Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کتاباں >> وارث شاہ تے بھاگ بھری

وارث شاہ تے بھاگ بھری

پروفیسر زُہیر کنجاہی
September 12th, 2014

عشق ناں ای اوس وصف دا اے جیہڑا زندگی وچ اک واری ضرور ہر بندے وچ ابھر دا اے۔ بھاویں تھوڑا ہووے تے بھاویں بُہتا۔ پر ایہہ عشق بندے نوں مار مکار دیندا تے یاں فیر زندہ جاوید بنا دیندا اے۔ اَج ہیر رانجھا، سوہنی مہینوال سسی پنوں تے شاہ منصور ول دھیان مارو کنّے ورہے لنگھ گئے اوہ اَج وی زندہ نیں۔ ایہہ عشق جیہدے وچ رچ جاوے فیر کتھائیں چھڈدا ۔عشق بھاویں مجازی ہووے تے بھاویں حقیقی۔ مجازی عشق اوہ وے جیہڑا دُنیا تے بندیاں نال ہووے تے حقیقی عشق اوہ وے جیہڑا رب تے رب دے رسولؐ نال ہووے۔ عشق شروع مجاز تے ہوندا اے تے فیر اوہ وقت آؤندا اے کہ یاں مُک جاندا اے تے یاں حقیقت ول ٹُر پیندا اے۔ علامہ اقبالؒ ہوراں ایسے واسطے عشق نوں عقل تے ترجیح دتی اے کہ عقل مجازی عشق تک ہی کم کردی اے تے حقیقت تے روشنی پان واسطے عشق دی ضرورت اے۔ عقل منزل دا راہ تے دس دیندی اے پر منزل تے پہنچن واسطے عشق ای کم آؤندا اے۔ عشق دا مطلب اے لگن تے ایہہ لگن جدوں کسے نوں لگ جاوے تے اوہ مُک دا مُک جاندا پر لگن نہیں مکدی۔ رانجھے نوں لگن لگی تے ہیر پچھے بیلے مجیاں چاریاں، مجنوں نوں لیلیٰ دی لگن لگی تے شہر چھڈ کے جنگلی جا لیلیٰ لیلیٰ پکار دا رہیا، مہینوال نوں مچھی نہ لبھی تے پٹ چیر کے بوٹیاں سوہنی نوں کھوا دتیاں، پنوں سردار سی علاقے دا پر لگن (عشق) نے دھوبی بنا دِتا۔ دھوبیاں دے گھر رہ کے عشق پچھے لوکاں دے کپڑے دھوندا رہیا۔ شاہ منصورؒ نے اناالحق کہنا نہ چھڈیا پر سولی چڑھ گیا۔ شہید ہوکے وی لاش وچوں اناالحق دی آواز آندی رہی تے حاکم نے حُکم دَتا کہ ایہنوں جلا دیو پر راکھ وچوں وی لگن دی آواز آنی بند نہ ہوئی۔ قائداعطم نوں ٹی بی نے مُکا دِتا پر اوہناں اپنی لگن (پاکستان) نے توڑ چڑھا دِتا تے وارث شاہ دا عشق جیہڑا بھاگ بھری نال ہویا اوہ نہ مُکیا تے ایس عشق (لگن) نیں بھاگ بھری نوں ہیر بنا دِتا۔
وارث شاہ جنڈیالہ شیر خان ضلعے گوجرانولہ تے فیر شیخوپورہ دے رہن والے سن۔ جدوں ہوش سنبھالی تے خاندانی رواج دے مطابق کسے مرشد دی لوڑ پئی تے وارث شاہ ہوریں قصور جاپہنچے تے مولوی غلام محی الدین دی درسگاہ وچ پڑھدے رہے تے جدوں پڑھ پڑھا کے فارغ ہوئے تے استاداں آکھیا جا وارثا ہُن جاکے لوکاں تے دین دی خدمت کر، وارث شاہ ہوریں اللہ دا ناں لے کے اوتھوں ٹُرپئے تے سدھے پاکپتن شریف بابا فرید گنج شکر ہوراں دی خدمت وچ رہ کے بہت کجھ سکھیا۔ جدوں اوہناں اجازت دِتی تے پنڈ ٹھٹھہ مجاہد ضلعے منٹگمری (ساہیوال) وچ جاکے مسجد دے امام ہوگئے۔ مسجد دے نال اک گھر سی جیہنوں مہر افضل خان لوہار دا گھر کہندے نیں۔ پر ایہہ پکی گل نہیں کہ اوہ لوہار ہی سی کیوں جے دوجے ہیر لکھن والیاں لوہار نہیں منیا کوئی اوہنوں جٹی کہندا اے تے کوئی اوہنوں بلوچ کڑی لکھدا اے۔ پروفیسر محمد منور ہوریں گل ای مُکا دیندے نیں اوہ لکھدے نیں ایہہ ناں فرضی سی اصل ناں وارث شاہ ہوراں نے کِسے نوں دسیا ای نہیں ۔ میرا خیال اے کہ اوہ کڑی نہ لوہار سی نہ جٹی تے نہ بلوچ اوہ اِک بھٹیارن سی جیہڑی اپنی بھٹی تے بہہ کے دانے پُن دی رہندی سی پر ہیر وارث شاہ وچ تِن چار جگہ جیہڑا ناں آیا اے اوہ بھاگ بھری ہی اے ؂
وارث شاہ نوں مارنہ بھاگ بھرئیے انی منس دی پیارئیے واسطا ای
اِک ہور جگہ لکھدے نیں ؂
تینوں شوق ہے تنہاں دابھاگ بھرئیے جنہاں ڈاچیاں بار چرائیاں نی
محمد علی فریدی تے بھاگ بھری نوں مسلمان اکا نہیں منیا اوہ لکھدے نیں ’’ایہہ اِک ہندو کُڑی سی جیہدا ناں بھاگ ونتی سی تے جدوں وارث شاہ ہوریں ٹھٹھہ مجاہد دی مجد وچ امام ہو کے اوتھے رہن لگ پئے تے اِک دِن بھاگ ونتی نے شاہ ہوراں نوں ویکھیا تے کہیا وارث جی جدوں دا تہانوں ویکھیا اے میں وی مسلمان ہوگئی ہاں تے ہُن مینوں نہ چھڈیا جے‘‘
کہندے نیں عشق تے مُشک چُھپایا نہیں چُھپدا۔ جدوں ایہہ گل سارے پنڈ وچ مشہور ہوگئی تے پنڈ دے لوکی شاہ ہوراں کول آئے تے اوہناں نوں آکھیاشاہ جی تُسی ایہہ پند چھڈ کے کدھرے ہور ٹُر جاؤ۔ شاہ ہوریں اوہ پنڈ چھڈ کے کھرل ہانس وچ آگئے تے ایتھے بہہ کے دِل دی اگ دے بھانبڑ ہیر وارث شاہ وچ بالے۔
وارث شاہ ہوریں ٹھٹھہ مجاہدی مسجد وچ امامت کردے رہے تے بھاگ بھری دا عشق آسمانی چڑھدا رہیا۔ جدوں ایہہ گل سارے پنڈ وچ مشہور ہوگئی تے وارث شاہ ہوریں ٹھٹھہ مجاہد چھڈ کے پنڈ ملکہ ہانس وچ آوسّے، تے ایس پنڈ وچ بہہ کے دِل دی بھڑاس ہیر وارث شاہ دے شعراں وچ کڈھی تے جیہی ہیر لکھی کہ اَج وارث شاہ وی زندہ اے تے بھاگ بھری وی جاگدی اے۔ ملکہ ہانس کھرل ہانس سردار دا پنڈ سی تے اوسے دے ناں تے پنڈ کھرل ہانس مشہور ہویا۔ کیوں جے ایہہ قصبہ شاہ جہاں مغل بادشاہ دے عہد وچ ملک محمد قوم ہانس نے آباد کیتا۔ ایسے پنڈ وچ بہہ کے وارث شاہ ہوراں ہیر لکھی ۔
لکھدے نیں ع
باوا بُدھ سنگھ اپنی کتاب ’’پریم کہانی‘‘ دے صفحہ ۳۰۸ تے لکھدے نیں ’’ایہہ قصہ بھاگ بھری دے عشق وچ ڈُب کے آپ نے ۱۱۸۰ھ وچ لکھیا۔‘‘ وارث شاہ خود لکھدے نیں ؂
سَن یاراں سو اسّیاں نبیؐ ہجرت لمے دیس دے وچ تیار ہوئی
اٹھاراں سے تریہیاں ستھاں دی دا راجے بکرما جیت دی سار ہوئی
وارث شاہ اپنی کتاب ہیر وارث شاہ وچ آپے ای لکھدے نیں ع
تُدوں شوق ہویا قصہ جوڑنے دا جدوں عشق دی گل اظہار ہوئی
ہیر وارث شاہ وچ اِک ہور جگہ لکھدے نیں ع
ختم رب دے کرم دے نال ہوئی فرمائش پیار لڑے یار والی
حُکم من کے سجناں پیاریاں دا قصہ عجب بہار دا جوڑیا ای
وارث شاہ فرمایا پیاریاں دا اساں منیا مُول نہ موڑیا ای
ایہہ سجن پیارے تے پیارے یار کون سن ۔ ایہہ کوئی چھپی لُکی نہیں کہ اوہ بھاگ بھری اے جیہنوں پہلی واری وارث شاہ ہوراں ٹھٹھہ مجاہد وچ اِک بھٹی تے دانے بُن دیاں ویکھیا سی۔ مَیں پہلاں وی کہہ چکیا واں عشق (لگن) جدوں لگ جاوے فیر اوہ چھڈدا نہیں بھاویں کیہ ہوجاوے۔ وارث شاہ ہوریں نیک تے اصل بندے تے سید بادشاہ سن ایس واسطے اوہناں دا ایہہ عشق چھیتی ای مجاز توں حقیقت ول مُڑ گیا تے اوہناں ایسے حقیقت دا رنگ ہیر وارث شاہ وچ رنگیا۔ میاں محمد بخش اپنی کتاب سیف الملوک وچ لکھدے نیں ؂
وارث شاہ سخن دے وارث نِندے کون اوناں نوں
حرف اوہناں تے اُنگل دھرنی نئیں مجال اساں نوں
اَج جدوں اسی ہیر وارث شاہ پڑھدے ہاں تے سانوں زندگی دیاں اوہ حقیقتاں ملداں نیں جیہدے بارے رب رسولؐ تے قرآن وی بُہت کجھ دسدا اے۔ تے اِنج لگدا اے جیویں وارث شاہ ہوراں نوں اِنسانی فطرت نال گہر ی دلچسپی اے تے اوہ جذبے دی سچائی نوں بڑی سادگی نال بیان کر دیندے نیں۔ تصوف، معرفت تے فلسفے دی حکمت دا بیان ای اوہناں دی صحیح لگن (عشق) اے اوہناں ہیر وچ جیہڑے جیہڑے کردار وی پیش کیتے نیں اوہ بالکل صحیح تے انسانی کردار دے جیندے جاگدے نمونے نیں۔ ہیر وارث شاہ وچ کئی کہاوتاں پائیاں جاندیاں نیں جیہناں وچ اَج وی بھاگ بھری جیندی جاگدی وکھائی دیندی اے ؂

وارث شاہ رن فقیر تلوار گھوڑا

چاروں تھوک نہ کِسے دے پار ہوندے
ڈنڈا پیر اے وِگڑیاں تِگڑیاں دا

تے شیطان اُستاد مراسیاں دا
وارث شاہ نہ عادتاں جاندیاں نیں

بھاویں کٹئے پوریاں پوریاں وے

عاصی رضوی ہوراں بھاگ بھری دے عنوان نال اِک نظم لکھی اے اے جیہدے صرف چار شعر پیش کرکے میں ایہہ مضمون ختم کرنا واں۔

بھاگ بھری

جتھے حد تخیل دی مُک جاندی اوتھوں مُڈھ اے تیری پرواز بدھّا
کیہڑے حرف نوں توں نہیں گنڈھ دِتی کیہڑی گنڈھ دے وچ نئیں راز بَدھا
تینوں معرفت دے میدان اندر علماں والیاں شاہ سوار مَنّیاں
جاگن والیاں دے لیکھ رہے سُتے تینوں نیندراں وچ بیدار مَنّیاں
تیری رُوح نہ ویکھ کے کنب جاوے میرے ہونٹھاں تے عجب سوال آیا
مینوں پڑھدیاں تیری کتاب وارث بھاگ بھری دا جدوں خیال آیا
تیری سوچ دا جندرا توڑیا جس ہیرے موتیاں نوں ننگا کرن والی
آئی کیوں نہ تیریاں کاغذاں وچ پانی تیرے خیال دا بھرن والی


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels