Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کتاباں >> بُلھّا۔۔۔ حیاتی دا ازلوں کھوجی

بُلھّا۔۔۔ حیاتی دا ازلوں کھوجی

ڈاکٹر صغرا صدف
September 11th, 2014

سقراط نے آکھیا سی میں بس ایناں جاندا آں جے میں کُج نہیں جاندا۔ گھٹ علم تے گھٹ شعور دیاں بانگاں تے رولے بوہتے ہوندے نیں۔ ڈونگھے سمندر جیہناں دیاں سطحاں تک کسِے دی رسائی نہ ہووے چپ چاپ حلیمی نال ٹردے رہندے نیں جد کہ زور تے نشے وچ چُور دریا رولا پاندے، شوکدے تے دوجیاں نوں للکاردیاں لنگھدے نیں شاید ایسے لئی آکھیا جاندا اے جے ورھن والے بدل گھٹ گجدے نیں۔
ایتھوں ایہہ ثابت نہیں ہویا جے اندروں بھریا بندہ باہروں خموش ہوندا اے۔ سگوں ایہہ کہ علم دے رستے تے ثابت قدمی نال چلن والا بندہ کدی وی عالم ہون دا دعویٰ نہیں کردا۔ کیوں جے اوہنوں علم ہوجاندا اے جے علم دی کوئی حد نہیں تے اوہ حد لبھن دی خواہش وچ لاعلمی دا اعلان کردا اگے ودھدا رہندا اے۔
بُلھا وی کئی ورے بُلھیا رہیا۔ جد اوہ علم دے اُچے اُچے محل مناریاں دے باہر آلے بوہے تے باریاں دی چمک دمک چ بِھجیا اندر وڑیا تے اوہدے تے حیرت دا اسمان ڈِگ پیا۔ اک ہور دنیا اوہدی اڈیک وچ سی۔ وکھو وکھ شکلاں، رنگاں، نسلاں، قوماں، مذہباں تے خانداناں دے فخر چ ونڈیا بندہ اپنا آپ ای بُھل بیٹھا۔
سبھے بندے اِکو جیہے دِسدے سن، موسیٰ تے فرعون وچ فرق کرنا مشکل سی۔ بندے دی فطرت دی نیکی بدی، تعمیر تے تخریب دے سبھ نمونے رلے مِلے لگدے سن۔ فرق ایہہ سی جے کدھرے تعمیر حاوی سی تے کدھرے تخریب۔
بُلھا اک پاسے کھلو کے تماشا ویکھدا رہیا۔ فیر اوہنوں لگا اوہ تماشا نہیں تماشائی بن چکیا اے۔ اوہنوں لگا اوہدا اپنا جُثہ وی کدھرے گواچ گیا اے تے باقی وجوداں نال انج رَل مل گیا اے جیویں کسے پانڈے وچ کنک دے دانے اکو جیہے لگدے نیں تے اوہناں وچ کوئی نکھیڑ کرنا بہوں اوکھا ہوندا اے۔ اوہدا شعور کدھرے ہولا جیہا جاگدا سی پیا۔ سو اوہنے اپنی نویکلی پچھان نوں لبھن لئی حضرت آدمؑ توں سفر شروع کرنا پیا پر اوہ ایہہ دیکھ کے حیران رہ گیا کہ ہر شیشے وچ بس اک ای شبیہہ سی۔ ایس لئی اوہ بول اُٹھیا:
کیہ جاناں میں کون
اک بندے دیاں اینیاں ساریاں شکلاں ویکھ کے اوہدے ذہن وچ ہور رولا پے گیا۔ اوہدے دل چ اول دا عشق سی تے ازل توں سی۔ اوہنے کھوج لانی شروع کیتی تے اک دی لوڑ چ نکل پیا۔ آل دوالے ہر پاسے فطرت دے ہر شیشے چ اوہنوں اک فوٹو نظر آن لگ پئی۔ جیہڑی اوہنوں بندیاں چ وی نظر آندی سی اوہنوں پتہ لگا ایہہ روحِ مطلق اے جیہڑی اک اے تے ہر شے وچ صادر کر دی اے۔ ایس لئی دنیا وچ صرف اک ہی اک اے ہور جو کُجھ نظری آوندا اے اوہ اَکھ دا قصور اے۔
اوہنے بہتیاں رولیاں اچ پین دی بجائے اک نکتے وچ گل مُکان دی کوشش کیتی تے لوکاں نوں وی سمجھانا شروع کر دِتا جے ’’اِک‘‘ دی عینک پاؤ، دوئی دا چولا اُتار چھڈو، تے اک دے رنگ وچ رنگ جاؤ۔ کیوں جے احد تے احمد ع تے غ وی اک ای نیں احد اکلّا اے۔ احد دا جلوہ ہر شے ہر منظر وچ اے ہر دِل تے ہر روح وچ اے پر اوہ کسے اک وجود چ ظاہر نہیں ہوندا۔بظاہر ظاہر اے پر اوہلے وی اے جد کہ اوہنوں لبھن لئی کئی پردیاں نوں چکنا پیندا اے کُجھ پردے اکھّاں، کُجھ دل تے کُجھ روح دے ہوندے نیں جد کہ احمد وی اکلّا اے پر میم یعنی مادے دے اک لطیف جیہے پردے نے اوہناں نوں اک ظاہری روپ دِتا ہویا اے۔ اوہناں دا جلوہ وی ہر شے وچ موجود اے پر اوہ اک وجود وچ وی ظاہر نیں۔ جد ہر شے چ احد دا روپ اے تے فیر مندا کس نوں آکھیے بُلھے شاہ نوں پوری دنیا اک تسبیح وچ پروئی لگن لگ پئی۔ تسبیح دے سارے دانے ایس جگ دے بندے سن جیہناں دے ظاہری روپ چ کوئی اُچ نیچ بُلھے نوں نظری نہیں سی آوندی کیوں جے سارے وحدانیت دے دھاگے نال بدھے ہوئے سن تے ہر ویلے دھاگے نوں دِل نال لائی پھِردے سن۔ اوہناں دی روح وچ اک شمع بلدی سی تے اوہناں دیاں اکھاں چ اکو ای دیوا روشن سی۔ ایس لئی سب دے دِل دی آواز وی اک ہونی چاہیدی سی کیوں جے لفظ اوپرے ہو سکدے نیں پر مفہوم تے معنی اک ہی رہندا اے۔ بُلھے شاہ نے محسوس کیتا جے سارے جھگڑے بُکل دے چور دے پیدا کیتے ہوئے نیں۔ اگر ایس چور نوں قابو کر لیا جاوے تے فیر رام داس تے فتح محمد دا جھگڑا ای مُک جاندا اے۔
بُلھے شاہ نوں مولانا روم دی بانسری تے کاہن (کرشن مہاراج) دی بانسری چ اکو سُر سنائی دیندا سی۔ دوویں وجدان، حقیقت تے عشق دی گل کردے سن۔ کاہن دی بانسری روح دی روحِ مطلق نال وصال دا سنیہا لے کے آندی تے وچھوڑے دا رونا روندی رہندی۔ کاہن دی بانسری اخیر ویلے جد عزرائیل بوہے تے کھلوتے سن، وی اپنا پیغام پہنچاندی رہی۔
سنیاں بنسی دیاں گھنگوراں
کُوکاں تن من وانگوں موراں
ڈٹھیاں اس دیاں توڑاں جوڑاں
اِک سُر دی سب کلا اٹھائی
بنسی کاہن اچرج بجائی
بُلھے شاہ ہوراں قرآن، تفسیر، حدیث فقہ تے منطق و معانی دا علم چنگی طراں حاصل کیتا تے کجھ چر ایہہ علم پڑھائے وی پر پڑھن یا پڑھان دے ویلے کدے وی کوئی وی علم تَن دی کندھ ٹپ کے من دے ڈونگھے سمندر وچ ڈُبی لان دا حوصلہ نہ کر سکیا۔ مادے ولوں آن والے سارے سوالاں دا جواب تے ایہناں علماں چ موجود سی پر روح ولوں اٹھن والے کسے سوال دا جواب ایہناں علماں کول نہیں سی۔ اک تشنگی، بے قراری تے ادھورے پن دے احساس نے بُلھے نوں ہر ویلے سوچ دی سولی تے لٹکا کے رکھیا۔ روح دلوں پچھے گئے سوالاں دا جواب ظاہری نہیں باطنی طور تے ممکن سی۔ ایس موقع تے ایسے علم دی لوڑ سی جیہڑا اکھاں بند کرکے حاصل کیتا جاندا تے جیہدے وچ حرف تے لفظ دی محتاجی وی نہ ہووے۔ بُلھے شاہ تے ظاہری علم دی وقعت ظاہر ہوگئی تے اوہنے آکھیا:
علموں بس کریں او یار
ایہدا ایہہ مطلب نہیں سی جے اوہ اُکا ای علم حاصل کرن دے خلاف سی۔ سگوں اوہ صرف ظاہری علم تے اتراون نوں نِندنا چاہندا سی۔ بُلھا ظاہری دنیا توں اگے باطنی دنیا دی سیر کرنا چاہندا سی جیہڑی ظاہری اکھاں توں اوہلے اے پر موجود اے۔ اوہدے لئی ضروری سی کوئی ایہو جیہی معتبر ہستی جیہدی اُنگلی پھڑ کے اوہنوں اک دنیا توں دوجی دنیا ول لے جائے تے اوہنوں روحانی اسراراں توں واقف کرائے۔ بُلھے دی خوش بختی جے اوہنوں شاہ عنایت قادری جیہی روحانی ہستی لبھ گئی جیہدا تن من عشق دے رنگ وچ رنگیا ہویا سی۔ بُلھے نے اوہناں دا ہتھ پھڑ کے سفر دا آغاز کرن دی خواہش دا اظہار کیتا تے پتہ لگا پہلاں روح نوں مادے دے اثر چوں کڈھنا پوے گا۔ اگ، پانی، مٹی، ہوا نال بنے جثے چوں تخریب نوں کڈھ کے تعمیر نوں چمکانا پوے گا۔ دل نوں حرص تے ہوس توں پاک کرنا پوے گا۔ وجود توں مادے دی کثافت انج دھونی پوے گی جے ہر شے آر پار نظری آن لگ پوے۔ سوچ دی دھلائی کر کے اوہنوں اک مرکز تے مذکور کرنا پوے گا۔ ایہہ کوئی سوکھا کم نہیں سی پر نامعلوم نوں جانن دی خاہش تے بُلھے نوں کُجھ سمجھایا، اوہنے دِل وچ انا الحق دا نعرہ لایا تے خُشی نال اپنے وجود نوں پھانسی تے لٹکا کے اک نویں وجود نوں روح تے اوڑھ لیا۔ ایہہ نواں وجود اوہنے اپنی ہر انا تے خودداری دی قربانی دے کے حاصل کیتا سی تے اپنی ’’میں‘‘ نوں چنگی طرح مارن لئی اک عورت دا احساس اپنایا اوہ عورت جیہڑی ورھیاں توں چناب دے کنڈے تے بیٹھی محبوب نوں اُڈیک رہی سی تے ہجر تے وچھوڑے دی ماری دا دِل دور وسن والے ماہی دی تانگھ وچ ہر ویلے اتھرو وگاندا رہندا سی۔ اوہ نہ تیرنا جاندی سی تے نہ ای لہراں تے ملاحاں نال جان پچھان رکھدی سی۔ اوہدے پچھے بیلے چ خونی شیر اوہدی ٹوہ لا کے بیٹھے سن تے اگے بیڑی دی حالت وی بہوں ماڑی سی۔ فیر وی محبوب نوں ملن دی تانگھ گھٹ نہیں ہوندی سی۔
بُلھے دے اندر دی تانگھ نے وی اپنی رضا نوں محبوب دی رضا چ ڈھال کے عورت دا روپ دھاریا تے رنگ برنگی دھاگیاں چ بنھیاں سدھراں کتن بہہ گئی۔ اوہدے دِل تے دماغ چ محبوب دے وصال توں وکھ ہور کوئی خیال نہیں سی۔ اوہ اوس محبوب دی خوشنودی لئی ہر کم کرن لئی تیار سی جیہدے نال وصال اوہدی حیاتی دا مقصد سی۔ جدوں مرشد نے مرید دی ریاضت نوں آزما لیا تے اوہنوں اپنا ہتھ پھڑن دی اجازت دے دتی۔ بلھے نے مرشد دا لڑ پھڑ کے اکھاں بند کیتاں تے اوہدے پچھے ٹر پیا۔ اگاں دیاں شعلیاں تے دریاواں، انگاراں توں لنگھدا بُلھا اک ہور دنیا چ جا اپڑیا۔ مرشد دے قرب نے دسیا جے ایہہ راہ عشق دے جذبے توں بِناں پار نہیں ہوسکدی تے عشق وی ظاہری طور تے اختیار نہیں کیتا جاندا سگوں بندے دی سرشت چ ازلوں لُکیا ہوندا اے بس اوہنوں لبھنا پیندا اے جگانا تے متحرک کرنا پیندا اے فیر پتہ لگدا اے جے بندے دے گلے چ تے ازلوں عشق دی دوہری تہری سگوں چوہری رسی پئی ہوئی اے۔
بھَج سکاں نہ بھُج سکاں سچ عشق فقیری
دولڑی پلڑی چولڑی گل پریم زنجیری
شاہ عنایت دی نظر کرم نے بُلھے نوں علم توں اگلی منزل یعنی عشق دے پینڈے تے پایا جیہدیاں کئی منزلاں سن۔ عشق حقیقی یا معرفت توں پہلاں مجازی عشق دا ڈیرہ سی۔ بُلھا بڑا چِر ایس پُل تے بہہ کے مجاز دے دریا چ تن من سیراب کردا رہیا۔ مجازی رنگ نے بُلھے دی تانگھ دا حسن ہور دوبالا کر چھڈیا، اوہدا رنگ ڈھنگ ہی بدل گیا۔ اوہدے حرفاں چوں مٹھاس تے لفظاں چوں وصال دی خوشبو آن لگ پئی۔ وصال دی ادھ موئی تانگھ نے طبیب نوں کئی چٹھیاں لکھیاں تے کدی بُلھے دا وجود اوڑھ کے تھیا تھیا نچن لگ پئی۔ ایس عشق نے بُلھے دی سدھ بدھ بھلا دتی تے اوہنوں پوری طرح کملا کر چھڈیا۔ کُل جُز وچ سمٹ آیا تے بُلھے نے والہانہ رقص کردیاں آکھیا:
حاجی لوک مکے نوں جاندے میرا رانجھا ماہی مکہ
فیر حقیقی محبوب آپ وی مجاز چ نظر آن لگ پیا تے بُلھے نوں آکھنا پیا:
ڈھولا آدمی بن آیا
وحدت الوجود دے رستے تے ٹردے بُلھے لئی مجاز تے حقیقت اک مِک ہو گئے۔ کدی مجاز دا رنگ گوڑھا ہو جاندا تے کدی حقیقت دا۔ فنا دے علاقے چ قدم رکھدیاں ای اوس انا الحق دا نعرہ لایا پر لفظاں دے ہیر پھیر نے اوہنوں بچا لیا۔ کیوں جے اوہنے علامتاں راہیں اپنے دل دی کیفیت بیان کیتی سی:
رانجھا رانجھا کردی نی میں آپے رانجھا ہوئی
قطرہ سمندر چ رل کے اوہدا حصہ بن گیا۔ جدوں اک دا جلوہ اوہنوں اندر باہر ہر پاسے دِسن لگ پیا تے بُلھا اپنے آپ چ نہ رہیا۔ اوہنوں حیاتی دے سارے نظم و ضبط بھُل گئے،
عشق دے سبق نے بُلھے نوں شریعت دی ظاہری پابندی ظاہری عالماں توں دور کر چھڈیا۔ عشق دی رمز نے اندر باہر صفائی کیتی تے نفس دے سارے بُت پاش پاش کر چھڈے۔ اوہنوں ہر جلوے چ محبوب نظری آندا سی پر مکمل وصال دی خاہش اوہنوں کسے پل چین نہیں لین دیندی سی۔
گھونگھٹ چُک اوئے سجناں
بُلھے نے عشق نوں گل لان توں پہلاں عقل نوں دیس نکالا دِتا تے اوہنوں جاپیا:
پنو نہہ لگا مت گئی گواتی
نحنُ اقرب ذات پچھاتی

اوہ تاں شاہ رگ توں وی نیڑے
پڑتالے لاہن عاشق کُوں کھیڑے
جیہنوں اوہ باہر لبھدا رہیا اوہ تے اوہدے اندر موجود سی اوہدی شہ رگ توں وی نیڑے ۔ بلھے نوں دُکھ لگا جے ایناں ویلا شرع تے قاضی دے پچھے لگ کے برباد کر دِتا جیہڑے اوہنوں ظاہر دی خبر دیندے رہے پر اوہنوں اندر جھاتی پان دی صلاح نہ دتی جد کہ سارا خزانہ اصل مقصد تے اندر لُکیا ہویا سی۔ لُکیا وی نہیں سگوں ساڈیاں ظاہری اکھاں تے پئے پردیاں نے اوہنوں لُکویا ہویا سی اوہ تے ہر دم موجود سی تے موجودگی دا احساس وی دواندا رہندا سی۔ فیر تے بلھے تے دیوانگی طاری ہو گئی۔ اک وڈی حقیقت دی خبر ہو گئی، دنیا تے بندیاں دی تقسیم اوپری تے بے معنی لگن لگ پئی تے ایس تقسیم دے آگوواں دی اوہ کُھل کے نِندیا کرن لگ پیا تے اپنے محبوب نال رازو نیاز کرن دی بجائے جھگڑن لگ پیا۔ بُلھے دا محبوب ستر ماواں توں زیادہ مہربان سی ایس لئی اوہدے توں ڈرن دی بجائے بُلھے اوہدے نال گوڑھی یاری لا لئی۔ تے شرع تے بناوٹی چوما چاٹی نوں چھڈ کے اوہدے نال براہ راست تعلق جوڑ لیا۔ اوہ کدی اوہدے نال شکوہ کردا تے کدی اپنے توں جدا کرن تے اتھرو وگاندا اوہدے کولوں پچھدا جے ایہہ کیہ راز اے جے توں آپ ہی ہر روپ وچ دِسنا اے۔
اَنا الحق آپ کہایا لوکا
منصور نہ دیندا آپے سوکا
ملاں بنھ بنھ آون ویڑھے
پڑ تالے لاہن عاشق کون کھیڑے
اوہ آپ ہی منصور دے مونہوں انا لحق کہلواندا اے ورنہ منصور دی کیہ مجال۔ بڑا چر ایہہ رمز بلھے دی سمجھ چ نہ آئی جے اوہ ون سونیاں صورتاں چ ظاہر ہوکے کیہ چاہندا سی۔ کدی شمس تبریز دی شکل چ ظاہر ہوکر الٹی کھل لوائی کدی منصور بن کے سولی چڑھیا، کدی زکریا بن کے آرے تھلے سِر دِتا۔ لُکن چھپن تے ظاہر ہوون دے قصے پچھے خورے کیہ راز سی، پردہ خورے کِس گل دا سی۔ کدی کدی اوہ محبوب توں پچھدا جے نظر آن دی خواہش تینوں مکمل چھپن وی نہیں دیندی تے فیر توں کیوں منہ موڑیا اے جد کہ میرے اندر وی توں ای توں ایں۔ ایہہ خاکی تن تے اک پردہ اے۔ اندر خانے تے بس محبوب ای محبوب اے۔ پر ایس پردے چ رہن دی کیہ لوڑ اے ۔بُلھے دے سوال جواب دا سیشن اجے چل رہیا سی جے خاکی تن دی مہلت مُک گئی۔ اگ، پانی، مٹی، ہوا نال بنے وجود دی میعاد ختم ہون دا اعلان ہو گیا۔ مٹی نوں مٹی کھِچن لگ پئی۔ بُلھے دے سوالاں دا جواب حالے رہندا سی۔ ایہڈے وڈے سوالاں دا جواب اک حیاتی دے بس دی گل نہیں سی ایس لئی بُلھے نے مرن توں انکار کر دیاں ذات توں خاکی چولے نوں اُتار کے گور چ پان لئی دِتاتے آپ فیر بستہ گل چ پا کے جانن دے لمے پندھ تے نکل پیا۔بلھا اک آزاد روح ، اک فلسفے اک نظریے تے اک تحریک دا ناں سی تے اپنا نوں کدے موت نہیں آندی اے ہمیشہ جیوندے رہندے نیں۔ کُجھ ورھے پہلاں اک محفل چ بُلھے نال ملاقات ہو گئی۔ بُلھا بہوں رنج سی جے دُنیا اگے ول ٹُرن دی بجائے پچھاں ول ٹُر پئی اے۔ بندے مُڑ نسلاں، قوماں، خانداناں تے فرقیاں وچ ونڈ کے اک دوجے نوں مٹان دی کوشش چ لگے ہوئے نیں۔ اوہنے مینوں چنگا بھلا ڈانٹیا تے آکھیا ایہہ کیہ تسیں لوک رب دے گھر دے باہر وی کچہریاں لا کے بہہ گئے او تے ایمان تے پاکیزگی دیاں سنداں جاری کرن لگ پئے او۔ بُلھے نے ایہہ ٹھیکیداری چھڈ کے دل چ عشق دا دیوا بالن دی تاکید کیتی تے نظراں توں اوہلے ہو گیا۔ فیر اک دن خبر آئی جے بُلھے دی طبیعت بہت وِگڑ گئی اے۔ دھرتی چوں لہو تے اسلحے دی بدبو نے ساہ لینا اوکھا کیتا ہویا سی۔ اوتھے ہور وی کئی بابے سن۔ سارے بُلھے لئی پریشان سن تے سب دیاں لباں تے اکو ای سنیہا سی جے رب دا واسطہ جے بُلھے نوں مرن نہ دیو۔ جے بُلھا مر گیا تے ایس جگ چ ساڈی بڑی نموشی ہووے گی تے ایس دھرتی تے ایکتا دی گل کرن والا کوئی نہیں رہوے گا۔
اج کل بُلھا چنگا بھلا اے تے اپنے کُجھ مریداں دے بلاوے تے اک ٹھنڈے ملک دی وڈی لائبریری چ پینٹ کوٹ پا کے عبرانی، انگریزی تے خورے کیہڑیاں زباناں دیاں کتاباں پڑھدا رہندا اے۔ اوہنے پہلاں توں حاصل کیتے علم تے معرفت دی پگ وی لاہ کے اک پاسے رکھی ہوئی اے۔ مینوں لگدا اے اوہ فیر مڈھوں سفر شروع کر کے اپنے سوالاں دے جواب لبھن دی کوشش کر رہیا اے۔ رب کرے اوہ چھیتی پرت آئے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels