہے۔ شراب، چرس، پریاں، کیمیکل ڈوراں۔ غریباں دے گھراں دے دِیوے بُجھ گئے نیں۔‘‘
’’بھا جی ایہہ ڈوراں پِھرن دا کم تے بُہت ای بھیڑا ہے۔‘‘
’’یار پتنگ بازی پہلاں وی ایتھے سی۔ کدے وی اِنج نہیں ہویا سی نالے ہُن ویکھو کیسی کیسی ڈور تے کیسی کیسی پتنگ آ گئی ہے۔ یار میں تہانوں آکھنا ساں کہ پیچے دا سواد تے جِت دا سواد دوویں وکھو وکھ نیں۔‘‘
’’چنگا بھا جی رب خیر کرے۔‘‘ منشا ایہہ آکھ کے ٹُر گیا۔
کُجھ دیہاڑاں مگروں بسنت دی رُت اُنج ای آئی۔ ایدکی سرکار ولوں وی ڈاڈھے بندوبست سن۔ وڈِیاں کمپنیاں والیاں نے وی بڑا خرچ کیتا ہویا سی۔ بھا جی دے آپنے مُنڈے وی دبئی توں بسنت مناون آئے سن۔ اوہ وی چنگا پیسہ دھیلا خرچ کر کے پرت گئے۔ ویلے دے نالو نال بھا جی دے وسواس روز دیہاڑی ودھدے رہے۔ کئی بندے مرے، کِنیاں دے گاٹیاں اُتے ڈور پِھری۔ اِنج ای بسنت دا رولا مُک گیا تے مگروں شہباز دا ویاہ شروع ہو گیا۔ شہباز تے فضیلہ دوویں ای ڈاڈھے خُش سن سبھ توں ودھ خُشی بھا جی نُوں سی۔ کہ دوہاں جیئاں دے نالو نال دوویں گھر وی اِک ہو گئے سن۔ شہباز دی مہندی دی ساری رات صابر گاندھی نے واجا وجایا۔ منشا طبلہ وجاوندا رہیا۔ پپو رنگساز نے ساری رات رفیع لتا دے گانے گائے۔ بھا جی نے اِک گانے ’’پھول تمہیں بھیجا ہے خط میں‘‘ دی کئی واری فرمائش کیتی۔ اگلی دیہاڑی اوس دی جنج اُتے ڈھول وجے۔ اوس دے سبھ یار حسن، روحیل، ناصر، حماد سارے نچدے گُڈو بھٹی دے نعرے لاؤندے رہے تے پھیر ججماناں دے گھر اپڑے۔ مسیت ابو بکر صدیق دے امام قاری عبدالمجید نے نکاح پڑھایا۔ اِک پاسے توں بھا کالا تے آصف صاحب گواہ بنے تے دُوجے پاسے توں امجد نواز تے رانا بابر گواہ بنے۔ کُڑی ویاہ کے آپنے گھر آ گئی۔ بھا جی نے سلامی دے نال اِک جوڑی کالے رنگ دے کُپاں دی دِتی۔ جیہناں دے موڈھے اوہناں سنہری رنگ دے بنائے ہوئے سن۔
شہباز دے ویاہ نُوں اِک ورھے دا ویلہ لنگھ گیا۔ بسنت دا میلہ پھیر اِک واری سجیا۔ شازیہ تے اوس دے گھر والے وی لہور آئے۔ ایس وِچ کئی غریباں دے بالاں دے گاٹے وڈھے گئے۔ اخباراں، ریڈیو، ٹی وی ہر تھاں اُتے رولا پے گیا۔ سرکار دِیاں ستھاں وِچ وی گل بات ٹُر گئی۔ اخیر گل اِنج نِبھڑی کہ سرکار نے پتنگ بازی اُتے پابندی لا دِتی۔ بھا جی آپنی ہٹی دے تھڑے اُتے بیٹھے سن تے اوہناں دے چار چوفیرے محلّے دار کٹھے ہوئے سن۔
’’بھا جی ایہہ تاں بڑا ظلم ہے۔‘‘ منشا بولیا۔
’’بھا جی ایہناں کئی ہزار ڈور گُڈیاں والیاں نُوں بُھکھے مار دینا ہے۔‘‘ مانا بولیا۔
’’بھا جی کیہ ہُن بسنت دِیاں رونقاں مُک جاون گِیاں۔‘‘ تارا بولیا۔
’’یار جیہناں دے جوان پُتر مرے نیں اوہناں ول وی ویکھو۔ ہُن تے بسنت دی تھاں تے لوکاں نے عیاشی شروع کر دِتی ہے۔‘‘ بھا جی بولے۔
’’دُوجے دیساں وِچ لوکاں نے ٹی وی اُتے لہور دے کئی گھراں وِچ پریاں تکیاں نیں۔‘‘ حاجی دھوبی بولیا۔
’’یار کیہ اسیں مسلمان ہاں۔۔۔؟‘‘ بھا جی بولے۔
پھیر ایہو جیہی ہور بتھیریاں گلّاں بھا جی ہر اِک دے مُونہہ توں سُندے رہے۔ تے پھیر ہر اِک ول مُونہہ کر کے اِک ہولی جیہی نِگاہ ماردے رہے کہ جیویں ایہہ پُچھدے ہوون کہ بئی ایہہ کیہ ہو گیا ہے پر آپنے ہونٹاں توں کوئی گل نہ آکھی۔ اِنج دِسدا سی کہ خبرے بھا جی دے ہونٹ سِیتے گئے ہوون۔ پھیر اوہو ای گلاں شروع ہو گئیاں۔
’’بھا جی سُنیا ہے کہ دو دیہاڑیاں واسطے کھول دیون گے۔‘‘ مائیکل بولیا۔
’’اوہ میرے مِترو۔ ایہہ تے ساری حیاتی، سارے ورھے دا رنگ ہے۔ دو جاں تِن دیہاڑیاں واسطے نہیں۔ دو دیہاڑیاں دا رنگ تے وڈے ہوٹلاں، پلازیاں واسطے ہے۔ جیہڑے ایس دے کرائے وِچ کیہو کیہو جیہے رنگ ویچدے نیں۔‘‘ منشا بولیا۔
’’بھا جی سرکار نُوں اِنج نہیں کرنا چاہیدا سی۔‘‘ گاندھی بولیا۔
’’یار کس نُوں کیہ کرنا چاہیدا ہے۔ اوہ رب ای جانے پر یار ایہہ وی تے سوچو کہ جس جی اُتے ڈور پِھرے اوہ تُہاڈا جاں میرا بھرا پُتر ہووے تے پھیر۔‘‘ منشا بولیا۔ بھا جی پھیر اِک واری چُپ دِسے تے سبھ آپو آپنیاں گلاں کردے رہے۔ کئی واری اوہناں بھا کالے نال گل کرنی چاہی، لگدا سی کہ بھا جی نوں سَپ ای سُنگھ گیا اے۔ پھیر بھا جی نے نہ کِسے نُوں کُجھ آکھیا تے مانے دے موڈھے اُتے ہتھ رکھ کے گھر ٹُر گئے۔ مگروں سارے جی اوہناں نُوں حیرانی نال ویہندے رہے۔
اوس دیہاڑی مگروں بھا جی نے کدے وی آپنی ہٹی نہ کھولی۔ پھیر ہر ورھے اِک جاں دو دیہاڑیاں واسطے پابندی کُھلدی سی۔ پر بھا جی نے نہ کوئی پتنگ بنائی تے نہ ای کوئی اُڈائی۔
اگلے دو ورھیاں وِچ اوہناں دے دوویں مُنڈے وی ودیسوں پرت آئے سن۔ اِک دِن نِکے مُنڈے نے بھا دی ہٹی دے باہر اِک پی سی او کھول لیا تے کُجھ دِناں مگروں ہٹی اندروں خالی کر کے اوتھے اِک بلیئرڈ کلب کھول لیا۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels